သင် ဘာပဲပြောပြော၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် မလုပ်တတ်ဘူးလို့ ပြောနေတာကတော့ နှိမ့်ချရာရောက်ပါတယ်။ အနည်းဆုံးတော့ သင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးတာကိုတော့ သိတယ်မဟုတ်လား။
တစ်သက်လုံး လယ်လုပ်စားရတာဟာ မနှစ်မြို့ဖွယ်ကောင်းသလို၊ အောင်မြင်မှုမရှိတာ ဒါမှမဟုတ် ကျွမ်းကျင်မှုမရှိတာလို့ ထင်ရကောင်းထင်ရပါလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒါက နားလည်မှုလွဲနေတာပါ။ လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်းဆိုတာ လုံးဝ မရိုးရှင်းပါဘူး။ အထူးသဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးကို ကောင်းမွန်အောင်လုပ်ပြီး တစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ် အထွက်နှုန်းတိုးအောင် ကြိုးစားမယ်ဆိုရင် ဒီခေတ်မှာတော့ အဲဒီလိုကျွမ်းကျင်မှုမျိုးဟာ ပညာရှိကြီးတစ်ယောက်ရဲ့ အဆင့်အတန်းနဲ့တောင် နှိုင်းယှဉ်လို့ရပါတယ်။ ရှေးခေတ်ကတည်းက စိုက်ပျိုးရေးကို အထူးပြုလေ့လာသူတွေ အမြဲရှိခဲ့တယ်ဆိုတာကို နားလည်ထားဖို့လိုပါတယ်။ အရင်တုန်းက လယ်သမားမျိုးရိုးတွေရှိခဲ့သလို အခုခေတ်မှာလည်း စိုက်ပျိုးရေးသိပ္ပံဆိုတာ ရှိလာပါပြီ။
လက်ရှိအခြေအနေမှာ အထွက်နှုန်းနည်းပါးပြီး အစားအစာရှားပါးမှုကြောင့် နေ့စဉ်နဲ့အမျှ လူတွေ အငတ်ဘေးကြုံနေရတဲ့အတွက် ဝေယွီ က ပျင်းရိတဲ့သူတစ်ယောက်ဖြစ်နေရင်တောင်မှ စိုက်ပျိုးရေးနဲ့ ပိုးမွေးမြူရေးကို တိုးတက်အောင်လုပ်နိုင်မယ့်သူကို ရှာဖွေချင်နေမှာ အမှန်ပါပဲ။ ပြည်သူတွေအတွက်တော့ အစားအစာဟာ ကောင်းကင်ဘုံနဲ့ တူပါတယ်။ ဝေယွီ က တခြားနယ်ပယ်တွေကို ဘယ်လောက်ပဲ တိုးတက်အောင် လုပ်ပေးနိုင်ပါစေ၊ အစားအစာ ပြတ်လပ်နေမယ်ဆိုရင် အားလုံးက အလကားပါပဲ။
ဇူးဆန်းရှင်းရဲ့ စကားကို ကြားပြီးနောက် ဝေယွီ က အဘိုးနဲ့မြေးနှစ်ယောက်ကို ခေါ်ပြီး လယ်လုပ်ခိုင်းဖို့ စဉ်းစားမိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူ အလျင်စလို မလုပ်ခဲ့ပါဘူး။ အရင်ဆုံး သူတို့ ဘယ်လိုသီးနှံတွေကို စိုက်ပျိုးလေ့ရှိသလဲဆိုတာကို အရင်မေးလိုက်ပါတယ်။
ဇူးဆန်းရှင်းက သူ့မျက်နှာလေး နည်းနည်းနီမြန်းလာပြီး သေချာစဉ်းစားကာ ပြန်ဖြေလိုက်ပါတယ်။ "အနှံမျိုးစုံ၊ ပဲမျိုးစုံနဲ့ လျှော်ပင်တွေပါပဲ။ ကျွန်တော်တို့မှာ လယ်ယာမြေရှိတုန်းကတော့ ရွာထဲက တခြားသူတွေနည်းတူပဲ စိုက်ပျိုးခဲ့တာပါ။ ထူးထူးခြားခြားတော့ ဘာမှမရှိပါဘူး။"
ဒါတွေကတော့ သာမန်ပြည်သူတွေ စိုက်ပျိုးလေ့ရှိတဲ့ သီးနှံတွေပါပဲ။ အသက်ရှင်ဖို့အတွက် သာမန်လူတွေဟာ ဗိုက်ဝဖို့အတွက် အဓိကစားသောက်ကုန်တွေကိုပဲ အဓိကထား စိုက်ပျိုးကြပြီး အိမ်နားက ခြံငယ်လေးတွေမှာတော့ ဟင်းသီးဟင်းရွက်တွေကို စိုက်ပျိုးကြပါတယ်။
ဝေယွီ က ဒီစကားကို ကြားရတဲ့အခါ စိတ်မပျက်ခဲ့ပါဘူး။ ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် တွေ့သမျှလူတိုင်းကို နာမည်ကြီး စိုက်ပျိုးရေးပညာရှင် ဖြစ်လာလိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်လို့မှ မရတာ။
ရုတ်တရက် ငြိမ်သက်စွာ နားထောင်နေတဲ့ ဇူးလျန်က ဝင်ပြောလိုက်ပါတယ်။ "ကျွန်တော့်အဘိုးက အပင်တွေကို ပျိုးကိုင်းဆက်တတ်တယ်ဗျ!"
