နျူကလီးယားစွမ်းအင်၏ အန္တရာယ်များကို ထပ်မံရှင်းပြနေစရာပင် မလိုပေ။
မတော်တဆ အရေးပေါ်အခြေအနေမျိုး ဖြစ်လာပါက ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု ပမာဏကို ခန့်မှန်းရန်ပင် မဖြစ်နိုင်ပေ။ ကြီးမားသော နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံ မီးလောင်ပေါက်ကွဲမှုကြီး သုံးခုရှိခဲ့ဖူးသည်။ ၎င်းတို့မှာ အမေရိကန်နိုင်ငံမှ သရီးမိုင်အိုင်ကျွန်း (Three Mile Island) ဖြစ်ရပ်၊ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုမှ ချာနိုဘိုင်း (Chernobyl) ဖြစ်ရပ်နှင့် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ဖူကူရှီးမား (Fukushima) ဖြစ်ရပ်တို့ ဖြစ်ကြပေသည်။
၎င်းတို့သည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ရော စီးပွားရေးအရပါ ကြီးမားလှသော ကပ်ဘေးကြီးများပင်တည်း။ ထို့ကြောင့် မကြာသေးမီက ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဖူကူရှီးမား မေတ္တရာအပြီးတွင် နိုင်ငံအချို့က နျူကလီးယားစွမ်းအင်သုံးစွဲမှုကို အဆင့်ချင်း လျှော့ချဖယ်ရှားတော့မည်ဟု ကြေညာခဲ့ကြသည်။
တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံလည်း ၎င်းတို့အထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
"လျှော့ချဖယ်ရှားမယ်လို့ သူတို့က ပြောကြပေမဲ့ ဂျပန်တို့ တိုင်ဝမ်တို့လို စက်ရုံတွေကို လုံးဝပိတ်ပစ်နေတာမျိုးတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ တကယ်တမ်းမှာတော့ လက်ရှိအစိုးရလက်ထက်မှာ ဓာတ်အားပေးဖိုတွေတောင် တိုးလာနေပါတယ်။ အဲဒါက နောင်အနာဂတ်မှာ ဖယ်ရှားသွားဖို့အတွက် လမ်းပြမြေပုံတစ်ခု ဖန်တီးဖို့ ကြိုးစားနေတာကို ဆိုလိုတာပါ"
နျူကလီးယားစွမ်းအင် လျှော့ချမှုကို ကျင့်သုံးခဲ့ကြသည့် နိုင်ငံတိုင်းသည် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အခက်အခဲများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ကြရသည်။
ဂျပန်နိုင်ငံသည် နျူကလီးယားလုပ်ငန်းများကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့ပြီး LNG သဘာဝဓာတ်ငွေ့သုံး လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှုကို သိသိသာသာ တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဂျပန်နိုင်ငံသည် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ထုတ်လုပ်နိုင်သည့် နိုင်ငံမဟုတ်သောကြောင့် တင်သွင်းမှုများကိုသာ လုံးဝအားကိုးနေရသည်မှာ သဘာဝပင်တည်း။ လျှပ်စစ်ဓာတ်ငွေ့ထုတ်လုပ်ရန်အတွက် LNG တင်သွင်းမှုများ မြင့်တက်လာပြီး စွမ်းအင်ဈေးနှုန်းများ မြင့်မားလာသည်နှင့်အမျှ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ကုန်သွယ်မှုလက်ကျန်ငွေမှာ လိုငွေပြလာခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဂျပန်အစိုးရအနေဖြင့် ဆက်လက်မခံရပ်နိုင်တော့ဘဲ နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးဖိုများကို ပြန်လည်စတင်တော့မည်ဟု ကြေညာခဲ့ရသည်။
ဂျာမနီနိုင်ငံသည်လည်း ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းလောင်စာသုံး လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှုနှင့် ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်များကို သိသိသာသာ တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ အသုံးပြုခဲ့သည့် လောင်စာမှာ ဂျာမနီနိုင်ငံအတွင်း ထွက်ရှိသော အညိုရောင် ကျောက်မီးသွေး (lignite) ပင် ဖြစ်သည်။ (ဂျာမနီနိုင်ငံသည် ကျောက်မီးသွေးထုတ်လုပ်မှုဖြင့် ရှေးယခင်ကတည်းက နာမည်ကြီးခဲ့ပေသည်)။
