ကိုရီးယားတက္ကသိုလ် စီးပွားရေးစီမံခန့်ခွဲမှုဌာနမှ ဘွဲ့ရလာသူ အိုဗ្យောင်းဂျွန်။
သူသည် အလုပ်အကိုင်ရှားပါးလှသော ကြမ်းတမ်းသည့်ဈေးကွက်ကို အောင်မြင်စွာဖြတ်ကျော်နိုင်ခဲ့ပြီး CS Retail ကုမ္ပဏီတွင် အလုပ်ဝင်ခွင့်ရခဲ့သည်။ အဓိကကုမ္ပဏီကြီးတစ်ခုတွင် သူ၏အိပ်မက်အလုပ်ကို ရရှိခဲ့သော်လည်း သူ၏အလုပ်ခွင်ဘဝမှာမူ သာယာပျော်စရာကောင်းလှသည်တော့ မဟုတ်ပေ။ အလုပ်က ပင်ပန်းပြီး ပမာဏလည်း များပြားလှသည်။ လက်လီဆိုင်များကြားတွင် တစ်နေ့ကုန်သွားလာနေရခြင်းက အလွန်တရာ မောပန်းနွမ်းနယ်စရာကောင်းလှသည်။
ဝန်ထမ်းသစ်တစ်ဦးအနေဖြင့် သူ၏လစာမှာ ဝမ်သန်း ၃.၃ ခန့်သာရှိသည်။ အိမ်ငှားခနှင့် လူနေမှုစရိတ်များကို ပေးချေပြီးနောက် မည်မျှပင် ကျပ်ကျပ်တည်းတည်းသုံးစွဲပါစေ တစ်လလျှင် ဝမ်သန်း ၂၀၀၀ (ဝမ်သန်း ၂) စုဆောင်းရန်ပင် ခဲယဉ်းလှပေသည်။
နာမည်ကြီးတက္ကသိုလ်တစ်ခုမှ ဘွဲ့ရခဲ့ပြီး ကော်ပိုရေးရှင်းကြီးတစ်ခုတွင် အလုပ်ဝင်နိုင်ခဲ့သည်။
ဤသည်မှာ အောင်မြင်သောဘဝတစ်ခုဟု ထင်ရသော်လည်း အဘယ်ကြောင့်မှန်းမသိ၊ သူ၏ရှေ့အနာဂတ်တွင် ဘာတွေဖြစ်လာမည်ကို သူ မမြင်နိုင်ခဲ့ပေ။ အစားအသောက်နှင့် အဝတ်အထည်များကို လျှော့ချကာ ၂ နှစ်ခွဲခန့် စဉ်ဆက်မပြတ် ကြိုးစားစုဆောင်းခဲ့သော်လည်း သူစုမိသည်က ဝမ်သန်း ၅၀ သာ ရှိသေးသည်။
တစ်ဖက်တွင်လည်း ဆိုးလ်မြို့၏ အိမ်ခြံမြေဈေးနှုန်းများမှာ အလွန်တရာ မြင့်တက်လာခဲ့သဖြင့် မည်မျှပင် ကြိုးစားစုဆောင်းစေကာမူ အိမ်တစ်လုံးဝယ်ယူရန်မှာ မဖြစ်နိုင်သလောက် ဖြစ်နေခဲ့သည်။
ဆိုးလ်တွင် အိမ်ပိုင်တစ်လုံးပိုင်ဆိုင်ရန် တစ်ခုတည်းသောနည်းလမ်းမှာ မိဘများထံမှ အမွေဆက်ခံရန်သာ ရှိတော့သည်အထိ အခြေအနေများ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။
‘ဒီလိုပုံစံနဲ့ရော ငါရော အိမ်ထောင်ပြုနိုင်ပါ့မလား’
ပြီးခဲ့သည့်နှစ်နှောင်းပိုင်းကတည်းက ကစ်ပတိုကာလင်စီ (ဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေကြေး) ရူးသွပ်မှုလှိုင်းကြီးသည် တက္ကသိုလ်များနှင့် ကုမ္ပဏီများအထိပါ လွှမ်းမိုးလာခဲ့သည်။ သူ၏ လုပ်ငန်းခွင်ဖြစ်သော CS Retail လည်း ကင်းလွတ်ခွင့်မရှိပေ။
အထက်လူကြီးများက အလုပ်ချိန်အတွင်းစတော့ရှယ်ယာများ သို့မဟုတ် ကစ်ပတိုငွေကြေးများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်းမပြုရန် ညွှန်ကြားချက်များ ထုတ်ပြန်ခဲ့သော်လည်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံလိုသည့် အဖျားတက်နေမှုကိုတော့ မတားဆီးနိုင်ခဲ့ပေ။
လူတိုင်းသည် အနားယူချိန်များတွင် စမတ်ဖုန်းများပေါ်၌ ဈေးကွက်ပေါက်ဈေးများကို အမြဲတမ်းစစ်ဆေးနေကြပြီး ဝမ်းသာအားရဖြစ်လိုက်၊ သက်ပြင်းချလိုက် ဖြစ်နေကြသည်။
ဤအချိန်အထိ အိုဗ្យောင်းဂျွန်သည် ကစ်ပတိုငွေကြေး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအပေါ် ကြီးကြီးမားမား အာရုံစိုက်ခဲ့ခြင်း မရှိပေ။ သူ၏ အတွေးအမြင်များ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်မှာ နှစ်ကုန်ပွဲသို့ တက်ရောက်ပြီးနောက်ပိုင်းမှစ၍ ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် တက္ကသိုလ်တုန်းက တေးဂီတအသင်းမှ စီနီယာ၊ ဂျူနီယာများနှင့် ပြုလုပ်သည့် နှစ်ကုန်စုဝေးပွဲနှင့် ပြန်လည်ဆုံတွေ့ပွဲတစ်ခုဖြစ်သော်လည်း ဆွေးနွေးပြောဆိုနေကြသည့်အကြောင်းအရာမှာ တေးဂီတအကြောင်းမဟုတ်ဘဲ ကစ်ပတိုငွေကြေးများအကြောင်းသာ ဖြစ်နေခဲ့သည်။
သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာနယ်ပယ်မှ လူများက စိတ်အားထက်သန်စွာဖြင့် ငြင်းခုံနေကြသည် -
“ဖယ်ဒရယ် ရာ့ဗ် (ဗဟိုဘဏ်) က သူတို့ကြိုက်သလောက် ဒေါ်လာတွေကို ထုတ်နိုင်ပေမယ့် Bantcoin ကတော့ ထောက်ပံ့မှုပမာဏ ကန့်သတ်ချက်ရှိတယ်လေ။”
“ရိုးရာငွေကြေးတွေက ငွေကြေးဖောင်းပွမှုကြောင့် အချိန်ကြာလာတာနဲ့အမျှ တန်ဖိုးကျဆင်းသွားပေမယ့် ကစ်ပတိုငွေကြေးတွေကတော့ ရှားပါးမှုကြောင့် တန်ဖိုးတွေ ဆက်တိုက်တက်နေနိုင်ရုံပဲ ရှိတယ်။”
“တစ်နေ့ကျရင် ဘလောက်ချိန်းနည်းပညာနဲ့ တည်ဆောက်ထားတဲ့ ကစ်ပတိုငွေကြေးတွေက လက်ရှိသုံးနေတဲ့ ငွေကြေးတွေကို အစားထိုးသွားလိမ့်မယ်။”
“အင်တာနက်က ကမ္ဘာကြီးကို ပြောင်းလဲပစ်ခဲ့သလိုမျိုး ဘလောက်ချိန်းကလည်း ကမ္ဘာကြီးကို ပြောင်းလဲပစ်လိမ့်မယ်။ ပြီးတော့ ကွိုင်တွေဝယ်တယ်ဆိုတာ အဲဒီဘလောက်ချိန်းနည်းပညာမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံတာပဲ။”
“အချိန်ကြာလာတာနဲ့အမျှ ဘယ်လောက်အထိ တက်သွားမယ်ဆိုတာ ခန့်မှန်းလို့တောင် မရဘူး။ အခုဟာက ဝယ်ဖို့အတွက် အကောင်းဆုံးအခွင့်အရေးပဲ။”
ဘလောက်ချိန်း၊ ဖြန့်ဝေထားသော စာရင်းဇယားစနစ်၊ ပရိုတိုကော၊ ဟတ်ဖ်ခေါက်၊ ဆော့ဖ်ဖ်ခေါက်၊ SegWit စသည်ဖြင့် နားမလည်နိုင်စရာ ဝေါဟာရများ လွင့်ပျံနေကြသည်။
အိုဗ្យောင်းဂျွန်မှာ အတွေးထဲနစ်မြုပ်နေမိသည်။
‘ဘလောက်ချိန်းဆိုတာ မြေလှန်ပစ်မယ့် နည်းပညာသစ်တစ်ခုဆိုတာတော့ ငါနားလည်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒါနဲ့ ကွိုင်ဈေးတက်တာနဲ့ ဘာဆိုင်လို့လဲ’
တကယ်တမ်းတွင်မူ အလွန်တရာ စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းသော ဇာတ်လမ်းများမှာ လုံးဝခြားနားနေခဲ့သည်။
“ငတို့ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ကွိုင်နဲ့တင် ပိုက်ဆံအိတ်ထူသွားတဲ့သူတွေ အတော်လေးများတယ်လေ။”
“မကြာသေးခင်က ထုတ်လွှင့်ခဲ့တဲ့ လက်ရှိရေးရာ အစီအစဉ်ကို မင်းတို့တွေ့လိုက်ကြလား။ အဲဒီကောင်က Stuncoin ကို ICO မလုပ်ခင်ကတည်းက ဝယ်ထားတာ၊ အဲဒါနဲ့တင် ဝမ်ဘီလီယံ ၆၀ ရှာသွားခဲ့တာလေ။”
“မင်း Seongjin ကို သိတယ်မဟုတ်လား။ သူက အစောပိုင်းကာလတွေတုန်းက ဝမ်သန်း ၁၀ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခဲ့တာ အခုချိန်ထိ ဝမ်သန်း ၈၀၀ တောင် ရှာပြီးသွားပြီ။ သူ ဂန်နမ် မှာ အဆောက်အအုံတစ်ခု ဝယ်လို့လောက်တဲ့အထိ ပိုက်ဆံရတာနဲ့ အကုန်လုံးကို ငွေသားထုတ်ဖို့ စီစဉ်နေတယ်။”
“Mincheol လည်း အများကြီး ရှာနိုင်ခဲ့တာပဲ။ သူ မာစီဒီး ဘنز E-Class တောင် ဝယ်လိုက်ပြီလေ။”
အိုဗ្យောင်းဂျွန် အံ့သြသွားခဲ့သည်။
“စီနီယာ Seongjin က အလုပ်မရခဲ့ဘူး မဟုတ်လား။”
“အင်းလေ။ သူက အလုပ်မတွေ့တော့လို့ အိမ်မှာပဲ ပျင်းရိဇိမ်ယောင်နေခဲ့တာ၊ အဲဒီအချိန်မှာ သူ့ရဲ့ကွိုင်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုက ထီပေါက်သလို ဖြစ်သွားတာပဲ။ သူသာ အစောပိုင်းတုန်းက အလုပ်ရသွားခဲ့ရင် ကြီးမားတဲ့ ဘေးဒုက္ခတစ်ခုနဲ့ ကြုံရမှာပဲလို့ ပြောပြီး သက်ပြင်းချနေတာလေ။”
“…….”
