"ကျွန်တော်က တက်ဂယူ နဲ့ပဲ သွားဖို့ စီစဉ်ထားတာပါ။ ဒါပေမဲ့ ဟွန်းဂျူး မမ ကလည်း အကြောင်းစုံကြားသိသွားတော့ သူပါ လိုက်မယ်လို့ ပြောလာတယ်။ ပြီးတော့ ဟင်နရီကလည်း ကားမောင်းပေးမယ်ဆိုပြီး ချက်ချင်း ဝင်ပါလာတာပဲ။"
"ကျွန်တော်က ခင်ဗျားတို့ကို လိုက်ပို့ပေးမှာပါ။"
"……"
သူကတော့ ဟွန်းဂျူး မမ ကို အဖော်လိုက်ပို့ချင်နေမှန်း ဘယ်သူမဆို သိသာပါတယ်။
ကျွန်တော်တို့က မမ ကို အောက်ထပ်ဧည့်ခန်းမှာ စောင့်နေကြတယ်။ ဟင်နရီကတော့ သူ့ကော်လာနဲ့ ဆံပင်တွေကို လက်နဲ့သပ်ပြင်နေရင်း ကျွန်တော့်ကို မြင်သွားတော့ ရှက်ရွံ့စွာနဲ့ ပြုံးပြတယ်။
ကျွန်တော်လည်း ပြုံးပြီး "ခင်ဗျားတို့နှစ်ယောက် အဆင်ပြေသွားတာကို မြင်ရတာ တကယ်ဝမ်းသာပါတယ်။" လို့ ပြောလိုက်တယ်။
"ဒါတွေအားလုံးက ဂျင်ဟူး နဲ့ တက်ဂယူ တို့ ကျေးဇူးကြောင့်ပါ။"
"ကျွန်တော်တို့က ဘာများလုပ်ပေးလို့လဲဗျာ။"
တကယ်တော့ ကျွန်တော်တို့က ကူညီမယ်လို့ အကြိမ်ကြိမ်ပြောခဲ့ပေမဲ့ တကယ်တမ်း ဘာများထိရောက်အောင် လုပ်ပေးခဲ့မိလို့လဲ။
"မဟုတ်ပါဘူး၊ အဲ့ဒီနေ့က Ceylon Hotel မှာ ကျင်းပတဲ့ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကို ကျွန်မကို ဖိတ်ခဲ့လို့သာ အခုလိုတွေ ဖြစ်လာတာပါ။ အဲ့ဒီသာမရှိရင် ဘာမှဖြစ်လာမှာ မဟုတ်ဘူး။"
စဉ်းစားကြည့်တော့ အဲ့ဒီညကပဲ အရာအားလုံး စတင်ခဲ့တာပဲ။ အဲ့ဒီတုန်းကသာ မဖြစ်ခဲ့ရင် မမ ရဲ့ နှလုံးသားကို ဖွင့်ဖို့ အချိန်အတော်ကြာဦးမှာ။
တက်ဂယူ က ခေါင်းညိတ်ရင်း "ဟုတ်တယ်၊ ဟုတ်တယ်။ ခင်ဗျားတို့နှစ်ယောက် အဆင်ပြေနေတာ ကျွန်တော်တို့ကျေးဇူးတွေပါ။ မဟုတ်ဘူးလား၊ သူငယ်ချင်း။" လို့ ပြောတယ်။
"အင်းလေ..."
သူတို့အဲ့ဒီလို တွေးပေးရင်လည်း ကောင်းတာပေါ့။
စကားပြောနေစဉ်မှာပဲ ဟွန်းဂျူး မမ အောက်ကို ဆင်းလာခဲ့တယ်။
ဟင်နရီက ယာဉ်မောင်းနေရာမှာ ထိုင်ပြီး တက်ဂယူ က ရှေ့ခုံမှာ ထိုင်တယ်။ ဟွန်းဂျူး မမ နဲ့ ကျွန်တော်ကတော့ နောက်ခန်းမှာ ထိုင်လိုက်ကြတယ်။
တက်ဂယူ က သူမဘာလို့ လိုက်လာတာလဲလို့ မေးတော့ မမ က "ပါမောက္ခ ဂျန်ဆယ်မြောင်က လွန်ခဲ့တဲ့နှစ်နှစ်က ဌာနမှူးဖြစ်သွားတယ်လို့ ကြားမိတယ်။ ကျွန်မလည်း အခုထိ သွားမတွေ့ရသေးဘူးလေ။ ဒီအခွင့်အရေးကို အသုံးချပြီး သွားနှုတ်ဆက်မလို့ပါ။" လို့ ပြန်ဖြေတယ်။
"အော်၊ ဟုတ်သားပဲ။ သူက မမ ရဲ့ ဆရာပါမောက္ခပဲ။"
"သူ့ကို ကျွန်မရဲ့ နည်းပြဆရာလို့တောင် ပြောလို့ရပါတယ်။"
ဟွန်းဂျူး မမ က ကိုရီးယားတက္ကသိုလ်ရဲ့ စီးပွားရေးစီမံခန့်ခွဲမှုဌာနက ဘွဲ့ရခဲ့တာဆိုတော့ သူ့အကြောင်း ကောင်းကောင်းသိမှာပေါ့။
"ကျွန်တော်လည်း အဲ့ဒီပါမောက္ခရဲ့ အတန်းကို တက်ချင်ခဲ့တာ၊ ဒါပေမဲ့ ဘာသာရပ်စာရင်းပေးသွင်းတာက အရမ်းကို ပြိုင်ဆိုင်မှု ပြင်းထန်လွန်းလို့။"