အညိုရောင် ကျောက်မီးသွေးသည် အရည်အသွေးနိမ့်ကျပြီး လေထုညစ်ညမ်းစေသည့် အရာဝတ္ထုများကို အမြောက်အမြား ထုတ်လွှတ်ပေးသည်။ လေထုညစ်ညမ်းမှု ပိုမိုဆိုးရွားလာသည်နှင့်အမျှ ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် LNG သဘာဝဓာတ်ငွေ့ဘက်သို့ ပြောင်းလဲရန်မှလွဲ၍ အခြားရွေးချယ်စရာ မရှိတော့ပေ။
ကံကောင်းထောက်မစွာဖြင့် ဂျာမနီနှင့် မနီးမဝေးတွင် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ပေါကြွယ်ဝစွာ ထွက်ရှိသောနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ရှိနေပေသည်၊ ၎င်းမှာ ရုရှားနိုင်ငံပင်တည်း။ ဂျာမနီနိုင်ငံသည် ရုရှားသဘာဝဓာတ်ငွေ့များကို တင်သွင်းရန်အတွက် ဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းအသစ်များကို ဆက်လက် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
ဥရောပတွင် ရုရှား၏ဩဇာတိက္ကမ ကြီးထွားလာမှုအပေါ် စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ ရှိခဲ့သော်လည်း နျူကလီးယား စွမ်းအင်လျှော့ချရေးကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ရန် အခြားလမ်းစဉ် မရှိခဲ့ပေ။
တိုင်ဝမ်နိုင်ငံသည် နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများကို လုံးဝရပ်ဆိုင်းခဲ့ပြီး ၎င်း၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းလောင်စာသုံး စက်ရုံများကို အပြည့်အဝ လည်ပတ်စေခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း လျှပ်စစ်ဓာတ်အား အရန်ပမာဏ အလွန်အမင်း နည်းပါးနေချိန်တွင် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းလောင်စာသုံး စက်ရုံ တစ်ခုတည်း ပိတ်သွားရုံမျှဖြင့် တစ်နိုင်ငံလုံး၏ သုံးပုံနှစ်ပုံကို သက်ရောက်စေခဲ့သော မကြုံစဖူး မီးပျက်မှုကြီး ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
နောက်ဆုံးတွင် တိုင်ဝမ်နိုင်ငံသည် လူထုဆန္ဒခံယူပွဲမှတစ်ဆင့် နျူကလီးယားစွမ်းအင် ဖယ်ရှားရေးမူဝါဒကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ပြီး နျူကလီးယားစက်ရုံများကို ပြန်လည်စတင်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။
"ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းလောင်စာသုံး စွမ်းအင်မှာ ပြဿနာကြီး နှစ်ခု ရှိပါတယ်။ တစ်ခုကတော့ သူက ဖုန်မှုန့်წვက်တွေနဲ့ ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့တွေကို အများကြီး ထုတ်လွှတ်တာပါပဲ"
တက်ဂယူ က ခေါင်းညိတ်ပြလိုက်သည်။
"ဓားပြားရောင်ခြည်သင့်တာကို ရှောင်ချင်ရင်တော့ ဖုန်မှုန့်အချို့ကို ရှူရှိုက်ရမယ်လို့ ဆိုလိုတာပေါ့လေ"
ဘယ်ဟာက အမှန်တကယ် ပိုပြီး အသက်အန္တရာယ် ရှိစေနိုင်ပါသနည်း။
နျူကလီးယားစွမ်းအင်တွင် ရေဒီယိုသတ္တိကြွမှု စိမ့်ထွက်နိုင်သည့် အန္တရာယ် ရှိသော်လည်း ၎င်းသည် ဖုန်မှုန့်წვက်များ သို့မဟုတ် ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့များကို လုံးဝနီးပါး ထုတ်လွှတ်ခြင်း မရှိပေ။ မတော်တဆဖြစ်ရပ်များနှင့် စွန့်ပစ်ပစ္စည်း စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို ဖယ်ထုတ်လိုက်မည်ဆိုပါက ၎င်းကို သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် အကိုက်ညီဆုံး စွမ်းအင်အရင်းအမြစ်အဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်ပေသည်။
"ကျန်တဲ့ပြဿနာက ဘာလဲဆိုတာကိုတော့ ကျွန်တော့်ထက် ခင်ဗျားက ပိုသိလောက်ပါတယ်, ဟုတ်တယ်မလား"
"လောင်စာဈေးနှုန်းနဲ့ ထောက်ပံ့မှုတွေက မတည်ငြိမ်ဘူးဆိုတဲ့ အချက်ကို ပြောတာ ဖြစ်မှာပေါ့"