"ဟင်?" ဝေယွီ အံ့အားသင့်သွားပြီး "ပျိုးကိုင်းဆက်တာလား?"
ဇူးလျန်က ရှင်းပြပါတယ်။ "ကျွန်တော့်အဘိုးက ပျိုးကိုင်းဆက်တတ်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့မိသားစုရဲ့ တောင်ခြေမှာ တောသဖန်းပင် (loquat) နည်းနည်းရှိပေမဲ့ အသီးတွေက ချဉ်ပြီး ခါးနေတာပါ။ အဘိုးက အိမ်နားက အပင်တစ်ပင်ရဲ့ ကိုင်းကို ယူပြီး ဆက်ပေးလိုက်တဲ့အခါမှာတော့ အဲဒီတောသဖန်းသီးတွေက ချိုမြိန်ပြီး အရွယ်အစားလည်း ကြီးလာပါတယ်"
ဒါကတော့ ပျိုးကိုင်းဆက်ခြင်းပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဝေယွီ နားလည်သွားပါတယ်။ သူဟာ အနည်းငယ် ရှက်ရွံ့နေတဲ့ ဇူးဆန်းရှင်းကို ကြည့်ပြီး ခေါင်းညိတ်ကာ ချီးကျူးစကားဆိုလိုက်ပါတယ်။ "ခင်ဗျားက တော်သားပဲ၊ အသီးပင်တွေကိုတောင် ပျိုးကိုင်းဆက်တတ်တာကိုး။ ဒါကို ကျွမ်းကျင်မှုတစ်ခုလို့ မသတ်မှတ်လို့ ရပါ့မလား?"
ပျိုးကိုင်းဆက်ခြင်းဆိုတာ ရိုးရှင်းနိုင်သလို ခက်ခဲနိုင်ပေမဲ့ နည်းပညာတွေ လက်ဆင့်ကမ်းဖို့ ရှားပါးတဲ့ခေတ်မှာ ဒီအဘိုးအိုရဲ့ ကျွမ်းကျင်မှုဟာ အတော်လေးကို အရေးပါနေပါပြီ။
"အဲဒါကို ကျွမ်းကျင်မှုလို့ ခေါ်လို့ရလို့လား?" ဇူးဆန်းရှင်းက မယုံကြည်နိုင်စွာ မျက်နှာနီမြန်းသွားပါတယ်။ သူ ပြုံးလိုက်ပြီးမှ တုံ့ဆိုင်းဆိုင်းနဲ့ မေးလိုက်ပါတယ်။ "သခင်လေး၊ ကျွန်တော် စိုက်တဲ့သီးနှံက တခြားသူတွေထက် အထွက်နှုန်း ပိုကောင်းတယ်ဆိုရင်ရော အဲဒါကို ကျွမ်းကျင်မှုလို့ သတ်မှတ်လို့ ရမလား?"