"သူ့ရဲ့ ဟောပြောချက်တွေကလည်း အတော်လေး စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းပါတယ်။ ခင်ဗျားသာ ကျောင်းပြန်တက်ဖြစ်ရင် သေချာပေါက် တက်သင့်ပါတယ်။"
"ဟုတ်တယ်၊ သူက သာမန်လူတွေတောင် နားလည်လွယ်အောင် ရှင်းပြတတ်တာကိုး။"
ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်ကရော ကျောင်းပြန်တက်နိုင်ပါ့မလား။
ဟင်နရီက "ကျွန်တော်လည်း ပါမောက္ခ ဂျန်ဆယ်မြောင်ကို သိပါတယ်။ သူရေးတဲ့ ဗြိတိသျှရောဂါ (British Disease) ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာထားတဲ့ စာအုပ်ကို ဖတ်ပြီး အရမ်းသဘောကျသွားခဲ့တယ်။" လို့ ပြောတယ်။
သူက ကိုရီးယားမှာတင်မကဘဲ ကမ္ဘာကျော်တဲ့ စီးပွားရေးပညာရှင်တစ်ယောက်ပါ။ ဘဏ္ဍာရေးလောကမှာ လုပ်နေတဲ့သူတိုင်း သူ့နာမည်ကို သိကြမှာပါ။
"'From Grave to Cradle' လား။"
"ဟုတ်ပါတယ်။"
ခေါင်းစဉ်က ဖော်ပြနေတဲ့အတိုင်းပဲ၊ ဒါက "From Cradle to Grave" ကို ပြောင်လှောင်ရေးသားထားတာပါ။
ပါမောက္ခ ဂျန်ဆယ်မြောင် နာမည်ကြီးလာရတဲ့ အကြောင်းရင်းက ဗြိတိသျှစီးပွားရေးကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာတဲ့ စာတမ်းရေးရင်း ထုတ်ဝေခဲ့တဲ့ စာအုပ်ကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။
၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေကတည်းက ဗြိတိန်ဟာ ကုန်ကျစရိတ်တွေ မြင့်တက်လာပြီး လုပ်အားထုတ်လုပ်မှုနဲ့ ကုန်ပစ္စည်းယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်း ကျဆင်းလာတဲ့ ပြင်းထန်တဲ့ အကျပ်အတည်းနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတယ်။ လုပ်ခလစာတွေကို အေးခဲဖို့ ဒါမှမဟုတ် ကုန်ကျစရိတ်လျှော့ချဖို့ ကြိုးစားတိုင်းမှာ အလုပ်သမားတွေက နေရာအနှံ့ သပိတ်မှောက်ကြတယ်။
ဥရောပက အဲ့ဒါကို "ဗြိတိသျှရောဂါ" လို့ ခေါ်ဆိုတဲ့အထိပါပဲ။ ဒီရောဂါကို ကုသပေးနိုင်သူကတော့ သံမဏိအမျိုးသမီး မာဂရက် သက်ချာပါပဲ။
သက်ချာက အများပြည်သူဆိုင်ရာကဏ္ဍကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲပြီး စီးပွားရေးတစ်ခွင်လုံးမှာ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းမှုတွေကို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့တယ်။ သမဂ္ဂတွေက ဒါကို ဆန့်ကျင်ပြီး ထကြွလာတဲ့အခါမှာ သူမက အများပြည်သူဆိုင်ရာ အာဏာကို အသုံးပြုပြီး ပြတ်ပြတ်သားသား တွန်းအားပေးခဲ့တယ်။
အဲ့ဒီမူဝါဒတွေကြောင့်ပဲ ဗြိတိသျှရောဂါကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့ပြီး သိသာထင်ရှားတဲ့ စီးပွားရေးတိုးတက်မှုကို ရရှိခဲ့ပေမဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေကလည်း အတော်လေး များပြားခဲ့တယ်။ ဒါကြောင့်လည်း သက်ချာအပေါ် အကဲဖြတ်မှုတွေက အခုထိတိုင် အကွဲကွဲအပြားပြား ဖြစ်နေရတာပါ။
