လူတွေမှာ ကိုယ်ပိုင်စရိုက်တွေ အမျိုးမျိုးရှိကြသလိုပဲ စီးပွားရေးပညာရှင်တွေမှာလည်း ကိုယ်ပိုင်အမြင်တွေ အမျိုးမျိုးရှိကြပါတယ်။
တချို့က အစိုးရရဲ့အခန်းကဏ္ဍ ကြီးမားကျယ်ပြန့်ဖို့ လိုလားကြသလို တချို့ကတော့ အစိုးရရဲ့အခန်းကဏ္ဍ သေးငယ်ဖို့ လိုလားကြပါတယ်။ စီးပွားရေးအခြေအနေကို အကောင်းမြင်သူတွေရှိသလို အဆိုးမြင်သူတွေလည်း ရှိပါတယ်။
ပါမောက္ခ ကန်ဂျင်ဟူး ကတော့ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ "ဒေါက်တာ ဒူးမ်" (Dr. Doom) လို့တောင် ခေါ်ကြတဲ့အထိ ထင်ရှားတဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒီတစ်ဦး ဖြစ်ပါတယ်။
၂၀၁၅ ခုနှစ်မှာ ရှန်ဟိုင်းစတော့အိတ်ချိန်း (Shanghai Composite Index) မပြိုလဲခင်ကတည်းက စီးပွားရေးပူဖောင်း ဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ စိုးရိမ်တဲ့အသံတွေ ထွက်ပေါ်ခဲ့ပေမဲ့ အဲဒီအချိန်အခါနဲ့ ပမာဏကို တိတိကျကျ ခန့်မှန်းနိုင်ခဲ့သူကတော့ သူတစ်ယောက်တည်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီလောကမှာ ကြိုတင်သိမြင်နိုင်တဲ့ ထူးခြားတဲ့စွမ်းရည်မျိုး မရှိဘဲနဲ့တောင် ဒီလိုကိစ္စတွေကို ခန့်မှန်းနိုင်တဲ့သူတွေ ရှိပါတယ်။
အခုဆိုရင် အသက် ၅၀ ကျော်ပြီဖြစ်တဲ့ ပါမောက္ခ ကန်ဂျင်ဟူး ဟာ နိုင်ငံခြားမှာ ပညာသင်ကြားခဲ့ဖူးသူ မဟုတ်ဘဲ တရုတ်ပြည်တွင်းမှာပဲ ပညာသင်ကြားခဲ့သူ စစ်စစ်ဖြစ်ပါတယ်။ သူ့ရဲ့ အင်္ဂလိပ်စာ အရည်အချင်းက သိပ်မကောင်းလှတဲ့အတွက် ခက်ခဲတဲ့အကြောင်းအရာတွေကို တရုတ်ဘာသာစကားနဲ့ပဲ ပြောဆိုပြီး အဲလီက ကြားကနေ ဘာသာပြန်ပေးရပါတယ်။
"ခင်ဗျားတို့ သိတဲ့အတိုင်းပဲ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ တိုးတက်မှုနှုန်းက တစ်စိုက်မတ်မတ် ကျဆင်းနေပါတယ်။"
ဂျီဒီပီ (GDP) အရွယ်အစား ကြီးမားလာတာနဲ့အမျှ တိုးတက်မှုနှုန်း ကျဆင်းသွားတာဟာ သဘာဝကျပါတယ်။ တကယ်တော့ တရုတ်လိုမျိုး နိုင်ငံကြီးတစ်ခုက နှစ်စဉ် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး မြင့်မားတဲ့တိုးတက်မှုကို ရရှိနေဖို့ဆိုတာ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။
ပြဿနာကတော့ အဲဒီလမ်းကြောင်းပါပဲ။ တိုးတက်မှုနှုန်း ကျဆင်းနေတဲ့နှုန်းထားက မျှော်လင့်ထားတာထက် ပိုမိုမြန်ဆန်နေပါတယ်။
တရုတ်အစိုးရဟာ ၈ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်မှုကို ထိန်းထားဖို့ "Baoba" မူဝါဒကို ချမှတ်ခဲ့ပေမဲ့ နောက်ပိုင်းမှာ ၇ ရာခိုင်နှုန်းထိ "Baoqi" အဖြစ် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခဲ့ရပါတယ်။
"လက်ရှိမှာဆိုရင် ၆ ရာခိုင်နှုန်းကို ထိန်းထားတဲ့ 'Baoliu' မူဝါဒကိုတောင် ဆက်ထိန်းထားဖို့ ခက်ခဲနေပါပြီ။"
"၆ ရာခိုင်နှုန်းဆိုတဲ့ အမှတ်အသားကို ကျော်လွန်သွားပြီလို့ ကြားမိပါတယ်။"
ပြီးခဲ့တဲ့ သုံးလပတ်မှာ တရုတ်အစိုးရက ကြေညာခဲ့တဲ့ စီးပွားရေးတိုးတက်မှုနှုန်းက ၆.၆ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီအတိုင်းကို ဘယ်သူကမှ ယုံကြည်မနေပါဘူး။
ပါမောက္ခ ကန်ဂျင်ဟူး က ခေါင်းညိတ်လိုက်ပါတယ်။
"တရုတ်အစိုးရက စာရင်းဇယားတွေနဲ့ ကိန်းဂဏန်းတွေကို လိမ်လည်နေတယ်ဆိုတာ အားလုံးသိပြီးသား ကိစ္စပါ။"
ဂျီဒီပီအပါအဝင် စီးပွားရေးညွှန်းကိန်းအမျိုးမျိုးကို ပြုစုရာမှာ နိုင်ငံတကာ စည်းမျဉ်းတွေ ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တရုတ်နိုင်ငံက ထုတ်ပြန်တဲ့အချက်အလက်တွေကို ကြည့်ရင် ထူးဆန်းနေတာတွေ တစ်ခုမက ရှိနေပါတယ်။