အချို့လူများမှာ တစ်နေ့ကုန် အရိုးကြေအသားကုန် လုပ်ကိုင်နေရပြီး လစာအနည်းငယ်သာ ရရှိကြသော်လည်း အချို့ကမူ အိမ်တွင်ထိုင်ရင်း ကွိုင်များဖြင့် ဝမ်သန်း ၈၀၀ ကို ရှာဖွေနေကြသည်။
ထိုကဲ့သို့သော အောင်မြင်မှုဇာတ်လမ်းများမှာ ရေတွက်၍ပင် မကုန်နိုင်ပေ။
တစ်ယောက်က Roople ကိုဝယ်သည်၊ အခြားတစ်ယောက်က Royda ကိုဝယ်သည်၊ နောက်တစ်ယောက်က Stellmanta ကိုဝယ်သည်။ ဤအချက်အထိ ရောက်လာသောအခါတွင် သူသည် အခြားမည်သည့်နေရာကိုမျှ မကြည့်ဘဲ ကြိုးစားပမ်းစား အလုပ်လုပ်ကာ စဉ်ဆက်မပြတ် စုဆောင်းနေခဲ့သည်မှာ လူမိုက်ဆန်လှသည်ဟု ခံစားလာရတော့သည်။
“စဉ်းစားကြည့်လေ။ ကွိုင်တွေဆိုတာ ငါတို့လို လက်လုပ်လက်စား နောက်ခံအသိုင်းအဝိုင်းက လူတွေအတွက် ဘဝကို အလှည့်အပြောင်းလုပ်ဖို့ နောက်ဆုံးအခွင့်အရေးပဲလေ။”
“ကွိုင်တွေမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရင်းနဲ့ အကုန်လုံး ဆုံးရှုံးသွားတဲ့သူရော တစ်ယောက်လောက်များ ရှိလို့လား။”
“အချို့ကွိုင်တွေက ကျပြီး အချို့ကွိုင်တွေက တက်နေတာမျိုး မဟုတ်ဘဲ အကုန်လုံးက တက်နေကြတာချည်းပဲ။ အဓိကကတော့ ဘယ်ဟာက ပိုပြီးတက်လာမလဲဆိုတာကို ရှာတွေ့ဖို့ပါပဲ။”
နောက်ဆုံးတွင် ကောလိပ်တုန်းက သူတို့အသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌလုပ်ခဲ့ဖူးသော စီနီယာတစ်ဦးက ဝင်ရောက်ပြောကြားလာသည်။
“မင်းတို့ဌာနက ကန်ဂျင်ဟူး လေ၊ မှတ်မိသေးလား။ Bantcoin သာ မရှိခဲ့ရင် သူ အခုလိုမျိုး ချမ်းသာလာနိုင်ပါ့မလား။”
အိုဗ្យောင်းဂျွန်သည် ကောလိပ်တုန်းက သူမြင်ဖူးခဲ့သည့် ဂျူနီယာလေးတစ်ဦးကို ပြန်လည်သတိရသွားသည်။ OTK ကုမ္ပဏီအတွက် ပထမဦးဆုံး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံငွေကို Bantcoin မှ ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း လူတိုင်းသိကြသည်။
စုဝေးပွဲမှ အိမ်အပြန်လမ်းတွင် အိုဗ្យောင်းဂျွန်သည် သူ၏စမတ်ဖုန်းပေါ်တွင် Banthem အက်ပ်ကို ထည့်သွင်းလိုက်ပြီး ငွေလဲလှယ်နှုန်းများကို ကြည့်ရှုခဲ့သည်။ သူသည် သတင်းအချက်အလက်များကို စုဆောင်းရန်အတွက် Bantcoin ဝဘ်ဆိုက်နှင့် အုပ်စုချတ်ခန်းများတွင်လည်း ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသူတိုင်း ငွေရှာနေကြပြီး ၎င်းတို့၏ အမြတ်ငွေပြသချက်များကို တင်ေနကြသည်။ ရရှိသော အမြတ်အစွန်းများမှာ ယုံနိုင်စရာပင် မရှိပေ။ အမြတ် ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်းကိုသာ တင်ပြမည်ဆိုပါက ပိုမိုမရှာနိုင်သေး၍ လူအများ၏ ကဲ့ရဲ့လှောင်ပြောင်မှုကို ခံရမည်ပင် ဖြစ်သည်။
‘ပိုက်ဆံရှာရတာ ဒီလောက်တောင် လွယ်ကူနေတာလား’
အိုဗ្យောင်းဂျွန်သည် ကစ်ပတိုငွေကြေးတစ်ခုကို သေချာစွာ ရွေးချယ်ခဲ့သည်။
သူရွေးချယ်ခဲ့သော ကွိုင်မှာ Roople ဖြစ်သည်။
ဖြန့်ဝေထားသော စာရင်းဇယားစနစ်များရှိသည့် အခြားကွိုင်များနှင့်မတူဘဲ Roople သည် Roople ကုမ္ပဏီ၏ သီးသန့်ဘလောက်ချိန်းပေါ်တွင် လည်ပတ်နေခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ငွေကြေးလွှဲပြောင်းမှုများကို အစားထိုးရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် အစကတည်းက ဖန်တီးခဲ့ခြင်းဖြစ်ရာ ငွေလွှဲမှုလုပ်ငန်းစဉ်များမှာ အခြားကွိုင်များနှင့်ယှဉ်လျှင်၊ အထူးသဖြင့် ဘဏ်အချင်းချင်း ငွေလွှဲရာတွင် သိသာစွာပင် ပိုမိုမြန်ဆန်ခဲ့သည်။
