အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တွင် ကယ်လီဖိုးနီးယားသည် အချမ်းသာဆုံးပြည်နယ် ဖြစ်သည်။
သို့သော်လည်း ၎င်း၏ ခမ်းနားတောက်ပမှုနောက်ကွယ်တွင် မြေငလျင်လှုပ်မည်ကို ဖုံးကွယ်ထားသော စိုးရိမ်ပူပန်မှုတစ်ခု ရှိနေသည်။ ပစိဖိတ်နှင့် မြောက်အမေရိက ကျောက်ချပ်ဖတ်ကြီးနှစ်ခု၏ အစပ်တွင် တည်ရှိနေသော ဆန်အင်ဒရီးယပ်စ် မြေပြတ်ကြောကြီး (San Andreas Fault) က အချိန်မရွေး အဓိကမြေငလျင်ကြီးများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည့် ခြိမ်းခြောက်မှုကို ဖန်တီးပေးထားပေသည်။
ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်သူများသည် နောင်တွင် တစ်ချိန်ချိန်၌ ရောက်ရှိလာနိုင်ပြီး ယခုတိုင် မရောက်လာသေးသည့် မြေငလျင်ကြီးကို “The Big One” ဟု ရည်ညွှန်းခေါ်ဆိုကြသည်။
ကျွန်တော့်ရှေ့တွင် ရှိနေသူမှာမူ ထို “The Big One” သည် ယခုနှစ်အတွင်း ဖြစ်လာမည်ဟု အခိုင်အမာ ပြောဆိုနေသည့် မြေငလျင်ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
သူ့ကိုကြည့်ရသည်မှာ အသက် ၆၀ ဝန်းကျင်ခန့် ရှိမည်ဖြစ်သည်။
ကော့ကေးဆပ်လူမျိုးတစ်ဦးဖြစ်သည့်အတိုင်း အရပ်ပုပု၊ ကိုယ်လုံးတုတ်တုတ်နှင့် ဗိုက်ထွက်ထွက်၊ ဆံပင်အဖြူရောင်နှင့်အတူ မေးစေ့မုတ်ဆိတ်နှင့် အပေါ်နှုတ်ခမ်းမုတ်ဆိတ်များမှာလည်း ဖြူနေကြသည်။
သူ့တွင် ထူထဲသော ဦးချိုဘောင်စုံမျက်မှန်ကို တပ်ဆင်ထားပြီး ဘောင်းဘီထိန်းကြိုးများကို ဝတ်ဆင်ထားသည်။ သူ့ကို ပထမဆုံးအကြိမ် မြင်လိုက်ရသည့် အထင်အမြင်မှာ သဘောကောင်းလှသည့် ပါမောက္ခအိုကြီးတစ်ဦးနှင့် တူနေသည်။
“တွေ့ရတာ ဝမ်းသာပါတယ်။ ကျွန်တော်က ပါမောက္ခ ကီရန်မိုဟန်ပါ။”
အနောက်တိုင်းယဉ်ကျေးမှုတွင် ဘွဲ့ဒီဂရီကဲ့သို့သော ဘွဲ့ထူးဂုဏ်ထူးများကို အလွန်အမင်း အရေးပါသည်ဟု ယူဆကြသောကြောင့် အမည်နှင့်အတူ တွဲသုံးလေ့ရှိကြသည်။
“တွေ့ရတာ ဝမ်းသာပါတယ်။ ကျွန်တော်က ကန်ဂျင်ဟူး ပါ။”
ကျွန်တော့်အကြောင်းကို သင် ကောင်းကောင်းသိလောက်ပြီဖြစ်၍ အကျယ်တဝင့် မိတ်ဆက်နေစရာ မလိုတော့ပါဘူး။
တက်ကျူလည်း ခေါင်းညိတ်ပြလိုက်သည်။
“ဒီတစ်ယောက်က ကျွန်တော့်သူငယ်ချင်း အိုတက်ကျူပါ။ အတူတကွ လက်တွဲဆောင်ရွက်ဖို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။”