အလွန်ဆိုးရွားလွန်းလို့ မူဝါဒချမှတ်သူတွေတောင် ကိုယ့်အချက်အလက်တွေကို ကိုယ်တိုင် သီးခြားစုဆောင်းပြီး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနေရတဲ့အထိပါပဲ။
"ဒါပေမဲ့လည်း တရုတ်အစိုးရက ထုတ်ပြန်တဲ့ စီးပွားရေးတိုးတက်မှုနှုန်းက အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ သူတို့က အစကတည်းက အဲဒီအတိုင်း လိမ်လည်နေကျမို့လို့ပါ။"
ပြောရရင် ရယ်စရာကောင်းပေမဲ့ အမြဲတမ်း လိမ်လည်နေတာဆိုရင်တော့ အဲဒီညွှန်းကိန်းက ပိုပြီး ယုံကြည်စိတ်ချရတဲ့ အညွှန်းကိန်းတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။
"ပြဿနာက လိမ်လည်နေတဲ့ကြားကကို တိုးတက်မှုနှုန်းက ဆက်လက်ကျဆင်းနေတာပါပဲ။ လူဦးရေ အိုမင်းမှု ပြဿနာကလည်း ဆိုးရွားလာနေပါတယ်။ တရုတ်မှာ 'Mibuseonro' ဆိုတဲ့ စကားပုံရှိပါတယ်။ အဲဒါက ချမ်းသာမလာခင်မှာ အိုမင်းသွားတာကို ဆိုလိုတာပါ။ အဲဒီလို မဖြစ်ခင်မှာ အနည်းဆုံးတော့ 'Xiaokang' လူ့အဖွဲ့အစည်းအဆင့်ကို ရောက်အောင် လုပ်ရပါမယ်။"
Xiaokang လူ့အဖွဲ့အစည်းဆိုတာ လူတိုင်း အလျှံပယ် စားသောက်နေထိုင်နိုင်တဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ဆိုလိုတာပါ။
တိန်ရှောင်ဖိန်ဟာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနဲ့ တံခါးဖွင့်ဝါဒ ကျင့်သုံးစဉ်က "Xianfu" သီအိုရီကို ထုတ်ဖော်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒါကတော့ ချမ်းသာနိုင်တဲ့သူတွေ အရင်ချမ်းသာပါစေဆိုတဲ့ သဘောပါ။ ဒါပေမဲ့ ရလဒ်အနေနဲ့ ချမ်းသာသူနဲ့ ဆင်းရဲသူကြား ကွာဟချက်က အလွန်အမင်း ကျယ်ပြန့်လာပြီး အခုဆိုရင် ဖြေရှင်းရမယ့် အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။
ဒါကြောင့် Xiaokang လူ့အဖွဲ့အစည်းဆိုတဲ့ မူဝါဒ ပေါ်လာခဲ့တာဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံဟာ ဖွံ့ဖြိုးမှုနည်းတဲ့ ပြည်တွင်းဒေသတွေကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေဖို့နဲ့ အနည်းဆုံး လုပ်ခလစာကို တစ်စိုက်မတ်မတ် တိုးမြှင့်ပေးနေခဲ့တာပါ။
"ဒီနေရာမှာ အစိုးရရဲ့ အခက်အခဲ ရှိနေပါတယ်။"
တိုးတက်မှုနှုန်းကို ထိန်းထားဖို့အတွက် အစိုးရအနေနဲ့ ငွေကြေးတွေကို ဆက်လက် ထုတ်ပေးနေရပါမယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီလိုလုပ်ရင် အစိုးရနဲ့ ကုမ္ပဏီတွေရဲ့ ကြွေးမြီတွေ ဆက်တိုးလာမှာဖြစ်ပြီး အခုတင်ပဲ ဆိုးရွားနေတဲ့ အိမ်ခြံမြေ ပူဖောင်းက ပိုပြီး အန္တရာယ်များလာမှာကို စိုးရိမ်ရပါတယ်။
ဒါကို ကြိုတင်ကာကွယ်ဖို့ စက်မှုဖွဲ့စည်းပုံ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုကို အလျင်စလို လုပ်ဆောင်လိုက်ရင် အလုပ်လက်မဲ့နှုန်း တိုးလာမယ်၊ တိုးတက်မှုနှုန်း ကျသွားမယ်၊ အခြေအနေ မကောင်းရင် တရုတ်စီးပွားရေးက ရေရှည်ကျဆင်းမှု (Recession) ထဲကို နစ်ဝင်သွားနိုင်ပါတယ်။
"ဖွဲ့စည်းပုံ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုဆိုတာ အချိန်ကိုက်ဖို့နဲ့ တိကျဖို့ လိုပါတယ်။ လူနာတစ်ယောက်ရဲ့ ခံနိုင်ရည်ရှိတဲ့ အတိုင်းအတာအတွင်းမှာပဲ အနည်းဆုံး ခွဲစိတ်မှုကို လုပ်ဆောင်ရမှာပါ။"
"အဲဒီအချိန်အခါက ဘယ်အချိန်လို့ ခင်ဗျား ထင်ပါသလဲ။"
"နောက်ကျနေပါပြီ။ ဒါကြောင့် တတ်နိုင်သမျှ အမြန်ဆုံး လုပ်ရပါမယ်။"