ကွိုင်တစ်ခုချင်းစီတွင် ထုတ်ဝေသည့် ရည်ရွယ်ချက်၊ နည်းလမ်းနှင့် ပမာဏတို့၌ ကွာခြားချက်များ ရှိကြသော်လည်း ၎င်းမှာ ကြီးမားအရေးပါသော ကိစ္စရပ်တော့ မဟုတ်ပေ။
တစ်ခုတည်းသော အရေးကြီးသည့်အချက်မှာ ဤသည်ပင်ဖြစ်သည် - နောင်အနာဂတ်တွင် ၎င်းသည် မည်မျှအထိ ပိုမိုတက်လာမည်နည်း။
စတော့ဈေးကွက်နှင့်မတူဘဲ ကစ်ပတိုငွေကြေး ငွေလဲလှယ်နှုန်းများမှာ စနေ၊ တနင်္ဂနွေ အပါအဝင် တစ်ရက်လျှင် ၂၄ နာရီလုံး ပွင့်နေသည်။ ဆာဗာများ မကျသွားသမျှ ကာလပတ်လုံး မည်သည့်အချိန်မဆို အရောင်းအဝယ် လုပ်နိုင်ပေသည်။
အိုဗ្យောင်းဂျွန်သည် ဝမ် ၅ သန်းကို ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခဲ့ပြီး Roople ကို ဝမ် ၁၂၀၀ နှုန်းဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့သည်။ သူသည် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအသေးစားဖြင့် စတင်ကာ ပမာဏကို တဖြည်းဖြည်း တိုးမြှင့်သွားရန် စီစဉ်ထားခဲ့သည်။
သို့သော် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံပြီး ရက်ပိုင်းအတွင်းမှာပင် အံ့သြစရာကောင်းသည့် အဖြစ်အပျက်တစ်ခု ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။
Roople သည် အဓိကဘဏ်များနှင့် ငွေကြေးလွှဲပြောင်းမှုဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ လုပ်ဆောင်နေပြီဆိုသည့် သတင်းများ ထွက်ပေါ်လာခဲ့ပြီး ချက်ချင်းပင် ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ထိုးတက်သွားခဲ့သည်။ သူသည် ရက်ပိုင်းအတွင်းမှာပင် ဝမ် ၅ သန်းကျော်ကို အမြတ်အစွန်းအဖြစ် ရရှိသွားခဲ့သည်။
‘ငါ အများကြီး ပိုဝယ်ထားခဲ့သင့်တာ!’
သူ့တွင် နောင်တရချိန်တောင် ကදිგမမီလိုက်ဘဲ ဈေးနှုန်းမှာ ဝမ် ၃၀၀၀ ကိုပင် ကျော်လွန်သွားခဲ့ပြီး သူ၏ အမြတ်ငွေမှာလည်း ဝမ်သန်း ၁၀ အထိ တိုးပွားလာခဲ့သည်။
အရိုးကြေအသားကုန် အိုဗီ (အချိန်ပို) ဆင်းခဲ့ရပြီး လစာက ဝမ်သန်း ၃.၃ သာ ရှိသော်လည်း ကွိုင်များကမူ တစ်ရက်အတွင်းမှာပင် သိန်းနှင့်ချီကာ ခုန်တက်နေခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ရှေ့ဆက်လာမည့် ကာလများတွင်လည်း သတင်းကောင်းများက အလွန်တရာ ပေါများနေခဲ့သည်။
Roople သည် ဘဏ်အချို့နှင့် ပူးပေါင်းပြီးဖြစ်ကာ လွန်ခဲ့သောနှစ်အနည်းငယ်အတွင်း နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးလွှဲပြောင်းမှုစနစ်ကို အလုံးစုံ အစားထိုးသွားနိုင်လိမ့်မည်ဟု ထင်မှတ်ရပေသည်။
ဤသို့တွေးမိသည်နှင့်အမျှ သူ စိုးရိမ်ပူပန်လာမိသည်။ အကယ်၍ ဤထက် ပို၍သာ တက်သွားမည်ဆိုပါက ဝယ်ယူရန် ပို၍ပင် ခက်ခဲသွားလိမ့်မည် ဖြစ်ပေသည်။
ဈေးနှုန်းက ဝမ် ၄၀၀၀ ဆီ ဦးတည်သွားချိန်မှာ ခဏတာ ရပ်တန့်သွားပြီး ဝမ် ၃၄၀၀ သို့ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ အိုဗ្យောင်းဂျွန်သည် သူ၏ ကျန်ရှိနေသေးသော ဝမ် ၄၅ သန်းကို အမြန်ဆုံး ငွေသားအဖြစ် ပြောင်းလဲလိုက်ပြီး ထပ်မံဝယ်ယူခဲ့သည်။
‘ကျေးဇူးပြုပြီး ဝမ် ၅၀၀၀ ကိုသာ ရောက်သွားပေးပါတော့။’
သူမျှော်လင့်ထားသည့်အတိုင်း ရက်အနည်းငယ်အကြာတွင် Roople သည် ဝမ် ၄၀၀၀ ကို ကျော်ဖြတ်ထိုးဖောက်သွားခဲ့ပြီး Ethereum ကို ကျော်တက်ကာ Bantcoin ပြီးလျှင် စျေးကွက်အရွယ်အစား ဒုတိယအကြီးဆုံး ကစ်ပတိုငွေကြေး အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
အိုဗ្យောင်းဂျွန်သည် လက်နှစ်ဖက်ကို မြှောက်ကာ အော်ဟစ်ဝမ်းသာအားရ ဖြစ်နေလေသည်။
“ဟုတ်ပြီ!”