ကျွန်တော်တို့ကို ဤနေရာသို့ လိုက်လံပို့ဆောင်ပေးခဲ့သော အသားမည်းမည်း အမျိုးသမီးမှာ ပါမောက္ခမိုဟန်၏ လက်ထောက် ကယ်ရီကတ်ထရိုက် (Carrie Catright) ဖြစ်သည်။ သူမသည် ကျွန်တော့်အသက်အရွယ်ခန့် သို့မဟုတ် အနည်းငယ် ပိုကြီးပုံရသည်။
သူမသည် သူမ၏မျက်မှန်ကို ပင့်တင်လိုက်ပြီး ကျွန်တော့်ကို မေးမြန်းလာသည်။ “သုတေသန ထောက်ပံ့ကြေးအတွက် လာတာလားဟင်။”
ပါမောက္ခမိုဟန်က သဘောမကျဟန်ဆောင်ကာ ပြောလိုက်သည်။ “ဟမ်း၊ အဲဒီအကြောင်းကို အခုကတည်းက ဆွေးနွေးတော့မလို့လား... အဲဒီကိစ္စကို ဖြည်းဖြည်းချင်း လုပ်ကြတာပေါ့။ ဧည့်သည်တွေ ရောက်လာတာဆိုတော့ ကော်ဖီနဲ့ စတင်ကြစို့။”
“ဟုတ်ကဲ့ပါ၊ ပါမောက္ခ။”
ကယ်ရီက ကော်ဖီသွားယူရန် အမြန်ထွက်သွားပြီး ကျွန်တော်တို့လည်း ထိုင်ခုံများတွင် ဝင်ထိုင်ကြသည်။
ကျွန်တော် ဓာတ်ခွဲခန်းတစ်ဝိုက်ကို လှည့်ကြည့်လိုက်သည်။ နံရံတစ်ဖက်တွင် အနီရောင်အမှတ်အသားများ ခြယ်သထားပြီး ပို့စ်အစ် (Post-it) မှတ်စုစာရွက် ဒါဇင်ပေါင်းများစွာ ကပ်ထားသည့် မြေပုံကြီးတစ်ချပ် ချိတ်ဆွဲထားသည်။ ၎င်းမှာ မြေငလျင်လှုပ်ခဲ့ဖူးသည့် နေရာများကို ဖော်ပြနေပုံရသည်။
အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ စက္ကူဘူး ဒါဇင်ပေါင်းများစွာကို မျက်နှာကြက်အထိ ထပ်လျက်ပုံထားသည်။ ဖွင့်ထားသော စက္ကူဘူးများကြားတွင် ကျွန်တော်ကိုင်ထားသည့် စာအုပ်၏ အဖုံးနှင့်ဆင်တူသော စာအုပ်တစ်အုပ်ကို လှမ်းမြင်နေရသည်။
ရောင်းအားက လုံးဝမကောင်းဘူး ထင်ပါရဲ့။
ခဏအကြာတွင် ကယ်ရီက ကော်ဖီလာချပေးသည်။ ကော်ဖီသည် မီးဖိုပေါ်တွင် တင်ထားသည်မှာ ကြာပြီဖြစ်၍ အနံ့အသက်လည်း မရှိတော့ဘဲ ဖန်စူးနေသော အရသာသာ ကျန်တော့သည်။
တစ်ငုံသောက်လိုက်ပြီးနောက် ကျွန်တော် ဆက်မသောက်နိုင်တော့ပေ။ သို့သော် ပါမောက္ခမိုဟန်ကမူ ၎င်းကို အကျင့်ပါနေပုံရသည်။
“အလုပ်တွေနဲ့ အလုပ်များနေမယ့် လူတစ်ယောက်က ဒီဘက်အထိ ဘာကိစ္စနဲ့ ရောက်လာတာပါလဲ။”
“ပါမောက္ခကို မေးစရာရှိလို့ပါ။”
ကျွန်တော်က သူ့ကို ငလျင်ပညာရပ်ဆိုင်ရာတွင် အကျော်ကြားဆုံးနှင့် အယုံကြည်ရဆုံး ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သောကြောင့် လိုက်ရှာခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပေ။ တကယ်တမ်းတွင်မူ ပြောင်းပြန်ပင် ဖြစ်နေသည်။
ပါမောက္ခမိုဟန်သည် ပညာရပ်လောကတွင် အထီးကျန်ဆန်နေသူတစ်ဦးပင် ဖြစ်သည်။