ပါမောက္ခ ဂျန်ဆယ်မြောင်က အဲ့ဒီစာအုပ်ထဲမှာ ဗြိတိသျှရောဂါရဲ့ အကြောင်းရင်းတွေနဲ့ ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်စဉ်တွေအပြင် ယနေ့ခေတ် ဗြိတိသျှလူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ ပေါ်ပေါက်နေတဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးအမျိုးမျိုးနဲ့ ဖြေရှင်းနိုင်မယ့် နည်းလမ်းတွေကို တင်ပြခဲ့တယ်။
"From Grave to Cradle" ဟာ ဗြိတိန်မှာ ရိုက်ခတ်မှုကြီး ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းမှာ အမေရိကန်၊ ဥရောပနဲ့ ကိုရီးယားတို့မှာပါ ထုတ်ဝေခဲ့တယ်။
ပါမောက္ခ ဂျန်ဆယ်မြောင် ကိုရီးယားကို ပြန်မယ်လို့ ပြောတဲ့အခါ ကိန်းဘရစ်ချ်တက္ကသိုလ်က သူ့ကို ထိန်းသိမ်းထားဖို့ အမြဲတမ်းပါမောက္ခရာထူးကိုတောင် ကမ်းလှမ်းခဲ့တယ်။
ဒါပေမဲ့ နောက်ဆုံးမှာတော့ သူက ကိုရီးယားတက္ကသိုလ်မှာ ပါမောက္ခရာထူးကို လက်ခံခဲ့ပြီး စီးပွားရေးပညာရှင်တစ်ယောက်အနေနဲ့ တက်ကြွစွာ လုပ်ဆောင်နေခဲ့တယ်။ ကျောင်းသားတွေကို စာသင်ပေးရင်း စာတမ်းတွေ ရေးသားကာ ကိုရီးယားစီးပွားရေး ပြဿနာတွေကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပြီး ဖြေရှင်းနည်းတွေကို ရှာဖွေတဲ့ စာအုပ်တွေကို ထုတ်ဝေနေခဲ့တာပါ။
ကျွန်တော်တို့ ရည်မှန်းရာနေရာကို နီးကပ်လာတဲ့အခါ တက်ဂယူ က တစ်ခုခုကို သတိရသွားပုံနဲ့ "အာ! ကလေးက ယောက်ျားလေးလား၊ မိန်းကလေးလားဆိုတာ သိပြီလား။" လို့ မေးလိုက်တယ်။
"ကျွန်မ ဆရာဝန်ကို မပြောပြဖို့ ပြောထားတယ်။ စောစောစီးစီး သိသွားရင် ပျော်စရာမကောင်းတော့ဘူးလေ။"
"မမ ကရော ဘာကို ပိုသဘောကျလဲ။"
"နှစ်မျိုးလုံး အဆင်ပြေပါတယ်။"
သူ့ကို မမေးပေမဲ့ ဟင်နရီကလည်း "ကျွန်တော်လည်း ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် အဆင်ပြေပါတယ်" လို့ ဝင်ပြောတယ်။
***
ကျွန်တော်တို့ ဂွမ်းဟွာမွန်းမှာရှိတဲ့ ဆောဆောင်း စီးပွားရေးသုတေသနဌာနကို ရောက်ရှိခဲ့ကြတယ်။
အစည်းအဝေးခန်းထဲမှာ လူအတော်များများ စုရုံးနေနှင့်ပြီ။ စောစောက ရောက်နေတဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ အင်ဂျင်ယုံ က ကျွန်တော်တို့ကို ကြိုဆိုပြီး လူတွေကို မိတ်ဆက်ပေးတယ်။
"ဒီသူကတော့ ဒါရိုက်တာ ကင်ဒယ်ယောင်းပါ။"
ဒါရိုက်တာ ကင်ဒယ်ယောင်းက ကျွန်တော်တို့ကို နှုတ်ဆက်တယ်။ "ကိုယ်စားလှယ် ကန်ဂျင်ဟူး၊ တွေ့ရတာ ဝမ်းသာပါတယ်။ ကျွန်တော်က ဥက္ကဋ္ဌကို အမြဲတစေ ပူဆာနေခဲ့တာပါ၊ ခင်ဗျားနဲ့ တစ်နေ့နေ့မှာ တွေ့ချင်တယ်ဆိုပြီးတော့၊ အခုတော့ အဲ့ဒီနေ့ကို ရောက်လာပြီပေါ့။"
