အခန်း ( ၁၈၆ )
ဒုတိယသမ္မတ ဘောင်းက မျက်မှောင်ကြုံ့ကာ စိုက်ကြည့်လိုက်သဖြင့် တက်ဂယူမှာ ရုံးခန်းတွင်းရှိ ပတ်ဝန်းကျင်ကို စိတ်ဝင်စားဟန် ဆောင်လိုက်ရသည်။
“ဒီရုံးခန်းလေးက တော်တော် သက်တောင့်သက်သာနဲ့ လှပတာပဲ။”
“……။”
အမေရိကန် သမ္မတနဲ့ ဒုတိယသမ္မတတို့ ရှေ့မှောက်မှာ ဒီလိုမျိုး ပြုမူဝံ့မယ့်သူ ကမ္ဘာပေါ်မှာ ဘယ်သူမှ ရှိလိမ့်မည်မဟုတ်ပေ။
ဒုတိယသမ္မတ ဘောင်းက အော်ပြောလိုက်သည်။ “ဆီလီကွန်ဗေလီ ဆိုတာ ဘာလဲဆိုတာရော ခင်ဗျား သိရဲ့လား။”
ကျွန်တော်က ချက်ချင်း တုံ့ပြန်ပြောလိုက်သည်။ “ဆီလီကွန်ဗေလီမှာ ဆီလီကွန်မှ မရှိတာ။”
ဒါက လူအများစု လစ်ဟာသွားတတ်ကြသည့် ကိုယ့်အလိုလို ထင်ရှားနေသော အချက်ပင် ဖြစ်သည်။
ဆီလီကွန်ဗေလီ ဆိုသည်မှာ ဆီလီကွန် (semiconductor များတွင် သုံးသည့် ဒြပ်စင်) နှင့် ဆန်တာကလာရာချိုင့်ဝှမ်းတို့ ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဆီလီကွန်ဗေလီတွင် ဆီလီကွန် သတ္တုတွင်းများ မရှိပေ။
၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များကတည်းက တစ်ပိုင်းလျှပ်စစ်ပစ္စည်း (semiconductor) စက်မှုလုပ်ငန်းများနှင့် အိုင်တီကုမ္ပဏီများ စုဝေးရောက်ရှိလာခဲ့ကြသောကြောင့် ထိုအမည် တွင်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
“ကိုးဆယ့်တစ် အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုတွေ ဖြစ်တုန်းက ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးစင်တာကြီး ပြိုကျသွားခဲ့တယ်။ အဲဒီထဲမှာ မော်ဂန်စတန်းလီ ရဲ့ ရုံးချုပ်လည်း ပါသွားတာပဲ။ ရုတ်တရက်ဆိုသလိုပဲ ရုံးချုပ်ကြီးက ပစ္စည်းကိရိယာတွေ၊ အဆောက်အဦတွေနဲ့အတူ ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့တယ်။”
မော်ဂန်စတန်းလီ သည် ငွေကြေးပိုင်ဆိုင်မှု ဒေါ်လာ ဘီလီယံရာပေါင်းများစွာကို ကိုင်တွယ်စီမံနေရသည်။ ခြေလှမ်းတစ်လှမ်း မှားသွားရုံဖြင့် ဆိုးရွားပြင်းထန်သော ငွေကြေးဆိုင်ရာ ဘေးဥပဒ်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်ပေသည်။
“ဒါပေမဲ့ မော်ဂန်စတန်းလီ က ရုံးချုပ်ပြိုကျပြီး တစ်ရက်တောင် မပြည့်ခင်မှာ လုပ်ငန်းတွေကို ပြန်လည်စတင်နိုင်ခဲ့တယ်။ အဲဒီလို ဖြစ်နိုင်ခဲ့တာကလည်း အဆောက်အဦ မပြိုကျခင်လေးမှာ ဝန်ထမ်းထောင်ပေါင်းများစွာ ဘေးလွတ်ရာကို အောင်မြင်စွာ ရွှေ့ပြောင်းနိုင်ခဲ့လို့ပဲ။”
အချက်အလက် အရန်သိမ်းဆည်းမှု (Data backup) တွေ ရှိနေရင်တောင် ကျွမ်းကျင်သူတွေက အဲဒါတွေကို ထိန်းသိမ်းစီမံပေးရသည်။ ရုံးချုပ်ဝန်ထမ်းတွေသာ အကုန်သေဆုံးသွားခဲ့မယ်ဆိုရင် မော်ဂန်စတန်းလီ ဟာ ပြန်လည်ပြင်ဆင်လို့မရနိုင်တဲ့ ထိခိုက်ပျက်စီးမှုတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ရုံတင်မကတော့ဘူး။
