ဒီလောကကြီးထဲမှာ နေထိုင်ကြတဲ့ လူတိုင်းမှာ အနည်းဆုံး မျက်နှာဖုံးနှစ်ခုစီ ရှိကြစမြဲပါပဲ။
ဥပမာအားဖြင့် ဒေါက်တာ ကျန်းမြောင် ကို ကြည့်ပါ။ သူမ တကယ့်အမျိုးသားတစ်ယောက်နဲ့ ရင်းနှီးတဲ့ ဆက်ဆံရေးမျိုး ထူထောင်ခဲ့တာ ကြာလှပြီဖြစ်ပေမဲ့ ကုမ္ပဏီမှာတော့ “မနေ့ကပဲ ယောက်ျားလေးတစ်ယောက်နဲ့ Date လုပ်ခဲ့တာ အရမ်းပျော်ဖို့ကောင်းတယ်” ဆိုပြီး အဆင်ပြေသလိုလိုနဲ့ ဟန်ဆောင်နေတတ်ပါသေးတယ်။
ပထမဆုံး ဆုံတွေ့ချိန်တုန်းကတော့ ဗိုလ်မှူး ယန်ဟဲ ဟာ အလွန်တည်ကြည်ခန့်ညားပြီး ခက်ထန်တဲ့သူတစ်ယောက်လို ထင်ရပါတယ်။ အတူတူနေလာခဲ့တာ သုံးလေးရက်လောက် ကြာတော့ အိမ်နေရင်း ဝတ်စုံတွေ၊ ဖိနပ်အိမ်စီးတွေနဲ့ မြင်နေရပြီး ထမင်းစားပွဲမှာ အတူထိုင်၊ ဆိုဖာပေါ်မှာ စကားစမြည်ပြောရင်းနဲ့ပဲ သူ အဲဒီသံတမန်ဆန်တဲ့ မျက်နှာဖုံးကို ချွတ်ချကာ ပိုပြီး ပေါ့ပေါ့ပါးပါးရှိတဲ့ ကိုယ်ပိုင်သဘာဝကို ပြသလာပါတယ်။
အဲဒီအချိန်ကျမှပဲ ကျန်းမြောင် တစ်ယောက် ဗိုလ်မှူး ယန်ဟဲ ဟာ တကယ်တော့ ပြုံးရယ်ရတာကို နှစ်သက်တဲ့သူတစ်ယောက် ဖြစ်မှန်း သိလိုက်ရတာပါ။
အထူးသဖြင့် ကျန်းမြောင် လိုမျိုး သုတေသနလုပ်ငန်းမှာ ထူးချွန်ပြီး ဗိုလ်မှူး ယန်ဟဲ ချမှတ်ပေးထားတဲ့ လေ့ကျင့်ရေးအစီအစဉ်ကို အပြည့်အဝ လိုက်နာဖို့ ဆုံးဖြတ်ထားတဲ့သူမျိုးဆိုရင် သူက ချီးကျူးစကားပြောဖို့ ဝန်မလေးတတ်ပါဘူး။
“နောက်ဆုံး သုံးကြိမ်၊ သုံးကြိမ်၊ နှစ်ကြိမ်၊ တစ်ကြိမ်။” သူက လေ့ကျင့်ခန်းဖျာဘေးမှာ လက်ပိုက်ရပ်လျက် ကိုယ်တိုင်ကြီးကြပ်ရင်း ပြောလိုက်ပါတယ်။ “အရမ်းကောင်းတယ်။ ဒီနေ့တော့ ဒီလောက်နဲ့ပဲ ရပ်ကြစို့။”
“ဒုန်း” ဆိုတဲ့ အသံနဲ့အတူ ကျန်းမြောင် ဟာ ရေစိမ်ထားသလို ချွေးတွေရွှဲနေတဲ့ ခန္ဓာကိုယ်နဲ့ ဖျာပေါ်ကို သေခါနီးခွေးတစ်ကောင်လို ပုံလျက်သား လဲကျသွားပါတယ်။
ယန်ဟဲ က ငုံ့ကြည့်ပြီး “အဆင်ပြေရဲ့လား” လို့ မေးလိုက်ပါတယ်။
ကျန်းမြောင် က အားမရှိတဲ့လက်ကို မြှောက်ကာ လက်မထောင်ပြလိုက်ပါတယ်။
ယန်ဟဲ က ပြုံးစစနဲ့ “မြန်မြန်ထ၊ ကြွက်သားတွေကို ဖြေလျှော့ပေးရမယ်” ဟု ပြောပါတယ်။
