အခန်း ၆၇
ကုန်သွယ်မှုဆိုသည်မှာ နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံးအတွက် အကျိုးရှိစေသော လုပ်ရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ရှေးယခင်က ကုန်သွယ်မှုကို ကုန်ပစ္စည်းချင်း တိုက်ရိုက်လဲလှယ်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ အသားတစ်တုံးကို ဆန်တစ်အိတ်နှင့် တိုက်ရိုက်လဲလှယ်သည့် ပုံစံမျိုးဖြစ်သည်။
သို့သော် ကုန်သွယ်မှုပမာဏ ကြီးထွားလာပြီး ပါဝင်သူဦးရေ များပြားလာသည်နှင့်အမျှ ကုန်ပစ္စည်းချင်း တိုက်ရိုက်လဲလှယ်ခြင်းတွင် ကန့်သတ်ချက်များ ရှိလာသည်။ ထို့ကြောင့် လူတို့သည် တန်ဖိုးကို လူတိုင်းလက်ခံနိုင်သော အရာဝတ္ထုများကို အသုံးပြု၍ ကုန်သွယ်လာကြသည်။
ယင်းမှတစ်ဆင့် ရုပ်ဝတ္ထုဆိုင်ရာ ငွေကြေးများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ရုပ်ဝတ္ထုဆိုင်ရာ ငွေကြေးများသည် မူလဇာစ်မြစ်အရ တန်ဖိုးရှိရန် လိုအပ်သည့်အတွက် အဓိကအားဖြင့် ကျောက်မျက်ရတနာများ သို့မဟုတ် သတ္တုများဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
လူတို့သည် ရွှေ သို့မဟုတ် ငွေဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ငွေကြေးများကို ဆောင်ထားပြီး အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ပမာဏကြီးမားသော အရောင်းအဝယ်များအတွက်မူ ရွှေ နှင့် ငွေဒင်္ဂါးပြားများ ပြည့်နှက်နေသည့် လှည်းများကိုပင် သယ်ဆောင်သွားရသည်။
ထိုအချိန်တွင် တစ်စုံတစ်ယောက်က စိတ်ကူးတစ်ခု ရရှိခဲ့သည်။ လေးလံသော ဒင်္ဂါးပြားများကို အမြဲသယ်ဆောင်နေမည့်အစား မိမိတို့၏ ရွှေ များကို ယုံကြည်ရသောနေရာတွင် အပ်နှံထားပြီး၊ ၎င်းနှင့် လဲလှယ်နိုင်သော လက်မှတ်များကို သယ်ဆောင်သွားလျှင်ကော။
ဘဏ်များ ပေါ်ပေါက်လာပြီး လူတို့သည် ထိုဘဏ်များ ထုတ်ပေးသော လက်မှတ်များဖြင့် အရောင်းအဝယ် စတင်ပြုလုပ်လာကြသည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ ငွေကြေးသည် ၎င်း၏ အမှန်တကယ်တန်ဖိုးနှင့် လုံးဝကင်းကွာသွားတော့သည်။ လက်မှတ်ကိုယ်တိုင်တွင် တန်ဖိုးမရှိသော်လည်း ဘဏ်တွင် ဖော်ပြပါရှိသည့် ရွှေ ပမာဏနှင့် အချိန်မရွေး လဲလှယ်နိုင်ပေသည်။ ထိုယုံကြည်မှုကြောင့် လက်မှတ်သည် ရွှေ နှင့် တန်းတူပင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဤသည်မှာ ခရက်ဒစ်ငွေကြေးစနစ်၏ အစပျိုးခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံအသီးသီးက ၎င်းတို့ပိုင်ဆိုင်ထားသော ရွှေ ပမာဏနှင့် ညီမျှသည့် ငွေကြေးကို ရိုက်ထုတ်ကြပြီး လူတို့အား ငွေကြေးကို ရွှေ နှင့် လဲလှယ်ခွင့်၊ သို့မဟုတ် ပြောင်းပြန်လဲလှယ်ခွင့် ပေးထားခဲ့သည်။ ဒေါ်လာငွေပင်လျှင် ရွှေ တစ်အောင်စလျှင် ၃၅ ဒေါ်လာနှုန်းဖြင့် လဲလှယ်နိုင်ခဲ့သည်။
ဤ ရွှေ စံနှုန်းစနစ်သည် ၁၆ ရာစုအထိ တည်တံ့ခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်သည် ဒေါ်လာအတွက် ရွှေ စံနှုန်းကို စွန့်လွှတ်လိုက်ပြီး ရွှေ အရန်ငွေပမာဏနှင့် မသက်ဆိုင်ဘဲ ငွေကြေးကို လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဝေနိုင်ခွင့် ရရှိသွားသည်။