ဝေယွီ စကားရပ်သွားပြီး အဘိုးအိုက ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အထင်ကြီးပြီး ပြောနေတာလားလို့ မေးခါနီးဖြစ်သွားပါတယ်။ ကိုယ်စိုက်တဲ့သီးနှံက တခြားသူတွေထက် အမြဲတမ်း ပိုကောင်းနေတယ်ဆိုရင် အဲဒါက ကျွမ်းကျင်မှု မဟုတ်ဘဲ ဘာဖြစ်မလဲ? ဒီအကြောင်းကိုသာ အခွန်တော်ဝန်ကြီးဌာန က ဝန်ကြီးချီကို သွားပြောလိုက်ရင် ဝန်ကြီးကိုယ်တိုင် လာပြီး အကူအညီတောင်းလိမ့်မယ်ဆိုတာ သေချာပါတယ်။
ဝေယွီ က နောက်တစ်ခေါက် ထပ်မေးလိုက်ပါတယ်။ "အဲဒါက ခင်ဗျားရဲ့ အထွက်နှုန်းက အမြဲတမ်း တခြားသူတွေထက် ပိုများနေတာလား၊ ဒါမှမဟုတ် တစ်ခါတစ်ရံပဲလား?"
"အမြဲတမ်းပါပဲ" အဘိုးအိုက တုံ့ဆိုင်းစွာ ဖြေပါတယ်။ "ဒါပေမဲ့ ရွာသားတွေကလည်း ကျွန်တော့်နည်းလမ်းတွေကို လိုက်လုပ်ကြတော့ အခုဆိုရင် ကျွန်တော့်အထွက်နှုန်းက တခြားရွာတွေထက် နည်းနည်းပဲ ပိုများတော့တယ်"
"ခင်ဗျားက ရွာသားတွေကို လယ်လုပ်နည်းတွေ သင်ပေးလိုက်တာလား?" ဝေယွီ က မေးလိုက်ပါတယ်။
"ဟုတ်ပါတယ်။ ရွာသားတွေက လယ်လုပ်ဖို့ နေရာကောင်းတွေကို မရွေးတတ်ကြဘူး၊ ပျိုးပင်တွေကိုလည်း ရေမှန်အောင် မလောင်းတတ်ကြဘူး။ တစ်ခါတစ်ရံ ရေများလွန်းလို့ အမြစ်တွေ ပုပ်ကုန်တာမျိုးတွေရှိတယ်။ မြေဩဇာကလည်း ပေါ့ပေါ့ဆဆ သုံးလို့မရဘူးလေ" လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးအကြောင်း ပြောလိုက်တဲ့အခါ ဇူးဆန်းရှင်းဟာ ရုတ်တရက် စကားပြောကောင်းလာပြီး သူ့မျက်နှာမှာလည်း စိုးရိမ်မှုတွေ ပျောက်ကွယ်သွားပါတယ်။ "ဒီနေ့ခေတ်မှာတော့ အထွက်နှုန်းတွေက အားလုံး နည်းပါးနေကြတာပါ။ ဒါပေမဲ့ ရွာကလူတွေက အတူတူနေကြတာပဲ။ ကျွန်တော့်မှာ ဒီအရည်အချင်းရှိနေတဲ့အတွက် လူတိုင်း ဗိုက်ဝအောင် စားနိုင်မယ်ဆိုရင် ကျွန်တော်ကတော့ သင်ပေးချင်တာပေါ့"
ဝေယွီ က အဘိုးအိုကို စိုက်ကြည့်ရင်း လေးစားစိတ် ဖြစ်ပေါ်လာပါတယ်။ "ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ကယ်တင်နိုင်တဲ့အခါ လောကကြီးကိုလည်း ကူညီပေးပါ" ဆိုတဲ့စကားအတိုင်းပါပဲ။ တချို့လူတွေက ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်တောင် မနည်းရပ်တည်နေရပေမဲ့ အစွမ်းအစရှိရင် တခြားသူတွေကို ကူညီပေးချင်ကြပါတယ်။
ဝေယွီ ခဏတာ စဉ်းစားလိုက်ပါတယ်။ သူ တုံ့ဆိုင်းနေပေမဲ့ အဘိုးအိုကို သူသံသယရှိတဲ့အကြောင်း ပြောပြဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ ခံစားလိုက်ရပါတယ်။ "အဘိုးဇူး၊ အဘိုးရဲ့ စိုက်ပျိုးရေးကျွမ်းကျင်မှုကြောင့် တခြားသူတွေရဲ့ မနာလိုမှုကို ခံရနိုင်တယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မတွေးမိဘူးလား?"