အသက်ကို မနည်းရှူသွင်းရင်း ကျန်းမြောင် က “အိုးထဲက ဟင်းတွေကို မကြည့်တော့ဘူးလား” လို့ မေးလိုက်ပါတယ်။
“ရပါတယ်၊ ဒီနေ့ ချက်ထားတဲ့ ဟင်းတွေက ပေါင်းဟင်းနဲ့ ตุ๋န် (ตุ๋န် - ตุ๋န်ဟင်း/ตุ๋န်) ဟင်းတွေပဲ။” ယန်ဟဲ က ပြောပါတယ်။ “ဝက်ရိုးตุ๋န်နဲ့ ဝက်သားပေါင်းတွေက အိုးထဲမှာပဲ ရှိနေတာဆိုတော့ စောင့်ကြည့်စရာ မလိုပါဘူး။”
“ဝါး” ကျန်းမြောင် ရဲ့ မျက်လုံးတွေက တောက်ပသွားပါတယ်။
နေ့တိုင်းလိုလိုပဲ မနက်အစောကြီးကနေ အလုပ်ကပြန်လာတဲ့အချိန်အထိ စိတ်လှုပ်ရှားမှုတွေနဲ့ ပြည့်နှက်နေပြီး တစ်ခုခုကို အမြဲမျှော်လင့်နေမိပါတယ်။ မောပန်းနွမ်းနယ်နေပေမဲ့ ဟင်းနှစ်ခွက်ရဲ့ နာမည်ကို ကြားလိုက်ရုံနဲ့ သူမရဲ့ မျက်နှာလေး လင်းလက်သွားရပါတယ်။
ဒေါက်တာကျန်းကတော့ အပြုသဘောဆောင်တဲ့ စွမ်းအားတွေနဲ့ ပြည့်နှက်နေပုံပါပဲ။
ယန်ဟဲ က သူမ ဘာလို့ ဒီလောက်တောင် ဖြစ်နေရသလဲဆိုတာကို နားမလည်ပေမဲ့ ကျန်းမြောင် ရဲ့ တောက်ပတဲ့ အကြည့်တွေက သူ့ကို ပေါ့ပါးပျော်ရွှင်တဲ့ ခံစားချက်မျိုး ပေးစွမ်းနေတယ်ဆိုတာကတော့ ငြင်းမရတဲ့ အမှန်တရားပါပဲ။
“ဟုတ်တယ်၊ မင်းအကြိုက်ဆုံး ဟင်းနှစ်ခွက်ပါပဲ။” သူက ပြောပါတယ်။
“အဲ... အဲဒီလိုလား? ဘယ်လိုလုပ် သိတာလဲ?” ကျန်းမြောင် က သေခါနီးခွေးတစ်ကောင်လို အနေအထားကနေ ရုတ်တရက် ထထိုင်လိုက်ပါတယ်။
ယန်ဟဲ က မတ်တပ်ရပ်ရင်း တည်တည်ငြိမ်ငြိမ်နဲ့ “ဟင်းချက်တတ်တဲ့သူတွေမှာ တစ်ဖက်လူ ဘာစားချင်လဲဆိုတာ တစ်ချက်ကြည့်ရုံနဲ့ သိနိုင်တဲ့ အရည်အချင်း ရှိတတ်တယ်လေ။ မြန်မြန်သွားရေချိုးချေ၊ ငါ ဟင်းသီးဟင်းရွက်တွေ သွားယူလိုက်ဦးမယ်။” ဟု ပြောပါတယ်။
“ဝါး၊ မိုက်လိုက်တာ... ခဏ!” ဒေါက်တာကျန်း တစ်ခုခုကို သတိရသွားပုံရပြီး ယန်ဟဲ ရဲ့ ကျောပြင်ကို လှမ်းအော်မေးလိုက်ပါတယ်။ “ရှင် ကျွန်မရဲ့ ဟင်းချက်စက်ထဲက စာရင်းဇယားတွေကိုများ လာပြင်ထားတာလား!”
အခန်းအပြင်ဘက်ကနေ ယန်ဟဲ ရဲ့ အသံတိုးတိုးလေးနဲ့ ရယ်မောသံ ထွက်ပေါ်လာပါတယ်။
ကျန်းမြောင် က သွားကို ကြိတ်လိုက်ပါတယ်။
ရေချိုးပြီး ထမင်းစားပွဲကို ရောက်လာတဲ့အခါ သူမ အံ့အားသင့်သွားပါတယ်။ “ရှင် ကြွေထည်တွေ ဝယ်ထားတာလား?”