ရွှေ နှင့် လဲလှယ်နိုင်သည့် လုပ်ဆောင်ချက် ပျောက်ကွယ်သွားသောအခါ ဖިއပ်ငွေ (fiat money) ၏ တန်ဖိုးသည် ထုတ်ဝေသည့်အဖွဲ့အစည်း၏ ခရက်ဒစ် (ယုံကြည်မှု) အပေါ်တွင်သာ မူတည်သွားတော့သည်။ အမေရိကန်အစိုးရက ဒေါ်လာ၏ တန်ဖိုးကို အာမခံပေးသည်။
နိုင်ငံအပေါ် ထားရှိသည့် ယုံကြည်မှုသည် ငွေကြေးတန်ဖိုးအပေါ် ထားရှိသည့် ယုံကြည်မှုနှင့် တန်းတူဖြစ်သည်။
သို့သော် အမေရိကန်သည် မကြုံစဖူး ဘဏ္ဍာရေးအကျပ်အတည်းနှင့် ရင်ဆိုင်ရချိန်တွင် ငွေကြေးပမာဏကို အကန့်အသတ်မရှိ ရိုက်ထုတ်သည့် quantitative easing စနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့ရာ ထိုယုံကြည်မှုမှာ တုန်လှုပ်သွားခဲ့ရသည်။
ယင်းက ငွေကြေးတန်ဖိုးသည် အစိုးရ၏ မူဝါဒအပေါ် မူတည်၍ ပြောင်းလဲနိုင်ကြောင်း ပြသလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ငွေကြေးထုတ်ဝေပြီး တန်ဖိုးကို အာမခံပေးသည့် အစိုးရအပေါ် ယုံကြည်မှု လျော့ကျလာသောအခါ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများသည် အခြားရွေးချယ်စရာများကို ရှာဖွေလာကြသည်။
ဤအချက်က ကရစ်ပတိုငွေကြေးများ (Cryptocurrencies) လျင်မြန်စွာ ထွန်းကားလာစေရန် တွန်းအားပေးခဲ့ပြီး ဘစ်ကွိုင် (Bitcoin) မှာ ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည်။
ကရစ်ပတိုငွေကြေးများတွင် အဓိကကျသော လက္ခဏာရပ်အချို့ ရှိသည်။
ပထမဦးစွာ၊ ၎င်းတို့သည် မိတ္တူပွားခြင်းနှင့် ဟက် (hack) ခံရခြင်းမှ လုံခြုံမှုရှိသည်။
ကရစ်ပတိုငွေကြေးများတွင် အချက်အလက်များကို စီမံခန့်ခွဲသည့် ဗဟိုဆာဗာ မရှိပါ။ ယင်းအစား အသုံးပြုသူတစ်ဦးစီ၏ အချက်အလက်များကို ဘလော့ခ်ချိန်း (blockchain) ဟုခေါ်သော ချိတ်ဆက်ထားသည့် ဘလော့ခ်များတွင် သိမ်းဆည်းထားသည်။ ဘလော့ခ်ပေါင်း တစ်ဝက်ကျော်ကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဟက်မလုပ်နိုင်သရွေ့ ရှိပြီးသား အချက်အလက်များကို ပြင်ဆင်ရန်မှာ လက်တွေ့တွင် မဖြစ်နိုင်ပေ။
ထို့ကြောင့် အနှစ်သာရအားဖြင့် မိတ္တူပွားခြင်းနှင့် ဟက်လုပ်ခြင်းမှာ မဖြစ်နိုင်ပါ။ Mt. Gox ဟက်ခံရသည့် ဖြစ်စဉ်တွင်ပင် ငွေလဲလှယ်ရေးစင်တာမှ အကြွေစေ့များ ခိုးယူခံရခြင်းသာဖြစ်ပြီး ကရစ်ပတိုငွေကြေးကိုယ်တိုင် ဟက်ခံရခြင်း မဟုတ်ပေ။
ဒုတိယအချက်မှာ၊ ကရစ်ပတိုငွေကြေးများသည် ဗဟိုအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်း မပါဘဲ လုပ်ဆောင်သည်။ သတ်မှတ်ထားသော အယ်လဂိုရစ်သမ် (algorithm) တစ်ခုကသာ ပမာဏအသေဖြင့် ထုတ်ဝေမှုကို ဆုံးဖြတ်သည်။
အစိုးရများက ထုတ်ဝေပြီး ထိန်းချုပ်ထားသည့် ရိုးရာငွေကြေးများနှင့် မတူဘဲ ကရစ်ပတိုငွေကြေး ဖန်တီးသူများသည် ၎င်းတို့ကို တစ်ဖက်သတ် ထိန်းချုပ်၍ မရနိုင်ပါ။ ၎င်းတို့သည် ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသည့် အယ်လဂိုရစ်သမ်အတိုင်းသာ လည်ပတ်သည်။
မိုင်းနင်း (Mining) ဟုခေါ်သော ငွေကြေးများကို အလိုအလျောက် ဖန်တီးရန်အတွက် ကုဒ်ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းသည့် လုပ်ငန်းစဉ်သည် မိုင်းတွင်းမှ သတ္တုထုတ်ယူခြင်းနှင့် ဆင်တူသည်။ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ မိုင်းနင်းလုပ်ငန်းမှာ ပိုမိုခက်ခဲလာပြီး သတ်မှတ်ပမာဏ ပြည့်သွားပါက ထုတ်ဝေမှု ရပ်တန့်သွားမည်ဖြစ်ကာ အရောင်းအဝယ်များလည်း ရပ်ဆိုင်းသွားမည်ဖြစ်သည်။