ဒီစကားက ပြောရတာ လွယ်ပေမဲ့ လုပ်ရတာတော့ ခက်ပါတယ်။
လူဦးရေ သန်း ၅၀ ကို ကျွေးမွေးရတာတောင် ခက်ခဲတဲ့ကိစ္စဖြစ်ပေမဲ့ တရုတ်နိုင်ငံကတော့ အဲဒီထက် ၃၀ ဆ ပိုများတဲ့ လူဦးရေကို ထောက်ပံ့နေရတာပါ။ မူဝါဒ ချမှတ်သူတွေဆိုရင် ဒါနဲ့ပတ်သက်ပြီး ခေါင်းခဲနေကြမှာ အသေအချာပါပဲ။
"ပါတီကလည်း ဒီအန္တရာယ်တွေကို သိထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြဿနာတစ်ခုခု တက်လာမှပဲ အဲဒီပြဿနာကို ဖြေရှင်းကြတာမျိုးပဲ လုပ်နေကြတာပါ။"
တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေး အကျပ်အတည်းသီအိုရီဆိုတာ မနေ့တစ်နေ့ကမှ ပေါ်လာတာ မဟုတ်ပါဘူး။
ပြီးခဲ့တဲ့လက ပါတီခေါင်းဆောင်ပိုင်းကို အရေးပေါ် ခေါ်ယူတဲ့ အစည်းအဝေးမှာ သမ္မတ ဂျင်ဟူး က သူတို့အနေနဲ့ "Black Swan" (မမျှော်လင့်ထားတဲ့ ဘေးအန္တရာယ်) တွေကို သတိထားဖို့နဲ့ "Gray Rhino" (သိလျက်နဲ့ လျစ်လျူရှုထားတဲ့ အန္တရာယ်) တွေကို တားဆီးဖို့ လိုအပ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
Black Swan ဆိုတာ ဘာမှန်းမသိရတဲ့အတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မထားမိလို့ ဖြစ်လာတဲ့ အကျပ်အတည်းမျိုးဖြစ်ပြီး၊ Gray Rhino ဆိုတာကတော့ ဘာဖြစ်လာနိုင်မှန်း သိလျက်နဲ့ ဘာမှမလုပ်ဘဲ ထိုင်ကြည့်နေတဲ့ အခြေအနေမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါဟာ ပါမောက္ခ ကန်ဂျင်ဟူး ရဲ့ စကားကို တိုက်ရိုက်လိုလို ကိုးကားလိုက်တာပါပဲ။
"တရုတ်စီးပွားရေးက ခင်ဗျားပြောသလို အကျပ်အတည်းထဲကို ရောက်သွားခဲ့ရင် ဘယ်လောက်ကြာမှ ပြန်ကောင်းလာနိုင်မယ်လို့ ထင်ပါသလဲ။"
"V ပုံစံ ပြန်တက်လာဖို့ဆိုတာ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ U ပုံစံမျိုးပဲ ဖြစ်လာနိုင်ပေမဲ့ အဲဒီအတွက်လည်း အချိန်အတော်ကြာဦးမှာပါ။ ကိုရီးယားနိုင်ငံက IMF အကျပ်အတည်းကို မြန်မြန်ဆန်ဆန် ကျော်ဖြတ်နိုင်ခဲ့တာက အဲဒီအချိန်တုန်းက ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးက အလွန်ကောင်းမွန်နေလို့ပါ။ ဒါပေမဲ့ အခုတော့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကလွဲရင် တစ်ကမ္ဘာလုံးက တိုးတက်မှုနှုန်း နိမ့်ကျတဲ့ ရွှံ့နွံထဲမှာ နစ်နေကြတာပါ။ ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) တောင်မှ ငွေကြေးပမာဏ တိုးမြှင့်ထုတ်ဝေမှု (Quantitative Easing) နဲ့ပဲ စီးပွားရေးကို အသက်ဆက်နေရတာပါ။ EU မှာ ပါဝင်ဖို့ သတ်မှတ်ချက်တွေထဲမှာ ဘတ်ဂျက်လိုငွေပြမှုနဲ့ အများပြည်သူဆိုင်ရာ ကြွေးမြီပမာဏလည်း ပါဝင်ပါတယ်။ ဘတ်ဂျက်လိုငွေပြမှုက ဂျီဒီပီရဲ့ ၃ ရာခိုင်နှုန်းထက် နည်းရမယ်၊ အများပြည်သူဆိုင်ရာ ကြွေးမြီက ဂျီဒီပီရဲ့ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းထက် နည်းရမယ်။ အခု လက်ရှိ EU နိုင်ငံ ၂၈ နိုင်ငံထဲမှာ အဲဒီသတ်မှတ်ချက်တွေကို ပြည့်မီတဲ့နိုင်ငံ ဘယ်နှစ်နိုင်ငံ ရှိမယ်လို့ ခင်ဗျား ထင်သလဲ။"
အလွန်လွယ်ကူတဲ့ မေးခွန်းတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
"တစ်နိုင်ငံမှ မရှိပါဘူး။"
"မှန်ပါတယ်။"
ဂျာမနီနဲ့ ပြင်သစ်တောင်မှ ဒီသတ်မှတ်ချက်တွေကို မပြည့်မီပါဘူး။
စီးပွားရေး ကျဆင်းနေတဲ့ အခြေအနေမှာ ဘတ်ဂျက်မျှတဖို့ကိုပဲ အတင်းအကျပ် လုပ်နေတာက မိုက်မဲတဲ့ လုပ်ရပ်ပါ။ ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ အိမ်ထောင်စုတွေက စားသုံးမှုကို လျှော့ချနေတဲ့အချိန်မှာ အစိုးရက ငွေကြေးတွေကို ထုတ်ပေးတာကလွဲရင် တခြားနည်းလမ်း မရှိပါဘူး။