ရေနံ ဈေးကွက်တုန်လှုပ်မှုများကို မဆိုထားနှင့်၊ ကုန်ကြမ်းဈေးနှုန်းများသည် မကြာခဏဆိုသလို သိသိသာသာ အတက်အကျ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ အိုပက် (ရေနံတင်ပို့သည့်နိုင်ငံများအဖွဲ့) ၏ ထုတ်လုပ်မှုလျှော့ချရေး ကြေညာချက်များ သို့မဟုတ် မြောက်ပင်လယ် ရှိ ရေနံ တူးဖော်ရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများ ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများကြောင့် ရေနံ ဈေးနှုန်းများ မည်သို့ခုန်တက်သွားသည်ကို ကြည့်ရုံဖြင့် ၎င်းကို လွယ်ကူစွာ သိရှိနိုင်ပေသည်။
အထူးသဖြင့် စွမ်းအင်တင်သွင်းမှုအပေါ် လုံးဝမှီခိုနေရသော တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံအတွက် ငွေလဲနှုန်းဆိုင်ရာ အန္တရာယ်များကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည် ဖြစ်ပေသည်။
စွမ်းအင်တင်သွင်းမှု တိုးလာပါက ကုန်သွယ်မှုလက်ကျန်ငွေ ပိုမိုဆိုးရွားလာသည်။ ကုန်သွယ်မှုလက်ကျန်ငွေ ဆိုးရွားလာခြင်းက ငွေကြေးတန်ဖိုးကို အားနည်းစေပြီး (ငွေလဲနှုန်းကို မြင့်တက်စေသည်), ပိုမိုမြင့်မားလာသော ငွေလဲနှုန်းက စွမ်းအင်တင်သွင်းမှုများကို ပို၍ပင် ဈေးကြီးသွားစေသည်။
"နောက်ထပ် အရေးကြီးတဲ့ အချက်တစ်ခုကတော့ နျူကလီးယားစွမ်းအင်ကို ဖယ်ရှားခဲ့ကြတဲ့ နိုင်ငံတွေအားလုံးမှာ လျှပ်စစ်မီးဈေးနှုန်းတွေ သိသိသာသာ မြင့်တက်လာခဲ့တယ် ဆိုတာပါပဲ"
နျူကလီးယားစွမ်းအင်သည် ထုတ်လုပ်မှုစရိတ် သက်သာသည်။ ၎င်း၏နေရာတွင် အခြားထုတ်လုပ်မှု ပုံစံများဖြင့် အစားထိုးခြင်းက လျှပ်စစ်မီးဈေးနှုန်းများကို တက်လာစေရန် မလွှဲမရှောင်သာ ဖြစ်စေသည်။
ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဈေးနှုန်းများ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ပြီး ဂျာမနီနိုင်ငံတွင်မူ နှစ်ဆနီးပါး မြင့်တက်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အိမ်ထောင်စုများအတွက် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတစ်ခု ဖြစ်စေသလို, ကုန်ထုတ်လုပ်မှု စရိတ်များ မြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအတွက်လည်း အလွန်အမင်း အရေးပါလှပေသည်။
တက်ဂယူ က "ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်တွေကို တိုးမြှင့်တာကော ဘယ်လိုနေလဲ" ဟု မေးမြန်းလိုက်သည်။
"ဟုတ်ကဲ့, ကျွန်တော်တို့ တိုးမြှင့်ရမှာပေါ့။ ဒါပေမဲ့ တောင်ကိုရီးယားရဲ့ အခြေအနေတွေက အရာရာမှာ သိပ်ပြီး အဆင်ပြေလှတာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ နေစွမ်းအင်ပြားတွေက တစ်နေ့ကို အကောင်းဆုံးမှ သုံးနာရီ ဒါမှမဟုတ် လေးနာရီလောက်ပဲ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို ထိရောက်စွာ ထုတ်လုပ်နိုင်ပါတယ်။ တိမ်ထူတဲ့ရက်တွေဆိုရင် ပိုလို့တောင် နည်းပါးသွားပါသေးသည်။ လေအားစွမ်းအင်က တစ်စက္ကန့်ကို ၆ မီတာထက် ပိုတဲ့ တည်ငြိမ်တဲ့လေတိုက်နှုန်း လိုအပ်ပြီး လူနေထိုင်ရာ ဒေသတွေနဲ့ အကွာအဝေး တစ်ခုအထိ ကွာဝေးရပါမယ်။ အကြီးမားဆုံး ပြဿနာကတော့ ဂျာမနီနဲ့ မတူဘဲ တောင်ကိုရီးယားမှာ လျှပ်စစ်မီးကို အတူတကွ မျှဝေသုံးစွဲဖို့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေ မရှိတာပါပဲ"
ထို့အပြင် မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံနှင့် လျှပ်စစ်မီးဖလှယ်ခြင်းသည်လည်း လက်တွေ့ကျသော ရွေးချယ်စရာ တစ်ခု မဟုတ်ပေ။
မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ လျှပ်စစ်မီး လိုအပ်ချက်သည် အဆက်မပြတ် တိုးပွားနေပြီး ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း ပမာဏသည်လည်း ဆက်လက် ကြီးထွားလာရမည် ဖြစ်သည်။ နျူကလီးယားပင် ဖြစ်စေ၊ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းလောင်စာပင် ဖြစ်စေ၊ ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်ပင် ဖြစ်စေ၊ မလွဲမသွေ တိုးမြှင့်ရမည်သာတည်း။