တတိယအချက်မှာ၊ ကရစ်ပတိုငွေကြေးများသည် လွှဲပြောင်းမှုနှင့် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်ရာတွင် အစိုးရ၏ ထိန်းချုပ်မှု သို့မဟုတ် စည်းမျဉ်းများအောက်တွင် မရှိခြင်းဖြစ်သည်။ ဘရက်ဇစ် (Brexit) ဖြစ်စဉ်အတွင်း ဗြိတိန်အစိုးရက ပေါင်စတာလင် လဲလှယ်မှုကို ရပ်တန့်လိုက်သကဲ့သို့သော အခြေအနေမျိုးတွင် ကရစ်ပတိုငွေကြေးများမှာမူ ထိုကဲ့သို့သော အစီအမံများဖြင့် ထိခိုက်ခြင်း မရှိပါ။
ဘဏ်များက ငွေပမာဏများပြားသည့် အကောင့်တစ်ခုကို အေးခဲလိုက်ပါက အရောင်းအဝယ်လုပ်ရန် မဖြစ်နိုင်တော့ပါ။ ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် ကရစ်ပတိုငွေကြေးများမှာ ထိုသို့သော စည်းမျဉ်းများမှ ကင်းလွတ်သည်။ ကွန်ရက်နှင့် ချိတ်ဆက်ထားသရွေ့ အရောင်းအဝယ်များကို ချောမွေ့စွာ ပြုလုပ်နိုင်သည်။
စစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားသည့်အခါမျိုးတွင် ရုပ်ဝတ္ထုဆိုင်ရာ ငွေသားမလိုဘဲ မိမိ၏ ကရစ်ပတိုဆိုင်ရာ သော့ချက်များ (cryptographic keys) ရှိရုံဖြင့် လွတ်မြောက်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။
ဤအားသာချက်များ ရှင်းလင်းနေသော်လည်း အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်း မရှိခြင်းကြောင့် ပြဿနာတစ်စုံတစ်ရာ ပေါ်ပေါက်လာပါက တိုင်ကြားစရာနေရာ မရှိခြင်းမှာ အားနည်းချက်ဖြစ်သည်။ ဟက်ခံရသည့် အကောင့်များကို လျော်ကြေးပေးသည့် ဘဏ်များနှင့် မတူဘဲ Mt. Gox ကဲ့သို့သော ကရစ်ပတို ဟက်ခံရမှုများတွင် బాధితులు လျော်ကြေး မရရှိခဲ့ပေ။
ဘစ်ကွိုင်၏ လူကြိုက်များမှုနောက်တွင် အခြားသော ကရစ်ပတိုငွေကြေး ရာပေါင်းများစွာက ဈေးကွက်ထဲသို့ ရေလွှမ်းမိုးသလို ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
အနာဂတ်ကို ကြိုတင်တွေးဆရင်း ကျွန်တော်က ကျွန်တော့်ရဲ့ အကြီးအကဲ တက်ဂယူ ကို မေးလိုက်သည်။ “မမ အကြောင်း သိလားခင်ဗျာ။”
တက်ဂယူ က ခေါင်းညိတ်ပြီး ပြန်ဖြေသည်။ “အော်၊ မကြာသေးခင်ကမှ ကြားဖူးလိုက်တယ်။”
ဘလော့ခ်ချိန်းသည် ကရစ်ပတိုငွေကြေးများနောက်ကွယ်ရှိ အဓိကနည်းပညာဖြစ်ပြီး ကရစ်ပတိုငွေကြေးများတွင်သာမက အမျိုးမျိုးသော IT နယ်ပယ်များတွင်လည်း အသုံးပြုသည်။ လွန်ခဲ့သည့် တစ်နှစ်ခန့်က ပေါ်ပေါက်လာသော မမ သည် ဘစ်ကွိုင်နှင့် မတူဘဲ ငွေကြေးအတွက်သာမက စမတ်စာချုပ်များ (smart contracts) အတွက်ပါ အချက်အလက်များကို သိမ်းဆည်းပေးသည်။
ထို့ကြောင့် သတ်မှတ်ထားသော အခြေအနေများ ပြည့်မီသည့်အခါ အရောင်းအဝယ်များကို အလိုအလျောက် အကောင်အထည်ဖော်ရန် ပရိုဂရမ်ရေးဆွဲနိုင်သည်။
“ဘစ်ကွိုင်ထက် ပိုပြီး ဆင့်ကဲတိုးတက်လာတဲ့ ကရစ်ပတိုငွေကြေးပုံစံတစ်ခုလို့ တွေးကြည့်လို့ရပါတယ်ခင်ဗျာ။”
“သူ့ရဲ့ ပမာဏ (scale) က ဘယ်လောက်ရှိလဲ။”
“သူ့ရဲ့ ဈေးကွက်အရင်းအနှီး (market capitalization) က ဘစ်ကွိုင်ရဲ့ ၁/၁၀ တောင် မရှိသေးပါဘူး။”