“ဆီလီကွန်ဗေလီ ဆိုတာ ထိပ်တန်းကုမ္ပဏီတွေနဲ့ အဲဒီမှာ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ လူတွေ ရှိနေလို့သာ တည်ရှိနေတာပါ။ သူတို့သာ အသက်ရှင်နေသမျှ ကာလပတ်လုံး ဆီလီကွန်ဗေလီကို ဘယ်နေရာမှာမဆို ပြန်လည်တည်ဆောက်လို့ ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူတို့သာ အကုန်သေသွားကြရင်ကော။ စိတ်ချပါ၊ အမေရိကန် စက်မှုလုပ်ငန်းကြီးဟာ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကျော်လောက် နောက်ပြန်ဆုတ်သွားလိမ့်မယ်။”
ရော်နယ်လ်သည် နိုင်ငံရေး သို့မဟုတ် အများပြည်သူဆိုင်ရာ ရုံးထိုင်ဖူးသည့် အတွေ့အကြုံ လုံးဝမရှိဖူးသော သမ္မတဖြစ်သည်။ ရီပတ်ဘလစ်ကန်တစ်ဦးဖြစ်သော်လည်း ပါတီနှင့် သိသာထင်ရှားသော ဆက်နွှယ်မှုမျိုးလည်း မရှိခဲ့ပေ။
ဆိုလိုသည်မှာ သူသည် ရှိရင်းစွဲ နိုင်ငံရေးအာဏာပိုင်များ၏ အကျိုးစီးပွားများမှ ကင်းလွတ်နေသူ ဖြစ်သည်ကို ပြသနေသည်။
ထို့ကြောင့် သူ၏ဆုံးဖြတ်ချက်များက နိုင်ငံရေးရှုခင်းကို မည်သို့ပြောင်းလဲစေမည်နည်း သို့မဟုတ် အခြားသူများက သူ့ကို မည်သို့မြင်ကြမည်နည်းဟူ၍ စိုးရိမ်ပူပန်နေစရာမလိုဘဲ၊ မိမိမှန်ကန်သည်ဟု ယူဆသည့်အပေါ် မူတည်ကာ ကောက်ချက်ချနိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
အနာဂတ်ကို ကြိုတင်မြင်နိုင်ခြင်းက အနာဂတ်ကို မှန်ကန်သောလမ်းကြောင်းဆီ ပို့ဆောင်ပေးနိုင်လိမ့်မည်ဟု ကျွန်တော် တွေးခဲ့သည်။ သို့သော် ကျွန်တော့်စိတ်ထဲတွင် စွဲထင်နေဆဲ မေးခွန်းတစ်ခု ရှိနေခဲ့သည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် လက္ခဏာရပ်များကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသောကြောင့် ရော်နယ်လ်ကို ပံ့ပိုးကူညီရန် ကျွန်တော် ရွေးချယ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ရလဒ်အနေဖြင့် အမေရိကန်နိုင်ငံရေးမှာ လူနည်းစုအသာစီးရမှု၊ ကုန်သွယ်ရေးအငြင်းပွားမှုများနှင့် အမျိုးမျိုးသော အရှုပ်တော်ပုံများဖြင့် ရှုပ်ထွေးပွေလီလာခဲ့ရသည်။
သာမန်အားဖြင့် ဒိုင်ယာနာ သာ သမ္မတဖြစ်လာခဲ့ပါက ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်အတွင်း ဒီမိုကရက်တစ် လူနည်းစုအသာစီးရမှုက သူမ၏မဲဆွယ်ကတိကဝတ်များကို တွန်းအားပေးရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်စေမည်ဖြစ်ပြီး၊ ကုန်သွယ်ရေးအငြင်းပွားမှုများလည်း ဖြစ်လာမည်မဟုတ်သလို ရုရှားအရှုပ်တော်ပုံ သို့မဟုတ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အရှုပ်တော်ပုံများလည်း ရှိလာမည်မဟုတ်ပေ။
အဘယ်ကြောင့် ဒိုင်ယာနာ မဟုတ်ဘဲ ရော်နယ်လ် ဖြစ်လာခဲ့ရတာလဲ။
ရော်နယ်လ် သမ္မတဖြစ်လာရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းက ဘာပါလိမ့်။
ကျွန်တော် တဖြည်းဖြည်းချင်း နားလည်လာရပြီဟု ခံစားလာရသည်။