"ဖူကူရှီးမား ဖြစ်ရပ်ပြီးနောက်မှာ နိုင်ငံအတော်များများက စွမ်းအင်လျှော့ချဖို့ သို့မဟုတ် ဖယ်ရှားဖို့ ကြေညာခဲ့ကြပေမဲ့ မကြာသေးမီကတော့ အခြေအနေတွေ လုံးဝ ပြောင်းလဲသွားပါပြီ။ လက်ရှိအချိန်မှာတော့ နျူကလီးယားစွမ်းအင်ကိုပဲ ဆက်လက် အားကိုးသွားရမယ်ဆိုတဲ့ သဘောတူညီချက်တွေ တဖြည်းဖြည်း မြင့်တက်လာနေပါတယ်"
အမေရိကန်၊ ရုရှား၊ တရုတ်၊ ဗြိတိန်၊ ဂျပန်၊ နယ်သာလန်၊ ဖိလစ်ပိုင်၊ ဆော်ဒီအာရေဗျ နှင့် အခြားနိုင်ငံအချို့ အပါအဝင် လက်ရှိတွင် နျူကလီးယားစွမ်းအင်သုံး စက်ရုံအသစ်များ တည်ဆောက်ရန် စီစဉ်နေသည့် နိုင်ငံအချို့ ရှိနေပေသည်။
မည်သည့်နိုင်ငံမဆို နီးပါး တည်ဆောက်နိုင်ကြသည့် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းလောင်စာသုံး စက်ရုံများနှင့် မတူဘဲ၊ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများကို တည်ဆောက်ရန် နည်းပညာပိုင်ဆိုင်ထားသည့် နိုင်ငံအချို့သာ ရှိပေသည်။
လက်ရှိတွင် အဓိက နျူကလီးယား အင်အားကြီးနိုင်ငံများ아ဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရသူများမှာ အမေရိကန်၊ ရုရှား၊ တရုတ်၊ ဂျပန်၊ ပြင်သစ်နှင့် တောင်ကိုရီးယားတို့ ဖြစ်ကြသည်။
တောင်ကိုရီးယားသည် နောက်ကျမှ ဝင်ရောက်လာသူ ဖြစ်သော်လည်း ပြည်တွင်း၌ ဓာတ်အားပေးဖို များစွာကို အဓိက ပြဿနာကြီးကြီးမားမား မရှိဘဲ ကာလရှည်ကြာစွာ လည်ပတ်ခဲ့ဖူးပြီး ပြည်ပတင်ပို့မှု အတွေ့အကြုံ အချို့လည်း ရှိထားပေသည်။
တောင်ကိုရီးယားက နျူကလီးယားစွမ်းအင် ဖယ်ရှားမည်ဟု ကြေညာခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ပြည်တွင်းကုမ္ပဏီများသည် ပြည်ပဈေးကွက်ဘက်သို့ ပိုမိုလှည့်ကြည့်ရန် တွန်းအားပေးခံနေရပြီး ပြည်ပစာချုပ်များအတွက် အပြင်းအထန် ယှဉ်ပြိုင်နေကြရသည်။
သို့သော်လည်း အလားအလာမှာ သိပ်ပြီး အားရစရာ မကောင်းလှပေ။
လက်ရှိအစိုးရသည် နျူကလီးယားစွမ်းအင်နှင့် ပတ်သက်၍ လမ်းကြောင်းနှစ်ခုသွား မူဝါဒကို ကျင့်သုံးနေပါသည် - ပြည်တွင်းတွင် ဖယ်ရှားရေးမူဝါဒကို မြှင့်တင်နေပြီး ပြည်ပတွင်မူ နျူကလီးယား တင်ပို့မှုများကို တက်ကြွစွာ ပံ့ပိုးပေးနေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ လုံးဝ အဓိပ္ပာယ်မရှိသည်တော့ မဟုတ်သော်လည်း ဤကဲ့သို့ သဘောတရားအရ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်နေသော ယုတ္တိဗေဒက ယုံကြည်ကိုးစားမှုကို ထိခိုက်စေသည်မှာ ရှောင်လွှဲ၍ မရနိုင်ပေ။
တက်ဂယူ က ခေါင်းညိတ်လိုက်သည်။
"ဟုတ်ပါတယ်။ ဂျပန်လူမျိုးတွေ ကိုယ်တိုင်က ဖူကူရှီးမား ပင်လယ်စာတွေကို မစားဘဲနဲ့ စားလို့လုံခြုံပါတယ်ဆိုပြီး ပြည်ပကို တင်ပို့နေတာနဲ့ တူနေတာပေါ့။ ဘယ်နိုင်ငံကများ အဲဒါကို ယုံကြည်ပြီး စားရဲမှာလဲ"
နျူကလီးယားစွမ်းအင်သည် သဘာဝအလျောက် 'ကောင်းမွန်သည်' ဟု မည်သူမျှ ငြင်းဆိုမည် မဟုတ်ပေ။ သို့သော် တစ်ညချင်းအတွင်း နျူကလီးယားစက်ရုံ အားလုံးကို ဖယ်ရှားလိုက်ခြင်းဖြင့် အရာရာတိုင်း ဖြေရှင်းပြီးသွားနိုင်မည်လော။
ပါမောက္ခ ကင်ဟိုမင်းက သူ၏ခေါင်းကို ယမ်းပြလိုက်သည်။
"အကယ်၍သာ အဲဒါ ဖြစ်နိုင်မယ်ဆိုရင် အရင်ကတည်းက လုပ်ပြီးသွားလောက်ပါပြီ။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းက နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံ အားလုံးကိုသာ ရပ်ဆိုင်းလိုက်မယ်ဆိုရင် တခြား လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရေး နည်းလမ်းတွေက အဲဒီ လျှပ်စစ်ပမာဏကို ဖုံးအုပ်ပေးနိုင်ပါ့မလား"
"ဖြစ်နိုင်ချေ နည်းမှာပါ"
အကယ်၍သာ အမှန်တကယ် ထိုသို့ ဖြစ်လာခဲ့ပါက ကုန်စည်ဈေးကွက်အတွင်းရှိ ကျောက်မီးသွေး၊ ရေနံ နှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ဈေးနှုန်းများသည် ချက်ချင်းဆိုသလို အဆပေါင်းများစွာ ခုန်တက်သွားဖွယ် ရှိပေသည်။