စားပွဲပေါ်မှာ ရှိနေတဲ့ ပန်းကန်တွေက ကျန်းမြောင် ပုံမှန်သုံးနေကျ ပြန်လည်အသုံးပြုနိုင်တဲ့ တစ်ခါသုံးပစ္စည်းတွေ မဟုတ်တော့ဘဲ သူမ တစ်ခါမှ မမြင်ဖူးတဲ့ ကြွေထည်အစုံအလင် ဖြစ်နေပါတယ်။
ယန်ဟဲ က ဘီယာဘူးကို ဖောက်ရင်း “ကောင်းမွန်တဲ့ ဟင်းလျာတွေက ကောင်းမွန်တဲ့ စားသောက်ကုန်တွေနဲ့ ထိုက်တန်တာပေါ့။ တကယ်တော့ ကျွန်တော် နည်းနည်း စပ်စုချင်လို့ပါ။ မင်းက ဟင်းချက်ကိရိယာ အစုံအလင်တော့ ပြင်ဆင်ထားတာပဲ၊ ဘာလို့ စားသောက်ကုန်တွေက မပါတာလဲ?” လို့ မေးလိုက်ပါတယ်။
ကျန်းမြောင် က သူမရဲ့ ပါးပြင်ကို ကုတ်လိုက်ပြီး “အဲဒါက... ဟင်းချက်တာ ကျွန်မမှ မဟုတ်တာ။ သူမသာ လာရင် သူမကြိုက်တဲ့ ပန်းကန်တွေကို သူမဘာသာ ရွေးချယ်စေချင်လို့ပါ။ သူမက အနုပညာအရသာ မြင့်မားတဲ့သူလေ။” လို့ ပြောပါတယ်။
ယန်ဟဲ က ခွက်ကို ကိုင်ထားရင်း မျက်ခုံးတစ်ဖက်ကို ပင့်လိုက်ပါတယ်။ “မင်းက သူမအတွက် အရမ်း ဂရုစိုက်ပေးတာပဲနော်။”
ကျန်းမြောင် ခဏတာ တွန့်ဆုတ်နေပြီးမှ “ရှင်တို့ရဲ့ ပြုစုစောင့်ရှောက်သူက ဘယ်လိုမျိုးလဲ” လို့ မေးလိုက်ပါတယ်။
“ကျွန်တော့်ကို စစ်မှုထမ်းဖခင်ကပဲ ပြုစုပျိုးထောင်ပေးခဲ့တာပါ။ ကျွန်တော့်ကို ပြုစုဖို့အတွက် သူက မြေပြင်တပ်ဖွဲ့ကို ပြောင်းရွှေ့ဖို့ လျှောက်ထားခဲ့ဖူးတယ်။ ကျွန်တော် မူလတန်းကျောင်း ပြီးပြီး စစ်တပ်ကျောင်းမှာ ဘော်ဒါဆောင်နေတဲ့အချိန်ကျမှပဲ သူ ရှေ့တန်းကို ပြန်သွားတာပါ။” ယန်ဟဲ က တည်ငြိမ်စွာ ပြောပြပါတယ်။
“ဟင်? အဲဒီလို လုပ်လို့ရလို့လား?” ကျန်းမြောင် အံ့အားသင့်သွားပါတယ်။ “သာမန်လူတွေအတွက်ဆိုရင် ဒါက ကလေးထိန်းသိမ်းခွင့်ကို စွန့်လွှတ်လိုက်တာနဲ့ တူတူပဲ မဟုတ်လား?”
“ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့က သာမန်လူတွေ မဟုတ်ဘူး၊ စစ်မှုထမ်းတွေလေ။” ယန်ဟဲ က ရှင်းပြပါတယ်။ “စစ်မှုထမ်းတွေရဲ့ ကလေးပြုစုပျိုးထောင်ရေး မူဝါဒက အရပ်သားတွေနဲ့ မတူဘူး။ အစိုးရက စစ်မှုထမ်းတွေကို ပြုစုစောင့်ရှောက်သူတွေ ဖြစ်လာဖို့ အားပေးပြီး ထောက်ပံ့ပေးတယ်။ စစ်မှုထမ်းတွေရဲ့ ကလေးတွေကို အလယ်တန်းကျောင်းကနေ စပြီး စစ်တပ်ကျောင်းတွေမှာပဲ တက်ခိုင်းဖို့ သတ်မှတ်ထားတယ်။ သူတို့ အရွယ်ရောက်လာတဲ့အခါ အများစုက စစ်မှုထမ်းတွေ ဖြစ်လာကြတာပဲ။”
ကျန်းမြောင် ခဏတာ စဉ်းစားပြီး မျက်မှောင်ကြုတ်လိုက်ပါတယ်။ “ဒါက... ရည်ရွယ်ချက်က?” သူမ တွေးနေတာမျိုး ဖြစ်နေမလား။
ယန်ဟဲ က သူမရဲ့ အမူအရာကို ကြည့်ပြီး နားလည်သွားကာ ခေါင်းညိတ်ပြလိုက်ပါတယ်။ “စစ်သားသစ်တွေ တည်တည်ငြိမ်ငြိမ်နဲ့ ရရှိနေဖို့အတွက်ပေါ့။”
ကျန်းမြောင် ဘာမှ ပြန်မပြောပေမဲ့ သူမရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကတော့ မသက်မသာနဲ့ ရွေ့လျားသွားပါတယ်။
သူမရဲ့ ကိုယ်ခန္ဓာဘာသာစကားကို ဖတ်ရလွယ်ကူတာကြောင့် ယန်ဟဲ က သူမကို နှစ်သိမ့်ပေးဖို့ မေးစေ့ကို ပင့်လိုက်ပါတယ်။ “စိတ်မပူပါနဲ့။ ကျွန်တော်တို့ ကလေးရဲ့ အနာဂတ်က စစ်သားဖြစ်မလား၊ မဖြစ်မလားဆိုတာ မင်းရဲ့ လမ်းညွှန်မှုအောက်မှာပဲ ရှိမှာပါ။”
ကျန်းမြောင် တစ်ယောက် သက်ပြင်းချလိုက်ပါတယ်။
“တကယ်လို့ စစ်တပ်ကျောင်းကနေ ဘွဲ့ရပြီးတဲ့နောက် စစ်မှုထမ်းချင်စိတ် မရှိတော့တဲ့ ကလေးမျိုးဆိုရင်ရော?” သူမ မေးမြန်းမိပါတယ်။
“အဲဒါက ရှားပါတယ်။” ယန်ဟဲ က ဝန်ခံပါတယ်။ “အဲဒီလို အခြေအနေမျိုးဆိုရင်တော့ စစ်တပ်ကျောင်းမှာ နေခဲ့တဲ့အချိန်အတွင်း မဖြစ်မနေသင်ယူရမယ့် ပညာရေးအပြင် ပိုလျှံတဲ့ ကုန်ကျစရိတ်တွေကို တစ်ဦးချင်းစီက ပေးဆပ်ရပါလိမ့်မယ်။ ဘွဲ့ရခါစ လူငယ်တွေအတွက်တော့ အဲဒါက ကြီးမားတဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတစ်ခုပါပဲ။ တကယ်လို့ ပြုစုစောင့်ရှောက်သူက ပေးချေဖို့ ဆန္ဒရှိရင်တော့ စစ်မှုထမ်းခြင်းကနေ ကင်းလွတ်ခွင့် ရနိုင်ပါတယ်။”
“ဒါပေမဲ့ ပြုစုစောင့်ရှောက်သူက ကလေးကို စစ်သားမဖြစ်စေချင်ဘူးဆိုရင်ရော” ကျန်းမြောင် က ချက်ချင်းပဲ မေးလိုက်ပါတယ်။ “ကလေးကို စစ်တပ်ကျောင်း မပို့တာကမှ ပိုကောင်းဦးမယ် မဟုတ်လား?”