"မင်္ဂလာပါ ဒါရိုက်တာ။ ကျွန်တော်လည်း ခင်ဗျားအကြောင်းကို အများကြီး ကြားဖူးပါတယ်။"
သူကလည်း ထင်ရှားတဲ့ ပညာရှင်တစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး ဒီအာရှဈေးကွက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အစီအစဉ်ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာဖို့ တာဝန်ယူထားသူပါ။
ဥက္ကဋ္ဌ အင်ဂျင်ယုံ က ဟင်နရီနဲ့ ဟွန်းဂျူး မမ ကို မြင်တော့ ဂုဏ်ပြုစကား ပြောကြားတယ်။
ခဏအကြာမှာတော့ OTK ဘက်ထရီကို တီထွင်ခဲ့တဲ့ ပါမောက္ခ ကင်ဟိုမင် ရောက်လာပြီး၊ သူ့နောက်မှာ ပါမောက္ခ ကင်မြောင်ဂျွန်းနဲ့ ပါမောက္ခ ဂျန်ဆယ်မြောင်တို့ အတူတူ ရောက်လာကြတယ်။
ပါမောက္ခ ဂျန်ဆယ်မြောင်ကတော့ မျက်မှန်တပ်ထားပြီး ဆံပင်ကို သေသပ်စွာ ညှပ်ထားတဲ့ ပုံမှန်ပညာရှင်တစ်ယောက်ပါပဲ။ သူ့အသက်က ၅၀ ကျော်ပြီဖြစ်ပေမဲ့ ၄၀ ကျော်လောက်ပဲ ရှိသေးသလို ထင်ရတယ်။
သူက လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်ရင်း ပျော်ရွှင်စွာ ပြုံးတယ်။ "နာမည်ကြီး ကိုယ်စားလှယ် ကန်ဂျင်ဟူး ကို ဒီမှာ တွေ့ရတာပါလား။"
"ကျွန်တော်လည်း ကျောင်းသားဘဝကတည်းက ပါမောက္ခရဲ့ ဂုဏ်သတင်းကို ကြားဖူးပါတယ်။ ပါမောက္ခရေးတဲ့ စာအုပ်တွေကိုလည်း အကုန်လုံးလိုလို ဖတ်ဖူးပါတယ်။ အခုလို ဖိတ်ကြားချက်ကို လက်ခံပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။"
ဟွန်းဂျူး မမ က ပါမောက္ခကို ပျော်ရွှင်စွာ နှုတ်ဆက်တယ်။ "မင်္ဂလာပါ ပါမောက္ခ။ ကြာပြီနော်။"
ပါမောက္ခ ဂျန်ဆယ်မြောင်ရဲ့ မျက်လုံးတွေ ပြူးကျယ်သွားပြီး အလွန်ဝမ်းသာသွားတယ်။ "ဒါ ဘယ်သူလဲ။ အိုဟွန်းဂျူး မဟုတ်လား! ဘယ်လိုနေလဲ။"
ဟွန်းဂျူး မမ ပြုံးလိုက်တယ်။ "ဟုတ်ကဲ့။ ကျွန်မ အရင်ကတည်းက လာတွေ့သင့်တာပါ၊ နောက်ကျသွားတဲ့အတွက် တောင်းပန်ပါတယ်။"
"မဟုတ်ပါဘူး၊ မဟုတ်ပါဘူး။ အလုပ်များကြတာပဲလေ။ ကျွန်တော့်ဌာနက ကျောင်းသူလေးက ဂိုးလ်ဒင်းဂိတ် ရဲ့ ကိုရီးယားဌာနခွဲမန်နေဂျာ ဖြစ်လာလိမ့်မယ်လို့ ဘယ်သူထင်မလဲ။ တခြားပါမောက္ခတွေကို မင်းက ငါ့ကျောင်းသူလေးပါလို့ ဘယ်လောက်တောင် ကြွားထားလဲ မင်းသိလား။"
ပါမောက္ခ ကင်မြောင်ဂျွန်းက ဂုဏ်ယူဝံ့ကြွားတဲ့ မျက်နှာပေးနဲ့ သူ့ဘာသာသူ ရေရွတ်တယ်။ "အင်းလေ၊ ကျွန်တော့်ကျောင်းသားက OTK ကုမ္ပဏီရဲ့ စီအီးအိုလေ။ ပြီးတော့ ၂၁ ရာစုရဲ့ အထူးချွန်ဆုံး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူ၊ အမေရိကကို ကြီးမားတဲ့ ဘေးဒုက္ခကနေ ကယ်တင်ခဲ့တဲ့ သူရဲကောင်းလည်း ဟုတ်သေးတယ်။"
"……"
ကျေးဇူးပြုပြီး ရပ်လိုက်ပါ။
"အာ! မင်း ကိုယ်ဝန်ရှိနေတယ်ဆိုတာ သတင်းမှာ တွေ့လိုက်တယ်။ ဂုဏ်ယူပါတယ်။ ပြီးတော့ ဒီလူကြီးကရော...?"