တကယ်တမ်းတွင်လည်း ဖူကူရှီးမား ဖြစ်ရပ်အပြီး၌ ဂျပန်နှင့် အခြားနိုင်ငံအချို့က ၎င်းတို့၏ နျူကလီးယားဖိုများကို ရပ်ဆိုင်းလိုက်စဉ်က စွမ်းအင်ဈေးနှုန်းများသည် သိသိသာသာ မြင့်တက်လာခဲ့ဖူးသည်။
တက်ဂယူ က "ဒါဆိုရင် ကျွန်တော်တို့ ဘာလုပ်သင့်သလဲ" ဟု မေးမြန်းလိုက်သည်။
"ကဲပါလေ…… နည်းပညာတွေ ထပ်ပြီး ဖွံ့ဖြိုးလာရင် ဒီပြဿနာကို ဖြေရှင်းနိုင်ကောင်း ဖြေရှင်းနိုင်လိမ့်မယ်။ ဒါမှမဟုတ် အခြေအနေတွေကို ပိုဆိုးသွားစေတာမျိုးလည်း ဖြစ်နိုင်တာပေါ့။ ဒါပေမဲ့ လူသားတွေအနေနဲ့ ယဉ်ကျေးမှုရဲ့ အကျိုးကျေးဇူးမှန်သမျှကို စွန့်လွှတ်ပြီး ကျောက်ခေတ်ဆီကိုတော့ ပြန်သွားလို့ မဖြစ်နိုင်ဘူးလေ။ အဆုံးသတ်မှာတော့ လူသားတွေဟာ သဘာဝကို သက်ရောက်မှုတွေ ပေးရင်းနဲ့ပဲ ရှင်သန်သွားကြရဖို့ ကံကြမ္မာပါလာပုံ ရပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ လုပ်ရမှာက အဲဒီသက်ရောက်မှုကို တတ်နိုင်သမျှ နှေးကွေးသွားစေမယ့် နည်းလမ်းတွေကို ရှာဖွေဖို့ပါပဲ"
ကျွန်ုပ်တို့၏ မျက်နှာပေးများကို မြင်လိုက်ရသောကြောင့် ပါမောက္ခ ကင်ဟိုမင်းက ပြုံးလိုက်ရင်း ဆက်ပြောသည်—
"အလွန်အမင်း စိုးရိမ်မနေကြပါနဲ့။ လူသားတွေက အမြဲတမ်း ဖြေရှင်းနည်းတွေကို ရှာတွေ့ခဲ့ကြတာချည်းပါပဲ။ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့မျိုးဆက် မဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့တဲ့ ပြဿနာတွေကို မျိုးဆက်သစ်တွေက ဖြေရှင်းနိုင်ကောင်း ဖြေရှင်းနိုင်မှာပေါ့။ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ တာဝန်ကတော့ ပြဿနာတွေကို ဖြေရှင်းလို့ရနိုင်မယ့် အနေအထားမျိုးနဲ့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ဖို့ပါပဲ။ အဖြေရှာလို့မရနိုင်တော့တဲ့ ပုံစံမျိုးနဲ့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့မယ်ဆိုရင်တော့ ဒါဟာ တရားလွန်လွန်းရာ ကျသွားပါလိမ့်မယ်"
***
ငါသည် မော့ကြည့်လိုက်ပြီး စွမ်းအင်နှင့် သက်ဆိုင်သည့် စာရွက်စာတမ်းများနှင့် သုတေသနစာတမ်းများကို ဖတ်ရှုနေမိသည်။ ယူရီ က ထိုပစ္စည်းများကို အစွမ်းကုန် ကြိုးစားကာ စနစ်တကျ စုစည်း၍ အမျိုးအစားခွဲခြားကာ ယူဆောင်လာပေးခဲ့သည်။
တက်ဂယူ က စာရွက်တစ်ရွက်ကို ထောင်ပြလာပြီး ပြောသည်—
"နျူကလီးယား ပေါင်းစပ်မှုစွမ်းအင်က အကောင်းဆုံးပဲ! စွမ်းအင်ရဲ့ အနာဂတ်က နျူကလီးယား ပေါင်းစပ်မှုပဲ ဖြစ်ရမယ်။ ဒီမှာတောင် ရေးထားတယ်လေ။ နျူကလီးယား ပေါင်းစပ်မှု တဲ့"
"ဒါကို ဘယ်သူကများ မသိဘဲ နေမလဲ"
နျူကလီးယား ပေါင်းစပ်မှုဆိုသည်မှာ အလွန်မြင့်မားသော အပူချိန်အထိ ပူပြင်းလာသည့် အက်တမ်နယူးကလီးယပ်စ်များသည် တွန်းကန်အားများကို ကျော်လွှားနိုင်လောက်သည့် လုံလောက်သော ရွေ့လျားစွမ်းအင်ကို ရရှိလာကာ အားကောင်းသော နျူကလီးယားစွမ်းအင်ကြောင့် အချင်းချင်း တိုက်မိပေါင်းစပ်သွားခြင်း ဖြစ်သည်...
"..."
အဲဒီလိုပြောတာက တကယ်တမ်း ဘာကိုဆိုလိုမှန်း ငါ့အနေနဲ့ နားမလည်ပေမယ့် ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် နျူကလီးယား ပေါင်းစပ်မှုက ကြီးမားတဲ့စွမ်းအင်တွေကို ထုတ်လုပ်ပေးနိုင်တယ်လို့ ဆိုကြပါတယ်။
ဤကဲ့သို့ ထုတ်လုပ်လိုက်သော စွမ်းအင်သည် နျူကလီးယား ကွဲထွက်မှုထက် ပိုမိုထိရောက်ပြီး တည်ငြိမ်မှုရှိကာ ဓာတ်ရောင်ခြည်များ၊ ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့များ သို့မဟုတ် အနုစား ဖုန်မှုန့်များကို ထုတ်လွှတ်ခြင်း မရှိပေ။
အကယ်၍သာ ၎င်းကို ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး အဆင့်အထိ တင်ပို့ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့မည်ဆိုပါက ယနေ့ခေတ် လူသားမျိုးနွယ် ရင်ဆိုင်နေရသော စွမ်းအင်ပြဿနာ အားလုံးကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း အပြီးတိုင် ဖြေရှင်းပေးနိုင်လိမ့်မည် ဖြစ်ပေသည်!