“ဟုတ်ပါတယ်။” ယန်ဟဲ က ဝန်ခံပါတယ်။ “စစ်တပ်ကျောင်းကို စဝင်တဲ့အချိန်မှာပဲ ကျွန်တော်တို့က ဝန်ဆောင်မှုဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်တစ်ခုကို လက်မှတ်ထိုးရပါတယ်။ ဘွဲ့ရပြီးတဲ့နောက် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရမယ့် ကာလကို မပြီးမြောက်ခဲ့ဘူးဆိုရင် ငွေကြေးဆိုင်ရာ ဒဏ်ငွေတွေတင်မကဘဲ နိုင်ငံသားအဆင့်သတ်မှတ်ချက်ပါ သိသိသာသာ လျော့ကျသွားပါလိမ့်မယ်။”
“ဒါပေမဲ့” ယန်ဟဲ က ထပ်ဖြည့်ပြောပါတယ်။ “စစ်မှုထမ်း ပြုစုစောင့်ရှောက်သူတွေအတွက်ကတော့ ကနဦး စိစစ်မှု လုပ်ငန်းစဉ်ဆိုတာ ရှိပါသေးတယ်။”
ကျန်းမြောင် က “အဲဒီ စိစစ်မှုကို ဘယ်လိုလုပ်တာလဲ” ဟု မေးလိုက်ပါတယ်။
“စစ်မှုထမ်းတွေကို ကလေးပိုမွေးဖို့ အားပေးထားတဲ့အတွက် စစ်မှုထမ်းအများစုမှာ ကလေး တစ်ယောက်ထက် ပိုရှိကြပါတယ်။ ကလေးကို ကိုယ်တိုင်ပြုစုဖို့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကလေး မွေးစကတည်းက ရရှိထားတဲ့ အမှတ်တွေအပေါ် မူတည်ပြီး ဆုံးဖြတ်တာပါ။” ယန်ဟဲ က ရှင်းပြပါတယ်။
စစ်မှုထမ်းတစ်ယောက်နဲ့ အရပ်သားတစ်ယောက် ကလေးပြုစုပျိုးထောင်ပုံချင်းဟာ မတူညီတဲ့ ပုံစံမျိုးတွေ ဖြစ်လာမှာကို ကျန်းမြောင် နားလည်သွားပါတယ်။
“ကလေး စစ်တပ်ကျောင်း မတက်ခင်မှာ ပြုစုစောင့်ရှောက်သူအနေနဲ့ ကလေးက စစ်သားဖြစ်ဖို့ သင့်တော်ရဲ့လားဆိုတာ စောင့်ကြည့်ဖို့ အချိန်အလုံအလောက် ရှိပါတယ်။ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကြံ့ခိုင်မှုမြင့်မားတဲ့ ကလေးအများစုက စစ်သားဖြစ်ဖို့ သင့်တော်ပေမဲ့ ချွင်းချက်တွေတော့ ရှိတာပေါ့။ ချွင်းချက်အခြေအနေမျိုးမှာတော့ အစကတည်းက စစ်တပ်ဆီ အစီရင်ခံစာ တင်သွင်းထားလို့ ရပါတယ်။ အဲဒီအခါ ကလေးကို အလယ်တန်းမှာ သာမန်ကျောင်းပဲ တက်ခိုင်းလို့ ရတာပေါ့။ အဲဒီလိုဆိုရင်တော့ စီးပွားရေးအရ ဆုံးရှုံးမှုက နည်းပါးပါတယ်။”
“အော်...” ကျန်းမြောင် က “နားလည်ပါပြီ...” ဟု ပြောလိုက်ပါတယ်။
ယန်ဟဲ က သူမ လက်ထဲက တူကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ကိုင်ထားတာကို မြင်လိုက်ပြီး သူမ ဘာကို စိုးရိမ်နေသလဲဆိုတာ ချက်ချင်း သဘောပေါက်သွားပါတယ်။
သူက သူမရဲ့ ပန်းကန်ထဲကို ဟင်းရည်ထဲက ဝက်ရိုးတစ်တုံးကို ဇွန်းနဲ့ ခပ်ထည့်ပေးလိုက်ပြီး ပေါ့ပေါ့ပါးပါးနဲ့ “ဒါကြောင့်မို့လို့ပဲ ညစာစားပြီးရင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး စာချုပ်ကို လက်မှတ်ထိုးရမှာပေါ့” ဟု ပြောလိုက်ပါတယ်။
“အော်၊ ဟုတ်ကဲ့။” ကျန်းမြောင် က ရုတ်တရက် သတိဝင်လာပြီး “ဟင်?” ဟု အံ့အားသင့်သွားသည်။