ပင်မရေစီးကြောင်း ပညာရှင်များနှင့်မတူဘဲ သူက ဆန်ဖရန်စစ္စကိုတွင် မြေငလျင်ကြီးတစ်ခု လှုပ်ခတ်တော့မည်ဖြစ်ပြီး ယခုနှစ်အတွင်း ဖြစ်လာလိမ့်မည်ဟု အချိန်ကြာမြင့်စွာကတည်းက အခိုင်အမာ ပြောဆိုနေခဲ့သူဖြစ်သည်။
သို့သော် ယခုနှစ်၏ ထက်ဝက်ကျော်လွန်သွားပြီဖြစ်သော်လည်း သူပြောခဲ့သည့် မည်သည့်အရာမှ ဖြစ်မလာခဲ့ပေ။ မကြာသေးမီက ရေအောက်မြေငလျင်များ မကြာခဏ လှုပ်ခတ်ခဲ့သော်လည်း လူအများစုက ၎င်းတို့ကို မြေငလျင်ကြီး၏ ရှေ့ပြေးလက္ခဏာများအဖြစ် ရှုမြင်ရန် ခက်ခဲသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
သို့တိုင်အောင် ပါမောက္ခမိုဟန်က သူ၏ပြောဆိုချက်များကို နောက်ဆုတ်မသွားခဲ့ပေ။
အချို့ဆိုလျှင် သူ့ကို “အင်ဒီးယန်းလူမျိုး” ဟူသော နာမည်ပြောင်ဖြင့်ပင် လှောင်ပြောင်ကြသည်။
အင်ဒီးယန်းလူမျိုးတစ်ဦးက မိုးခေါ်ပွဲလုပ်လျှင် အမြဲတမ်း မိုးရွာတတ်သည်။ အကြောင်းမှာ မိုးရွာသည်အထိ အဆိုပါပွဲကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုရလျှင် မှားယွင်းသောပြောဆိုချက်တစ်ခုကို အမှန်ဖြစ်လာသည်အထိ ထပ်တလဲလဲ ပြောဆိုတတ်သည့် သူ၏သဘောထားမှာ အင်ဒီးယန်းတို့၏ ဓလေ့ထုံးစံနှင့် ဆင်တူနေပေသည်။
သူ့ကို ပညာရပ်လောကက လျစ်လျူရှုထားပြီး ထူးဆန်းသူတစ်ဦးအဖြစ် ဆက်ဆံခံရသော်လည်း သူသည် ကယ်လ်တက် (Caltech) တက္ကသိုလ်၏ စစ်မှန်သော ဘူမိဗေဒပါမောက္ခတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
အခြားတက္ကသိုလ်များတွင်မူ အရည်အချင်းမရှိဘဲ ငွေကြေးနှင့် အဆက်အသွယ်တို့ဖြင့် ပါမောက္ခရာထူးကို ရယူနိုင်ကောင်း ရယူနိုင်လိမ့်မည်ဖြစ်သော်လည်း ကယ်လ်တက်တွင်မူ ထိုသို့လုပ်၍ မရနိုင်ပေ။
သာမညမျှသာရှိသော အရည်အချင်းဖြင့် ကျောင်းသားများကို သင်ကြားရန် မလုံလောက်ပေ။
ကျွန်တော် စာအုပ်ကို စားပွဲပေါ်သို့ တင်လိုက်သည်။
“ပါမောက္ခရေးထားတဲ့ စာအုပ်ကို တစ်ညလုံးထိုင်ပြီး ဖတ်ခဲ့ပါတယ်ဗျ။”
ကျွန်တော့်စကားကြောင့် ပါမောက္ခမိုဟန်မှာ ဝမ်းသာအားရဖြစ်သွားကာ သူ၏စိတ်ကို မထိန်းနိုင်တော့ပေ။
“ဟာ့ဟား၊ စာအုပ်ကိုဖတ်ပြီး ကျွန်တော့်ရဲ့ ပရိသတ်တစ်ယောက် ဖြစ်လာပြီပေါ့လေ။”
သူသည် အိတ်ထဲမှ ဘောပင်တစ်လက်ကို ထုတ်လိုက်သည်။ တောင်းဆိုခြင်းမရှိဘဲပင် သူက ကြွားဝါလိုသည့်ပုံစံဖြင့် စာအုပ်၏ ပထမစာမျက်နှာတွင် လက်မှတ်ရေးထိုးလိုက်သည်။
အခုတော့ ကျွန်တော် ပြန်ပေးလို့မရတော့ဘူးပေါ့။
“ဒါနဲ့ ဘာကြောင့် ဒီနယ်ပယ်ကို စိတ်ဝင်စားလာရတာလဲ။”
အင်းလေ၊ အဲဒါက အန္တရာယ်ရှိလို့ပေါ့...