ပြဿနာက အဲဒီလို လုပ်ပေးရင်တောင် စီးပွားရေးက ပြန်မတက်လာတာပါပဲ။
လူသားသမိုင်းမှာ အကြီးမားဆုံး စီးပွားရေးအကျပ်အတည်းလို့ ခေါ်ဆိုကြတဲ့ ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေး အကျပ်အတည်းကို ကျော်ဖြတ်ရာမှာ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ အခန်းကဏ္ဍက အလွန်ကြီးမားခဲ့ပါတယ်။
တရုတ်နိုင်ငံသာ G2 အဖြစ် လျင်မြန်စွာ မပေါ်ပေါက်လာခဲ့ရင် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးဟာ အဲဒီကျဆင်းမှုထဲကနေ လွတ်မြောက်ဖို့ အချိန်အတော်ကြာမြင့်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါဆိုရင် တရုတ်နိုင်ငံ ပြိုလဲသွားရင် ဘာတွေ ဖြစ်လာမလဲ။
"တရုတ်စီးပွားရေးက ကြီးမားတဲ့ တစ်ဘီးတပ်စက်ဘီး (Unicycle) တစ်စီးလိုပါပဲ။ ရပ်သွားတာနဲ့ ပြုတ်ကျမှာပါ။ ပြဿနာက အဲဒီတစ်ဘီးတပ်စက်ဘီးရဲ့ ဘီးက အရမ်းကြီးနေတာပါပဲ။"
"သူ့ဘေးနားမှာ ပြေးနေတဲ့ တခြားတစ်ဘီးတပ်စက်ဘီးတွေပါ အကုန်ပြုတ်ကျသွားမှာပါ။"
"Too big to fail" (ပြိုလဲဖို့ ကြီးမားလွန်းတယ်) ဆိုတဲ့ စကားပုံအတိုင်း တရုတ်နိုင်ငံက အခုချိန်မှာတော့ ပြိုလဲဖို့ မဖြစ်နိုင်လောက်အောင် ကြီးမားနေပါပြီ။
လက်ရှိအချိန်မှာ တရုတ်နိုင်ငံကို မှီခိုနေရတဲ့ နိုင်ငံတွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။ ကိုရီးယားနိုင်ငံလည်း အဲဒီထဲမှာ ပါဝင်ပါတယ်။
တရုတ်ကို ဘယ်လောက်ပဲ မုန်းတီးနေပါစေ ကိုရီးယားဟာ ပို့ကုန်ကို အဓိကထားတဲ့ နိုင်ငံဖြစ်ပြီး တရုတ်က ကိုရီးယားရဲ့ အကြီးမားဆုံး ကုန်သွယ်ဖက်နိုင်ငံ ဖြစ်နေပါတယ်။
တရုတ်ပြည်တွင်းဈေးကွက် ပြိုလဲသွားရင် တစ်ကမ္ဘာလုံး ထိခိုက်သွားမှာပါ။ ဒါဟာ လူဦးရေ ၁.၅ ဘီလီယံရဲ့ စွမ်းအားပဲ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။
"ကျွန်တော်က အကောင်းမြင်ဝါဒီတစ်ယောက် မဟုတ်ပါဘူး။ အဆိုးမြင်အမြင်တွေကို ဆက်လက်ပြောပြနေရတာက တကယ်တမ်း မဖြစ်လာအောင် ကြိုတင်ကာကွယ်ချင်လို့ပါ။ တကယ်လို့ ဖြစ်လာခဲ့ရင်တောင် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားမယ်ဆိုရင် ထိခိုက်မှုတွေကို လျှော့ချနိုင်မှာပါ။"
စကားပြောနေရင်းနဲ့ပဲ အချိန်ကုန်ဆုံးသွားခဲ့သည်။
ကျွန်တော်တို့ နှစ်ယောက်လုံး ထရပ်လိုက်ပြီး လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်လိုက်ကြသည်။
"ခင်ဗျားရဲ့ စကားတွေကို ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ နားထောင်ရတာ အရမ်းကို ခံစားချက်ကောင်းပါတယ်။"
"ကျွန်တော်လည်း ပျော်ရွှင်ရပါတယ်။ နောက်တစ်ခါကျရင် ပီကင်းတက္ကသိုလ်ကို လာလည်ဖို့ ဖိတ်ခေါ်ပါရစေ။ တရုတ်ကျောင်းသားတော်တော်များများက ကန်ဂျင်ဟူး နဲ့ တွေ့ဆုံချင်နေကြလို့ပါ။"
"ကျွန်တော် ပေကျင်းကို ရောက်ဖြစ်ရင် မဖြစ်မနေ လာခဲ့ပါ့မယ်။"
***
ခေါင်းဆောင်ပိုင်းတွေက လုပ်ငန်းကိစ္စတွေနဲ့ အလုပ်ရှုပ်နေချိန်မှာပဲ ကျွန်တော်ကတော့ တက်ဂယူ တောင်းဆိုထားတဲ့ ကိစ္စတစ်ခုအတွက် ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီး လီရွှီဝေနဲ့ သီးသန့်တွေ့ဆုံခဲ့သည်။
သူက ကမ္ဘောဒီးယားဝန်ကြီးချုပ်နဲ့ တွေ့ဆုံပြီးခါစ ဖြစ်ပေမဲ့ အလုပ်ရှုပ်နေတဲ့ကြားကပဲ ကျွန်တော့်ကို နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုခဲ့သည်။
"ကျွန်တော် ဘာများ ကူညီပေးရမလဲ၊ မစ္စတာ ကန်ဂျင်ဟူး?"