ပါမောက္ခ ဂျန်ဆယ်မြောင်ရဲ့ အကြည့်က သူမဘေးက ဟင်နရီဆီ ရောက်သွားတယ်။ ဟွန်းဂျူး မမ က သူ့ကို ဘယ်လို မိတ်ဆက်ပေးမလဲဆိုတာ ကျွန်တော် စိတ်ဝင်စားသွားတယ်။
"ကလေးရဲ့ဖခင်" လို့ ပြောမလား၊ ဒါမှမဟုတ် "အတူနေဖော်" လို့ ပြောမလား။
ဟင်နရီကလည်း တစ်ခုခုကို မျှော်လင့်နေတဲ့ပုံပါပဲ။ ဟွန်းဂျူး မမ က ပေါ့ပေါ့ပါးပါးနဲ့ ပြောလိုက်တယ်။ "ဟုတ်ကဲ့။ သူက ကျွန်မရဲ့ ချစ်သူပါ။"
အဲ့ဒီစကားကြောင့် ဟင်နရီရဲ့ မျက်နှာက ပိုပြီး တောက်ပသွားတယ်။ သူက ကိုရီးယားလို "တွေ့ရတာ ဝမ်းသာပါတယ်။ ကျွန်တော်က ဟင်နရီပါ။ ပါမောက္ခကို တွေ့ရတာ ဂုဏ်ယူမိပါတယ်" လို့ ပြောတယ်။
နှုတ်ဆက်စကားများ ပြောဆိုပြီးနောက် ကျွန်တော်တို့ အသီးသီး နေရာယူလိုက်ကြသည်။
ကျွန်တော် ပါမောက္ခ ဂျန်ဆယ်မြောင်ကို ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ လက်ရှိကုန်ထုတ်လုပ်မှု အခြေအနေအပေါ် သူ့အမြင်ကို မေးမြန်းလိုက်သည်။ ဒီကို မလာခင်ကပင် စက်မှုဇုန်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အစီအစဉ်ကို အီးမေးလ်ဖြင့် ပို့ထားပြီးဖြစ်၍ သူ သေချာပေါက် ဖတ်ရှုပြီးဖြစ်လိမ့်မည်။
သာမန်လူတစ်ယောက်ဆိုလျှင် စိုးရိမ်တကြီးဖြင့် တုန်လှုပ်နေပေလိမ့်မည်၊ သို့သော် သူကတော့ လုံးဝ ပုံမှန်အတိုင်းပင်။ သူက ကမ္ဘာကျော် စီးပွားရေးပညာရှင်များနှင့်အတူ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ညီလာခံများနှင့် ဆွေးနွေးပွဲများတွင် အကြိမ်ကြိမ် ပါဝင်ဟောပြောဖူးသူဖြစ်ရာ ဤသို့သော အခြေအနေမျိုးက သူ့အတွက် ထူးဆန်းသည့်အရာ မဟုတ်ပေ။
"ကိုရီးယားစီးပွားရေးရဲ့ လက်ရှိပြဿနာတွေကို စကားလုံးတစ်လုံးတည်းနဲ့ အနှစ်ချုပ်ရမယ်ဆိုရင် 'ဝင်ရိုးစွန်းသဖွယ် ကွဲပြားခြားနားမှု' (Polarization) လို့ ပြောရပါမယ်။ အကြီးစားကုမ္ပဏီကြီးတွေနဲ့ အသေးစား/အလတ်စား လုပ်ငန်းတွေ၊ ဝန်ထမ်းအမြဲတမ်းနဲ့ ယာယီဝန်ထမ်းတွေ၊ ဆိုးလ်မြို့တော်နဲ့ နယ်ဘက်ဒေသတွေအကြားမှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ဒီကွဲပြားမှုတွေဟာ အတော်လေး စိုးရိမ်ရတဲ့ အခြေအနေကို ရောက်နေပါပြီ။ စီးပွားရေး တသမတ်တည်း တိုးတက်ဖို့ဆိုရင် ဒီပြဿနာကို မဖြစ်မနေ ဖြေရှင်းရပါမယ်။"
စီးပွားရေးပညာတွင် အရေးကြီးသည်မှာ မှန်ကန်ခြင်း သက်သက်မဟုတ်ဘဲ အကျိုးအမြတ်ရှိခြင်း ဖြစ်သည်။ စီးပွားရေးပညာရှင် အများစုက အလယ်အလတ်တန်းစား လူတန်းစားကို တိုးချဲ့ရမည်၊ ဝင်ငွေကွာဟချက်နှင့် ကွဲပြားမှုများကို လျှော့ချရမည်ဟု တိုက်တွန်းကြသည်မှာ ကိုယ်ကျင့်တရားအရ မှန်ကန်လို့သာမက အကျိုးအမြတ်ရှိသောကြောင့်လည်း ဖြစ်သည်။
ကွဲပြားမှုများ ပိုမိုနက်ရှိုင်းလာလျှင် လူမှုရေးမငြိမ်မသက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာမည်၊ ကုန်ကျစရိတ်များ တက်လာမည်၊ စီးပွားရေး တိုးတက်မှုနှုန်း ကျဆင်းသွားမည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ အလယ်အလတ်တန်းစား လူတန်းစား ကြီးမားလေလေ သုံးစွဲမှုနှင့် စုဆောင်းမှုများ တိုးတက်လာလေလေ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံအများစုက သက်သာချောင်ချိရေး နိုင်ငံများ ဖြစ်လာစေရန် ရည်မှန်းကြခြင်းမှာလည်း ဤအကြောင်းကြောင့်ပင်။