ကျွန်တော် မျှော်လင့်ထားသည့် မေးခွန်းဖြစ်သောကြောင့် ပြင်ဆင်ထားသည့် အဖြေကို ပေးလိုက်သည်။
“လေဆိပ်မှာ မြေငလျင်တစ်ခုကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီးနောက်မှာ ဒါဟာ အန္တရာယ်ရှိနိုင်တယ်လို့ တွေးမိခဲ့ပါတယ်။ သင်သိတဲ့အတိုင်း CarOS အင်စတီကျုအပါအဝင် OTK ကုမ္ပဏီရဲ့ လုပ်ငန်းခွဲအများစုဟာ ဆီလီကွန်ဗေလီမှာ အခြေစိုက်ထားကြ잖아요။”
ပါမောက္ခမိုဟန်က ခေါင်းညိတ်ပြသည်။
“သဘောပေါက်ပါပြီ။ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေ အဲဒီမှာရှိနေတော့ စိုးရိမ်တာ သဘာဝကျပါတယ်။ သင်သိတဲ့အတိုင်း ကယ်လ်တက်ဟာ မြေငလျင်သုတေသနအတွက် နာမည်ကျော်ကြားပါတယ်။ မြေငလျင်ပညာရပ်မှာဆိုရင် အမ်အိုင်တီ (MIT) တောင်မှ မယှဉ်နိုင်ပါဘူး။”
သူ့မျက်နှာနှင့် အသံနေအသံထားတွင် ဂုဏ်ယူဝင့်ကြွားမှုများ ထင်ရှားနေသည်။
ထိုသို့ ဂုဏ်ယူထိုက်သည်လည်း ဖြစ်သည်။ ကယ်လီဖိုးနီးယား နည်းပညာတက္ကသိုလ် (Caltech) တွင် ကမ္ဘာကျော် မြေငလျင်ဗေဒဌာနတစ်ခု ရှိပေသည်။ ယခုတိုင် မြေငလျင်တိုင်းတာရာတွင် အသုံးပြုဆဲဖြစ်သည့် ရစ်ချ်စကေး (Richter scale) ကို တီထွင်ခဲ့သူ ချားလ်စ်ရစ်ချ်စကေး (Charles Richter) လည်း ဤတက္ကသိုလ်မှ ပါမောက္ခတစ်ဦးပင် ဖြစ်သည်။
“ပါမောက္ခရဲ့ စာအုပ်ထဲမှာ ဂျပန်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်း မြေငလျင်ကြီးထက် ကျော်လွန်သည့် အလွန်ကြီးမားသော မြေငလျင်ကြီးတစ်ခု ဆန်ဖရန်စစ္စကိုကို ရိုက်ခတ်နိုင်တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ အဲဒီအတိုင်းပဲ ဆက်ပြီး ယုံကြည်နေဆဲလား။”
ပါမောက္ခမိုဟန်က တစ်ဖန် ခေါင်းညိတ်လိုက်သည်။
“သေချာပေါက်ပေါ့။ The Big One က ရောက်လာမှာပါ၊ သင်ထင်ထားတာထက် အများကြီး ပိုစောပြီး ရောက်လာလိမ့်မယ်။”
အဲဒါက ကျွန်တော် လိုချင်တဲ့ အဖြေအတိအကျပါပဲ။
ဤအဖြေကို ကြားလိုက်ရုံမျှဖြင့်ပင် ဤနေရာသို့ ရောက်လာရသည့် ကျွန်တော့်ရည်ရွယ်ချက် ပြည့်ဝသွားခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။
“The Big One သာ ဆန်ဖရန်စစ္စကိုကို ရိုက်ခတ်ခဲ့မယ်ဆိုရင် အဲဒါကို ခံနိုင်ရည်ရှိပါ့မလား။”
“ဆန်ဖရန်စစ္စကိုဟာ မြေငလျင်ဒဏ် မကြာခဏခံရတဲ့ ဒေသဖြစ်ပြီး အတိတ်တုန်းကလည်း အဓိကမြေငလျင်ကြီး အများအပြားကို ကြုံတွေ့ခဲ့ဖူးပါတယ်။ ဒါကြောင့် မြင့်မားတဲ့ အဆောက်အအုံအများစုကို ပြင်းထန်တဲ့မြေငလျင်ဒဏ် ခံနိုင်ရည်ရှိအောင် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီလို လုပ်ထားရင်တောင်မှ မြေကြီးကွဲအက်သွားတာ ဒါမှမဟုတ် မြေဆီလွှာ အရည်ပျော်ကျတာမျိုး ဖြစ်လာခဲ့ရင်တော့ သူတို့တွေ ပြိုကျလာဖို့က ရှောင်လွှဲလို့မရပါဘူး။”
ပါမောက္ခမိုဟန်က စာအုပ်ကို ဒေါင်လိုက် မတ်မတ်ထောင်လိုက်သည်။ သူ၏လက်ဖြင့် ထိပ်ပိုင်းကို ဖိချလိုက်ပြီး ပြောလိုက်သည်-
“မြင့်မားတဲ့ အဆောက်အအုံတွေက ဒေါင်လိုက်သက်ရောက်တဲ့ အဟုန်တွေကို ခံနိုင်ရည်ရှိကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့...”