ထောက်ခံမှုနှုန်း မြင့်မားပြီး နိုင်ငံရေးအခြေအနေ တည်ငြိမ်နေချိန်တွင် မည်သူမျှ အန္တရာယ်ကို မခံချင်ကြပေ။ ယင်းအစား မရေရာရှုပ်ထွေးလှသည့် အချိန်ကာလများတွင်သာ မတူညီသော ရွေးချယ်မှုများ ပြုလုပ်နိုင်ရန် ဖြစ်လာပေသည်။
ကျွန်တော် ရော်နယ်လ်ကို တည့်တည့်စိုက်ကြည့်ရင်း ပြောလိုက်သည်။ “ခင်ဗျား ကျွန်တော့်ကို တစ်ခါက မေးဖူးတယ်လေ၊ ခင်ဗျားဟာ သမ္မတကောင်းတစ်ယောက် ဖြစ်လာနိုင်ပါ့မလားလို့။ အဲဒီတုန်းက ကျွန်တော် ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ဖြေခဲ့ပေမဲ့ သေချာပေါက်တော့ မသိခဲ့ဘူး။ ဒါပေမဲ့ အခုတော့ ကျွန်တော် ယုံကြည်ချက်ရှိရှိနဲ့ ပြောနိုင်ပါပြီ၊ ဒါဟာ အဲဒီလိုဖြစ်လာဖို့အတွက် တစ်ခုတည်းသော အခွင့်အရေးပါပဲ။”
ရော်နယ်လ် ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီတွင်း ပဏာမရွေးချယ်ပွဲများသို့ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်စဉ်က သူ သမ္မတဖြစ်လာမည်ဟု မည်သူမျှ မယုံကြည်ခဲ့ကြပေ။ ထိုသံသယသည် ရီပတ်ဘလစ်ကန် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် အတည်ပြုခံရပြီးနောက်ပိုင်းတွင်ပင် ဆက်လက်တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။
သူ့ရဲ့မဲဆွယ်အဖွဲ့သားတွေနဲ့ သူ့ရဲ့မိသားစုဝင်တွေတောင် သူ့ရဲ့အနိုင်ရမှုကို မယုံကြည်ခဲ့ကြပါဘူး။ သူ့ကို သမ္မတဖြစ်လာမယ်လို့ အမှန်တကယ် ယုံကြည်ခဲ့တဲ့ တစ်ဦးတည်းသောသူက ကျွန်တော်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
သူ့ကို ယုံယုံကြည်ကြည်နဲ့ ထောက်ခံပေးခဲ့တဲ့ တစ်ဦးတည်းသောသူက ကျွန်တော်ပါ။ အခုချိန်အထိလည်း အဲဒီလို တိကျသေချာတဲ့ ယုံကြည်ချက်မျိုးကို ဆက်လက်ကိုင်စွဲထားဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။
“ခင်ဗျား ဘာလုပ်မှာလဲ။”
ရော်နယ်လ်က ကျွန်တော့်ကို အချိန်အကြာကြီး စိုက်ကြည့်နေသည်။ ကျွန်တော်လည်း အကြည့်လွှဲမသွားခဲ့ပေ။
“ဘစ်အုန်း (Big One) သာ မလာဘူးဆိုရင် ဘာတွေဖြစ်လာမယ်ဆိုတာ ခင်ဗျား သိလား။”
ကျွန်ုပ်တို့ နှစ်ဦးစလုံး ပြီးဆုံးသွားလိမ့်မည်။
သို့သော်လည်း……
“ဘစ်အုန်းသာ လာခဲ့မယ်ဆိုရင် ခင်ဗျားဟာ သမိုင်းတစ်လျှောက်မှာ အဂ္ဂတိမရှိ အကြီးကျယ်ဆုံး သမ္မတ ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။ နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုတောင် ရသွားနိုင်ပါတယ်။”
ရော်နယ်လ်က ကျွန်တော့်စကားကြောင့် အသံထွက်ကာ ရယ်မောလိုက်သည်။
“နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုတဲ့လား… ကြားရတာ တော်တော်ကောင်းသားပဲ။”
သူ ထရပ်လိုက်ပြီး ကျွန်တော့်ပခုံးနှစ်ဖက်ကို လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ကိုင်ဆွဲလိုက်သည်။
“ဒီအခွင့်အရေးကို ယူပြီး စိန်ခေါ်ကြတာပေါ့။”
ဒုတိယသမ္မတ ဘောင်းမှာ အလွန်အမင်း အံ့အားသင့်သွားကာ ခုန်ထလာခဲ့သည်။
“ဒါ လုံးဝ ရူးကြောင်ကြောင်နိုင်လွန်းတယ်!”