ဥက္ကဋ္ဌ အင်ဂျင်ယုံ က "ဖြေရှင်းနည်းက လုပ်ခလစာ စည်းလုံးညီညွတ်ရေး စနစ် (Wage Solidarity System) လား" ဟု မေးသည်။
လုပ်ခလစာ စည်းလုံးညီညွတ်ရေး စနစ်၏ အခြေခံသဘောတရားမှာ တူညီသော အလုပ်အတွက် တူညီသော လုပ်ခလစာပေးခြင်း ဖြစ်သည်။
ဤသည်မှာ ပါမောက္ခ ဂျန်ဆယ်မြောင် အသစ်တီထွင်လိုက်သည့် အိုင်ဒီယာမဟုတ်ဘဲ ကျွမ်းကျင်သူအသီးသီးအကြား အချိန်အတန်ကြာ ဆွေးနွေးနေခဲ့သည့် အကြောင်းအရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဤစနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့သည့် နိုင်ငံမှာ ဆွီဒင်ဖြစ်သည်။
ဥရောပနိုင်ငံ အားလုံးနည်းတူ ဆွီဒင်သည်လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် ပြင်းထန်သော ရှုပ်ထွေးမှုများနှင့် စီးပွားရေး အကျပ်အတည်းများကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။
ထိုအချိန်တွင် ဝန်ကြီးချုပ် တက်ဂ် အာလန်ဒါ (Tage Erlander) က တူညီသော အလုပ်အတွက် တူညီသော လုပ်ခလစာပေးရန် အဆိုပြုခဲ့ပြီး ရှည်လျားသော ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းမှုများနှင့် စည်းရုံးမှုများမှတစ်ဆင့် အလုပ်သမား၊ အလုပ်ရှင်နှင့် အစိုးရတို့အကြား သဘောတူညီချက်တစ်ခု ရရှိစေခဲ့သည်။
တူညီသော အလုပ်အတွက် တူညီသော လုပ်ခလစာဆိုသည်မှာ စကားလုံးအတိုင်းပင် အလုပ်တူလျှင် လစာတူရမည်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။
ဤသို့ လုပ်ဆောင်လိုက်ပါက ကုန်ထုတ်စွမ်းအား မြင့်မားသော လုပ်ငန်းများ၏ အကျိုးအမြတ်မှာ တိုးတက်လာမည်ဖြစ်သော်လည်း ကုန်ထုတ်စွမ်းအား နိမ့်ကျသော လုပ်ငန်းများနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများမှာ ထိုလစာကို မပေးနိုင်တော့ဘဲ အလိုအလျောက် ပြိုလဲသွားမည်၊ အစုလိုက်အပြုံလိုက် အလုပ်လက်မဲ့ ပြဿနာများ ပေါ်ပေါက်လာမည်ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် တစ်ချိန်တည်းမှာပင် လူမှုဖူလုံရေး မူဝါဒအမျိုးမျိုးကို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့မှတစ်ဆင့် ကုန်ထုတ်စွမ်းအား နိမ့်သော အလုပ်အကိုင်မှ ထွက်ခွာလာရသည့် အလုပ်သမားများသည် အလုပ်အကိုင်ဆိုင်ရာ လေ့ကျင့်မှုများကို ရရှိကြပြီး ကုန်ထုတ်စွမ်းအား ပိုမိုမြင့်မားသည့် ကုမ္ပဏီများတွင် ပြန်လည် အလုပ်ခန့်အပ်ခြင်း ခံကြရသည်။
ထိုကျေးဇူးကြောင့်ပင် ဆွီဒင်နိုင်ငံ၏ ကုန်ထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်းများသည် အမေရိကန်၊ ဂျပန်နှင့် ဂျာမနီတို့နှင့် ယှဉ်ပြိုင်ရာတွင်ပင် ဆက်လက်ရှင်သန်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
"ဆွီဒင်ကိစ္စမျိုးမှာလိုပဲ လုပ်ခလစာ စည်းလုံးညီညွတ်ရေး စနစ်ဆိုတာ တစ်နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ လူမှုရေးစနစ်တစ်ခုရဲ့ ပံ့ပိုးမှုရှိမှသာ ဖြစ်နိုင်တာပါ။ ဒါကြောင့် ကိုရီးယားမှာ ချက်ချင်းကြီး အသုံးချဖို့ဆိုတာ လက်တွေ့မကျပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ စက်မှုဇုန်တစ်ခုအတွင်းမှာတော့ လုံလောက်အောင် လုပ်ဆောင်နိုင်ပါတယ်။ ပြီးတော့ အဲ့ဒါသာ အောင်မြင်သွားရင် တခြားနယ်ပယ်တွေကိုလည်း တဖြည်းဖြည်း ချဲ့ထွင်သွားလို့ ရနိုင်ပါတယ်။"