ဤတစ်ကြိမ်တွင် သူက ဘေးဘက်ကို အသာအယာ ပုတ်ပြလိုက်သည်။ အနည်းငယ် စောင်းနေသော စာအုပ်မှာ ချက်ချင်းပင် လဲကျသွားသည်။
“မြင်တဲ့အတိုင်းပဲ၊ သူတို့တွေက အလျားလိုက် သက်ရောက်တဲ့ အဟုန်တွေကိုတော့ အတော်လေး အားနည်းကြပါတယ်။ မြေကြီးကွဲအက်သွားတာ ဒါမှမဟုတ် ပြိုကျသွားပြီး အလေးချိန်ဗဟိုချက်က ဘေးဘက်ကို နည်းနည်းလေးပဲ ရွေ့သွားရင်တောင်မှ သူတို့တွေဟာ တစ်ရှိန်ထိုး ပြိုကျသွားပါလိမ့်မယ်။”
တက်ကျူက မျက်တောင်ခတ်လျက် မေးလိုက်သည်၊ “ပီဆာစောင်းမျှော်စင် (Leaning Tower of Pisa) က စောင်းနေတာကျတော့ ဘာမှမဖြစ်ဘူး မဟုတ်လား။”
“အဲဒါကတော့ အလွန်တရာ ထူးခြားတဲ့ကိစ္စပါ။ တည်ဆောက်နေတုန်းကတည်းက စောင်းသွားခဲ့တာဆိုတော့ မျှော်စင်ကို တည်ဆောက်ရင်းနဲ့ ဗဟိုဝင်ရိုးကို ဆက်လက်ရွေ့ပြောင်းပေးခဲ့ကြလို့ပါ။ အစကတည်းက အဲဒီလောက် စောင်းနေခဲ့မယ်ဆိုရင် လွန်ခဲ့တဲ့အချိန်ကြာမြင့်စွာကတည်းက ပြိုကျသွားပြီးသား ဖြစ်မှာပေါ့။”
ပါမောက္ခမိုဟန်က ဆက်ပြောသည်၊ “၂၀ ရာစုကစပြီး ၉.၀ အထက် မြေငလျင်ဆိုလို့ အနည်းငယ်ပဲ ရှိခဲ့ပါတယ်။ အနီးစပ်ဆုံးကတော့ ဂျပန်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်း မြေငလျင်ကြီးပါပဲ။ The Big One က အဲဒါထက် ပိုပြီး ပြင်းထန်လိမ့်မယ်လို့ ကျွန်တော် ထင်ပါတယ်။”
ကျွန်တော် မြင်ခဲ့ရသည့် လမ်းဆုံလမ်းခွကို ပြန်ပြောင်းသတိရလိုက်သည်။ “The Big One သာ လှုပ်ခတ်ခဲ့မယ်ဆိုရင် ဘယ်ဒေသက အကြီးမားဆုံး ထိခိုက်ပျက်စီးမှုကို ခံရမလဲ။”
“မြေပုံကို ကြည့်ရင်း ရှင်းပြတာ ပိုကောင်းပါလိမ့်မယ်။”
ပါမောက္ခမိုဟန်က စားပွဲပေါ်ရှိ စာရွက်စာတမ်းများကို ရှင်းလင်းလိုက်ပြီး မြေပုံကြီးတစ်ချပ်ကို ဖြန့်ခင်းလိုက်သည်။ အဆိုပါမြေပုံတွင် ကယ်လီဖိုးနီးယား၊ အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းနှင့် မြေပြတ်ကြောမျဉ်းများကို ပြသထားသည်။
“ဆန်အင်ဒရီးယပ်စ် မြေပြတ်ကြောရဲ့ ပုံသဏ္ဌာန်နဲ့ မကြာသေးမီက မြေငလျင်တွေကို အခြေခံကြည့်မယ်ဆိုရင် ဆန်ဖရန်စစ္စကိုရဲ့ တောင်ဘက်ပိုင်းက အထိခိုက်ဆုံး ဖြစ်နိုင်ခြေ အများဆုံးပါပဲ။ ဒီနေရာတစ်ဝိုက် ဖြစ်လိမ့်မယ်။”
သူက ပါလိုအာတို (Palo Alto) အနီးရှိ ရက်ဝုဒ်စီးတီး (Redwood City) ရှိ နေရာတစ်ခုကို အမှတ်အသားပြုလုပ်လိုက်ပြီး ၎င်း၏ပတ်လည်တွင် စက်ဝိုင်းပုံစံ ဝိုင်းချက်အချို့ကို ရေးဆွဲလိုက်လေသည်။
“အအတွင်းဆုံး စက်ဝိုင်းထဲမှာတော့ အလုံးစုံ ပျက်စီးသွားလိမ့်မယ်၊ အဲဒီပတ်ဝန်းကျင်ကလည်း လုံခြုံမှာ မဟုတ်ပါဘူး။”
အဆိုပါဧရိယာတွင် အထက်ဘက်ရှိ ဆန်ဖရန်စစ္စကိုနှင့် အုတ်ကလန်းတို့အပြင် အောက်ဘက်ရှိ ဆန်ခါရိုတို့ ပါဝင်နေပေသည်။ အတိုချုပ်ဆိုရသော် ၎င်းတွင် ဆန်ဖရန်စစ္စကိုပင်လယ်ကွေ့တစ်ခုလုံး ပါဝင်နေခြင်း ဖြစ်သည်။
“ထိခိုက်သေဆုံးမှုကရော ဘယ်လိုရှိနိုင်မလဲ။”
ပါမောက္ခမိုဟန်က ခဏမျှ စဉ်းစားပြီးနောက် ပြန်လည်ဖြေကြားခဲ့သည်— “ဆန်ဖရန်စစ္စကိုရဲ့ လူဦးရေက တစ်သန်းနီးပါး ရှိပါတယ်။ ပင်လယ်ကွေ့ဧရိယာပါ ထည့်တွက်မယ်ဆိုရင် နေထိုင်သူဦးရေက သန်းနဲ့ချီ ရှိနေပါတယ်။ တကယ်လို့ ဒီဒေသမှာ ခရီးသွားတွေနဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေပါ အမြဲလိုလို စည်ကားနေတာကိုပါ ထည့်တွက်မယ်ဆိုရင် အနည်းဆုံး ရာနှင့်ချီတဲ့... ဒါမှမဟုတ် တစ်သန်းလောက်တောင် ရှိကောင်း ရှိနိုင်ပါတယ်။”