ကရစ်ပတိုငွေကြေး ဖန်တီးနိုင်စွမ်းရှိသူတိုင်းက ထုတ်ဝေနိုင်သော်လည်း ကရစ်ပတိုငွေကြေးအားလုံးကို ဈေးကွက်က တန်ဖိုးရှိသည်ဟု အသိအမှတ်ပြုခြင်း မရှိပါ။ ဘစ်ကွိုင်ကို လူအများက တန်ဖိုးရှိသည်ဟု အသိအမှတ်ပြုထားပြီးဖြစ်သော်လည်း အခြားသော ကရစ်ပတိုငွေကြေးများကိုမူ ထိုသို့ မဟုတ်ပေ။
ဘစ်ကွိုင်ကို အခြားရွေးချယ်စရာ ငွေကြေးတစ်ခုအဖြစ် ဖန်တီးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ရိုးရာဘဏ်များသည် ငွေပမာဏ အနည်းငယ် လဲလှယ်ခြင်း သို့မဟုတ် ပြည်ပသို့ ငွေလွှဲခြင်းအတွက် အခကြေးငွေ အမြောက်အမြား ကောက်ခံလေ့ရှိသည်။ ဘစ်ကွိုင်ကမူ ငွေကြေးလဲလှယ်ခြင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ ငွေလွှဲခြင်းအတွက် အခကြေးငွေ ပိုမိုသက်သာသည်။
သို့သော် ၎င်း၏ အဆင်ပြေမှုရှိသော်လည်း လက်ရှိဈေးကွက်မှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အမြတ်ထုတ်ရာနေရာတစ်ခုနှင့် ပိုတူနေသည်။ ဘရက်ဇစ်ကဲ့သို့သော ထင်ရှားသည့် ဖြစ်ရပ်မျိုး မရှိဘဲနှင့်ပင် တစ်ရက်အတွင်း ဈေးနှုန်းများ ရာခိုင်နှုန်းဆယ်ဂဏန်းအထိ အတက်အကျ ဖြစ်လေ့ရှိခြင်းမှာ ထူးဆန်းသည့် ကိစ္စမဟုတ်တော့ပေ။
ဘစ်ကွိုင်က ဒေါ်လာ ၇၀၀ အထိ တက်သွားသည်ဆိုဦးတော့ ဈေးကွက်အရင်းအနှီး စုစုပေါင်းမှာ ဒေါ်လာ ၁၀ ဘီလီယံ ဝန်းကျင်သာ ရှိသည်။ အခြားသော ကရစ်ပတိုငွေကြေးအားလုံးကို ပေါင်းလိုက်လျှင်ပင် ဒေါ်လာ ၁၅ ဘီလီယံထက် မကျော်ပေ။
ဈေးကွက်ကိုယ်တိုင်က သေးငယ်နေသည့်အတွက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အရင်းအနှီးများ ရွေ့လျားမှုနှင့်အတူ ဈေးနှုန်း အတက်အကျ မြန်ဆန်ခြင်းမှာ ရှောင်လွှဲ၍ မရနိုင်ပေ။
ငွေကြေးသည် တည်ငြိမ်သော တန်ဖိုးရှိရမည်။ တစ်ရက်လျှင် ၁၀ ဒေါ်လာ၊ နောက်တစ်ရက်တွင် ၅ ဒေါ်လာ၊ နောက်နေ့တွင် ၂၀ ဒေါ်လာ တန်ဖိုးရှိနေသည့် ငွေကြေးသည် ကောင်းမွန်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်ရန် ခက်ခဲလိမ့်မည်။
ဤအချက်သည် ကရစ်ပတိုငွေကြေး၌ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများအတွက် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်နေသည်။ သူတို့သည် ကရစ်ပတိုငွေကြေးကို ငွေကြေးတစ်ခုအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရစေချင်သလို ဈေးနှုန်းများလည်း အရှိန်အဟုန်ဖြင့် တက်လာစေချင်ကြသည်။
အွန်လိုင်းနှင့် အော့ဖ်လိုင်းတွင် ဘစ်ကွိုင်ကို လက်ခံသော နေရာများ ရှိသော်လည်း အလွန်နည်းပါးသည်။ ထို့ကြောင့် လူအများစုသည် ယခုအချိန်တွင် ၎င်းကို ငွေကြေးတစ်ခုထက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ပစ္စည်းတစ်ခုအဖြစ်သာ ပိုမိုသဘောထားကြသည်။
ဒါဆိုရင် ကရစ်ပတိုငွေကြေးတွေက ခိုင်မာတဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဖြစ်ပါ့မလား။ အမြတ်ဝေစုရသည့် စတော့ရှယ်ယာများ၊ အတိုးရသည့် ငွေချေးစာချုပ်များ သို့မဟုတ် အိမ်ငှားခရသည့် အိမ်ခြံမြေများကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ ငွေကြေးနှင့် ကုန်စည်များသည် မည်သည့်အတွင်းကျကျ တန်ဖိုးကိုမျှ မထုတ်လုပ်ပေးပါ။ ထို့ကြောင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများသည် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသည့်အခါ ပြင်ပအချက်များကြောင့်ဖြစ်လာသည့် ဈေးနှုန်းအတက်အကျကိုသာ အဓိကထားသင့်သည်။