ပူဖောင်းများက လူတိုင်းကို ပျော်ရွှင်စေကြသည်။
ကစ်ပတိုငွေကြေးများကို ဖန်တီးထုတ်ဝေခဲ့ကြသည့် ဆော့ဖ်ဝဲရေးသားသူများ၊ ၎င်းတို့ကို ဝယ်ယူခဲ့ကြသည့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများနှင့် ငွေလဲလှယ်စင်တာများကို လည်ပတ်နေကြသည့် လုပ်ငန်းရှင်များ။ မည်သူမျှ ငွေမရှုံးကြဘဲ အားလုံးက ငွေရှာနေကြသည်။
သို့သော် ဤအခြေအနေမျိုးက ထာဝရ တည်တံ့နေမည်တော့ မဟုတ်ပေ။ ဤအချက်ကို အနည်းငယ် စဉ်းစားရုံဖြင့်ပင် နားလည်နိုင်ပေသည်။
ဈေးနှုန်းများ ဆက်လက် မြင့်တက်နေရန်အတွက် ငွေကြေးစီးဆင်းမှုက အဆုံးမရှိ ထောက်ပံ့ပေးနေရမည် ဖြစ်သည်။ တစ်ယောက်က ဝမ် ၁၀၀၀ ဖြင့် ဝယ်ခဲ့သောကွိုင်ကို အခြားတစ်ယောက်က ဝမ် ၁၅၀၀ ဖြင့် ဝယ်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ထို့နောက် နောက်တစ်ယောက်က ဝမ် ၂၀၀၀ ဖြင့် ထပ်မံဝယ်ယူရပေမည်။
၎င်းမှာ ပွန်ဇီအစီအစဉ် (Ponzi scheme) တစ်ခု၏ ပုံစံမျိုး ဖြစ်နေပေသည်။
အမှန်တရားအားဖြင့် ကစ်ပတိုငွေကြေးများ ကိုယ်တိုင်တွင် တန်ဖိုးမရှိဟု လုံးဝအဓိပ္ပာယ် ကောက်ချက်ချရန် ခက်ခဲပေသည်။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် ရှိပြီးသား တရားဝင်ငွေကြေးများကို ချက်ချင်း အစားထိုးလဲလှယ်နိုင်ခြင်း မရှိသလို တန်ဖိုးအသစ်များကိုလည်း ဖန်တီးပေးနိုင်ခြင်း မရှိကြပေ။
နောက်ဆုံးတွင် တစ်စုံတစ်ဦးက ဈေးပိုပေးပြီး ဝယ်ပေးမည့်သူကို ရှာမတွေ့တော့သည့် အချိန်... ဆိုလိုသည်မှာ ငွေကြေးဝင်ရောက်မှု ရပ်တန့်သွားသည့် အချိန်တွင်မူ ၎င်းတို့သည် ပြိုလဲကျဆင်းသွားရန် သေချာနေပေသည်။
သို့သော် မည်သူမျှ ထိုအချက်ကို အလေးအနက် စဉ်းစားတွေးတောခဲ့ကြခြင်း မရှိပေ။
၎င်းသည် ပူဖောင်းတစ်ခုဖြစ်နေလျှင်တောင်မှ အမှုမထားပါ။ အားလုံးက နောက်ဆုံးအချိန်ကျလျှင် သူတို့အနေဖြင့် လွတ်မြောက်နိုင်လိမ့်မည်ဟု အပြည့်အဝ ယုံကြည်နေကြသည်။
သို့သော်... နှစ်သစ်ကူးပြီး မကြာမီမှာပင် အပျက်သဘောဆောင်သော ဖြစ်ရပ်ဆိုးများစွာ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။
အကြီးမားဆုံး ပြဿနာမှာ သမ္မတ၏ အကူးအပြောင်းကော်မတီက ကစ်ပတိုငွေကြေးဆိုင်ရာ အထူးလုပ်ငန်းအဖွဲ့ (Task Force) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ငွေလဲလှယ်စင်တာများကို လုံးဝပိတ်ပစ်ရန် စဉ်းစားနေပြီဟူသော သတင်းပင် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အမေရိကန်နိုင်ငံတွင်လည်း ဈေးနှုန်းသဘောသဘာဝနှင့် တရားမဝင် ငွေကြေးလွှဲပြောင်းမှုများအတွက် ငွေလဲလှယ်စင်တာများကို စစ်ဆေးမှုများ စတင်ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးငွေလဲလှယ်စင်တာဖြစ်သော Checkcoin မှာလည်း ဟက်ကာတိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရကာ ယန်းဘီလီယံ ၆၀ တန်ဖိုးရှိ ကစ်ပတိုငွေကြေးများ ခိုးယူခံခဲ့ရသည်။
ဤအချက်အလက်များ ထွက်ပေါ်လာသောအခါတွင် အဆုံးအစမရှိ မြင့်တက်လာခဲ့ကြသော ကွိုင်များသည် ရုတ်တရက် ထိုးဆင်းလာတော့သည်။ ဈေးနှုန်းများမှာ သာမန်ထက် ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ပိုမိုမြင့်မားနေနှင့်ပြီးသားဖြစ်သော ကိုရီးယားနိုင်ငံတွင် အခြားနိုင်ငံများထက် ပိုမိုမတ်စောက်သော ကျဆင်းမှုကို ခံစားခဲ့ရသည်။
ဤအချက်မှစ၍ အိုဗ្យောင်းဂျွန်မှာ သတိလွတ်သွားခဲ့ရပြီ ဖြစ်သည်။
သူသည် အိပ်မပျော်နိုင်တော့ဘဲ တစ်ညလုံး မအိပ်ဘဲ စောင့်ကြည့်နေခဲ့ရသည်။ စားသောက်နေစဉ် သို့မဟုတ် ရေချိုးခန်းသွားနေစဉ်အချိန်၌ပင် စမတ်ဖုန်းကို လက်မှမချနိုင်ခဲ့ပေ။
‘အခုပဲ ရောင်းထုတ်လိုက်ရမလား။’
