စာမေးပွဲနှင့် ပတ်သက်၍ လျူဟွိုင်ယွမ်မှာ စာဖြေသူတစ်ဦးအနေဖြင့် အတော်လေး စိုးရိမ်ပူပန်နေဆဲပင်။ မည်သို့ဆိုစေကာမူ အင်ပါယာစာမေးပွဲဆိုသည်မှာ လူတစ်ယောက်၏ ဘဝလမ်းကြောင်းကို အဆုံးအဖြတ်ပေးမည့် အရေးကြီးဆုံး အဖြစ်အပျက်တစ်ခု မဟုတ်ပါလား။ ဤအဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာသော ပညာတတ်တစ်ယောက်အနေဖြင့် အမှတ်ကောင်းကောင်းဖြင့် အောင်မြင်လိုသည့် စိတ်ကူးမျိုး မရှိဘဲ ရှိပါမည်လော။ ထို့အပြင် သူသည် ယခုအခါ နဝမမင်းသား အတွက် အမှုထမ်းနေသူလည်း ဖြစ်သည်။
လျူဟွိုင်ယွမ်သည် အိပ်ဆောင်တံခါးဝတွင် ဝေယွီ ကို ရုတ်တရက် မြင်လိုက်ရသောအခါ အံ့အားသင့်သွားသည်။
“မင်းသား... မင်းသား ပြန်ရောက်လာပြီလား! မင်းသား မြို့တော်သို့ ပြန်ရောက်နေသည်ကို ကျွန်တော်မျိုး မသိလိုက်ရပါ၊ ခွင့်လွှတ်တော်မူပါဘုရား။”
လျူဟွိုင်ယွမ်သည် စုတ်တံကို ချကာ အလျင်အမြန် ရှေ့သို့တိုး၍ အရိုအသေပေးသည်ကို မြင်သောအခါ ဝေယွီ က ပြုံး၍ တားလိုက်သည်။ “အစ်ကိုယွမ်ဟွာ၊ အခမ်းအနားတွေ လုပ်မနေပါနဲ့။ ငါက မနေ့ကမှ မြို့တော်ကို ပြန်ရောက်တာ။ ငါ့အစ်ကိုကြီးတောင် မသိသေးတဲ့ကိစ္စ၊ မင်းက ဘာကြောင့် စိတ်ထဲထားနေရတာလဲ။ အင်ပါယာစာမေးပွဲက နီးကပ်နေပြီ၊ အခုအချိန်မှာ မင်းရဲ့တန်ဖိုးက ရွှေထက်တောင် ပိုသေးတယ်။ မင်းကို စိတ်ပူပန်စေဖို့ ငါလာခဲ့တာ မဟုတ်ပါဘူး။”
ထိုစကားကို ကြားသောအခါ လျူဟွိုင်ယွမ် ပြုံးလိုက်သည်။ “ကျွန်တော်မျိုးရဲ့ အသိဉာဏ်နည်းပါးမှုကြောင့်ပါ။ မင်းသားကိုယ်တိုင် ကျွန်တော်မျိုးဆီ ကြွလာပြီး စစ်ဆေးပေးတာကတင် အကြီးမားဆုံးသော ဂုဏ်ယူစရာပါပဲ။”
ဝေယွီ က လက်ကို ဝှေ့ယမ်းလိုက်ပြီး လျူဟွိုင်ယွမ်၏ စားပွဲဆီသို့ လျှောက်သွားကာ စစ်ဆေးကြည့်သည်။ စားပွဲပေါ်တွင် စာအုပ်များနှင့် စာသားများ ပြည့်နှက်နေသော စာရွက်စာတမ်းများဖြင့် ရှုပ်ပွနေသည်။ ဝေယွီ သည် တစ်ချက်မျှ အပေါ်ယံကြည့်လိုက်ရုံဖြင့် သူ၏ ကောလိပ်ဝင်ခွင့်စာမေးပွဲအတွက် ပြင်ဆင်ခဲ့ရသည့် ကျောင်းသားဘဝသို့ ပြန်ရောက်သွားသလို ခံစားလိုက်ရသည်။ ကြည့်ရုံနှင့်ပင် ခေါင်းကိုက်စရာကောင်းလှသည်။
နောက်သို့ ပြန်လှည့်ရင်း ဝေယွီ က ပြုံး၍ ပြောလိုက်သည်မှာ “မင်းကို စိတ်သက်သာရာရစေဖို့နဲ့ စိုးရိမ်စိတ်တွေ လျှော့ချစေဖို့ ပြောမလို့ လာခဲ့တာ။ ဒါပေမဲ့ မင်း အခုလို ကြိုးစားနေတာကို မြင်ရတော့ ဆက်ပြောနေရင် မင်းအချိန်တွေကိုပဲ ဖြုန်းတီးရာ ရောက်တော့မှာပဲ။”