အနာဂတ်မှာ ဘယ်လောက်အထိ ထပ်ပြီး ကြီးထွားလာနိုင်မလဲ။
ကျွန်တော် နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း တွေးတောနေမိသည်။
မမ ပြသခဲ့သည့် အချက်အလက်များအရ တက်ဂယူ သည် တူးဖော်ရန်နှင့် သိမ်းဆည်းထားရန် တန်ဖိုးရှိပါသလား။ ၎င်းက ကရစ်ပတိုငွေကြေးဈေးကွက် ပိုမိုကြီးထွားလာဦးမည်ဟု ဆိုလိုပါသလား။
“ကျွန်တော်တို့မှာ ကိုယ်ပိုင် ကရစ်ပတိုငွေကြေး လဲလှယ်ရေးစင်တာ ရှိရဲ့လား။”
တက်ဂယူ က ခေါင်းညိတ်သည်။
“ရှိတာပေါ့၊ ‘ဘန်ဆမ်’ (Bansum) လေ။ မင်းအရင်က ရင်းနှီးမြှုပ်နှံဖို့ အကြံပေးခဲ့တဲ့ဟာလေ။”
ကနဦးကာလများတွင် ဘစ်ကွိုင်ကို မိုင်းနင်းခြင်းဖြင့် လွယ်ကူစွာ ရယူနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဟာဗင်း (halving) အကြိမ်ကြိမ် ဖြစ်ပေါ်ပြီးနောက်တွင် မိုင်းနင်းခြင်း၏ ခက်ခဲမှုမှာ ပုဂ္ဂိုလ်ရေး ကွန်ပျူတာများဖြင့် လုပ်ဆောင်ရန် မဖြစ်နိုင်တော့သည့် အဆင့်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။
ဘစ်ကွိုင်ကို ရင်းနှီးမြှုပ်နှံလိုသူများသည် များသောအားဖြင့် လဲလှယ်ရေးစင်တာများမှတစ်ဆင့် ဝယ်ယူကြသည်။ လဲလှယ်ရေးစင်တာများသည် ကရစ်ပတိုငွေကြေး ဝယ်သူများနှင့် ရောင်းသူများကို ချိတ်ဆက်ပေးပြီး အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သည့်ကြားမှ အခကြေးငွေများ ကောက်ခံသည်။
ဘန်ဆမ်၏ တည်ထောင်သူမှာ မူလက ကရစ်ပတိုငွေကြေး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သို့သော် ‘မောင့်ဟေးလ်’ (Mount Hill) လဲလှယ်ရေးစင်တာ ဒေဝါလီခံသွားချိန်တွင် သူ၏ ဘစ်ကွိုင်များအားလုံး ဆုံးရှုံးသွားပြီးနောက် သူကိုယ်တိုင် လဲလှယ်ရေးစင်တာတစ်ခု တည်ထောင်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
“K ကုမ္ပဏီက ရှယ်ယာ ဘယ်လောက် ပိုင်ဆိုင်ထားလဲ။”
“လက်ရှိမှာ ၆၃.၅ ရာခိုင်နှုန်းပါ။”
ကရစ်ပတိုငွေကြေးဈေးကွက် ကြီးထွားလာသည်နှင့်အမျှ လဲလှယ်ရေးစင်တာများသည် ဈေးကွက် အတက်အကျ မည်သို့ပင်ရှိစေကာမူ အမြတ်ရနိုင်သည်။ လဲလှယ်ရေးစင်တာများသည် ၎င်းတို့၏ ပလပ်ဖောင်းပေါ်တွင် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သူ များပြားလာသည်နှင့်အမျှ အသုံးပြုသူများကို ပိုမိုဆွဲဆောင်နိုင်သည်။
“ဘန်ဆမ်မှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို ပိုတိုးမြှင့်လိုက်ပါ။ ရှယ်ယာအသစ် ထပ်ထုတ်တဲ့အခါမှာလည်း အစုရှယ်ယာကို တိုးဝယ်ထားပါ။ တခြား လဲလှယ်ရေးစင်တာတွေနဲ့ ယှဉ်ပြိုင်ရာမှာ ရှေ့ကရောက်နေဖို့ဆိုရင် လုပ်ငန်းပမာဏကို ချဲ့ထွင်ဖို့ လိုအပ်တယ်။”
“သဘောပေါက်ပါပြီ။”
“ပြီးတော့ ဘစ်ကွိုင်နဲ့ တက်ဂယူ နှစ်ခုလုံးမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားပါ။”