ဒီတစ်ခါလည်း အယ်လီက ကျွန်တော့်အတွက် စကားပြန်လုပ်ပေးသည်။
"ထူးထူးခြားခြားတော့ မဟုတ်ပါဘူး၊ မေးစရာလေး နည်းနည်းရှိလို့ပါ။"
"ဟာ၊ စိတ်ကြိုက်သာ မေးပါဗျာ။"
"ဂိမ်းလိုင်စင် လျှောက်ထားမှုကို ဘယ်တော့လောက် ပြန်စပေးမလဲဆိုတာ သိပါရစေလား။"
တရုတ်နိုင်ငံဟာ လူဦးရေအရ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဂိမ်းဈေးကွက် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တရုတ်နိုင်ငံမှာ ဂိမ်းတစ်ခုကို ဝန်ဆောင်မှုပေးဖို့ဆိုရင် အစိုးရဆီကနေ လိုင်စင်ရယူရပါတယ်။ အဲဒါကို "ပန်ဟို" (panho) လို့ ခေါ်ပြီး တရုတ်အစိုးရက ဒီနှစ်အစပိုင်းကတည်းက လိုင်စင်ထုတ်ပေးတာကို ရပ်ဆိုင်းထားခဲ့တာပါ။
သူတို့က လုံးဝ စစ်ဆေးပေးခြင်းမရှိတော့တဲ့အတွက် ဂိမ်းအသစ်တွေ ထွက်ရှိဖို့ လုံးဝ ပိတ်ပင်ခံထားရသလို ဖြစ်နေပါတယ်။
သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ကုမ္ပဏီတွေအတွက်တော့ ပန်ဟိုတွေကို တဖြည်းဖြည်း ပြန်ထုတ်ပေးနေတာ ကြာပြီဖြစ်ပေမဲ့ အရေအတွက်ကတော့ အလွန်နည်းပါးနေပါသေးတယ်။ ဒါ့အပြင် သူတို့က ပန်ဟိုအရေအတွက်ကို စုစုပေါင်း ကန့်သတ်ချက် ထုတ်ထားတဲ့အတွက် ဈေးကွက်ထဲ ရောက်လာနိုင်တဲ့ ဂိမ်းအရေအတွက်ကိုလည်း ထိန်းချုပ်ထားပါတယ်။
ပိုဆိုးတာက သူတို့ဟာ ကိုယ်ပိုင်ဂိမ်းကုမ္ပဏီတွေကိုပဲ ပန်ဟိုတွေ ထုတ်ပေးဖို့ များနေတာပါ။
လက်ရှိအချိန်မှာ Lost Fantasy M ကို နိုင်ငံပေါင်း ၂၀ မှာ ဝန်ဆောင်မှုပေးနေပြီး အွန်လိုင်းဗားရှင်းကိုတော့ ကိုရီးယား၊ ဂျပန်၊ အရှေ့တောင်အာရှနဲ့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အပါအဝင် နိုင်ငံပေါင်း ၁၅ နိုင်ငံမှာ ဝန်ဆောင်မှုပေးနေပေမဲ့ တရုတ်ဈေးကွက်မှာတော့ ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်ခြင်း မရှိသေးပါဘူး။
အနာဂတ်မှာ VRMMORPG ကနေ အသုံးပြုသူ သန်း ၁၀၀ ကျော်ကို ရယူနိုင်ဖို့ဆိုရင် တရုတ်ဈေးကွက်ထဲ ဝင်ရောက်ဖို့က မဖြစ်မနေ လိုအပ်ပါတယ်။ အဲဒီအတွက် အခုချက်ချင်း ပန်ဟိုရဖို့ လိုအပ်နေတာပါ။
"မကြာသေးခင်ကမှ ဆယ်ကျော်သက်တွေကြားမှာ ဂိမ်းစွဲလမ်းမှု ပြဿနာတွေကြောင့် တရုတ်ပြည်သူတွေရဲ့ အမြင်က သိပ်မကောင်းလှဘူးလေ။"
ဝါသနာတစ်ခုခုကို အလွန်အကျွံ လုပ်မိရင် စွဲလမ်းမှု ဖြစ်လာနိုင်တာပါပဲ။
ကျောင်းသားတွေက ဂိမ်းဆော့ဖို့အတွက် ကျောင်းတက်ဖို့ ငြင်းဆန်တာ၊ ဂိမ်းမဆော့ရအောင် တားတဲ့ မိဘတွေကို ပြန်ရိုက်တာ၊ ဒါမှမဟုတ် ဂိမ်းဆော့ရင်း အစာမစားဘဲ သေဆုံးသွားတာမျိုးတွေက ဖြစ်လေ့ဖြစ်ထရှိတဲ့ ကိစ္စတွေပါ။
ရလဒ်အနေနဲ့ ဂိမ်းစွဲလမ်းမှုကို ကုသဖို့ စစ်တပ်ပုံစံ စခန်းတွေတောင် တည်ထောင်ထားရတဲ့အထိပါပဲ။
ဒါတွေကတော့ ဖြစ်ရပ်အနည်းငယ်ပဲ ဖြစ်ပေမဲ့ လူဦးရေ များပြားတဲ့ တရုတ်နိုင်ငံမှာတော့ ဒီလိုဖြစ်ရပ်တွေ အများကြီး ရှိနေမှာ အသေအချာပါပဲ။
ဂိမ်းဆိုတာ တရုတ်နိုင်ငံမှာလည်း အလွယ်တကူ အပြစ်တင်ခံရတဲ့ ပစ်မှတ်တစ်ခု ဖြစ်နေပါတယ်။
မျက်နှာဖုံးစွပ်ထားတဲ့ အနေနဲ့ကတော့ ဂိမ်းစွဲလမ်းမှုကို တားဆီးဖို့နဲ့ လူငယ်တွေကို ကာကွယ်ဖို့ဆိုပြီး ပြောနေကြပေမဲ့ ပါတီအနေနဲ့ ဂိမ်းလုပ်ငန်းနဲ့ IT လုပ်ငန်းတွေကို ထိန်းကျောင်းဖို့ ကြိုးစားနေတယ်ဆိုတဲ့ အမြင်တွေလည်း ပြင်းထန်နေပါတယ်။