လျူဟွိုင်ယွမ်သည် ခေါင်းကို အမြန်ခါယမ်းလိုက်ပြီး လေးနက်သော အမူအရာဖြင့် “ဘယ်လိုလုပ် အချိန်ဖြုန်းတာ ဖြစ်ပါ့မလဲ။ မင်းသားက မနေ့ကမှ မြို့တော်ကို ပြန်ရောက်ပြီး ဒီနေ့ပဲ ဒီအိမ်တော်ကို ကြွလာတာ... စာမေးပွဲအတွက် အထူးရည်ရွယ်ပြီး ပြန်လာခဲ့တာ ဖြစ်ရမယ်။ မင်းသားရဲ့ ဂရုစိုက်မှုက သွေးသားရင်းချာတွေတောင် လုပ်ပေးနိုင်ဖို့ ခက်ခဲတဲ့အရာပါ။ ယွမ်ဟွာအနေနဲ့ ကျေးဇူးတင်မဆုံး ဖြစ်ရပါတယ်ဗျာ။”
ဝေယွီ သည် တည်ငြိမ်သောအမူအရာကို ထိန်းထားရင်း ထိုကျေးဇူးတင်စကားကို လက်ခံလိုက်သည်။
*သူက စာမေးပွဲအတွက် အထူးရည်ရွယ်ပြီး ပြန်မလာဘဲ နေပါ့မလား။*
အခြားသော ပညာရှင်များကို စုဆောင်းရန်အတွက် ပြန်လာခဲ့ခြင်းမှာ အမှန်ပင် ဖြစ်သော်လည်း လျူဟွိုင်ယွမ်ကို အားပေးစကား ပြောရခြင်းမှာလည်း အမှားမဟုတ်ပေ။ အစ်ကိုယွမ်ဟွာအနေဖြင့် မင်းသားသည် သူတစ်ယောက်တည်းအတွက်သာ အထူးရည်ရွယ် ပြန်လာသည်ဟု ယုံကြည်ချင်လျှင်လည်း ယုံကြည်ပါစေတော့။
လျူဟွိုင်ယွမ်မှာ စိတ်လှုပ်ရှားမှုကြောင့် ရင်ထဲတွင် လှိုက်ဖိုနေသည်။ ပုံမှန်ဆိုလျှင် နဝမမင်းသား အိမ်တော်သို့ ကြွလာပါက အိမ်ထိန်း ဟဲ့အန်း က အားလုံးကို ချက်ချင်း အကြောင်းကြားလေ့ရှိသည်။ သို့သော် လျူဟွိုင်ယွမ်မှာ ထိုသို့သော အကြောင်းကြားချက် တစ်စုံတစ်ရာ မရရှိဘဲ မင်းသားနှင့် တိုက်ရိုက်တွေ့ဆုံခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။ ဝေယွီ သည် ရောက်ရောက်ချင်း သူ၏ အိပ်ဆောင်သို့ တိုက်ရိုက်လာရောက်ပြီး စာမေးပွဲအကြောင်း ကိုယ်တိုင်ပြောပြခဲ့သည်ကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် လျူဟွိုင်ယွမ်တစ်ယောက် အဘယ်ကြောင့် မလှုပ်ရှားဘဲ နေနိုင်ပါ့မလဲ။ မင်းသား၏ စိတ်ရင်းအမှန်ကို အဘယ်ကြောင့် မယုံကြည်ဘဲ နေနိုင်ပါ့မလဲ။
မူလက လျူဟွိုင်ယွမ်မှာ လာမည့်စာမေးပွဲအတွက် စိုးရိမ်နေခဲ့သော်လည်း မင်းသား၏ ဂရုစိုက်မှုကို သိလိုက်ရသောအခါ ရင်ထဲတွင် ဂုဏ်ယူဝင့်ကြွားမှုများ တိုးပွားလာသည်။
“အင်ပါယာစာမေးပွဲနဲ့ ပတ်သက်ပြီး စိတ်ချပါ၊ မင်းသား။” ဟု သူက ကြွေးကြော်လိုက်သည်။ “ယွမ်ဟွာအနေနဲ့ ဂုဏ်ပြုစာရင်းဝင်အောင် သေချာပေါက် လုပ်ပြပါ့မယ်။ မင်းသားရဲ့ မျှော်လင့်ချက်ကို မပျက်စေရပါဘူး၊ မင်းသားအတွက် ဂုဏ်တက်စေရပါမယ်!”