“ကျွန်တော်နဲ့ စာချုပ်ချုပ်မယ်ဆိုရင် စစ်တပ်ပုံစံ စာချုပ်ကိုပဲ ချုပ်ရပါလိမ့်မယ်။ ဒီပုံစံက စစ်မှုထမ်းတွေအတွက် သီးသန့်ဖြစ်ပြီး မွေးကင်းစကလေးရဲ့ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကြံ့ခိုင်မှုအပေါ် မူတည်ပြီး ကလေးထိန်းသိမ်းခွင့်ကို ဦးစားပေး ဆုံးဖြတ်ခွင့်ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်က ပြုစုစောင့်ရှောက်သူ ဖြစ်ဖို့ ရည်ရွယ်ချက် မရှိတဲ့အတွက် ဒီအချက်ကိုတော့ တိုက်ရိုက် ပယ်ဖျက်ပေးထားမှာပါ။”
“ဗိုလ်မှူးကြီး!” ကျန်းမြောင် တစ်ယောက် စိတ်လှုပ်ရှားသွားမိပါတယ်။
ယန်ဟဲ ကတော့ သူမရဲ့ မျက်လုံးအဝိုင်းသားနဲ့ မျက်ရည်ဝဲနေတဲ့ အကြည့်တွေကို ကြည့်ပြီး တစ်ခုခုကို သတိရသွားပါတယ်။
ခဏလောက် စဉ်းစားလိုက်တဲ့အခါ... အော်၊ တောထဲက သတ္တဝါလေးတစ်ကောင်နဲ့ ဆင်တူနေတာပါလား။
“ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော် သတိပေးရဦးမယ်” သူက ဆက်ပြောပါတယ်၊ “ကျွန်တော့်ရဲ့ မျိုးရိုးဗီဇ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာချက်အရ ကျွန်တော်နဲ့ အသင့်တော်ဆုံး အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းက စစ်သားပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီကလေးက ကျွန်တော့်ရဲ့ မျိုးရိုးဗီဇကို ဆက်ခံထားတာဆိုတော့ ပြုစုစောင့်ရှောက်သူက မင်းဖြစ်နေရင်တောင် သူ ဒါမှမဟုတ် သူမက စစ်မှုထမ်းခြင်းကိုပဲ ရွေးချယ်ဖို့ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်မားပါတယ်။ တချို့အရာတွေက မျိုးရိုးဗီဇထဲမှာကို စွဲထင်နေတာမျိုး၊ မျိုးဆက်တစ်ခုကနေ တစ်ခုကို လက်ဆင့်ကမ်းလာတာမျိုးတွေ ရှိပြီး အဲဒါတွေကို ပြုစုပျိုးထောင်မှုနဲ့ ပြောင်းလဲဖို့ဆိုတာ ခက်ခဲပါတယ်လေ။”
“အဲဒါက ကိစ္စမရှိပါဘူး။” ကျန်းမြောင် က တူကို ကိုင်ထားရင်း တည်ကြည်စွာ ပြောလိုက်ပါတယ်၊ “သူ ဒါမှမဟုတ် သူမ ကြီးပြင်းလာလို့ ကိုယ်တိုင် ရွေးချယ်တာမျိုးဆိုရင်တော့ ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် ကျွန်မအနေနဲ့ သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ဆန္ဒကို လေးစားပေးမှာပါ။ ကျွန်မ လက်မခံနိုင်တာကတော့ ကလေးက ဘာမှ နားမလည်သေးတဲ့ အရွယ်၊ ဘာမှ မသိသေးတဲ့ အရွယ်မှာ တခြားသူတစ်ယောက်က သူ့ရဲ့ အနာဂတ်ကို ဆုံးဖြတ်ပေးလိုက်ပြီး ရွေးချယ်ခွင့် မပေးတာမျိုးကိုပါ။”
သူမ ခဏလောက် ရပ်တန့်ပြီး တွန့်ဆုတ်နေမိပေမဲ့ မေးမြန်းမိလိုက်ပါတယ်။ “ဗိုလ်မှူးကြီး၊ ရှင်တို့လိုမျိုး အလယ်တန်းကျောင်းကတည်းက စစ်တပ်ကျောင်းကို မဖြစ်မနေ တက်ခဲ့ရပြီး နောက်ပိုင်းမှာလည်း စစ်မှုထမ်းဖို့ အတင်းအကျပ် ခိုင်းစေခံရတဲ့သူတွေက... စိတ်မသက်မသာ ဖြစ်ရတာမျိုး ရှိလား...”