သို့သော် မည်သည့်အချိန်တွင်မဆို ဈေးနှုန်းက ပြန်လည်ဦးမော့လာနိုင်သည်ဟု ထင်ရပြန်သည်။
သူသည် အလုပ်ကို အာရုံမစိုက်နိုင်တော့ဘဲ ရုံးတွင်ပင် မိနစ်တိုင်းလိုလို ငွေလဲလှယ်နှုန်းများကို စစ်ဆေးနေခဲ့သည်။ သို့သော် သူ၏ တောင့်တဆန္ဒများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် Roople ၏ ဈေးနှုန်းမှာ ဆက်လက် ကျဆင်းနေခဲ့သည်။
ဇယားကွက်မှာ ရေတံခွန်တစ်ခု အောက်သို့ စီးကျနေသကဲ့သို့ ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ခဏတာအတွင်းမှာပင် သူ၏ ယခင်အမြတ်အစွန်းများအားလုံး ဆုံးရှုံးသွားခဲ့ရုံသာမက မူလရင်းနှီးမြှုပ်နှံငွေပင်လျှင်ပါ ဆုံးရှုံးစပြုလာခဲ့သည်။
စတော့ရှယ်ယာများနှင့် မတူသည်မှာ ကစ်ပတိုငွေကြေးများတွင် နေ့စဉ်ဈေးနှုန်း ကန့်သတ်ချက်များ (daily price limits) မရှိကြဘဲ ဆားကစ်ဘရိတ်ကာ (circuit breakers) သို့မဟုတ် ဆိုက်ဒ်ကာ (sidecars) ကဲ့သို့သော ဘေးကင်းလုံခြုံရေး အစီအမံများလည်း မရှိကြပေ။
ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်နေချိန်တွင် ဤအချက်က အားသာချက်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ဈေးကျဆင်းသည့်အချိန်တွင်မူ လုံးဝခြားနားသော အခြေအနေ ဖြစ်သွားခဲ့သည်။
-ငါ အိပ်နေတုန်း ဘာတွေဖြစ်သွားတာလဲ။
-WTF ငါ အိပ်မက်ထဲကလို ဈေးနှုန်းကို လှမ်းကြည့်ပြီး အိပ်မက်လို့ ထင်နေတာ၊ အခု နိုးလာတော့ တကယ်ကြီး ဖြစ်နေပြီ ㅜㅜ
-ဒီကျဆင်းမှုကြီးက ဘာဇာတ်လမ်းလဲဟ။
-ငါတို့ ဘယ်လိုနည်းနဲ့မဆို HODL (ဆက်ထိန်းထား) လုပ်ကြရမယ်။
-နိုင်ငံခြားက ဝေလငါးကြီးတွေသာ အောက်ဈေးကနေ လိုက်ဝယ်လာကြမယ်ဆိုရင် ဈေးက တက်လာဦးမှာပါ။
-အနာဂတ်ဈေးကွက် (futures market) ကို သေချာဂရုစိုက်ကြပါ။ လူကြီးပိုင်းတွေက ခဏလောက် လှုပ်ခတ်ပြနေတာပါ။
-အခုအချိန်က လှေပေါ်တက်ဖို့ နောက်ဆုံးအခွင့်အရေးပဲ။
-မဝယ်ရသေးတဲ့ လူမိုက်တွေတော့ မရှိလောက်ဘူး မဟုတ်လား။
-Stuncoin ရေ၊ သွားကြရအောင်!
အတိတ်ကာလက ကစ်ပတိုငွေကြေးဈေးကွက်တွင် အပျက်သဘောဆောင်သော ဖြစ်ရပ်အမျိုးမျိုး ရှိခဲ့ဖူးပြီး အကြိမ်တိုင်းတွင်လည်း ဈေးနှုန်းကျဆင်းမှုများ ရှိခဲ့ဖူးသည်။ သို့သော်လည်း အလုံးစုံသော လမ်းကြောင်းမှာမူ တသမတ်တည်း မြင့်တက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့်ပင် ဤကျဆင်းမှုသည် ခဏတာမျှသာ ဖြစ်ပေါ်မည့် ပြင်ဆင်မှုတစ်ခုသာ ဖြစ်သည်ဟု လူတိုင်းက ထင်မှတ်နေခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။
Roople သည် ဝမ် ၂၆၀၀ ဝန်းကျင်တွင် ကျဆင်းမှု ရပ်တန့်သွားခဲ့ပြီး အနည်းငယ် ပြန်လည်ဦးမော့ရန် ကြိုးစားလာခဲ့သည်။
ဤအချက်က သူ၏ အတွေးအမြင်ကို ပြောင်းလဲသွားစေခဲ့သည်။ ဝမ် ၄၅၀၀ အထိ ရောက်ခဲ့ဖူးသည့် ကွိုင်တစ်ခု ဝမ် ၂၆၀၀ သို့ ကျဆင်းသွားသည်ကို မြင်လိုက်ရသောအခါ ၎င်းကို အလွန်တရာ ဈေးပေါနေသည်ဟု ထင်မှတ်လာစေခဲ့သည်။
အခုအချိန်က ဝယ်ယူရန်အတွက် သင့်လျော်သော အခွင့်အရေးကောင်း တစ်ခု ဖြစ်နေမလား။
အိုဗ្យောင်းဂျွန်သည် သူ၏ အကြွေးဝယ်ကတ်လိုင်း (line of credit) မှ ဝမ် ၄၀ သန်းကို ထုတ်ယူခဲ့ပြီး Roople ကို ထပ်မံဝယ်ယူခဲ့သည်။ ပျမ်းမျှဈေးနှုန်းကို တွက်ချက်ခြင်းဖြင့် သူ၏ ဝယ်ယူမှုဈေးနှုန်းကို လျှော့ချနိုင်မည်ဖြစ်ပြီး ဈေးနှုန်းသာ ပြန်တက်လာခဲ့မည်ဆိုပါက မူရင်းရင်းနှီးငွေကို ပိုမိုမြန်ဆန်စွာ ပြန်လည်ရရှိနိုင်မည် ဖြစ်သည်။
ဆန့်ကျင်ဘက် အခြေအနေမှာမူ ၎င်းသာ ပို၍ ကျဆင်းသွားမည်ဆိုပါက သူ လုံးဝ ဒေဝါလီခံရတော့မည် ဖြစ်သည်...။
အိုဗ្យောင်းဂျွန်သည် အသည်းအသန် ဆုတောင်းလျက် အော်ဟစ်လိုက်သည်။
“Roople ရေ၊ တက်စမ်းပါကွာ!”