တက်ကျူက အံ့သြတကြီး အော်လိုက်သည်၊ “ဟင်၊ လူတစ်သန်းတောင် ဟုတ်လား။”
ကျွန်တော်ကိုယ်တိုင်လည်း ဖတ်ရှုခဲ့ရသည့် အချက်အလက်များအရ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် သိထားနှင့်ပြီးဖြစ်သော်လည်း တုန်လှုပ်သွားရဆဲပင် ဖြစ်သည်။
ဂျပန်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်း မြေငလျင်ကြီး ဖြစ်ပွားခဲ့စဉ်က လူပေါင်း ၂၀,၀၀၀ ခန့် သေဆုံးပျောက်ဆုံးခဲ့ရသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံအတွက်မူ ထိုဖြစ်ရပ်သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်နောက်ပိုင်း အဆိုးရွားဆုံး ဘေးအန္တရာယ်ပင် ဖြစ်ပေသည်။
ကံကောင်းထောက်မစွာဖြင့် ၎င်းသည် တိုဟိုကုဒေသတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့မဟုတ်ပါက တိုကျိုအနီးရှိ တိုခိုင်းဒေသတွင် အလားတူမြေငလျင်မျိုး သာများ ဖြစ်ပွားခဲ့မည်ဆိုလျှင် ဂျပန်နိုင်ငံအနေဖြင့် ပြန်လည်နာလန်ထူ၍ မရနိုင်သော အခြေအနေမျိုးနှင့် ရင်ဆိုင်ရဖွယ် ရှိသည်။
သို့ဆိုလျှင် ဆန်ဖရန်စစ္စကိုကရော မည်သို့ရှိမည်နည်း။
ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်သည် လူဦးရေနှင့် စီးပွားရေးစွမ်းအားတို့အရ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တွင် အကြီးဆုံးပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤပြည်နယ်တစ်ခုတည်း၏ ဂျီဒီပီ (GDP) ပမာဏမှာ ဗြိတိန်နှင့် ပြင်သစ်ကဲ့သို့သော နိုင်ငံများကိုပင် ကျော်လွန်ကာ ကမ္ဘာ့ပဉ္စမမြောက် အကြီးဆုံးအဖြစ် ရပ်တည်နေသည်။
ဤဒေသများအထဲမှ ဆန်ဖရန်စစ္စကိုနှင့် ဆီလီကွန်ဗေလီဧရိယာသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အချမ်းသာဆုံးပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် ထိပ်တန်းအရည်အချင်းရှိသူများ စုဝေးရာနေရာလည်း ဖြစ်ပေသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ၏ လူဦးရေမှာ သန်း ၃၃၀ ခန့် ရှိသည်။
အကောင်းမြင်ဘက်က စဉ်းစားရလျှင် လူတစ်သန်း သေဆုံးခဲ့သည်တိုင်အောင် ၎င်းသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု လူဦးရေ၏ ၀.၃ ရာခိုင်နှုန်းသာ ရှိပေမည်။ သို့ရာတွင် ပြဿနာမှာ ထိုသေဆုံးသွားမည့် လူတစ်သန်းဆိုသည်မှာ နိုင်ငံကို ရှေ့သို့တွန်းပို့နေကြသည့် အလွန်အရေးပါသော လူပုဂ္ဂိုလ်များ ဖြစ်နေခြင်းပင်တည်း။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကို အဓိကဒေသသုံးခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်ဟု ရှုမြင်နိုင်ပေသည်။
မြို့တော် ဝါရှင်တန်ဒီစီသည် နိုင်ငံရေးဗဟိုချက်ဖြစ်ပြီး၊ ဝေါလ်စထရိ ပါဝင်သည့် နယူးယောက်မြို့၏ မန်ဟက်တန်သည် ငွေကြေးဆိုင်ရာဗဟိုချက်ဖြစ်ကာ၊ ကယ်လီဖိုးနီးယား၏ ဆီလီကွန်ဗေလီဧရိယာမှာမူ စက်မှုလက်မှုဆိုင်ရာ ဗဟိုချက်ပင် ဖြစ်သည်။
ဆီလီကွန်ဗေလီတွင် အမေရိကန်ကုမ္ပဏီများသာမက ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှ ကော်ပိုရေးရှင်းကြီးများစွာတို့၏ သုတေသနဓာတ်ခွဲခန်းများနှင့် ရုံးချုပ်များ တည်ရှိနေကြသည်။