မလိုလားတဲ့ စိတ်မျိုး၊ မပျော်ရွှင်တဲ့ စိတ်မျိုးပေါ့။
“မရှိပါဘူး။” ယန်ဟဲ ရဲ့ အဖြေက ပြတ်သားလှပါတယ်။
“တကယ်တော့ မျိုးရိုးဗီဇ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာချက်က မှန်ကန်တယ်ဆိုတာ သက်သေပြနေတာပဲလေ။” ယန်ဟဲ က ပြောပါတယ်၊ “ကျွန်တော်က သင့်တော်ရုံတင်မကဘူး၊ ဒီအသက်မွေးဝမ်းကျောင်းကိုလည်း ချစ်မြတ်နိုးပါတယ်။ ရှေ့တန်းက ကျွန်တော့်ရဲ့ ရဲဘော်အများစုဟာလည်း ကျွန်တော့်လိုပဲ ဒီအလုပ်ကို ချစ်ကြတယ်၊ စစ်မြေပြင်ကို ချစ်ကြပါတယ်။”
“ဟုတ်ပါတယ်၊ တချို့လူတွေကတော့ လစာကောင်းလို့ စစ်တပ်ထဲ ဝင်လာကြတာကိုတော့ ကျွန်တော် မငြင်းပါဘူး။ တကယ်တော့ မြို့တော်ကြယ် မြို့တော်ကြယ် ရဲ့ ခံတပ်တပ်ဖွဲ့တွေမှာ အဲဒီလိုလူတွေ အများကြီးရှိနေတာမို့ ကျွန်တော်တို့ ရှေ့တန်းကလူတွေက သူတို့ကို နောက်ပြောင်ပြီး အငြိမ်းစားယူတဲ့ တပ်ဖွဲ့တွေလို့ ခေါ်ကြပါတယ်။”
ယန်ဟဲ ရုတ်တရက် စကားရပ်သွားပြီး သူ့ရဲ့ လေသံက အနည်းငယ် မသဘာဝ ဖြစ်သွားပါတယ်။
ကျန်းမြောင် လည်း တွေးမိလိုက်ပါတယ်၊ အငြိမ်းစားယူတဲ့ တပ်ဖွဲ့ဆိုရင် စစ်မြေပြင်ကို ချစ်မြတ်နိုးပြီး ဆုတံဆိပ်တွေတောင် ရရှိထားတဲ့ ယန်ဟဲ လိုမျိုးလူက ဘာလို့ ဒီနေရာကို ပြောင်းရွှေ့လာရတာလဲ။
သူမ မေးဖို့ စိတ်ကူးရှိပေမဲ့ မျက်လုံးကို မော့ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ ယန်ဟဲ က ဇွန်းကို ချလိုက်ပြီး မျက်လွှာကို ချထားတာကို မြင်လိုက်ရပါတယ်။ ယန်ဟဲ က သူမကို ရှောင်ဖယ်နေသလို ခံစားလိုက်ရတာကြောင့် သူမ ခဏလောက် စဉ်းစားပြီး ဘာမှ မပြောတော့ပါဘူး။
နောက်မှ သူတို့ ပိုရင်းနှီးလာတဲ့အခါမှပဲ ပြန်မေးတော့မယ်လို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ သူမ နောက်မှ စောင့်နေစရာ မလိုတော့ပါဘူး။ ညစာစားပြီးလို့ ဧည့်ခန်းမှာ ထိုင်ကာ အစိုးရ ဝဘ်ဆိုက်ကနေ ဒေါင်းလုဒ်ဆွဲထားတဲ့ စာချုပ်ကို စတင်ညှိနှိုင်း လက်မှတ်ထိုးဖို့ ပြင်ဆင်နေချိန်မှာ ယန်ဟဲ က စကားစလာပါတယ်။
“ဒီစာချုပ်ကို မချုပ်ခင်မှာ ကျွန်တော့်ရဲ့ လုပ်ငန်းမှတ်တမ်းထဲမှာ မပါဝင်တဲ့ အကြောင်းအရာတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကို သိပိုင်ခွင့် မင်းမှာ ရှိတယ်လို့ ကျွန်တော် ထင်ပါတယ်။” သူက ပြောရင်း သူ့ရဲ့ စမတ်ဦးနှောက်ထဲက စာရွက်စာတမ်းတစ်ခုကို ထုတ်ယူပြီး ကျန်းမြောင် ဆီ ပေးပို့လိုက်ပါတယ်။
“ဒါက ဘာလဲ?” ကျန်းမြောင် သေချာကြည့်လိုက်ပြီးနောက် သံသယနဲ့ မျက်ခုံးကို ပင့်လိုက်ပါတယ်၊ “Post-traumatic stress disorder (စိတ်ဒဏ်ရာလွန် ရောဂါ)?”