*အာ?*
ဝေယွီ မှာ ရုတ်တရက် အပြောင်းအလဲကြီးကြောင့် အနည်းငယ် ကြောင်သွားသည်။ ဒီလူငယ်က ဘာကြောင့် ရုတ်တရက် စိတ်ဓာတ်တွေ တက်ကြွလာရတာလဲ။ ခုနကတော့ သဘာဝကျကျ ပြောဆိုနေခဲ့ပြီးမှ နောက်ဆုံးစကားကတော့ နည်းနည်းလေး အဓိပ္ပာယ်မဲ့နေသလိုပဲ။ သူအတွက် “ဂုဏ်တက်စေရမည်” ဆိုသည်မှာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ။ သူက ဒါတွေကို မလိုချင်ပါဘူး!
ထိုလူငယ်၏ ယုံကြည်မှုကို မချိုးနှိမ်ချင်သောကြောင့် — စာမေးပွဲတွင် ခြေချော်လက်ချော် ဖြစ်သွားမည်ကို စိုးရိမ်၍ — ဝေယွီ က သတိကြီးစွာဖြင့် ပြန်ပြောလိုက်သည်။ “အင်း... အစ်ကိုယွမ်ဟွာ၊ ဒီစာမေးပွဲနဲ့ ပတ်သက်ရင် ငါက အဆင့်သတ်မှတ်ချက်ကို သိပ်ပြီး အရေးမထားပါဘူး။ တကယ်ပါ၊ မင်းကိုယ်တိုင်အတွက်ပဲ ဖြေဆိုပါ။ ငါ့အတွက် မဟုတ်ပါဘူး။ ငါက မင်းရဲ့ အရည်အချင်းကိုပဲ တန်ဖိုးထားတာပါ၊ သိတယ်မဟုတ်လား။”
လျူဟွိုင်ယွမ်မှာ ပို၍ပင် စိတ်လှုပ်ရှားသွားပြီး လေးနက်စွာ ခေါင်းညိတ်သည်။ “ဟုတ်ကဲ့၊ မင်းသားရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကို ယွမ်ဟွာ နားလည်ပါတယ်! စိတ်ချပါ၊ ကျွန်တော်မျိုး အပြည့်အဝ နားလည်ပါတယ်ခင်ဗျာ။”
ဝေယွီ: “...”
*ဒါကတော့ ရှင်းပြရ ခက်သားပဲ။*
သူလည်း စကားကို ဒီလောက်နှင့်သာ အဆုံးသတ်လိုက်ရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်သည်။ စာမေးပွဲပြီးမှသာ ထပ်ပြောတော့မည်။ ဝေယွီ က စကားလမ်းကြောင်း ပြောင်းလိုက်သည်။ “စာမေးပွဲက တစ်လတောင် မလိုတော့ဘူး။ အစ်ကိုယွမ်ဟွာ၊ မရှင်းလင်းတာတွေ ရှိသေးလား။ မင်းအတွက် အသေးစိတ် ဆွေးနွေးပေးနိုင်မယ့် ပညာရှင်ကြီးတွေကို ငါ စီစဉ်ပေးရမလား။”
လက်ရှိ အင်ပါယာစာမေးပွဲမှာ အလွတ်ကျက်မှတ်ရုံဖြင့် အောင်မြင်နိုင်သည့်အရာ မဟုတ်ပေ။ နက္ခတ္တဗေဒ၊ ပထဝီဝင်၊ ဒေသန္တရနိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများ ပါဝင်သည်။ ဤဘာသာရပ်များသည် စာဖြေသူများအနေဖြင့် လက်တွေ့အတွေ့အကြုံနှင့် ကျယ်ပြန့်သော အမြင်ရှိရန် လိုအပ်သည်။ လျူဟွိုင်ယွမ်အတွက် ခရီးထွက်ရန် မဖြစ်နိုင်သော်လည်း ဝေယွီ အနေဖြင့် မဟာဝေနိုင်ငံ တစ်ခွင်ရှိ နိုင်ငံရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အခြေအနေများကို ရှင်းပြပေးနိုင်မည့် ဆရာများကို အလွယ်တကူ စီစဉ်ပေးနိုင်သည်။