ထိုစကားကို လျစ်လျူရှုလိုက်ရင်း ရော်နယ်လ်က သူ၏လက်ထောက်ကို လှမ်းခေါ်လိုက်သည်။
“သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတစ်ခု ပြင်ဆင်စမ်းပါ။”
ဒုတိယသမ္မတ ဘောင်းသည် ကျွန်တော့်နှင့် ရော်နယ်လ်ကို တစ်လှည့်စီကြည့်ကာ မယုံနိုင်ဟန်ဖြင့် ရေရွတ်လိုက်သည်။
“လူတွေ အကုန်လုံး ရူးကုန်ကြပြီ။ လုံးဝ ရူးသွားကြပြီ။”
***
အရှေ့ပိုင်းစံတော်ချိန် ည ၁၁ နာရီခွဲ။
အိမ်ဖြူတော် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲခန်းမတွင် အမေရိကန်၏ ထင်ရှားသော မီဒီယာအဖွဲ့အစည်းများ စုဝေးရောက်ရှိနေကြသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူကသာ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲကို လုပ်ဆောင်လေ့ရှိသော်လည်း ယခုတစ်ကြိမ်တွင်မူ ရော်နယ်လ် ကိုယ်တိုင် စင်မြင့်ပေါ်သို့ တက်ရောက်လာခဲ့သည်။
သူသည် ပုံမှန်အတိုင်းပင် လက်ဟန်ခြေဟန် အလွန်အကျွံသုံးကာ ပြောဆိုခဲ့သည်။
“ချက်ချင်း အသက်ဝင်စေရမည့် နိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြေအနေကို ကျွန်ုပ်တို့ ကြေညာလိုက်ပြီး ဆန်ဖရန်စစ်စကို ပင်လယ်အော်ဒေသကို ဘေးအန္တရာယ်ကျရောက်ရာဇုန်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်လိုက်ပါတယ်။ သုံးဇုန်အတွင်းက ဒေသခံတွေကို ဘေးလွတ်ရာ ရွှေ့ပြောင်းပေးသွားမှာဖြစ်ပြီး ငလျင်အတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုတွေ လုပ်ဆောင်သွားပါမယ်။ သမ္မတလက်အောက်ခံ ပေါင်းစပ်ဘေးအန္တရာယ်တုံ့ပြန်ရေးရုံးချုပ်ကို ချက်ချင်းဖွဲ့စည်းသွားမှာဖြစ်ပြီး ဘစ်အုန်းကြောင့် ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ ထိခိုက်ပျက်စီးမှုတွေကို လျှော့ချနိုင်ဖို့ အစီအမံအားလုံးကို ရေးဆွဲသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။”
မျှော်လင့်မထားသော ကြေညာချက်ကြောင့် သတင်းထောက်များမှာ အလွန်အမင်း တုန်လှုပ်ချောက်ချားသွားကြသည်။ ပထမဆုံး အံ့အားသင့်မှုကြီး လျော့ပါးသွားသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် သူတို့အားလုံး ခုန်ထလာကြပြီး မေးခွန်းများဖြင့် မိုးရွာသလို ပစ်တင်မေးမြန်းတော့သည်။
“အာဏာရပါတီရဲ့ သဘောတူညီချက်ကို ရရှိပြီးပြီလား။”
“ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်ရဲ့ အတည်ပြုချက် လိုအပ်တာတွေများ ရှိလား။”
“သတ်မှတ်ထားတဲ့ အချိန်အတွင်းမှာ လူတွေ ရွှေ့ပြောင်းတာတွေ ပြီးစီးနိုင်မယ်လို့ ခင်ဗျား ယုံကြည်ပါသလား။”
“ဘစ်အုန်း (Big One) အတွက် အခြေခံအကြောင်းရင်းက ဘာလဲ။”
“တိကျတဲ့ အစီအမံတွေနဲ့အတူ ဖြေကြားပေးပါ။”
***
သမ္မတကို ဖျောင်းဖျနိုင်ခဲ့သည့် အရေးအကြီးဆုံး အတားအဆီးကို ကျွန်ုပ်တို့ ကျော်ဖြတ်နိုင်ခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။
သို့သော် စစ်မှန်သော ပြဿနာမှာ အစပျိုးနေပြီသာ ဖြစ်သည်။ ဒီမိုကရက်တစ်နှင့် ရီပတ်ဘလစ်ကန် ပါတီနှစ်ခုစလုံးက ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဆန့်ကျင်ကြလိမ့်မည်ဖြစ်ပြီး ပြည်သူ့ထင်မြင်ချက်လည်း သိသိသာသာ ဆိုးရွားလာဖွယ်ရှိသည်။
ကျွန်ုပ်တို့သည် အိမ်ဖြူတော်နှင့် နီးသော ဟိုတယ်တစ်ခုကို ကြိုတင်ငှားရမ်းခဲ့ကြသည်။
တက်ဂယူက ကျွန်တော့်ကို ကြည့်ကာ မေးမြန်းလာသည်။
“ဘစ်အုန်းသာ မလာဘူးဆိုရင် ဘယ်လိုလုပ်မလဲ။ ငါတို့ အသတ်ခံရတော့မှာလား။”
“ခင်ဗျားတော့ အသတ်ခံရမှာ မဟုတ်ပါဘူး။”
သို့သော် လမ်းမပေါ်တွင် ကျွန်ုပ်တို့ အပစ်ခံရရန် အလွန်ပင် နီးစပ်နေပေသည်။
ယခုအခါ ဆယ်ရက်ထက်ပင် နည်းပါးတော့သည့် အချိန်သာ ကျန်ရှိတော့သည်။