အဘိုးနဲ့မြေးနှစ်ယောက်လုံး တောင့်ခဲသွားကြပါတယ်။ ဇူးလျန်က နားမလည်နိုင်စွာ မျက်မှောင်ကြုတ်လိုက်ပြီး "အဲဒါ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ?" လို့ မေးပါတယ်။
သူတို့နှစ်ယောက်ကို ကြည့်ရင်း ဝေယွီ က သူတို့ဟာ အတော်လေးကို ရိုးသားလွန်းသူတွေဖြစ်မှန်း သိလိုက်ရပါတယ်။ ဒါဟာ ဝေဖန်တာမဟုတ်ဘဲ သူတို့ဟာ အပြင်လောကရဲ့ အညစ်အကြေးတွေ မကပ်ငြိသေးတဲ့ စိတ်ထားဖြူစင်သူတွေဖြစ်ကြောင်း သတိပြုမိတာပါ။ လူတွေရဲ့ စိတ်နှလုံးက ဘယ်လောက်အထိ အောက်တန်းကျနိုင်သလဲဆိုတာကို နားမလည်ကြတဲ့အတွက် သူတို့ကို လှည့်စားဖို့ ကြံစည်နေကြလိမ့်မယ်လို့ ဘယ်တော့မှ မထင်မိကြပါဘူး။
ဝေယွီ က နှုတ်ခမ်းကို စုလိုက်ပြီး မေးလိုက်ပါတယ်။ "ခင်ဗျားတို့ ဇူးမိသားစုရွာက ခရိုင်မြို့နဲ့ အတော်လေး ဝေးတယ်မဟုတ်လား?"
"သခင်လေး ဘယ်လိုသိတာလဲ!" ဇူးဆန်းရှင်း အတော်လေး အံ့အားသင့်သွားပါတယ်။
ဝေယွီ က ပြန်မဖြေဘဲ "ရွာသားတွေက ရွာပြင်ကို ထွက်လေ့မရှိကြဘူးလား?" လို့ပဲ ထပ်မေးလိုက်ပါတယ်။
သူတို့နှစ်ယောက်က ဝေယွီ ကို ကြည့်လိုက်တဲ့ အကြည့်တွေက ထူးဆန်းသွားပါတယ်။ သူ့ခန့်မှန်းချက် မှန်တယ်ဆိုတာ ထင်ရှားပါတယ်။ ဒါကို မြင်တော့ ဝေယွီ က ဆက်ပြောပါတယ်။ "ခင်ဗျားရဲ့သား လောင်းကစားနဲ့ မြေယာတွေ ဆုံးရှုံးမသွားခင်တုန်းက ရွာပြင်က လူတွေ ရွာထဲကို ရောက်လာတာမျိုး ရှိခဲ့သလား? ဒါမှမဟုတ် ရွာထဲကလူတွေ ရွာပြင်ကို ထွက်သွားတာမျိုးရော ရှိသလား?"
သူ့အဖေအကြောင်းကို ကြားလိုက်ရတဲ့အခါ ဇူးလျန်က စိတ်အားထက်သန်စွာ ခေါင်းညိတ်လိုက်ပါတယ်။ "ရှိတာပေါ့! အဲဒီကိစ္စ မဖြစ်ခင်တုန်းက ရွာထဲကလူတစ်ယောက်က ဆားဝယ်ဖို့ မြို့ကို သွားခဲ့ဖူးတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ အစိုးရက ဆားအဖြူတွေကို ဈေးပေါပေါနဲ့ ရောင်းပေးတော့ ရွာသားတွေ အများကြီး မြို့ကို သွားကြတယ်၊ ကျွန်တော့်အဖေလည်း ပါတာပေါ့!"