စိတ်မကောင်းစရာမှာ သီအိုရီပိုင်းအရ အများစု အတည်ဖြစ်နေပြီဆိုသော်လည်း ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး အဆင့်သို့ ရောက်ရှိရန်အတွက်မူ အချိန်အတော်ကြာ ဦးတည်သွားရဦးမည်ဟု ခန့်မှန်းရပေသည်။
"အင်ဂျင်နီယာတွေက ဆက်ပြီး ကြိုးစားနေကြမယ်ဆိုရင် အချိန်တစ်ခုရောက်ရင် ဘာတစ်ခုခုတော့ ထွက်လာမှာ မဟုတ်ဘူးလား"
"သူတို့တွေက အခုလည်း လုပ်ဆောင်နေကြတုန်းပါပဲ"
လက်ရှိ လုပ်ဆောင်နေဆဲ သုတေသနများနှင့် စမ်းသပ်မှုများတွင် ကျွမ်းကျင်သူအမျိုးမျိုး ပါဝင်ပတ်သက်နေကြသဖြင့် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၀ နှစ် သို့မဟုတ် နှစ် ၂၀ အတွင်းကဲ့သို့ပင် အမှန်တကယ် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာနိုင်ပေသည်။
ပြဿနာမှာ ထိုအချိန်အထိ စောင့်ဆိုင်းရမည့် ကာလ ဖြစ်နေသလော။
စဉ်းစားကြည့်ကြစို့။ စက်မှုတော်လှန်ရေး မတိုင်မီက ဖြစ်ချင်မှ ဖြစ်မည်၊ သို့သော် ခေတ်သစ်လူ့အဘောင်အဖွဲ့အစည်းတွင်မူ လျှပ်စစ်မီးသည် မရှိမဖြစ် အရေးပါလှပေသည်။ လူအများစုသည် စားနပ်ရိက္ခာ လုံခြုံရေးအတွက် စိုးရိမ်နေကြသော်လည်း စွမ်းအင် လုံခြုံရေးကမူ ပို၍ပင် ကြီးမားသော ပြဿနာတစ်ရပ် ဖြစ်နေပေသည်။
အကယ်၍ စားနပ်ရိက္ခာ တင်သွင်းမှုများ တစ်လခန့် ရပ်တန့်သွားလျှင်ပင် ကျွန်ုပ်တို့အနေဖြင့် တစ်နည်းနည်းဖြင့် ရှင်သန်ရပ်တည်နိုင်မည်ဖြစ်သော်လည်း ကျောက်မီးသွေး သို့မဟုတ် ရေနံ တင်သွင်းမှုများ တစ်ပတ်ခန့်မျှသာ ရပ်တန့်သွားမည်ဆိုပါက ရှုပ်ထွေးဆူပူမှုကြီး ဖြစ်ပေါ်လာမည်သာတည်း။
ထို့ကြောင့်ပင် နိုင်ငံတိုင်းက တည်ငြိမ်သော စွမ်းအင်အရင်းအမြစ်များကို ရရှိပိုင်ဆိုင်နိုင်ရန် အစွမ်းကုန် ကြိုးပမ်းနေကြခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
စွမ်းအင်သည် ကမ္ဘာ့ကြီးစိုးမှုနှင့် တိုက်ရိုက် ဆက်စပ်နေပေသည်။ တစ်ချိန်က ပြိုလဲလုနီးပါး ဖြစ်ခဲ့ဖူးပြီး ကြွေးရှင်မပေးနိုင်ကြောင်း ကြေညာလုနီးပါး ဖြစ်ခဲ့သော ရုရှားနိုင်ငံသည်ပင် ရေနံ နှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့တို့၏ ကျေးဇူးကြောင့် ပြန်လည်ရှင်သန်လာခဲ့ပြီး၊ အမေရိကန်နိုင်ငံလည်း ကျောက်စိမ်းပြား တော်လှန်ရေး၏ ကျေးဇူးကြောင့် မဟာအာဏာရှင်နိုင်ငံအဖြစ်သို့ ပြန်လည် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် တစ်ချိန်က ရေနံ ရှော့ခ်ဖြစ်ရပ် နှစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေခြင်းဖြင့် ကမ္ဘာကြီးကို စိုးမိုးခြယ်လှယ်ခဲ့ကြသော အိုပက် (ရေနံတင်ပို့သည့်နိုင်ငံများအဖွဲ့) နိုင်ငံများသည် ယခုအခါတွင် ၎င်းတို့ ပိုင်ဆိုင်ခဲ့ဖူးသော အနေအထားကို လက်လွှတ်ဆုံးရှုံးနေကြရပြီ ဖြစ်သည်။
ယခုလောလောဆယ်အတွက် အမှန်တကယ် တိကျသေချာသော ဖြေရှင်းချက် မရှိတော့ဘူးလား။
ထိုသို့ စဉ်းစားနေမိစဉ်မှာပင် တက်ဂယူ က အာကာသထဲသို့ ရပ်တန့်ကာ ရူးကြောင်ကြောင်ဖြင့် ငေးစိုက်ကြည့်နေသည်ကို တွေ့လိုက်ရသည်။
"မင်း ဘာလုပ်နေတာလဲ"
"အဟ်၊ ငါလည်း ဒီလိုလုပ်ရင် ကြိုတင်နိမိတ် လက္ခဏာတစ်ခုခုများ ရလာမလားလို့ တွေးနေတာပါ"
"..."