ဂိုးလ်ဒင်းဂိတ် ၏ ကိုရီးယားဌာနခွဲက ၎င်းတို့ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ချက်ချင်း ရောင်းချခဲ့ပြီး ဒေါ်လာ သန်း ၁၀၀ ကျော် အမြတ်အစွန်းကို ရရှိသွားခဲ့သည်။
ထို့ပြင် စီနီယာ ဆန်းယော့ပ် လည်း သူပိုင်ဆိုင်ထားသော ကွိုင်များကို ဆက်လက် ရောင်းချခဲ့သည်။ K ကုမ္ပဏီ၏ ကွိုင်ပိုင်ဆိုင်မှုပမာဏမှာ ပြည်တွင်းငွေလဲလှယ်စင်တာများ ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်းထက် ကျော်လွန်နေခဲ့သည်။
“ကင်ချီ ပရီမီယံ” (ကိုရီးယားငွေလဲလှယ်စင်တာများတွင် ဈေးပိုပေးရခြင်း) ကို လက်လွှတ်လိုက်ရလျှင်တောင်မှ ၎င်းတို့သည် အရောင်းအဝယ်ပမာဏ များပြားလှသော အမေရိကန်နှင့် ဂျပန်ငွေလဲလှယ်စင်တာများတွင် ဆက်တိုက် ရောင်းချခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း မြင့်တက်လာသည့် လမ်းကြောင်းမှာ ရပ်တန့်သွားခြင်း မရှိခဲ့ပေ။
ပူဖောင်းများသည် ၎င်းတို့ ပေါက်ကွဲတော့မည်ဟု ထင်ရသည့် အချိန်အတိအကျတွင် အတောက်ပဆုံး လောင်ကျွမ်းတတ်ကြသည်။
နိုင်ငံရပ်ခြား ငွေလဲလှယ်စင်တာများတွင် Bantcoin သည် ဒေါ်လာ ၂၀,၀၀၀ ၏ အောက်နားလေးတွင် ရပ်တန့်သွားခဲ့သော်လည်း ကိုရီးယားငွေလဲလှယ်စင်တာများတွင်မူ ယာယီအားဖြင့် ဝမ် ၂၈.၈ သန်း အထိ ထိုးတက်သွားခဲ့သည်။
ဝမ် သန်း ၃၀ ကို ထိုးဖောက်ကျော်လွန်တော့မည်ဟု လူတိုင်းက မျှော်လင့်ချက်အပြည့်ဖြင့် စောင့်ဆိုင်းနေကြသည့် အချိန်အတိအကျတွင်ပင်...
အပျက်သဘောဆောင်သော ဖြစ်ရပ်ဆိုးများစွာ ဝင်ရောက်လာခဲ့ပြီး ဈေးနှုန်းများ စတင်ပြိုလဲကျဆင်းလာတော့သည်။ ဆယ်ရက်အတွင်းမှာပင် Bantcoin သည် တစ်ဝက်ကျော် ကျဆင်းသွားကာ ဝမ် ၁၄ သန်းသို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။
ထိုအချိန်တွင်တောင်မှ ကစ်ပတိုငွေကြေး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ စုဝေးရာ Bantcoin မက်ဆေ့ချ်ဘုတ်များပေါ်ရှိ လူတိုင်းက “သွားကြစို့!” ဟု အသံတစ်သံတည်း ထွက်ပေါ်လာအောင် အော်ဟစ်နေကြဆဲ ဖြစ်သည်။
အတိတ်ကာလက ပြဿနာတစ်စုံတစ်ရာ ပေါ်ပေါက်လာတိုင်း ကစ်ပတိုငွေကြေးများ ကျဆင်းသွားခဲ့ဖူးသော်လည်း ၎င်းတို့သည် ယခင် အမြင့်ဆုံးစံချိန်များဆီသို့ အမြန်နှုန်းဖြင့် ပြန်လည်ဦးမော့လာခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့်ပင် လူတိုင်းက ဤတစ်ကြိမ်တွင်လည်း ပြန်လည်ဦးမော့လာလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်နေကြသည့် အနေအထားတွင် ရှိနေကြခြင်း ဖြစ်သည်။
ဤကျဆင်းမှုကြောင့် အကြီးမားဆုံး ဆုံးရှုံးနစ်နာခဲ့ရသူများမှာ ဈေးကွက်ထဲသို့ အနောက်ကျမှ ခုန်ဆင်းလာကြသည့် တစ်ဦးချင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများပင် ဖြစ်သည်။
တစ်ဦးချင်း စတော့ရှယ်ယာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများသည် ကြီးထွားလာနိုင်ခြေ ပိုမိုများပြားသော KOSPI ထက် KOSDAQ ကို ပိုမိုနှစ်သက်ကြသကဲ့သို့ ကစ်ပတိုငွေကြေး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွင်လည်း ဤအတိုင်းပင် ဖြစ်ပေသည်။