အတိတ်ကာလက အကြီးစားကုမ္ပဏီကြီးများနှင့် အသေးစား/အလတ်စား ကုမ္ပဏီများအကြား လစာကွာဟချက်မှာ ယခုလောက် မကြီးမားခဲ့ပေ။
အများဆုံးထားလျှင်ပင် ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သာ ကွာခြားသည်။ သို့သော် ယခုမူ အနည်းဆုံး နှစ်ဆ၊ တစ်ခါတစ်ရံ သုံးဆ သို့မဟုတ် လေးဆအထိ ကြီးမားနေသည်။ အမျိုးမျိုးသော လူမှုဖူလုံရေး ခံစားခွင့်များကိုပါ ထည့်တွက်မည်ဆိုလျှင် ကွာဟချက်မှာ ပို၍ပင် ကြီးမားလာသည်။
အထူးသဖြင့် မော်တော်ကားလုပ်ငန်းတွင် ကုမ္ပဏီကြီးများ၏ စက်ရုံများနှင့် အသေးစား/အလတ်စား စက်ရုံများတွင် လုပ်ဆောင်ရသည့် အလုပ်မှာ ယေဘုယျအားဖြင့် ဆင်တူသည်။ သို့သော်လည်း ကုမ္ပဏီကြီးများက အမြတ်အစွန်း အများစုကို လက်ဝါးကြီးအုပ်ထားသောကြောင့် လစာကွာဟချက်မှာ ဆက်လက် ကျယ်ပြန့်နေဆဲပင်။
ကုမ္ပဏီတစ်ခုချင်းစီ၏ ညှိနှိုင်းစွမ်းအား (Bargaining power) မှာ ကုမ္ပဏီကြီးများအတွက် သဘာဝအတိုင်းပင် ပိုမိုသာလွန်နေသည်။ ကုမ္ပဏီ ပိုကြီးလေ ညှိနှိုင်းစွမ်းအား ပိုကောင်းလေ ဖြစ်သောကြောင့် အသေးစား/အလတ်စား ကုမ္ပဏီများ၏ ဝေစုမှာ ဆက်လက် ကျဉ်းမြောင်းလာနေသည်။
နောက်ဆုံးတွင် ဤအတိုင်းသာ ဆက်သွားမည်ဆိုလျှင် လစာကွာဟချက်မှာ အနာဂတ်တွင် ပိုမိုကြီးမားလာရန်သာ ရှိတော့သည်။
"လုပ်ခလစာ စည်းလုံးညီညွတ်ရေးဆိုတာ ကုမ္ပဏီတွေက သူတို့ရတဲ့ အမြတ်အစွန်းတွေကို ပင်မကန်ထရိုက်တာနဲ့ လက်ခွဲကန်ထရိုက်တာတွေအကြား အချိုးကျနဲ့ မူဝါဒအပေါ် အခြေခံပြီး ခွဲဝေပေးတာမျိုးပါ။ ဒီလိုဆိုရင် ပင်မကန်ထရိုက်တာတွေက ဈေးနှုန်းတွေကို ဖိအားပေး လျှော့ချစရာ မလိုတော့သလို၊ အလုပ်သမားတွေကလည်း ကုမ္ပဏီကြီးမှာ လုပ်ရမလား၊ အသေးစားလုပ်ငန်းမှာ လုပ်ရမလားဆိုတာ စိတ်ပူစရာ မလိုတော့ဘူး။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ သူတို့ရမယ့် လစာတွေက အတူတူပဲ ဖြစ်နေမှာမို့လို့ပါ။"
ပင်မကန်ထရိုက်တာ (ကုမ္ပဏီကြီး)၊ လက်ခွဲကန်ထရိုက်တာ (အသေးစား/အလတ်စား) နှင့် ယာယီဝန်ထမ်းများ ရှိသည်ဟု ဆိုကြပါစို့။ အန်းဆောင် မော်တော်ကား (Eunsung Motors) ကို အခြေခံကြည့်လျှင် သူတို့သည် ဝင်ငွေ ၉၅ သန်း (အန်းဆောင် မော်တော်ကား)၊ ၄၅ သန်း (ပထမအဆင့် ပေးသွင်းသူ)၊ နှင့် ၂၅ သန်း (ကုမ္ပဏီတွင်း ယာယီဝန်ထမ်းနှင့် တတိယအဆင့် ပေးသွင်းသူ) စသည်ဖြင့် အသီးသီး ရရှိကြသည်။
နောက်ဆုံးတွင် အန်းဆောင် မော်တော်ကား ဝန်ထမ်းများ ရရှိနေသော လစာများသည် အခြားဝန်ထမ်းများ၏ ဝေစုကို အသုံးချပြီး ရရှိနေခြင်းဖြစ်သည်ကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။
လုပ်ခလစာ စည်းလုံးညီညွတ်ရေး စနစ်က ထိုလစာများကို တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ချိတ်ဆက်ပေးပြီး ကွာဟချက်ကို ၆၀ သန်း၊ ၅၀ သန်းနှင့် ၄၅ သန်း ဝန်းကျင်အထိ ဖြစ်နိုင်သမျှ လျှော့ချရန် ရည်ရွယ်သည်။