လက်ရှိတွင် ဘစ်ကွိုင်သည် ကရစ်ပတိုငွေကြေးဈေးကွက်တွင် အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေသည်။ အကယ်၍ တက်ဂယူ ၏ တန်ဖိုး မြင့်တက်လာပါက ဘစ်ကွိုင်၏ တန်ဖိုးလည်း ထို့အတူ လိုက်ပါမြင့်တက်လာရန် အလားအလာရှိသည်။
“မိုင်းနင်းတဲ့ လုပ်ငန်းကို ကိုယ်တိုင် လုပ်ကြည့်ရင်ရော ဘယ်လိုရှိမလဲ။”
“ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံမှာ မိုင်းနင်းဖို့ဆိုတာ ခက်ခဲလိမ့်မယ်ထင်တယ်။”
ကရစ်ပတိုငွေကြေး အများစုကို မိုင်းနင်းခြင်းမှာ ပုဂ္ဂိုလ်ရေး ကွန်ပျူတာများဖြင့် မဖြစ်နိုင်တော့ပေ။ ကျွမ်းကျင်သော မိုင်းနင်းသူများသည် ဂိုဒေါင်များအတွင်း အထူးပြု ကွန်ပျူတာရာပေါင်းများစွာဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော မိုင်းနင်းစက်များကို တပ်ဆင်ကြသည်။
မိုင်းနင်းခြင်းနှင့် ပတ်သက်သည့် အရေးကြီးသော ပြဿနာတစ်ခုမှာ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားခ ဖြစ်သည်။ စနစ်တကျ မစီမံနိုင်ပါက လျှပ်စစ်စရိတ်မှာ မိုင်းနင်းခြင်းမှရသည့် အမြတ်ထက် ပိုများသွားနိုင်သည်။
“လျှပ်စစ်ဓာတ်အားခ သက်သာတဲ့နိုင်ငံတွေ ဒါမှမဟုတ် အအေးပိုင်းဒေသတွေမှာ လုပ်ငန်းလည်ပတ်ဖို့ စဉ်းစားကြည့်လို့ရတယ်။ အအေးပိုင်းဆိုရင် အအေးခံစနစ်အတွက် အဆင်ပြေတာပေါ့။”
“အအေးပိုင်းဒေသတွေက လျှပ်စစ်စရိတ်ကို လျှော့ချဖို့ အထောက်အကူ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။”
အကြီးအကဲ တက်ဂယူ က ခေါင်းညိတ်သည်။
“အဆင်ပြေမယ်လို့ ထင်လား။”
“မဝေးတော့တဲ့ အနာဂတ်မှာ ဈေးကွက် ကြီးထွားလာဖို့ အလားအလာ အများကြီးရှိပါတယ်။”
ဤပူဖောင်းကဲ့သို့သော ဈေးကွက်လမ်းကြောင်းသည် ‘တူလစ်ပန်း အဖျား’ (Tulip Mania) ကဲ့သို့ ပူဖောင်းဖြစ်သွားမလား၊ သို့မဟုတ် အခြားရွေးချယ်စရာ ငွေကြေးတစ်ခုအဖြစ် ခိုင်မာစွာ ရပ်တည်သွားမလားဆိုသည်မှာ မသေချာသေးသော်လည်း ၎င်းက အသစ်သော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဈေးကွက်တစ်ခုကို ဖန်တီးလိုက်သည်မှာတော့ အမှန်ပင်ဖြစ်သည်။
အခု ရင်းနှီးမြှုပ်နှံလိုက်ရင် သိသာထင်ရှားတဲ့ အမြတ်အစွန်းတွေ ရနိုင်မလားလို့ မင်း မထင်ဘူးလား။
“ဘာလို့ OTK ကုမ္ပဏီက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု မလုပ်တာလဲ။”
“ဈေးကွက်ပမာဏက သေးငယ်နေသေးလို့ပါ။”
သူတို့၏ ငွေသားအရန်ငွေမှာပင် ဒေါ်လာ ဘီလီယံ ၃၀၀ ရှိသည်။ သူတို့၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ထိုက်တန်မည့် ကြီးမားသော ဈေးကွက်တစ်ခု လိုအပ်နေခြင်းဖြစ်သည်။
ကျွန်တော် အကြီးအကဲ တက်ဂယူ ဘက်သို့ လှည့်ကာ မေးလိုက်သည်။
“ရုံးခန်းအသစ် ရှာတွေ့ပြီလား။”
လက်ရှိ အဆောက်အအုံက သေးငယ်လွန်းပြီး လုံခြုံရေးလည်း အားနည်းသည်။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် ရွှေ့ပြောင်းရန် သင့်တော်သော နေရာတစ်ခုကို အမြန်ဆုံး ရှာဖွေရန် လိုအပ်နေသည်။
“ကျွန်တော် ဆက်ရှာနေတုန်းပါပဲ၊ ဒါပေမဲ့ စာရင်းထဲမှာ ကြိုက်တဲ့ အဆောက်အအုံမျိုး မတွေ့သေးဘူး။ မြေကွက်အချို့ကို သွားကြည့်ပေမဲ့ တည်နေရာတွေက မကောင်းဘူး၊ ပြီးတော့ အသစ်ကနေ ပြန်ဆောက်ဖို့ဆိုရင်လည်း အချိန်အကြာကြီး စောင့်ရလိမ့်မယ်။”