ဆန်ဖရန်စစ်စကို ပင်လယ်အော်ဒေသအတွက် ဘစ်အုန်းသတိပေးချက်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ လာမည့်ဆယ်ရက်အတွင်း အစိုးရရုံးများနှင့် ကျောင်းများ ပိတ်ထားမည်ဖြစ်ပြီး အများပိုင်လုပ်ငန်းများကိုလည်း လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုရပ်ဆိုင်းရန် အတင်းအကျပ်ခိုင်းစေမည် ဖြစ်သည်။
ပုဂ္ဂလိကကုမ္ပဏီများကိုလည်း ဝန်ထမ်းများကို အခြားနေရာများသို့ တာဝန်ချထားရန် သို့မဟုတ် လုပ်သက်ခွင့်ဖြင့် လွှတ်ပေးရန် ဖိအားပေးခဲ့ကြပြီး တစ်ပြိုင်နက်တည်းမှာပင် အခွန်ကင်းလွတ်ခွင့် အစရှိသည့် မက်လုံးများကိုလည်း ပေးအပ်ခဲ့သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တစ်ဝှမ်းရှိ မီးသတ်ဌာနများနှင့် ဆေးရုံများမှ ဝန်ထမ်းများကို အရေးပေါ်စုစည်းစေခဲ့သည်။ မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော ဝန်ထမ်းများသာ ဆက်လက်ကျန်ရစ်ခဲ့ပြီး အခြားသူများမှာ ကယ်လီဖိုးနီးယားဘက်သို့ ဦးတည်ထွက်ခွာသွားခဲ့ကြသည်။
ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများ သယ်ယူပို့ဆောင်ရန်အတွက် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလေယာဉ်များကို ချထားပေးခဲ့သည်။ ကွင်းဆင်းစားနပ်ရိက္ခာများ၊ တဲများ၊ အဝတ်အထည်များ၊ စောင်များနှင့် ဆေးဝါးများကို ကယ်လီဖိုးနီးယားတွင် သပ်ရပ်စွာ စုပုံထားရှိခဲ့သည်။
အမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့နှင့် ဖက်ဒရယ်တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်ရန် စတင်စုစည်းလာကြပြီး အဝေးပြေးလမ်းမကြီးများပေါ်တွင် စစ်သုံးထရပ်ကားများဖြင့် ပြည့်နှက်သွားခဲ့သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အတွင်းရှိ ရရှိနိုင်သမျှ အရင်းအမြစ်အားလုံးသည် ဆန်ဖရန်စစ်စကိုဆီသို့ စုပြုံရောက်ရှိလာကြတော့သည်။
ဘစ်အုန်းနှင့် ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ မြင့်တက်လာသည်နှင့်အမျှ အချို့သော အစီအမံများကို မျှော်လင့်ထားခဲ့ကြသော်လည်း ဤအရာကမူ မည်သူ့၏စိတ်ကူးယဉ်ဆန်မှုကိုမဆို ကျော်လွန်သွားခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။
အမျိုးမျိုးသော အစီအမံများကို ကြေညာခဲ့ချိန်တွင် အမေရိကန်သာမက တစ်ကမ္ဘာလုံးပါ တုန်လှုပ်ချောက်ချားသွားခဲ့ရသည်။
[ဆီလီကွန်ဗေလီ လေဖြတ်သလို တုံ့ဆိုင်းသွားပြီ!]
[အမေရိကန်၏ အဆင့်မြင့်နည်းပညာ စက်မှုလုပ်ငန်းကြီးကို ဘာဖြစ်လာမလဲ။]
[အမေရိကန် စီးပွားရေး ရပ်တန့်သွားပြီ!]
[NPL၊ GOOGL၊ AMZ ကဲ့သို့သော ဆီလီကွန်ဗေလီရှိ အိုင်တီကုမ္ပဏီများ၏ စတော့ရှယ်ယာဈေးနှုန်းများ ထိုးကျသွားပြီ!]
[ဆန်ဖရန်စစ်စကိုမြို့ရှိ အိမ်ခြံမြေများ ဈေးထိုးကျသွားပြီ။ အိမ်ခြံမြေတန်ဖိုးများ တစ်ဝက်အထိ လျော့ကျသွားခဲ့ပြီ!]
[ရွှေနှင့် ရေနံဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာ! ငွေကြေးဖောင်းပွမှု ဖိအားများ တိုးလာနေ!]
[နေရာအမျိုးမျိုးတွင် မရှိမဖြစ်ပစ္စည်းများကို အရေးပေါ်ဝယ်ယူစုဆောင်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်နေ!]
[သို့သော်လည်း ဘစ်အုန်းလာနိုင်ခြေမှာ ၅ ရာခိုင်နှုန်းအောက်တွင်သာ ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်… ]
ဝါရှင်တန်ပို့စ် သတင်းစာ၏ ခေါင်းစီးမှာ ဤသို့ဖော်ပြခဲ့သည်။
[ရော်နယ်လ် စတမ်ပါ တစ်ကိုယ်လုံး ရူးသွားလေပြီ!]
ပြည်သူ့ထင်မြင်ချက်များလည်း အလွန်အမင်း ပူညံပူလော ဖြစ်နေခဲ့သည်။
– ဒေသခံတွေကို ရွှေ့ပြောင်းခိုင်းတာက လုံးဝ ရူးကြောင်ကြောင်နိုင်လွန်းတယ်!