ဤသို့ဖြင့် ကုမ္ပဏီကြီးများသည် ဝန်ထမ်းသမဂ္ဂများ၏ သပိတ်မှောက်မှုများကို လျှော့ချနိုင်ပြီး လက်ခွဲကန်ထရိုက်တာများနှင့် အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်နိုင်သည့် အကျိုးသက်ရောက်မှုကို ရရှိမည်။ အသေးစား/အလတ်စား လုပ်ငန်းများမှာလည်း ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းကို ရရှိပြီး ကိုယ်ပိုင်နည်းပညာ တီထွင်မှုများကို စတင်နိုင်မည်။ ၎င်းသည်လည်း ကုန်ထုတ်စွမ်းအား တိုးတက်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ကုမ္ပဏီများသည် သင့်လျော်သော လစာနှင့် တည်ငြိမ်သော လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုကို အာမခံချက်ရရှိ၍ အကျိုးရှိမည်၊ အလုပ်သမားများသည် အရည်အသွေးရှိသော အလုပ်အကိုင်ကို ရရှိ၍ အကျိုးရှိမည်။ နိုင်ငံတော်သည် ကော်ပိုရိတ် အခွန်များကို ကောက်ခံနိုင်၍ အကျိုးရှိမည်၊ ဒေသန္တရ အစိုးရများသည် အလုပ်အကိုင် တိုးပွားလာပြီး ဒေသတွင်း စီးပွားရေး ပြန်လည်ဦးမော့လာ၍ အကျိုးရှိမည်။
ဒီလောက် ကောင်းတဲ့အရာကို ဘယ်သူက မနှစ်သက်ဘဲ ရှိပါ့မလဲ။
ဟုတ်ပါတယ်၊ ကုမ္ပဏီကြီးများ၏ သမဂ္ဂများတွင် ပါဝင်ပြီးသား အလုပ်သမားများကတော့ မနှစ်သက်ကြပါ။ သူတို့နှင့် အလုပ်ဆင်တူ လုပ်နေသည့် ဝန်ထမ်းများကို လစာနည်းနည်းဖြင့် လုပ်စေချင်ကြမည် မဟုတ်ပါ။
အနှစ်ချုပ်ရလျှင် သူတို့သည် လစာ ၁၀၀ သန်း ရရှိနေကြသဖြင့် ကုမ္ပဏီက ထိုပမာဏထက် နည်းသော လစာဖြင့် မည်သူ့ကိုမျှ မခန့်စေချင်ကြပါ။ (ယာယီဝန်ထမ်းများနှင့် လက်ခွဲကန်ထရိုက် ဝန်ထမ်းများ ဘယ်လောက်ရသည်ကို သူတို့ စိတ်မဝင်စားကြပါ။)
ထို့ကြောင့်ပင် အချိန်ကြာမြင့်စွာ ဆွေးနွေးခဲ့သော်လည်း သမဂ္ဂများ၏ ကန့်ကွက်မှုကြောင့် ဆွေးနွေးမှုမှာ တစ်လက်မမျှပင် ရှေ့မတိုးနိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဒါဆိုရင် ဘယ်သူက ဒါကို လုပ်နိုင်မလဲ။
ကိုရီးယားမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံဖို့ ထိုက်တန်တဲ့ အရင်းအနှီးနဲ့ နည်းပညာရှိပြီး ရှိပြီးသား သမဂ္ဂတွေရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုကနေ တတ်နိုင်သမျှ ကင်းလွတ်နေတဲ့သူ။
အဲ့ဒီလူက ကျွန်တော်ပဲ။ ဂိုးလ်ဒင်းဂိတ် ကုမ္ပဏီမှာ ကိုရီးယားနိုင်ငံအတွင်း စက်ရုံတွေ မရှိသလို၊ တိုက်ရိုက်ခန့်ထားတဲ့ ဝန်ထမ်းဦးရေကလည်း လူအနည်းငယ်သာ ရှိသည်။
ဒါရိုက်တာ ကင်ဒယ်ယောင်းက "အန်းဆောင် မော်တော်ကားကိုသာ ဒီထဲ ဆွဲသွင်းလိုက်ရင် သူတို့ သမဂ္ဂက တော်လှန်ဖို့ အလားအလာ အလွန်များပါတယ်။ အဓိက အလုပ်သမား အဖွဲ့ချုပ်ကြီး နှစ်ခုလုံးကလည်း ငြိမ်နေမှာ မဟုတ်ဘူး" ဟု ပြောသည်။
ဥက္ကဋ္ဌ အင်ဂျင်ယုံ က ကျွန်တော့်ကို ကြည့်ပြီး "မင်းက ဝေဖန်မှုတွေ အများကြီး ခံရလိမ့်မယ်" ဟု ဆိုသည်။
ဝေဖန်မှု မြားဦးများသည် ဤစီမံကိန်းကို ဦးဆောင်နေသည့် ဂိုးလ်ဒင်းဂိတ် ကုမ္ပဏီဆီသို့ သဘာဝအလျောက် ရောက်လာလိမ့်မည်။
တက်ဂယူ က ကျွန်တော့် ပခုံးကို ပုတ်ရင်း "ရပါတယ်။ သူက ဝေဖန်မှုတွေ ခံရတာ အကျင့်ဖြစ်နေတာပဲဟာ။ အခုဆိုရင် သူက အဆင်ပြေသွားပြီ၊ ဂရုတောင် စိုက်တော့မှာ မဟုတ်ဘူး၊ ဟုတ်တယ်မလား" ဟု ပြောသည်။
"……"
မဟုတ်ပါဘူး၊ ကျွန်တော် အခုထိ နာကျင်ရတုန်းပါပဲ။