အဆောက်အအုံကြီးများသည် ဝယ်သူနှင့် ရောင်းသူ နည်းပါးသဖြင့် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်ရန် ခက်ခဲသည်။
“ငွေက ပြဿနာမဟုတ်ဘူး၊ အကောင်းဆုံး တည်နေရာမှာပဲ ဝယ်ဖို့ ကြိုးစားပါ။ နောက်တစ်ခါ ထပ်ပြောင်းရရင် အလုပ်ရှုပ်လိမ့်မယ်။”
အကြီးအကဲ တက်ဂယူ က သဘောတူသည့်အနေဖြင့် ခေါင်းညိတ်သည်။
“ဒါနဲ့ ဂျင်ဟူး၊ ဒီတစ်ခါ ငွေတွေကို ဘာလုပ်ဖို့ စီစဉ်ထားလဲ။”
“စဉ်းစားတုန်းပါပဲ။”
လူများသည် စိတ်ကူးကြည့်၍ပင် မရနိုင်သော ငွေပမာဏများကို သုံးစွဲကြသည်။
တက်ဂယူ က ငွေပိုများလေ ပိုကောင်းလေဟု ယုံကြည်သည်။ သို့သော် မည်မျှပင် ရှာဖွေနိုင်ပါစေ၊ သေဆုံးခြင်းမတိုင်ခင် အကုန်သုံးပစ်ရန်မှာ ခက်ခဲပြီး ကွယ်လွန်သွားသည့်အခါတွင်လည်း ယူသွား၍ မရနိုင်ပါ။
ငွေရှာခြင်းထက် ပိုကောင်းသည့် အရာတစ်ခုခု ရှိသေးသည်မဟုတ်လား။
“လောလောဆယ်တော့ ကျောင်းကို တိတ်တိတ်ဆိတ်ဆိတ်ပဲ တက်နေလိုက်ပါ။”
“ကျောင်းကရော စိတ်တိုင်းကျရဲ့လား။”
“သာမန်ပါပဲ။”
အကြီးအကဲ တက်ဂယူ က စိတ်ပျက်ဟန် ပေါ်သည်။
“ကျွန်တော်သာ ဆက်တက်ခဲ့ရင် ဘွဲ့ရဖို့ တစ်နှစ်ပဲ လိုတော့တာ။”
“ကျောင်းကို ပြန်မတက်ချင်တော့ဘူးလား။”
အကြီးအကဲ တက်ဂယူ က ကျွန်တော့်မေးခွန်းကို ကြားပြီး ရယ်မောလိုက်သည်။
“ကျောင်းပြန်တက်ရမလား? အခုလုပ်နေတဲ့ အလုပ်တွေနဲ့တင် အလုပ်ရှုပ်နေတာ။ နောက်ပြီး ကျောင်းခွင့်မတင်ဘဲ ပျက်ကွက်ခဲ့လို့ အထုတ်ခံလိုက်ရလောက်ပြီ။”
“ဒါလည်း ဟုတ်တာပါပဲ။”
ရုတ်တရက် ကျွန်တော်တို့ အသင်းတစ်ခုထဲမှာ ရှိခဲ့စဉ်က အမှတ်တရများ ခေါင်းထဲသို့ ရောက်လာသည်။ ဝမ် ၁ သန်းကို တုန်တုန်ယင်ယင်နှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခဲ့သည့်နေ့က မနေ့ကလိုပင် ခံစားရသည်။
ထိုစဉ်က အသင်းဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူသည် ယခုအခါ ကိုရီးယားတွင် အအောင်မြင်ဆုံး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ စီအီးအို (CEO) ဖြစ်နေသည်။ ပြီးတော့ ကျွန်တော်က ထိုကုမ္ပဏီ၏ ပိုင်ရှင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
“ကျွန်တော်တို့ အသင်းမှာတုန်းက အရမ်းပျော်ခဲ့ကြတယ်နော်။”
အကြီးအကဲ တက်ဂယူ က သဘောတူကြောင်း ခေါင်းညိတ်သည်။
“ဟုတ်တယ်၊ အဲဒီအချိန်တုန်းကဆို ဟန်မြစ် ကိုသွားပြီး ကြက်သားနဲ့ ဘီယာ သောက်လေ့ရှိကြတာလေ။”
ကံကောင်းစွာဖြင့် ကျွန်တော့်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် လူကောင်းများစွာ ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။
“ဟျွန်းဂျူ မမ နဲ့ အယ်လီ (Ellie) တို့ ရောက်လာရင် ဟန်မြစ် မှာ ကြက်သားနဲ့ ဘီယာ သွားသောက်ကြမယ်လေ။”
“ကောင်းသားပဲ။”
***
K ကုမ္ပဏီနှင့် အကြီးအကဲ တက်ဂယူ တို့၏ ကိစ္စရပ်များ တည်ငြိမ်သွားပြီးနောက် ကျောင်းဝင်းအတွင်း အကြီးမားဆုံးသော စိုးရိမ်စရာမှာ နောက်ဆုံးနှစ် စာမေးပွဲများပင် ဖြစ်သည်။ ကျွန်တော် ကျောင်းသို့ ပထမဆုံး ပြန်ရောက်ချိန်တွင် ယုံကြည်မှုများဖြင့် ပြည့်နှက်နေခဲ့သည်။ သို့သော် သီအိုရီနှင့် လက်တွေ့မှာ မတူညီပေ။ လက်တွေ့တွင် အကြိမ်တစ်ရာ အောင်မြင်နေရုံဖြင့် စာမေးပွဲတွင် အမှတ်ကောင်းရမည်ဟု မဆိုလိုပါ။ ကံကောင်းသည်မှာ အမှတ်ကောင်းကောင်း မရလျှင်ပင် ဘွဲ့ရရန် ပြဿနာရှိပုံမပေါ်ပေ။
စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာ သိပ္ပံဘာသာရပ်ကို သင်ကြားပေးသော ပါမောက္ခ ကင်မြောင်းဂျွန် (Kim Myoung-jun) က ကျောင်းသားများကို ဝေ့ကြည့်ကာ ပြောလိုက်သည်၊ “ဂိုးလ်ဒင်းဂိတ် က ကိုရီးယားမှာ ရုံးခွဲဖွင့်တော့မယ်ဆိုတာ သိကြလား။ အဲဒီမှာ အလုပ်ရဖို့ဆိုရင် အားလုံးပဲ အမှတ်ကောင်းအောင် ကြိုးစားကြရမယ်။”
ကိုရီးယားရုံးခွဲ တည်ထောင်ခြင်းမှာ ကိုရီးယားတက္ကသိုလ်အတွင်း၌လည်း စိုးရိမ်စရာ ကိစ္စတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ အဆောက်အအုံရှိ လက်ရှိငှားရမ်းနေသူများကို ရုံးချုပ်အသစ်အတွက် နေရာဖယ်ပေးရန် ပြဿနာမှာ ဖြေရှင်းပြီးသွားသော်လည်း အမှန်တကယ် ပြဿနာမှာ လူအင်အားဖြစ်သည်။
လောလောဆယ်တွင် သူတို့သည် အာရှရှိ အခြားရုံးခွဲများမှ လိုအပ်သည့် ဝန်ထမ်းများကို ကိုရီးယားသို့ ပြောင်းရွှေ့ရန် စီစဉ်ထားသည်။ ကျန်ရှိသည့် ဝန်ထမ်းများကိုမူ ရာထူးလစ်လပ်လာသည်နှင့်အမျှ ကိုရီးယားတွင် ခန့်အပ်သွားမည်ဖြစ်သည်။
ဂိုးလ်ဒင်းဂိတ် သည် ကိုရီးယားဈေးကွက်တွင် မည်မျှ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမည်ကို မည်သူမျှ မသိကြသော်လည်း ဝန်ထမ်း အနည်းဆုံး ၅၀၀ မှ ၁,၀၀၀ အထိ ခန့်အပ်ရန် မျှော်လင့်ထားကြသည်။ ဂိုးလ်ဒင်းဂိတ် သည် ငွေကြေးကဏ္ဍတွင် အလုပ်လုပ်ရန် ရည်မှန်းထားသူများအတွက် အိပ်မက်လုပ်ငန်းခွင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် စီးပွားရေးနှင့် စီမံခန့်ခွဲမှုဘာသာရပ် ကျောင်းသားများသည် ဤအခွင့်အရေးကို ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ကြိုဆိုကြသည်။
သို့သော် ဤဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ ထူးခြားသည့် အချက်အချို့ ရှိနေသည်။ ပထမအချက်မှာ ရုံးခွဲတည်ထောင်ခြင်းကို အလွန်အလျင်စလို လုပ်ဆောင်နေခြင်းဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ကြေညာပြီးနောက် တစ်နှစ်ကျော် ကြာမြင့်မည့် လုပ်ငန်းစဉ်ကို တစ်လအတွင်း အပြီးသတ်နေခြင်းဖြစ်သည်။
နောက်ထပ် ထူးခြားချက်တစ်ခုမှာ တည်နေရာ ရွေးချယ်မှုပင် ဖြစ်သည်၊ ဂန်နမ်။ ပုဂ္ဂလိက အစုရှယ်ယာ ရန်ပုံငွေများ (private equity funds) သည် များသောအားဖြင့် ဂန်နမ် တွင် ရှိကြသော်လည်း ကိုရီးယား ငွေချေးစာချုပ် ကုမ္ပဏီများသည် ယယ်ယူဒို တွင် ရှိကြပြီး နိုင်ငံခြား ငွေချေးစာချုပ် ကုမ္ပဏီများသည် ဂွမ်ဟွာမွန်း (Gwanghwamun) တွင် စုဝေးတည်ရှိကြသည်။
ဂိုးလ်ဒင်းဂိတ် သည် ဂွမ်ဟွာမွန်းကို ရွေးချယ်လိမ့်မည်ဟု လူတိုင်းက မျှော်လင့်ထားသော်လည်း သူတို့သည် ဂန်နမ် ကိုသာ ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။
ပါမောက္ခက ရုတ်တရက် ကျွန်တော့်ကို ကြည့်ကာ မေးလိုက်သည်၊ “ခန်းဂျင်ဟူး၊ မင်း ဘာမှ မသိဘူးလား။” ကျွန်တော် ခဏတာ ကြောင်သွားသည်။
ရုံးခွဲတည်ထောင်ခြင်းက ဘာကြောင့် ဒီလောက်မြန်ဆန်နေတာလဲ၊ ပြီးတော့ တခြားနေရာတွေရှိပါလျက်နဲ့ ဘာကြောင့် ဂန်နမ် ကို ရွေးချယ်ခဲ့တာလဲ။
“······။”
ဒါ 설마 ကျွန်တော့်ကြောင့်တော့ မဖြစ်နိုင်ပါဘူးနော်?