မျှော်လင့်ထားတဲ့အတိုင်းပါပဲ။ အားလုံးက အံဝင်ခွင်ကျ ဖြစ်နေပါတယ်။
သူ့ရဲ့ ခန့်မှန်းချက် မှန်ကန်ကြောင်း သိလိုက်ရတဲ့အတွက် ဝေယွီ ဟာ သူ့သံသယအတွက် ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက် သေချာသွားပါပြီ။ သူဟာ စိုးရိမ်နေတဲ့ အဘိုးအိုကို ကြည့်လိုက်ပါတယ်။ အဘိုးအိုလည်း တစ်ခုခုကို သဘောပေါက်သွားပုံပါပဲ။
"ရွာသားတွေရဲ့ ဒုက္ခကို သိတဲ့အတွက် တခြားနေရာက လူတွေရဲ့ ဒုက္ခကိုလည်း ခင်ဗျား နားလည်မှာပါ။" ဝေယွီ က ရှင်းပြပါတယ်။ "ခင်ဗျားရဲ့ စိုက်ပျိုးရေးကျွမ်းကျင်မှုမျိုးက ရှားပါးပါတယ်။ ခင်ဗျားတို့ရွာကလူတွေလိုပဲ တခြားနေရာတွေမှာလည်း လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး အဆင်မပြေလို့ ဒုက္ခရောက်နေကြတဲ့သူတွေ အများကြီးပါပဲ။ ခင်ဗျားရဲ့ ကျွမ်းကျင်မှုက ရွှေကို ပိုက်ထားတဲ့ ကလေးတစ်ယောက်နဲ့ တူနေတာပါ။ မကောင်းတဲ့စိတ်ရှိတဲ့သူတစ်ယောက်က ဒါကို မြင်သွားရင် သူတို့အတွက် အလုပ်လုပ်ခိုင်းဖို့ ကြိုးစားမှာ အသေအချာပါပဲ။ ခင်ဗျားတို့မြေကို သိမ်းသွားတဲ့ သူဌေးလိုမျိုးပေါ့။"
အံ့အားသင့်နေတဲ့ အဘိုးနဲ့မြေးကို ကြည့်ရင်း ဝေယွီ က အသာအယာ သက်ပြင်းချလိုက်ပါတယ်။ "အရင်တုန်းကဆိုရင် ခင်ဗျားတို့ရွာသားတွေက ရွာပြင်ကို သိပ်မထွက်ကြတော့ အထွက်နှုန်းတွေကလည်း သိပ်မကွာကြဘူး။ ဘယ်သူမှလည်း အထူးတလည် မမေးမြန်းတော့ ခင်ဗျားရဲ့ စိုက်ပျိုးရေးကျွမ်းကျင်မှုက ဘယ်သူမှ မသိတဲ့ လျှို့ဝှက်ချက်ဖြစ်နေတာပေါ့။ ဒါပေမဲ့ ကမ္ဘာမှာ လျှို့ဝှက်ချက်ဆိုတာ မရှိဘူးလေ၊ လေကပဲ သယ်သွားသွား၊ အမှန်တရားကတော့ ပေါ်လာမှာပဲ။"
ဆားဝယ်ဖို့ မြို့ကိုသွားခဲ့တဲ့ ရွာသားတွေ—ဇူးလျန်ရဲ့ အဖေအပါအဝင်—သူတို့ဟာ ဇူးဆန်းရှင်းရဲ့ အရည်အချင်းတွေကို ကြွားလုံးထုတ်မိတာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ဒါမှမဟုတ် လျှာလိမ်ပြီး ပြောမိတာပဲဖြစ်ဖြစ် တစ်နည်းနည်းနဲ့ ပေါက်ကြားသွားခဲ့တာ ဖြစ်ရမယ်။ ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် နောက်ဆုံးရလဒ်ကတော့ အဲဒီသူဌေးက သိသွားတာပါပဲ။
နောက်ခံမရှိတဲ့ လယ်သမားတစ်ယောက်ရဲ့ ထူးချွန်တဲ့ စိုက်ပျိုးရေးပညာ၊ အကယ်၍ ရိုးသားတဲ့သူနဲ့ တွေ့ရင်တော့ သူတို့ရဲ့ အထွက်နှုန်း တိုးတက်ဖို့ ငွေပေးပြီး ငှားရမ်းကောင်း ငှားရမ်းပါလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီလောကမှာ အာဏာကို အလွဲသုံးစားလုပ်တဲ့သူတွေ အများကြီးပါပဲ။ အနည်းငယ်သော လှည့်ကွက်နဲ့ အထွက်နှုန်းကို အများကြီး ရနိုင်မယ်ဆိုရင် ဘာလို့များ နှစ်တိုင်း ငွေပေးပြီး ငှားနေရမှာလဲ။