ထိုကုမ္ပဏီများတွင် အန်ပီအယ်လ် (NPL)၊ ဖေ့စ်နုဒ် (Facenote)၊ မိုက်ခရိုဆော့ဖ် (Microsoft)၊ ဂူဂဲလ် (Google)၊ အေအမ်ဇက် (AMZ)၊ ဆီဂိတ် (Seagate)၊ ဟျူဝတ်ပက်ကာ့ဒ် (Hewlett-Packard)၊ အေအမ်ဒီ (AMD)၊ အင်ဗီးဒီယား (Nvidia)၊ အင်တယ် (Intel)၊ မိုက်ခရိုနွန် (Micron)၊ နက်ဖလစ် (Netflix) စသည်တို့ ပါဝင်ကြသည်။
ကိုရီးယားကုမ္ပဏီများလည်း ခြွင်းချက်မဟုတ်ပေ။ ဆမ်ဆောင်းအလက်ထရောနစ်စ် (Samsung Electronics)၊ စီအယ်လ်အလက်ထရောနစ်စ် (CL Electronics) နှင့် အက်စ်ကေဟိုင်းနစ် (SK Hynix) တို့လည်း ဤဒေသတွင် သုတေသနစင်တာများ တည်ထောင်ထားကြသည်။
သို့သော် ဤကုမ္ပဏီများ တည်ရှိရာ အဆောက်အအုံများသာ ပြိုကျသွားပြီး ထိုနေရာတွင် လုပ်ကိုင်နေကြသူများ အသက်ဆုံးရှုံးသွားကြမည်ဆိုလျှင် မည်သို့ဖြစ်သွားမည်နည်း။
ပါမောက္ခမိုဟန်က ကျွန်ုပ်တို့ကို ကြည့်လျက် ဤသို့ပြောခဲ့သည်— “အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ခံစားရမယ့် စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးနဲ့ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ထိခိုက်ပျက်စီးမှုတွေက စဉ်းစားလို့တောင် မရနိုင်လောက်အောင် ကြီးမားပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေအနေနဲ့ ကမ္ဘာ့စူပါပါဝါနိုင်ငံရဲ့ အဆင့်အတန်းကိုပါ ဆုံးရှုံးသွားနိုင်ပါတယ်။”
လူ့သမိုင်းကြောင်းတစ်လျှောက်တွင် အင်ပါယာများသည် အမြဲတမ်း တည်ရှိခဲ့ကြသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သည် ကမ္ဘာ့ဗဟိုချက်ဖြစ်လာခဲ့ပြီး Pax Americana ခေတ်ကြီးကို စတင်ဖော်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ်လူသားများ ခံစားနေရသော ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် သုခချမ်းသာတို့မှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ချမှတ်ခဲ့သည့် အမိန့်စနစ်အောက်တွင် ရှိနေသည်ဟု ဆိုခြင်းက လွန်ကဲမည်မဟုတ်ပေ။
ထိုကဲ့သို့သောနိုင်ငံသာ အဆိုးရွားဆုံး ထိခိုက်ဒဏ်ရာကို ခံစားလိုက်ရပြီး ပြိုလဲသွားခဲ့မည်ဆိုလျှင်...
“တရုတ်နဲ့ ရုရှားတို့ကတော့ အဲဒီအခြေအနေကို ဘာမှမလုပ်ဘဲ လက်ပိုက်ကြည့်နေကြလိမ့်မယ်လို့ ကျွန်တော်တော့ မထင်ဘူး။”
ကျွန်တော့်ကျောပြင်ပေါ်တွင် အေးစက်သော ချွေးစေးများ စို့လာသည်ကို ခံစားလိုက်ရသည်။
ဤအခြေအနေအချို့ကို ကျွန်တော် ကြိုတင်ခန့်မှန်းထားခဲ့သော်လည်း ယခုကိစ္စမှာ ထိုအရာထက်ပင် ကျော်လွန်နေပေသည်။
ပါမောက္ခမိုဟန်က ခပ်ယဲ့ယဲ့ ပြုံးလိုက်သည်။
“သေချာတာကတော့ ဒါဟာ အစွန်းရောက်တဲ့ ယူဆချက်တစ်ခုပါပဲ။ ဒီလိုအရာမျိုး မဖြစ်လာဖို့ပဲ ကျွန်တော် မျှော်လင့်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ချာနိုဘိုင်း (Chernobyl) မတော်တဆမှုကြီးရဲ့ နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးတွေကိုတော့ ကျွန်ုပ်တို့ သေချာပေါက် ထည့်သွင်းစဉ်းစားရပါလိမ့်မယ်။”