***
ပါမောက္ခ ကီရန်မိုဟန် သည် ဘူမိဗေဒညီလာခံ တက်ရောက်ရန်အတွက် တရုတ်နိုင်ငံတွင် ခေတ္တရပ်နားပြီးနောက် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ဆိုးလ်မြို့တွင် ပြန်လည်ဆုံတွေ့ကြပြီး လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်ကာ နွေးထွေးစွာ နှုတ်ဆက်ခဲ့ကြသည်။
သူ၏ လက်ထောက်ဖြစ်သော ကယ်ရီ ကော့ထ်ဝိုက် လည်း သူ့နှင့်အတူ ပါလာခဲ့သည်။
"ကိုရီးယားနိုင်ငံမှ ကြိုဆိုပါတယ်။ ဒီမှာ ပြန်တွေ့ရတာ ပိုလို့တောင် ရင်ခုန်စရာ ကောင်းနေပါသေးတယ်"
"ဟာသပါပဲ၊ စဉ်းစားကြည့်တော့မှ ကိုရီးယားမှာ ကျွန်တော်တို့ ဆုံတွေ့ကြတာ ဒါ ပထမဆုံးအကြိမ်ပဲကိုး"
ပါမောက္ခ မိုဟန် က ချောင်းဟန့်လိုက်သည်။
"ပေကျင်းမြို့ရဲ့ လေထုက သိပ်ပြီး ကောင်းလှတာ မဟုတ်ဘူး၊ ဒါပေမဲ့ ဆိုးလ်ကလည်း အဲဒီထက် ပိုသာမယ်လို့ မထင်ရပါဘူး"
"မကြာသေးခင် လပိုင်းအတွင်းက ပိုဆိုးလာခဲ့ပါတယ်"
လေထုအရည်အသွေး ကောင်းမွန်သည့် ကယ်လီဖိုးနီးယားမှ လာခဲ့ရသူဖြစ်သောကြောင့် သူအနေဖြင့် ပို၍ပင် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ခံစားရလိမ့်မည် ဖြစ်ပေသည်။
ကိုရီးယားနိုင်ငံတွင် ပါမောက္ခများသည် မြင့်မားသော လူမှုရေး အဆင့်အတန်းကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြသည်။ ကမ္ဘာကျော် ကယ်လ်တက် တက္ကသိုလ်မှ ပါမောက္ခတစ်ဦးအတွက်ဆိုလျှင်မူ ပို၍ပင် ပြောစရာမလိုတော့သည်မှာ အသေအချာပင်တည်း။
ထို့အပြင် ကြီးမားသော မြေငလျင်ကြီးကို တိကျစွာ ခန့်မှန်းနိုင်ခဲ့ခြင်းနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆု ရရှိခဲ့ခြင်းတို့က သူ့ကို ယခုအခါတွင် ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ ပညာရှင်တစ်ဦးအဖြစ် ခေါ်ဆိုရန် လုံးဝ လွန်ကဲလှသည် မဟုတ်ပေ။
တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသည်လည်း မြေငလျင်ဘေးအန္တရာယ်မှ ကင်းဝေးနေသည် မဟုတ်သောကြောင့် ပါမောက္ခ မိုဟန်၏ လည်ပတ်မှုသည် အတော်ပင် ကြီးမားသော ပြဿနာတစ်ရပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဤကဲ့သို့သော အခြေအနေမျိုးတွင် နိုင်ငံရေးသမားများက အမြန်ဆုံး ဝင်ရောက်ပတ်သက်ရန် ကြိုးပမ်းကြခြင်းမှာ သာမန်အားဖြင့် ဖြစ်လေ့ဖြစ်ထ ရှိသည့် ကိစ္စတစ်ခုပင်တည်း။
အာဏာရပါတီနှင့် အတိုက်အခံပါတီ နှစ်ဖက်စလုံးမှ လွှတ်တော်အမတ်များထံမှ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရန် တောင်းဆိုချက်များ တစ်ဟုန်ထိုး ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ပါမောက္ခ မိုဟန်က သူ၏ အချိန်ဇယားမှာ ဟောပြောပွဲများ၊ အစည်းအဝေးများနှင့် အင်တာဗျူးများဖြင့် အပြည့်အကျပ် ရှိနေပြီဖြစ်ကြောင်း ယဉ်ကျေးစွာဖြင့် ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။
ဟောပြောပွဲကို ဟန်ဂု တက္ကသိုလ်တွင် ကျင်းပခဲ့ပြီး ကျွန်ုပ်လည်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ကျွန်ုပ် အစောကြီး သွားရောက်ခဲ့ပြီး ပါမောက္ခ မိုဟန်ကို အခြားပါမောက္ခအချို့နှင့် မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ ပါမောက္ခ ကင်မြောင်းဂျွန် က အလွန်အမင်း ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်နေခဲ့သည်။
ပါမောက္ခ ကင်ဟိုမင်း လည်း ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ သူတို့နှစ်ဦးမှာ ယခင်ကတည်းက တွေ့ဆုံဖူးကြသဖြင့် အဆက်အသွယ် မပြတ်ဘဲ သူငယ်ချင်းများကဲ့သို့ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ ဉာဏ်ကောင်းသူချင်း တူကြသည်ဟု ဆိုရပေမည်။