ယန်ဟဲ ခေါင်းညိတ်ပြပါတယ်၊ “အပျော့စားပါ။”
ကျန်းမြောင် ခဏလောက် တိတ်ဆိတ်သွားပြီး “အဲဒီအကြောင်း ပိုပြောပြပေးလို့ ရမလား?” ဟု မေးလိုက်ပါတယ်။
“ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ပြောရရင်တော့” ယန်ဟဲ က ပြောပါတယ်၊ “ကျွန်တော် အရင်က ရန်သူ့နယ်မြေထဲကို ၇ လကြာအောင် နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ထိုးဖောက်တဲ့ တာဝန်တစ်ခု ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးတယ်။ ကျွန်တော် ပြန်ရောက်တာ ၂ လပဲ ရှိသေးတယ်။ ကျွန်တော်... တစ်ယောက်တည်း ပြန်ရောက်လာတာပါ၊ ကျွန်တော့်ရဲ့ အဖွဲ့ဝင်တွေထဲက ဘယ်သူမှ... အသက်ရှင်လျက် ပြန်မလာနိုင်ခဲ့ဘူး။”
ယန်ဟဲ က အလွန် “ရိုးရှင်းစွာ” ဖော်ပြခဲ့ပေမဲ့ ကျန်းမြောင် ကတော့ သူ့ရဲ့ တည်ငြိမ်တဲ့ လေသံအောက်မှာ ဖုံးကွယ်ထားတဲ့ နာကျင်မှုကို ခံစားလိုက်ရပါတယ်။
ကျန်းမြောင် က သူ့ရဲ့ လုပ်ငန်းမှတ်တမ်းထဲက နောက်ဆုံးရထားတဲ့ ဆုတံဆိပ်ကို ချက်ချင်း သတိရသွားပါတယ်။ အချိန်ကို တွက်ချက်ကြည့်လိုက်တော့ အဲဒီဆုတံဆိပ်ကို ဒီတာဝန်ကနေပဲ ရလာတာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
ဒီဂုဏ်ပြုမှတ်တမ်းက သူ့ရဲ့ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေရဲ့ အသက်တွေပေါ်မှာ တည်ဆောက်ထားတာ ဖြစ်ပြီး ယန်ဟဲ ရဲ့ မျက်လွှာချထားတဲ့ အကြည့်တွေနဲ့ လျစ်လျူရှုထားတဲ့ အမူအရာက ကျန်းမြောင် ကို သူ ဒီဆုတံဆိပ်ကို ဂုဏ်ယူစရာတစ်ခုလို့ မသတ်မှတ်ထားမှန်း နားလည်စေပါတယ်။
“ဒါဆို...” ကျန်းမြောင် တွန့်ဆုတ်နေရင်း “ဒီရောဂါ အပျော့စားရဲ့ လက္ခဏာတွေက ဘယ်လိုမျိုးလဲ၊ ဘယ်လောက်အထိ ဖြစ်တတ်လဲ?” ဟု မေးလိုက်ပါတယ်။
“အဓိကကတော့ အိပ်မပျော်တာ၊ စိတ်ဓာတ်ကျတာနဲ့ စိတ်ဖိစီးမှုတွေ ဖြစ်ပေါ်တာပါပဲ။” ယန်ဟဲ က ပြောပါတယ်။
“နောက်ပြီးတော့ရော?” ကျန်းမြောင် က မေးလိုက်ပါတယ်။
“ဘာမှ မရှိတော့ပါဘူး။” ယန်ဟဲ က ပြောပြီးနောက် သူမကို တစ်ချက်ကြည့်လိုက်ပြီး “အကြမ်းဖက်တဲ့ စိတ်မျိုးတော့ မရှိပါဘူး၊ စိတ်ချနိုင်ပါတယ်။” ဟု ဖြည့်စွက် ပြောဆိုပါတယ်။
“ဒါပဲလား?” ကျန်းမြောင် သက်ပြင်းချလိုက်ပါတယ်၊ “ရှင်ကလည်း ကျွန်မကို ကြောက်သွားအောင် လုပ်တယ်။ ကျွန်မက အကြီးစား ဖြစ်နေမလားလို့ ထင်နေတာ။”
“ကျွန်တော့်အတွက်တော့ ဒါက အတော်လေး ပြင်းထန်နေပါပြီ။” ယန်ဟဲ က ပြောပါတယ်၊ “ကျွန်တော်က စစ်မြေပြင် ရှေ့တန်းမှာ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေတဲ့ အတွေ့အကြုံရင့် အရာရှိတစ်ယောက်ပါ။ အန္တရာယ်များတဲ့ တာဝန်တွေကို မကြာခဏ ထမ်းဆောင်ရတယ်။ အနည်းငယ် မှားယွင်းလိုက်တာနဲ့ အသက်ဆုံးရှုံးရနိုင်တယ်။ ဒါကြောင့် အထက်လူကြီးတွေက ကျွန်တော့်ကို ပြန်လည်သက်သာလာစေဖို့ ရည်ရွယ်ပြီး နောက်တန်းကို ခဏတာ ပြောင်းရွှေ့ပေးထားတာပါ။”
“နားလည်ပါတယ်၊ နားလည်ပါတယ်” ကျန်းမြောင် သူမရဲ့ လက်ချောင်းတွေကို လိမ်ရင်း ပြောပါတယ်၊ “ဒါပေမဲ့ ဒီရောဂါလက္ခဏာက နေ့စဉ်ဘဝမှာ သိသိသာသာ သက်ရောက်မှု မရှိဘူး မဟုတ်လား?”