တစ်ချိန်တုန်းက ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နှင့် ကမ္ဘာကို အပြိုင်ခွဲဝေယူထားခဲ့သော စူပါပါဝါနိုင်ငံကြီးတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု ပြိုလဲရခြင်းမှာ ချာနိုဘိုင်း နျူကလီးယားဘေးအန္တရာယ်ကြောင့် စတင်ခဲ့ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ သံသယဖြစ်ဖွယ်မရှိဘဲ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုသည် ထိုမတော်တဆမှု မရှိခဲ့လျှင်တောင်မှ ပြိုလဲသွားခဲ့မည်သာ ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ၎င်းသည် အဆုံးအဖြတ်ပေးလိုက်သည့် အဓိကလက်ချက်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်မှာ ငြင်းမရနိုင်သော အမှန်တရားပင်တည်း။
မတော်တဆမှုတစ်ခုကြောင့် လက်တစ်ဖက် ကျိုးသွားခဲ့လျှင်တောင်မှ သင့်လျော်သော ကုသမှုနှင့် စိတ်ပါလက်ပါ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်းဖြင့် ရှေးထက်ပင် ကျန်းမာလာနိုင်ပေသည်။ သို့သော် လက်တစ်ဖက်လုံး ပြတ်တောက်သွားခဲ့ပြီဆိုလျှင်မူ ကုသခြင်းနှင့် ပြန်လည်သန်စွမ်းရေး လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်းတို့သည် အဓိပ္ပာယ် မရှိတော့ပေ။
ကျန်ရှိသည့် ဘဝသက်တမ်းတစ်လျှောက်လုံးကို လက်တစ်ဖက်တည်းဖြင့်သာ ရှင်သန်သွားရတော့မည် ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ဤမြေငလျင်သည် မည်သည့်အခြေအနေကို ကိုယ်စားပြုနေသနည်း။
ကျွန်တော် မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်များသာ အမှန်အတိုင်းဖြစ်မည်ဆိုပါက ဆီလီကွန်ဗေလီဧရိယာသည် လုံးဝဥဿုံ ပျက်စီးသွားလိမ့်မည်။ မြေကြီးများ ကွဲအက်သွားမည်ဖြစ်ပြီး အဆောက်အအုံများ ပြိုကျလာလိမ့်မည်။ နောက်ဆက်တွဲ ဘာတွေဖြစ်လာမည်ကို ကျွန်တော် မမြင်ရတော့သော်လည်း ဆူနာမီလှိုင်းကြီးများ ပါ လိုက်ပါလာဖွယ် ရှိသည်။
ကံကောင်းသည့်အချက်တစ်ခုမှာ ၎င်းသည် ‘ကယ်လီဖိုးနီးယားမြေငလျင်’ ဟု ဆိုခြင်းထက် ‘ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြေငလျင်’ ဟုသာ ကြိုတင်ခန့်မှန်းထားခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် မြေငလျင်၏ သက်ရောက်မှုမှာ ကယ်လီဖိုးနီးယားတစ်ပြည်နယ်လုံးသို့ မပျံ့နှံ့ဘဲ ဆန်ဖရန်စစ္စကိုနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများတွင်သာ အကန့်အသတ်ဖြင့် ရှိနေဖွယ် ရှိသည်။
ဤအချက်တစ်ချက်တည်းပင်လျှင် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော အခြေအနေတစ်ခုဖြစ်သော်လည်း အဆိုးရွားဆုံး အခြေအနေစစ်စစ်ကြီးတော့ မဟုတ်သေးပေ။ တကယ်လို့သာ အယ်လ်အေ (LA) သို့မဟုတ် အခြားသော အဓိကမြို့ကြီးများပါ ပါဝင်သွားခဲ့မည်ဆိုပါက အသက်ဆုံးရှုံးမှုနှင့် ပစ္စည်းဥစ္စာ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုတို့မှာ ထိန်းချုပ်မရနိုင်လောက်အောင် ဖြစ်သွားပေလိမ့်မည်။
မည်သည့်အစီအမံများကိုပင် ချမှတ်ကြစေကာမူ မြေငလျင်ကို တားဆီး၍မရနိုင်ပေ။ ကံကောင်းထောက်မစွာဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့တွင် ပြင်ဆင်ရန် အချိန်အခါများကို ပေးအပ်ထားပြီး ဖြစ်သည်။
The Big One ရောက်ရှိလာရန်အတွက် အချိန်နှစ်လကျော်သာ လိုတော့သည်။
ထိုကာလအတွင်း ကျွန်ုပ်တို့ မည်သို့လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်ကြမည်နည်းဆိုသည့်အပေါ် မူတည်၍ ကျွန်ုပ်တို့၏ ကံကြမ္မာ၊ အမေရိကန်၏ ကံကြမ္မာ... နှင့် ကမ္ဘာကြီး၏ ကံကြမ္မာတို့ ဆုံးဖြတ်သွားလိမ့်မည် ဖြစ်သည်။