– ကုမ္ပဏီတွေ ပြောင်းရွှေ့တာကို ငါ လုံးဝ ကန့်ကွက်တယ်!
– ဒါက နူကလီးယားခြိမ်းခြောက်မှုကနေ လွတ်မြောက်ဖို့ ဆိုးလ်မြို့သား အကုန်လုံးကို တစ်ခြားနေရာ ရွှေ့ပြောင်းခိုင်းတာနဲ့ အတူတူပဲ။
– စူပါမားကတ်တွေမှာ ပစ္စည်းတွေ ကုန်သွားပြီ၊ သောက်ရေသန့်တောင် ဝယ်လို့မရတော့ဘူး။
– ဝေါ့မတ်မှာ ခွေးစာတွေ ကုန်သွားပြီ။ ငါ့ခွေးပေါက်လေး သေတော့မှာပဲ။
– ဒီလိုဖြစ်ရမယ့်အစား ဘစ်အုန်းနဲ့သာ တစ်ချက်လောက် တိုက်မိလိုက်တာက ပိုကောင်းဦးမယ်ထင်တယ်!
ဒီမိုကရက်တစ်အမတ် လူးဝစ်ကင်ကိဒ်က မီဒီယာအင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် ရော်နယ်လ်ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်ခဲ့သည်။
“သမ္မတကြီးက ရူးနေပြီ!”
“အဲဒါက တော်တော်လေး လွန်ကဲတဲ့ အသုံးအနှုန်း မဟုတ်ဘူးလား။”
“မဟုတ်ဘူး! သူ လုံးဝ ရူးသွားပြီ။ ရူးကြောင်ကြောင် ပါမောက္ခတစ်ယောက်နဲ့ စပယ်ကျူလေတာ (ဈေးကစားသူ) တစ်ယောက်ရဲ့ စကားကို ယုံကြည်ပြီး အမေရိကန်ကို ဖျက်ဆီးနေတာပဲ!”
ရော်နယ်လ်ဘက်ကို ယိမ်းပြီး ရီပတ်ဘလစ်ကန်ကို ထောက်ခံသည့် ဖောက်စ်နူးစ် (Fox News) ပင်လျှင် ဤလုပ်ရပ်အပေါ် စိုးရိမ်ပူပန်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။
တိုင်းမ်မဂ္ဂဇင်းကမူ ကန်ဂျင်ဟူး ၏ ပုံကို အောက်စွန်းတွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။
ခေါင်းစီးမှာ ‘ရပ်ပူတင် ကန်ဂျင်ဟူး’ ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
***
ဘေးမဲ့ခိုလှုံရာစခန်းများသည် အန္တရာယ်ဇုန်များနှင့် အလွန်နီးကပ်နေ၍လည်း မရသလို အလွန်အမင်း ကွာဝေးနေ၍လည်း မရပေ။ ထို့အပြင် ပစ္စည်းများနှင့် လူအများကို ရွှေ့ပြောင်းရန်အတွက် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အဆင်ပြေရန်လည်း လိုအပ်ပေသည်။
ရော်နယ်လ်က ယာယီခိုလှုံရာစခန်းတစ်ခုကို သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပြီး ကျွန်ုပ်တို့သည် ဂိုဒေါင်တွင် သိုလှောင်ထားသော ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးကို ထိုနေရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ကြသည်။
မီဒီယာတွင် ပေါ်လာခဲ့သော ဝါရန်ဘတ်ဖတ် က ဤသို့ပြောကြားခဲ့သည်။ “ဘစ်အုန်း ဖြစ်လာနိုင်ခြေ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်စားလှယ် ကန်ဂျင်ဟူး နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျွန်တော် ဘာမှမှတ်ချက်မပေးလိုပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ဘေးအန္တရာယ်ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုတွေက လမ်းကြောင်းလွဲသွားတယ်လို့တော့ ကျွန်တော် မပြောနိုင်ပါဘူး။ ဘာ့ခ်ရှိုင်းဟားသဝေး အနေနဲ့ အစိုးရရဲ့ အစီအမံတွေနဲ့အညီ သက်ဆိုင်ရာပစ္စည်းတွေကို ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ လုပ်ငန်းခွဲတွေက ထုတ်လုပ်ပေးသွားမှာဖြစ်ကြောင်း အာမခံပါတယ်။ ကိုကာကိုလာစက်ရုံကလည်း ပုလင်းသွပ်ရေ ထုတ်လုပ်မှုကို တိုးမြှင့်သွားမှာဖြစ်လို့ ဆိုင်တွေမှာ ကိုလာစတော့ အနည်းငယ်ရှားပါးသွားနိုင်တာကို နားလည်ပေးကြဖို့ မေတ္တာရပ်ခံပါတယ်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
ကျွန်တော်သည် ဥက္ကဋ္ဌ အင်ဂျင်ယုံ နှင့် စကားပြောဆိုခဲ့သည်။