လူအများစုသည် ဝမ် သန်း ၂၀ ကျော် တန်ဖိုးရှိသော Bantcoin ထက် ရူပီးရာဂဏန်း သို့မဟုတ် ထောင်ဂဏန်းသာ ရှိကြသည့် Padeks သို့မဟုတ် Stellmanta ကဲ့သို့သော အယ်လ်ကွိုင် (altcoins) များကို ပိုမိုဝယ်ယူခဲ့ကြသည်။
အမှန်စင်စစ် ဤကွိုင်များ၏ မြင့်တက်နှုန်းမှာ Bantcoin ထက် အဆများစွာ သာလွန်ခဲ့သည်။ ပြဿနာမှာ ဈေးကျဆင်းသည့်အချိန်တွင်မူ ဆန့်ကျင်ဘက် ရလဒ်များ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
Bantcoin ကမူ ဝမ် ၁၄ သန်းတွင် ကျဆင်းမှု ရပ်တန့်သွားခဲ့ပြီး ယာယီအားဖြင့် ထောက်ပံ့မှုမျဉ်း (support line) တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သော်လည်း အယ်လ်ကွိုင်များမှာမူ အဆုံးအစမရှိ ဆက်လက် ကျဆင်းနေခဲ့သည်။ သိသာထင်ရှားစွာ မြင့်တက်ခဲ့ဖူးသော ကွိုင်များသည် ၎င်းတို့၏ အမြတ်အစွန်းများအားလုံးကို ပြန်လည်ပေးအပ်လိုက်ရပြီး ယခင်တန်ဖိုး၏ တစ်ဝက် သို့မဟုတ် သုံးပုံတစ်ပုံအထိ ဖြစ်သွားခဲ့ကြသည်။
Bantcoin မက်ဆေ့ချ်ဘုတ်ကို စူးစိုက်ကြည့်နေသော တိုက်ဂ្យု ကို ကျွန်တော် မေးလိုက်သည်။
“အဟိုဘက်က လေထုက ဘယ်လိုနေလဲ။”
“‘သွားကြစို့’ ဆိုတာကနေ ‘ဟန်မြစ် ဆီ သွားကြစို့’ ဆိုတဲ့ ဘက်ကို ပြောင်းသွားပြီ။ သူတို့က ဟန်မြစ် စုဝေးပွဲအတွက် အဖွဲ့ဝင်တွေ ခေါ်ယူနေကြတယ်။”
“…….”
ယေဘုယျအားဖြင့် “ဟန်မြစ် စုဝေးပွဲ” ဆိုသည်မှာ ဟန်မြစ် ပန်းခြံထဲတွင် ဖျာခင်းကာ ကြက်ကြော်နှင့် ဘီယာ သောက်သုံးခြင်းကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သော်လည်း ဤအခြေအနေတွင်မူ ဟန်မြစ် ထဲသို့ ခုန်ဆင်းခြင်း [ကိုယ်သေတ်ခြင်း] ကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။
အများစုမှာ ဟာသလုပ်ကြခြင်းသာဖြစ်သော်လည်း လူအချို့မှာမူ တကယ်ပင် ခုန်ဆင်းတတ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့်ပင် ဟန်မြစ် တံတားများပေါ်တွင် အကြံဉာဏ်ပေး ဆွေးနွေးသည့် ဟော့လိုင်း (counseling hotlines) များကို တပ်ဆင်ထားရခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
မက်ဆေ့ချ်ဘုတ်မှာမူ အလုံးစုံ ရှုပ်ထွေးချောက်ချားနေသော မြင်ကွင်းကြီးတစ်ခု ဖြစ်နေပေတော့သည်။
ထိုမြင်ကွင်းကို ကြည့်ရင်း မောင်တိန်ဟေးလ် ဒေဝါလီခံခဲ့စဉ်က အဖြစ်အပျက်ကို ပြန်လည် သတိရမိစေသည်။ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရလျှင် ထိုစဉ်က Bantcoin ၏ ဈေးနှုန်းမှာ ဝမ် ၁.၂ သန်းသာ ရှိခဲ့ဖူးသည်။
သို့သော် ယခုမူကား ဈေးကွက်ကြီး ပြိုလဲကျဆင်းသွားပြီးနောက်ပိုင်းတွင်ပင် ဝမ် ၁၄ သန်းအထိ ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ဤအချက်က ကြားကာလအတွင်း ၎င်းသည် မည်မျှအထိ ရူးသွပ်လောက်အောင် မြင့်တက်သွားခဲ့သည်ကို ကွက်ကွက်ကွင်းကွင်း ပေါ်လွင်စေပေသည်။
ထိုသို့ တွေးတောနေဆဲပင် မက်ဆေ့ချ်ဘုတ်ကို ဆက်လက် ကြည့်ရှုနေဆဲဖြစ်သော တိုက်ဂ្យု က ပြောလာသည်။
“ဟေ့! ဒီကြားထဲကနေ သတင်းကောင်းတစ်ခု ထွက်လာတယ်။”
“ဘာလဲ၊ ဘာသတင်းလဲ။”
“ဟန်မြစ် ရဲ့ ရေအပူချိန်က နည်းနည်း တက်လာပြီတဲ့။”
“…….”