"ပြင်ဆင်ထားတဲ့ ပန်ဟို စည်းမျဉ်းသစ်တွေကို မကြာခင်မှာ ကြေညာတော့မှာပါ။"
ကျွန်တော် ခေါင်းညိတ်လိုက်သည်။
"OTK Games က တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ စည်းမျဉ်းတွေကို လိုက်နာပါတယ်။ Lost Fantasy Online ကို စာရင်းသွင်းခ (Subscription) စနစ်နဲ့ပဲ လည်ပတ်နေတာဖြစ်ပြီး တခြား သီးသန့်ကောက်ခံမှုတွေ မရှိပါဘူး။"
"OTK Company ဟာ တရုတ်စီးပွားရေးအတွက် အရေးပါတဲ့ မိတ်ဖက်တစ်ခုပါ။ ဂိမ်းကဏ္ဍမှာလည်း ဒီအတိုင်းပါပဲ။"
တရုတ်နိုင်ငံဟာလည်း ဂိမ်းလုပ်ငန်းရဲ့ အရေးပါပုံကို သိရှိပြီး သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်းတွေကို ကြီးထွားလာအောင် ကြိုးစားနေပါတယ်။ ပြီးတော့ OTK Games တီထွင်နေတဲ့ VRMMORPG ကိုလည်း သူတို့ အလွန်စိတ်ဝင်စားနေကြပါတယ်။
"သက်ဆိုင်ရာ ဝန်ကြီးဌာနနဲ့ ဆွေးနွေးရဦးမှာပါ၊ ဒါပေမဲ့ ပန်ဟို အမြန်ဆုံးရအောင် ကျွန်တော် လုပ်ဆောင်ပေးပါ့မယ်။"
"ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။"
ဒီတစ်ခါတော့ သူတို့ကို အကြွေးတင်သွားပြီ။ ပေးကမ်းမှုရှိရင် ပြန်ပေးဆပ်မှုလည်း ရှိရမှာပေါ့။
"ကျွန်တော် မကြာခင် တရုတ်ပြည်ကို လာလည်ပါဦးမယ်။"
ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီး လီရွှီဝေရဲ့ မျက်နှာမှာ ကျေနပ်သွားတဲ့ အရိပ်အယောင်တွေ ပေါ်လာသည်။
"ခင်ဗျားကို အမြဲတမ်း ကြိုဆိုပါတယ်၊ မစ္စတာ ကန်ဂျင်ဟူး။"
***
အာရှစီးပွားရေးဖိုရမ်အတွင်းမှာ ခေါင်းဆောင်များအကြား အစည်းအဝေးများ ဆက်တိုက် ပြုလုပ်နေပြီး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အစီအစဉ်အမျိုးမျိုးနဲ့ နားလည်မှုစာချွန်လွှာတွေကို ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ပိတ်ပွဲအခမ်းအနားမှာ ကြေညာမယ့် ပူးတွဲကြေညာချက်ထဲမှာ အာရှစီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အစီအမံတွေနဲ့ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံတွေကို ထောက်ပံ့ပေးဖို့ ကိစ္စတွေ ပါဝင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံအသီးသီးက ကိုယ်စားလှယ်တွေက ကြေညာချက်မူကြမ်းကို ဆက်လက် ဆွေးနွေးနေကြသည်။
နောက်ထပ် မှတ်သားစရာ တစ်ချက်ကတော့ မြောက်ကိုရီးယား ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ရဲ့ ပါဝင်မှုပါပဲ။
မြောက်ကိုရီးယားက ပေကျင်းမှာ ကျင်းပခဲ့တဲ့ ပထမဆုံး ဖိုရမ်မှာ ပါဝင်ခဲ့ပေမဲ့ နယူးဒေလီမှာ ကျင်းပတဲ့ ဖိုရမ်မှာတော့ သံရုံးက သံအမတ်တစ်ဦးပဲ တက်ရောက်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီတစ်ခါမှာတော့ မြောက်ကိုရီးယားရဲ့ နံပါတ်နှစ်လို့ ခေါ်ဆိုနိုင်တဲ့ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးကော်မရှင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ရီဟယ်ရယောင်း (Ri Hae-ryong) က လုပ်ငန်းအဖွဲ့နဲ့အတူ တက်ရောက်လာခဲ့ပါတယ်။ အဖွဲ့ဝင် အရေအတွက်ကလည်း အရင်ကထက် နှစ်ဆ တိုးလာခဲ့သည်။
မြောက်ကိုရီးယားအနေနဲ့ ဒီလောက် ရာထူးကြီးမားတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ကို နိုင်ငံတကာပွဲတစ်ခုဆီ စေလွှတ်တာဟာ အလွန်ကို ထူးခြားတဲ့ ကိစ္စတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