“ဆေဆောင်းဂရုကို ထိခိုက်မှုမရှိစေဘဲ ကျွန်ုပ်တို့ တတ်နိုင်သမျှ အထောက်အပံ့တွေ ပေးသွားပါမယ်။”
“ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။”
လက်ရှိအခြေအနေတွင် အဲဒီလောက်တင်ကိုပင် ကြီးမားသော အကူအညီတစ်ခု ဖြစ်နေပေပြီ။
အိမ်ဖြူတော် အရေးပေါ်အခြေအနေထိန်းချုပ်ခန်း (Situation Room) တွင် အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ ရွှေ့ပြောင်းမှုအခြေအနေများကို ပြသထားသည်။ ဘစ်အုန်း ရောက်ရှိလာခြင်းမရှိသေးမီ ရွှေ့ပြောင်းမှုများကို တတ်နိုင်သမျှ အပြီးသတ်ရန် လိုအပ်ပေသည်။
သို့သော် မကောင်းမှုသည် တစ်ခုတည်းမလာတတ်ဟု မဆိုကြပေဘူးလား။
အလုပ်များလှသော ဘေးအန္တရာယ်ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုများကြားတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အတွင်း၌ အခြားသော ဘေးအန္တရာယ်တစ်ခုက ထပ်မံကျရောက်လာခဲ့သည်။
***
စက်တင်ဘာလ ၂၂ ရက်၊ နံနက် ၂ နာရီ။
တက္ကဆီပြည်နယ်၏ အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သော ဟူစတန်မြို့တွင် မီးလောင်မှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ မြို့ပိုင်ဖြစ်သည့် ၂၅ ထပ်တိုက် ဘလူးဘဲလ်တာဝါ (Blue Bell Tower) တွင် ဝင်ငွေနည်းသော လူဖြူဒေသခံများ အဓိကနေထိုင်ကြသည်။
မီးစတင်လောင်ကျွမ်းခဲ့သည်မှာ ၅ ထပ်မှဖြစ်ပြီး အဆောက်အအုံ၏ အပြင်ဘက်မျက်နှာစာတစ်လျှောက်သို့ အလွန်မြန်ဆန်စွာ ကူးစက်ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ အနီးအနားရှိ မီးသတ်သမားများ ရောက်ရှိလာခဲ့သော်လည်း မီးသတ်ကားများ ဝင်ရောက်နိုင်မည့်လမ်းကြောင်းကို သေချာစွာ မပြင်ဆင်ထားခဲ့ရုံမျှမက ကြန့်ကြာမှုများလည်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။
မိနစ် ၂၀ အတွင်းမှာပင် မီးတောက်များသည် တစ်အဆောက်အအုံလုံးကို ဝါးမြိုသွားခဲ့သည်။ ထိုသို့သော ညဉ့်နက်သန်းခေါင်အချိန်တွင် အများစုမှာ အိပ်ပျော်နေကြသဖြင့် အချိန်မီ မပြေးလွှတ်နိုင်ခဲ့ကြပေ။
မီးတောက်များကို မခံနိုင်တော့ဘဲ အဆောက်အအုံပေါ်မှ ခုန်ချနေကြသူများကို ကင်မရာများက ရိုက်ကူးမိခဲ့ကြသည်။
မီးသတ်သမားများသည် မီးကို ၁၅ နာရီကြာအောင် ငြှိမ်းသတ်ခဲ့ရပြီးမှသာ အောင်မြင်စွာ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုအချိန်တွင် အဆောက်အအုံမှာ တစ်ခုလုံး ပျက်စီးသွားခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။
လူဒါဇင်အနည်းငယ်သာ လွတ်မြောက်လာခဲ့ပြီး လူ ၄၀ လောက်၏ ကံကြမ္မာမှာ မရေရာတော့ဘဲ အများစုမှာ သေဆုံးသွားပြီဟု ယူဆရသည်။
ဤကဲ့သို့သော ကြီးမားသည့် ဘေးအန္တရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်ရချိန်တွင် ပြည်နယ်အစိုးရ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအနေဖြင့် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများကို ညွှန်ကြားရန်နှင့် တုံ့ပြန်မှုအစီအမံများ ချမှတ်ရန် ထွက်ပေါ်လာသင့်ပေသည်။
သို့သော် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး မာတင် အယ်ဘရိုက် (Martin Albright) သည် မီးလောင်ပြီး ၁၀ နာရီအကြာမှသာ အရေးပေါ်အစည်းအဝေးခန်းမသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