ဟောပြောပွဲ မစတင်မီတွင် ကျောင်းသားများ၊ ပါမောက္ခများနှင့် သတင်းထောက်များသည် မိုးမှောင်ကျလာသကဲ့သို့ စုရုံးရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်။
ပါမောက္ခ မိုဟန် က ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ မြေငလျင် အခြေအနေများနှင့် မကြာသေးမီက ရာသီဥတု ဖောက်ပြန်ပြောင်းလဲမှု၏ အန္တရာယ်များကို နှစ်နာရီကြာမျှ ဟောပြောခဲ့ရာ အားလုံးက အာရုံစိုက် နားထောင်ခဲ့ကြသည်။
ဟောပြောပွဲ အပြီးတွင် စာအုပ်များ ယူဆောင်လာကြသူများသည် လက်မှတ်ထိုးခိုင်းရန် တန်းစီစောင့်ဆိုင်းနေခဲ့ကြသည်။ တစ်နည်းနည်းဖြင့် ကျွန်ုပ်လည်း သူနှင့်အတူ ဘေးချင်းယှဉ်လျက် လက်မှတ်ရေးထိုးပေးနေရသည့် အနေအထားသို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။
ဤအခြေအနေကို ကြည့်ရသည်မှာ ကျွန်ုပ်လည်း အတော်လေး နာမည်ကြီးလာပြီ ဖြစ်ပုံရပေသည်။
ပါမောက္ခ မိုဟန် က O.T.K ကုမ္ပဏီမှ ဝန်ထမ်းများနှင့်အတူ ညစာ စားသုံးရန် စီစဉ်ထားခဲ့သည်။ ဟျွန်းဂျူး၊ ဟင်နရီ နှင့် အယ်လီ တို့လည်း ရောက်ရှိနေခဲ့ကြသည်။
"ဘာစားချင်ကြလဲ"
ပါမောက္ခ မိုဟန် က ခဏမျှ စဉ်းစားလိုက်ပြီးမှ ပြောသည်—
"ကိုရီးယားကို ရောက်လာရင် ဝက်သားသုံးထပ်သား (ဆမ်ဂျယ်ဆယ်) ကို တစ်ခါလောက် စားကြည့်ချင်နေတာ အမြဲတမ်းလိုလို ရှိခဲ့တာ"
ကယ်ရီ က လက်ခုပ်တီးလိုက်သည်။
"ကျွန်မလည်း စားချင်တာပေါ့! ကိုရီးယား သူငယ်ချင်းတွေကလည်း ဒါကို သေချာပေါက် စားကြည့်ဖို့ အကြံပြုထားကြတယ်"
တက်ဂယူ က ခေါင်းညိတ်ပြလိုက်သည်။
"မင်းတို့ အရသာရှိတာကို သိကြသားပဲ။ စတိတ်စတိတ် ထက်စာရင် ဆမ်ဂျယ်ဆယ်က ဘယ်အချိန်မဆို ပိုကောင်းတာပေါ့"
တက်ဂယူ က သူ ပုံမှန်သွားရောက်စားသုံးနေကျ ဆမ်ဂျယ်ဆယ် ဆိုင်တစ်ဆိုင်သို့ ကိုယ်တိုင်ဖုန်းဆက်၍ ကြိုတင် စာရင်းပေးသွင်းလိုက်သည်။
"ဝန်ထမ်းတွေက ကိုယ်စားဖို့အတွက် အသားကို ကင်ပေးမယ့် ဆမ်ဂျယ်ဆယ် ဆိုင်မျိုးကို သွားတာ အကောင်းဆုံးပဲ"
"ဘာလို့လဲ"
"ဘာလို့လဲဆိုတော့ တခြားလူတစ်ယောက်က ကင်ပေးတဲ့အသားက အမြဲတမ်း အကောင်းဆုံး အရသာ ရှိနေလို့ပေါ့"
"..."
သူပြောတာလည်း အချက်ကျကျ ရှိနေပေသည်။
ကျွန်ုပ်တို့သည် ကုမ္ပဏီအနီးရှိ ဆမ်ဂျယ်ဆယ် ဆိုင်တစ်ဆိုင်ကို တစ်ခုလုံးစာ ငှားရမ်းခဲ့ကြသည်။ အခြားသူများ၏ စူးစမ်းကြည့်ရှုမည့် မျက်လုံးများမှ ကင်းဝေးလျက်၊ ကျွန်ုပ်တို့အနေဖြင့် အချိန်အတော်ကြာပြီးမှ ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် သက်တောင့်သက်သာ စားသုံးနိုင်ခဲ့ကြသည်။
ကျွန်ုပ်သည် ပါမောက္ခ မိုဟန်နှင့်အတူ ဆိုဂျူးခွက်ချင်း တိုက်ခဲ့ကြသည်။
"ဒီကိစ္စပြီးရင် အမေရိကန်ကိုပဲ ပြန်မှာလား"
ပါမောက္ခ မိုဟန် က ခေါင်းယမ်းလိုက်သည်။
"ဒီကနေ မော်စကိုကို တိုက်ရိုက်သွားဖို့ အစီအစဉ် ရှိပါတယ်"
"ရုရှားကိုလား။ ဘာသွားလုပ်ဖို့လဲ"
"တွေ့ဆုံစရာ လူတစ်ယောက် ရှိလို့ပါ။ မော်စကို တက္ကသိုလ်က နျူကလီးယား ရူပဗေဒပညာရှင် ပါမောက္ခ နီကိုလိုင်း ပက်ထရော့ဗ် ပါ"
ထိုအချိန်တွင် ကျွန်ုပ်၏ မျက်စိရှေ့၌ တစ်စုံတစ်ရာသည် တလက်လက် တောက်ပသွားခဲ့သည်။
- ပါမောက္ခ နီကိုလိုင်း ပက်ထရော့ဗ်၏ သုတေသနအဖွဲ့သည် လှိုင်းသွား ဓာတ်ပေါင်းဖို (Traveling Wave Reactor) စမ်းသပ်မှုတွင် အောင်မြင်မှု ရရှိခဲ့ -
ခဏအကြာတွင် ကျွန်ုပ် သတိဝင်လာချိန်၌မူ အမှန်ပင် ကျွန်ုပ်၏ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ လူအားလုံးက ကျွန်ုပ်ကို စူးစိုက်ကြည့်နေကြသည်ကို တွေ့လိုက်ရသည်။
ကျွန်ုပ်သည် ဆမ်ဂျယ်ဆယ် အသားကို ညှပ်ယူနေသည့် တူကို ချလိုက်ပြီး တတ်နိုင်သမျှ တည်ငြိမ်စွာဖြင့် ပြောလိုက်သည်—
"ဒီပါမောက္ခက ဘယ်လိုလူမျိုးလဲဟင်"