အကြောင်းရင်း နှစ်ခုရှိမယ်လို့ ခန့်မှန်းရပါတယ်။
ပထမတစ်ခုကတော့ စွမ်းအင်ရှားပါးမှုဒဏ်ကို နှစ်ရှည်လများ ခံစားနေရတဲ့ မြောက်ကိုရီးယားဟာ TWR (Travelling Wave Reactor) ကို အလွန်စိတ်ဝင်စားနေတာပါ။ သူက အရွယ်အစား သေးငယ်တဲ့ ဓာတ်ပေါင်းဖို ဖြစ်တဲ့အတွက် ဘယ်နေရာမှာမဆို တည်ဆောက်နိုင်ပြီး အသုံးပြုပြီးသား လောင်စာတောင့်တွေကို ပြန်လည်အသုံးပြုပြီး စွမ်းအင်အပြည့်အဝ ထုတ်ယူနိုင်တာကြောင့် လောင်စာစရိတ်က သုညနီးပါး ရှိပါတယ်။ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခ စရိတ်တွေကို ထည့်တွက်ရင်တောင် တခြား လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံတွေထက် အများကြီး ပိုမိုသက်သာပါတယ်။ နျူကလီးယားလက်နက်အတွက် အသုံးချမှာ မဟုတ်ဘူးဆိုတဲ့ အာမခံချက် ရှိတဲ့အတွက် နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်းဆီကနေ ခွင့်ပြုချက်ရဖို့လည်း ပိုမိုလွယ်ကူပါလိမ့်မယ်။
ဒုတိယတစ်ခုကတော့ ဗလာဒီဗိုစတော့ခ်ဟာ မြောက်ကိုရီးယားနယ်စပ်နဲ့ နီးကပ်ဆုံး ရုရှားမြို့ကြီး ဖြစ်နေတာပါ။ အဲဒီလိုပဲ အရှေ့ဖျားဒေသ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဟာ မြောက်ကိုရီးယား စီးပွားရေးအတွက်လည်း အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။
ထင်ရှားတဲ့ ဥပမာတစ်ခုကတော့ ရာဂျင်-ခါဆန် (Rajin-Khasan) စီမံကိန်းပါပဲ။ ဒါဟာ ကိုရီးယား၊ မြောက်ကိုရီးယားနဲ့ ရုရှားတို့ ပူးပေါင်းပြီး မြောက်ကိုရီးယားက ရာဂျင်မြို့နဲ့ ရုရှားက ခါဆန်မြို့ကြားက မီးရထားလမ်းကို ပြန်လည်မွမ်းမံဖို့နဲ့ အဲဒီမြို့နှစ်မြို့ကို စီးပွားရေးဇုန်အဖြစ် ဖန်တီးဖို့ စီစဉ်ထားတဲ့ အစီအစဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီစီမံကိန်းကို စတင်ခဲ့တုန်းကဆိုရင် ဥရောပ-အာရှ ဆက်သွယ်ထားတဲ့ မီးရထားလမ်းကို တောင်ကိုရီးယားအထိ ဆက်သွယ်ပေးဖို့အထိတောင် ပြောဆိုခဲ့ကြတာပါ... ဒါပေမဲ့ လက်ရှိမှာတော့ နျူကလီးယား စမ်းသပ်မှုတွေကြောင့် ရပ်ဆိုင်းထားရပါတယ်။
ပိတ်ဆို့မှုအမျိုးမျိုးကြောင့် မြောက်ကိုရီးယားဟာလည်း နိုင်ငံခြားငွေကို အလွန်အမင်း လိုအပ်နေတာကြောင့် တရုတ်နဲ့ ရုရှားတို့နဲ့ စီးပွားရေးအရ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ဖို့ မျှော်လင့်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဖိုရမ်ကို တက်ရောက်လာတဲ့ သမ္မတ ဟိုချန်မင် (Heo Chang-min) က မီဒီယာတွေရှေ့မှာ ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ် နျူကလီးယားကင်းစင်ရေးနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးစနစ် ထူထောင်ရေးအတွက် သူ့ရဲ့ အစီအစဉ်ကို ကြေညာခဲ့ပါတယ်။
"နာရီလက်တံတွေကတော့ ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ် နျူကလီးယားကင်းစင်ရေးနဲ့ ထာဝရငြိမ်းချမ်းရေး ခေတ်ကို ရောက်ဖို့အတွက် ပြန်လည် လည်ပတ်နေပါပြီ။ အခွင့်အရေးကို လက်လွတ်မခံဘဲ လုပ်ဆောင်ဖို့က အရေးကြီးပါတယ်။ ငြိမ်းချမ်းပြီး သာယာဝပြောတဲ့ ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်ဆီကို မပင်ပန်းမနွမ်းဘဲ ရှေ့ဆက်သွားကြရအောင်!"