မီးခိုးနှင့် မီးဘေးသတိပေးစနစ်မှာ အလုပ်မလုပ်ခဲ့သလို ရေဖျန်းစနစ် (Sprinklers) လည်း မရှိခဲ့ပေ။ အဓိကပြဿနာမှာ အဆောက်အအုံ ပြန်လည်မွမ်းမံချိန်တွင် အလွယ်တကူ မီးစွဲလောင်နိုင်သော ဆန်းဒဝှစ်ပြားများကို အပြင်ဘက်တွင် အသုံးပြုခဲ့ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
ငှားရမ်းသည့် တိုက်ခန်းများအတွက် ဘတ်ဂျက်ကို ဖြတ်တောက်ပြီးနောက် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး အယ်ဘရိုက်က အဆောက်အအုံဆောက်လုပ်ရေးစည်းမျဉ်းများကို လျှော့ချပေးခဲ့ခြင်းကြောင့် ဘေးကင်းရေးစစ်ဆေးမှုကို မဖြတ်သန်းနိုင်မည့် ထိုပြုပြင်မွမ်းမံမှုကို လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဝေဖန်မှုများ မြင့်တက်လာသည်နှင့်အမျှ သူသည် ရီပတ်ဘလစ်ကန်တစ်ဦးဖြစ်ပါလျက်နှင့် တာဝန်ရှိသမျှကို သမ္မတဆီသို့ လွှဲချခဲ့သည်။
“ဖက်ဒရယ်အစိုးရက မဖြစ်နိုင်လောက်တဲ့ ငလျင်တစ်ခုအတွက် ပြင်ဆင်နေတယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်နဲ့ ရနိုင်သမျှ မီးသတ်နဲ့ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝန်ထမ်းတွေ အားလုံးကို ကယ်လီဖိုးနီးယားဘက်ကို ရွှေ့ပြောင်းခဲ့တယ်။ ဒါက ရှုပ်ထွေးမှုတွေကို ဖြစ်စေပြီး အသေအပျောက်တွေကို ပိုများလာစေခဲ့တယ်။ တခြားနည်းနဲ့ဆိုရင် ကျွန်တော်တို့ အဖိုးတန်အသက်တွေကို ကယ်တင်နိုင်ခဲ့မှာ!”
သူ့ရဲ့လုပ်ရပ်တွေက သက်ရောက်မှုအချို့ ရှိခဲ့တယ်ဆိုတာ မှန်သော်လည်း ဤပြောဆိုချက်မှာမူ အစောပိုင်းတုံ့ပြန်မှုများတွင် ကျရှုံးခဲ့ပြီးနောက် အကြောင်းပြချက်ရှာနေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ အထက်ပါအချက်များထက် ပိုအရေးကြီးသည်မှာ သူသည် ထို ၁၀ နာရီအတွင်း ဘာတွေလုပ်နေခဲ့သည်ဆိုသည်ကို သူကောင်းကောင်းရှင်းပြနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။
သို့သော် အရေးပေါ်အစီအမံများနှင့် ပတ်သက်၍ မကျေနပ်ချက်များနှင့် ရော်နယ်လ်အပေါ် မကျေနပ်မှုများမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တစ်ဝှမ်းလုံးတွင် ပြန့်နှံ့နေခဲ့ပြီး ဤဝမ်းနည်းဖွယ် ဖြစ်ရပ်ဆိုးကြီးက ထိုဒေါသများကို လောင်စာထိုးပေးရန် လုံလောက်နေခဲ့သည်။
မီဒီယာများသည် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး အယ်ဘရိုက်ကို တာဝန်ယူခိုင်းသည်ထက် ရော်နယ်လ်ကို အပြစ်တင်ရန်သာ ပိုမိုအာရုံစိုက်လာကြသည်။
[ယနေ့ နံနက် ၂ နာရီတွင် ဟူစတန်မြို့ရှိ ဘလူးဘဲလ်တာဝါ၌ မီးလောင်မှု ဖြစ်ပွား!]
[သေဆုံးသူ ၆၀ အတည်ပြု၊ ပျောက်ဆုံးသူ ၃၅၀ ကျော်။ ပျောက်ဆုံးသူ အများစု သေဆုံးပြီဟု ယူဆရ!]
[အမေရိကန် သမိုင်းတစ်လျှောက် အဆိုးရွားဆုံး မီးဘေးအန္တရာယ်!]
[မက္ကဆီကိုစီးတီး ငလျင်ထက် ပိုမိုများပြားသော လူအသေအပျောက်များ!]
[ဘစ်အုန်းအတွက် ပြင်ဆင်နေစဉ် မီးဘေးအန္တရာယ်ကို မကာကွယ်နိုင်ခဲ့!]
[သမ္မတ ရော်နယ်လ် တာဝန်ယူရလိမ့်မည်…]
ထောက်ခံမှုနှုန်းများ ထပ်မံကျဆင်းစရာ မရှိတော့ပြီဟူသော ယုံကြည်ချက်မှာ ကြီးမားသော အမှားကြီးတစ်ခု ဖြစ်နေခဲ့သည်။
ဘလူးဘဲလ်တာဝါ မီးလောင်မှု ဖြစ်ပွားပြီးနောက် သူ၏အမာခံထောက်ခံသူများပင်လျှင် လှည့်ထွက်သွားခဲ့ကြပြီး ရော်နယ်လ်၏ ထောက်ခံမှုနှုန်းမှာ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းအောက်သို့ ထိုးကျသွားခဲ့တော့သည်။