လျူဟွိုင်ယွမ်က ထိုအစီအစဉ်ကို ငြင်းဆန်ခြင်း မပြုခဲ့ပေ။ မင်းသား၏ လုပ်ရပ်များကြောင့် နက်ရှိုင်းစွာ ထိမိခြင်းနှင့် သစ္စာစောင့်သိမှု ပိုမိုတိုးပွားလာခြင်းမှလွဲ၍ လက်ရှိအချိန်တွင် စာမေးပွဲကို အာရုံစိုက်ခြင်းထက် သူလုပ်နိုင်သည့်အရာ မရှိပေ။ ထိုသို့လုပ်ဆောင်မှသာလျှင် သူသည် မင်းသားအတွက် အမှန်တကယ် အမှုထမ်းနိုင်မည် ဖြစ်သည်။
***
လျူဟွိုင်ယွမ်ကို ထားခဲ့ပြီးနောက် ဝေယွီ သည် သုတေသနဌာနဆီသို့ ဖြည်းညင်းစွာ လမ်းလျှောက်သွားသည်။ ထမင်းစားချိန် မဟုတ်သေးသောကြောင့် လူအများစုမှာ အိမ်တွင်း၌သာ ရှိနေကြပြီး လမ်းတစ်လျှောက် ငြိမ်သက်နေသည်။ သူမြင်လိုက်ရသူအချို့မှာ သစ်ပင်အောက်တွင် ထိုင်၍ စာဖတ်နေကြသဖြင့် ပညာရပ်ဆိုင်ရာ အငွေ့အသက်များ လွှမ်းခြုံနေသည်။
ဝေယွီ ကျေနပ်သွားသည်။ *ပညာရေးဆိုတာ ဒီလိုဖြစ်သင့်တာပေါ့။* ကျောင်းတော်စုံ ကျောင်းတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည့် တိန့်ကျိန့်သည်လည်း ဤမျှ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ အငွေ့အသက် ရှိပါမည်လားဟု သူ တွေးလိုက်မိသည်။
ရှောင်အန်းဇီ နှင့် အခြားသူများမှာ အိမ်တော်တွင် ခရီးဆောင်အိတ်များ စီစဉ်ရန် သွားကြသဖြင့် ဝေယွီ သည် ဖန်းရှန်း တစ်ဦးတည်းနှင့်သာ သုတေသနဌာနသို့ ဦးတည်သွားသည်။
သုတေသနဌာနအနီးတွင် မီးခိုးရောင်အစောင့်တပ် များ တပ်စွဲထားသည်။ ဝေယွီ ရောက်လာသောအခါ သူတို့၏ ခေါင်းဆောင် ရှာရှန်းက ရှေ့သို့တိုး၍ အရိုအသေပေးသည်။ ဤခေတ္တရပ်နားချိန်တွင် ဝေယွီ သည် သူ နောက်ဆုံးထွက်သွားစဉ်က မရှိခဲ့သည့် အဆောက်အအုံတစ်ခုကို အဝေးတွင် သတိပြုမိလိုက်သည်။ ၎င်းသည် သုတေသနဌာနအနီးတွင် တည်ရှိပြီး မီးခိုးရောင်အစောင့်တပ် ၏ စောင့်ကြပ်မှုအောက်တွင် ရှိနေသည်။
ဝေယွီ သည် ထိုအဆောက်အအုံကို လက်ညှိုးထိုးပြလိုက်သည်။ “အဲဒီအဆောက်အအုံက ဘာလဲ။ ဘယ်တုန်းက ဆောက်လိုက်တာလဲ။”
“ဧပြီလမတိုင်ခင်က တည်ဆောက်ခဲ့တာပါ၊ အဲဒါက ပန်းပဲဖိုပါ။ ရှီးလျိုဇီက တောင်းဆိုခဲ့တာဖြစ်ပြီး ဧကရာဇ် က ခွင့်ပြုချက်ပေးခဲ့တာပါ။ အတွင်းမှာ သံထည်လုပ်ငန်းအတွက် သီးသန့်ဝန်ထမ်းတွေ ရှိပါတယ်” ဟု ရှာရှန်းက ပြန်ဖြေသည်။