***
အဲဒီညနေမှာပါ။
မြောက်ကိုရီးယား ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ တည်းခိုတဲ့နေရာမှာ ညစာစားပွဲတစ်ခု ကျင်းပခဲ့ပြီး တောင်ကိုရီးယား သမ္မတနဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေကို ဖိတ်ကြားခဲ့သည်။ ကျွန်တော်ကတော့ သွားဖို့ စိတ်ကူးမရှိပေမဲ့ မီဒီယာတွေရဲ့ အာရုံစိုက်မှုက ကျွန်တော် တက် မတက်ဆိုတာအပေါ်မှာ ရှိနေတဲ့အတွက် မသွားမဖြစ် သွားခဲ့ရသည်။
သမ္မတ ဟိုချန်မင်၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနဲ့ ပေါင်းစည်းရေးဝန်ကြီးတို့နဲ့ နှုတ်ဆက်စကား ပြောကြားခဲ့သည်။ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ကင်ဆွန်းချူလ် (Kim Sung-chul) နဲ့တော့ အရင်က တွေ့ဖူးပေမဲ့ ပေါင်းစည်းရေးဝန်ကြီး ယွန်းဂျေးဟွန်း (Yoon Je-hoon) နဲ့တော့ အခုမှ ပထမဆုံးအကြိမ် တွေ့ဆုံခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
တွေးကြည့်တော့လည်း ပေါင်းစည်းရေးဝန်ကြီးဌာနဆိုတာမျိုး ရှိနေတာက ကိုရီးယားရဲ့ ထူးခြားတဲ့ အချက်တစ်ခုပါပဲ။
ခဏအကြာမှာတော့ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ရီဟယ်ရယောင်း ပေါ်လာသည်။ သူက သမ္မတ ဟိုချန်မင်နဲ့ ဝန်ကြီးတွေကို နှုတ်ဆက်ပြီးနောက် ကျွန်တော့်ဆီကို လျှောက်လာခဲ့သည်။
သူက အသက် ၆၀ ကျော် အရွယ် ဖြစ်သည်။ အရပ်က ၁၆၅ စင်တီမီတာလောက်သာ ရှိပြီး ပုညှက်ညှက် ဖြစ်သည်။
ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ရီဟယ်ရယောင်းက သူ့လက်ကို နွေးထွေးစွာ ဆန့်တန်းလိုက်သည်။
"CEO ကန်ဂျင်ဟူး ကို ဒီနေရာမှာ တွေ့ရလိမ့်မယ်လို့ မထင်ထားခဲ့မိဘူး။ မင်းရဲ့ အောင်မြင်မှုတွေကို ကြည့်ပြီး ငါတို့ လူမျိုးထဲက တစ်ယောက် ဖြစ်နေတဲ့အတွက် ဂုဏ်ယူမိပါတယ်"
မြောက်ကိုရီးယားရဲ့ နံပါတ်နှစ်ပုဂ္ဂိုလ်နဲ့ ဘဝမှာ တွေ့ဆုံရလိမ့်မယ်လို့ ဘယ်တုန်းကမှ မတွေးခဲ့မိဘူး။
ကျွန်တော် သူ့လက်ကို ဆုပ်ကိုင်လိုက်သည်။
"ချီးကျူးပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရိုဒုံဆင်မွန် (Rodong Sinmun) သတင်းစာက ကျွန်တော့်ကို 'အမေရိကန် နယ်ချဲ့သမားတွေရဲ့ အလိုတော်ရိ'၊ 'ရွံရှာဖွယ်ကောင်းပြီး ယုတ်မာတဲ့ ဓနရှင်ဝါဒီ'၊ 'ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်တဲ့ တောင်ကိုရီးယား လက်ကိုင်တုတ်' ဆိုပြီး ဝေဖန်ထားတာ မဟုတ်ဘူးလား"
"..."