ယန်ဟဲ ခေါင်းညိတ်ပါတယ်၊ “ဟုတ်ကဲ့၊ မှန်ပါတယ်။”
“ကျွန်မလည်း အဲဒီလိုပဲ ခံစားရတယ်။ ရှင် ကျွန်မနဲ့အတူ နေလာတာ ရက်အနည်းငယ် ရှိပြီ၊ ကျွန်မ ဘာမှ မတွေ့မိပါဘူး။ ရှင်က ပုံမှန်အတိုင်းပါပဲ၊ တော်တော်လေးကို စိတ်ကြည်လင်နေပုံတောင် ပေါက်နေသေးတယ်။” ကျန်းမြောင် ပြောလိုက်ပါတယ်။
ယန်ဟဲ ရဲ့ အမူအရာက ပိုပြီး နူးညံ့သွားပါတယ်။
“ပြောရရင်တော့ ဒေါက်တာကို ကျေးဇူးတင်ရမှာပါ။” သူက ပြောပါတယ်၊ “အတူတူ နေထိုင်တဲ့ ရက်တွေက နည်းသေးပေမဲ့ ဒီရက်ပိုင်းတွေမှာ ကျွန်တော် အတော်လေး စိတ်အေးချမ်းသာ ရှိနေပါတယ်။ ဒေါက်တာမှာ မီးဖိုချောင် ရှိနေတာက ကျွန်တော့်ကို အံ့အားသင့်စေတယ်။ ဟင်းချက်တာက ကျွန်တော့်အတွက် စိတ်ဖိစီးမှု ပြေပျောက်စေတဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခုပါ။ ဒေါက်တာနဲ့ အတူနေရတာလည်း ပျော်ဖို့ကောင်းပါတယ်၊ ဒေါက်တာက လူတွေကို စိတ်သက်သာရာ ရစေပြီး ပျော်ရွှင်စေတဲ့ အမျိုးသမီးတစ်ယောက်ပါ။”
ဘဝနှစ်ခုစာရဲ့ စံပြအမျိုးသမီးဆီက ဒီလို ချီးကျူးစကား ကြားလိုက်ရတဲ့အခါ ကျန်းမြောင် တစ်ယောက် လေပေါ်မှာ ပျံဝဲနေသလို ခံစားလိုက်ရပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ယန်ဟဲ က “ဒီအကြောင်းကို အစကတည်းက ပြောပြထားသင့်တာပါ။ ဒီနေ့အထိ စောင့်နေမိတဲ့အတွက် တောင်းပန်ပါတယ်။” ဟု ပြောပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ သူက စာချုပ်မချုပ်ခင်မှာပဲ ပြောပြသွားတာလေ၊ မဟုတ်ဘူးလား? စစ်ရေးလျှို့ဝှက်ချက်ကြောင့် ဒီအစီရင်ခံစာက သူ့ရဲ့ အများပြည်သူဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းထဲမှာ မပါဝင်ဘူး၊ သူတို့က ဒီအကြောင်းကို မပြောဘဲနဲ့လည်း ကလေးယူတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်ကို အလွယ်တကူ လုပ်ဆောင်လို့ ရနေတာပဲ။
“ရပါတယ်၊ တောင်းပန်တာကို ခွင့်လွှတ်ပေးလိုက်ပါတယ်” ကျန်းမြောင် က ယန်ဟဲ ကို အလွယ်တကူ ခွင့်လွှတ်လိုက်ပါတယ်။
“ဒါဆို...” ယန်ဟဲ က သူမရှေ့မှာ ရှိတဲ့ တခြားမျက်နှာပြင်တစ်ခုကို ကြည့်လိုက်ပါတယ်။
“ခဏလေး။” ကျန်းမြောင် ရဲ့ လက်ချောင်းတွေက လျင်မြန်စွာ ရွေ့လျားသွားပြီး သူမ ပြင်ဆင်ထားတဲ့ အချက်အလက်တွေကို စာချုပ်ပုံစံထဲမှာ ထည့်သွင်းလိုက်ကာ ယန်ဟဲ ဆီ ပို့လိုက်ပါတယ်၊ “သေချာကြည့်ဦး၊ ပြင်ဆင်စရာများ ရှိသေးလား...”
သူမ “ပြင်ဆင်စရာ” ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို မပြောခင်မှာပဲ ယန်ဟဲ က လက်ကို မြှောက်လိုက်ပြီး တိုက်ရိုက် ခွင့်ပြုချက် ပေးကာ အီလက်ထရွန်နစ် လက်မှတ်ကို ထိုးပြီး အတည်ပြုလိုက်ပါတယ်။
“…” ကျန်းမြောင်။ “ရှင် အနည်းဆုံးတော့ တစ်ချက်လောက် ကြည့်သင့်တယ် မဟုတ်လား။”
“မလိုပါဘူး။” ယန်ဟဲ ပြုံးလိုက်ပါတယ်၊ “ကျွန်တော် ဒေါက်တာ ကျန်းကို ယုံကြည်ပါတယ်။”
“…”
သေစမ်း၊ ဘာ PTSD လဲ၊ အဲဒီအပြုံးက... သိသာထင်ရှားစွာကို နွေးထွေးလွန်းနေတာ။