*ပန်းပဲဖို။*
အမြောက်တင်လှည်းများနှင့် ပတ်သက်၍ ရှီးလျိုဇီ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို တွေးမိရင်း ဝေယွီ သဘောပေါက်သွားသည်။ သူ့အဖေက အဘယ်ကြောင့် ခွင့်ပြုချက် ပေးခဲ့သည်ကို နားလည်လိုက်သည်။
“ရှီးလျိုဇီ အခု အဲဒီမှာ ရှိနေလား။” ဝေယွီ က မေးလိုက်သည်။
“ဟုတ်ကဲ့၊ သူနဲ့ ဆရာဖူရှင်းတို့ နှစ်ယောက်လုံး အတွင်းမှာ ရှိနေပါတယ်”
သုတေသနဌာနသို့ သွားမည့်အစီအစဉ်ကို ခေတ္တရပ်ဆိုင်းလိုက်ပြီး ဝေယွီ သည် ပန်းပဲဖိုဆီသို့ တိုက်ရိုက်သွားလိုက်သည်။ အတွင်းသို့ ဝင်ဝင်ချင်းပင် အပူလှိုင်းတစ်ခုက သူ့ကို ရိုက်ခတ်လာသည်။ အတွင်းပိုင်းမှာ ကျယ်ဝန်းပြီး သံအပိုင်းအစများ ပြန့်ကျဲနေကာ အလုပ်သမားတစ်ယောက်မှာ အင်္ကျီမပါဘဲ သတ္တုအပိုင်းအစတစ်ခုကို ပုံသွင်းနေသည်။
ဝေယွီ သည် ဘယ်ဘက်တွင်ရှိသော အမြောက်တင်လှည်း တစ်ပိုင်းတစ်စကို အလျင်အမြန် မြင်လိုက်ရပြီး ထိုနေရာတွင် ဖူရှင်းနှင့် ရှီးလျိုဇီတို့ နှစ်ယောက် စစ်ဆေးရင်း လေးနက်စွာ ဆွေးနွေးနေကြသည်။ တိုးတက်မှုအခြေအနေကို မြင်သောအခါ ဝေယွီ ပြုံးမိသည်။ သူ့အဖေ ဧကရာဇ် က ဆရာတွေ အလုပ်နှေးသည်ဟု မကြာခဏ တိုင်တန်းလေ့ရှိသော်လည်း သူတို့မှာ အောင်မြင်ခါနီးနေပြီ ဖြစ်သည်။
ဝေယွီ သည် ထိုနေရာသို့ လျှောက်သွားလိုက်သည်။ “ဌာနမှူးဖူရှင်း၊ မတွေ့တာ ကြာပြီနော်။”
လူနှစ်ယောက်လုံး အံ့အားသင့်စွာ မော့ကြည့်လာပြီးနောက် အလျင်အမြန် အရိုအသေပေးသည်။ “ကိုးမင်းသားကို ဂါရဝပြုပါတယ်။”
“အခမ်းအနားတွေ မလိုပါဘူး။” ဝေယွီ က ပြောသည်။ “ငါက အမြောက်တင်လှည်းကို လာကြည့်တာပါ။ ဒီလောက်အထိ ဖြစ်လာအောင် နှစ်ယောက်လုံး အများကြီး ပင်ပန်းထားရမှာပဲ။ အခက်အခဲတွေ တစ်ခုခု ရှိသေးလား။”
ရှီးလျိုဇီမှာ တုံ့ဆိုင်းသွားပြီးနောက် “မင်းသား၊ တည်ဆောက်ရေးမှာတော့ အခက်အခဲ မရှိပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ တပ်မတော်မှာ ‘မှန်ပြောင်း’ လို့ခေါ်တဲ့ ပစ္စည်းတစ်ခု ရှိတယ်လို့ ကြားသိရပါတယ်။ အဲဒီအမြောက်တင်လှည်းမှာ တပ်ဆင်ဖို့အတွက် မင်းသားအနေနဲ့ တစ်ခုလောက် ငှားပေးလို့ ရမလားခင်ဗျာ။ ဒါဆိုရင် အကောင်းဆုံး ဖြစ်သွားမှာပါ” ဟု မေးမြန်းလိုက်သည်။