အခန်း (၁၄၀)
ဂျင်ဟူး သည် အသက်ကို ပြင်းပြင်းရှူသွင်းလိုက်ပြီးနောက် မိုက်ခရိုဖုန်းထဲသို့ စကားစပြောသည်။
"ကျွန်တော်တို့ ရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေအရ ဟိုဆောင်းစုငွေဘဏ် လုပ်ငန်းတွေ မရပ်ဆိုင်းခင် တစ်ညအလိုမှာ ငွေထုတ်ယူမှုပေါင်း ၄၅၀ ရှိခဲ့ပါတယ်။ တခြားအပ်ငွေရှင်တွေက သူတို့ရဲ့ငွေအတွက် စိုးရိမ်တကြီး စောင့်ဆိုင်းနေချိန်မှာ တစ်စုံတစ်ယောက်ကတော့ သူတို့ရဲ့ အပ်ငွေအားလုံးကို ထုတ်ယူသွားနိုင်ခဲ့ပါတယ်။"
ကန်ဂျင်ဟူး က ခေါင်းညိတ်၍ အသိအမှတ်ပြုလိုက်သည်။
"ငွေထုတ်ယူသွားတဲ့သူတွေထဲမှာ ဘဏ်အမှုဆောင်အရာရှိတွေရဲ့ ဆွေမျိုးသားချင်းတွေ၊ မိတ်ဆွေတွေ၊ နိုင်ငံရေးသမားတွေ၊ ဒေသတွင်း အရေးပါသူတွေ၊ ရှေ့နေတွေ၊ ဆရာဝန်တွေ၊ အနှစ်ချုပ်ရရင် ဘဏ်ရဲ့ VIP တွေ ပါဝင်နေပါတယ်။ ဘဏ်တံခါးတွေက ပိတ်ထားပြီး အွန်လိုင်းဘဏ်စနစ်ကိုလည်း ပိတ်ပင်ထားလျက်နဲ့ ဒီလူတွေက ဘယ်လိုလုပ် ငွေလွှဲပြောင်းမှုတွေ လုပ်နိုင်ခဲ့တာလဲ။ ပိုပြီး ရယ်စရာကောင်းတာက အဲဒီအချိန်မှာ ငွေကြေးကြီးကြပ်ရေးဌာန (FSS) က စစ်ဆေးရေးမှူးတွေက ရုံးချုပ်မှာ ရောက်နေပြီးသားပါ။ ဒါပေမဲ့ သူတို့က ငွေထုတ်ယူနေတာကို မြင်လျက်နဲ့ ဘာမှမလုပ်ခဲ့ကြဘူး။ ငွေကြေးကြီးကြပ်ရေးဌာနရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က တကယ်ပဲ ဘာလဲ။ ငွေကြေးအဖွဲ့အစည်းတွေကို ကြီးကြပ်ရမယ့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုက ဒီလို တရားမဝင်လုပ်ရပ်တွေကို မျက်ကွယ်ပြုထားတာက လက်ခံနိုင်စရာလား။"
ဂျင်ဟူး သည် ဒေါသကို မထိန်းနိုင်တော့ဘဲ သူ့လည်စည်းကို ဖြေလျော့လိုက်ပြီး အော်ဟစ်လိုက်သည်။
"ဒီတော့ ဒီလူယုတ်မာတွေက သာမန်အပ်ငွေရှင်တွေကို အွန်လိုင်းဘဏ်စနစ်သုံးခွင့်မပေးဘဲ တစ်ပြားမှ ထုတ်မရအောင် လုပ်ထားပြီး VIP တွေကိုတော့ သူတို့ငွေတွေအားလုံး ထုတ်ခွင့်ပေးလိုက်တာပေါ့! ပြီးတော့ ငွေကြေးကြီးကြပ်ရေးဌာနကလည်း ဘေးကနေ ရပ်ကြည့်နေခဲ့တယ်!"
ကန်ဂျင်ဟူး က လှောင်ပြောင်သလို မှတ်ချက်ပေးသည်။
"စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းတာက ငွေထုတ်ယူသွားတဲ့ လူ ၄၀၀ ကျော်စာရင်းထဲမှာ ကိုရီးယားပါတီရဲ့ အဓိကကိုယ်စားလှယ် ချွဲမြောင်ဟွမ်ရဲ့ ဇနီးလည်း ပါနေတာပဲ။ ခင်ဗျားသိတဲ့အတိုင်းပဲ၊ လွှတ်တော်အမတ် ချွဲက ကန်ဂျင်ဟူး ဟာ ငွေကြေးလိမ်လည်သူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဟိုဆောင်းစုငွေဘဏ်က လုံခြုံစိတ်ချရတယ်လို့ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ပြောဆိုထားခဲ့တာလေ။ ဒါပေမဲ့ သူကိုယ်တိုင်ကတော့ တစ်ညအလိုမှာပဲ သူ့ငွေတွေအားလုံးကို ထုတ်ယူသွားခဲ့တယ်။"
ဂျင်ဟူး သည် စားပွဲကို လက်သီးဖြင့် ထုလိုက်သည်။
"သမ္မတက ဟိုဆောင်းစုငွေဘဏ်ဟာ လုံခြုံတယ်လို့ ကြေညာနေချိန်မှာ ကိုရီးယားပါတီခေါင်းဆောင်ကပဲ အရင်ဆုံး ငွေထုတ်သွားတယ်ဆိုတာ ဘယ်လိုလုပ် ဖြစ်နိုင်မှာလဲ။ သမ္မတ ပြောတဲ့စကားတွေက အဓိပ္ပာယ်မရှိတဲ့ စကားတွေလို့ ကြားနေရသလား။ သူ့လိုလူတွေက သမ္မတရဲ့ တကယ့်ရန်သူတွေပဲ။ ဒီလို ရန်သူမျိုးတွေကို ကျွန်တော်တို့ အမြစ်ပြတ် ရှင်းထုတ်ရမယ်!"
"ပြီးတော့ လွှတ်တော်အမတ် ကင်ဟန်ချောလ်လည်း ဒီစာရင်းထဲမှာ ပါနေတယ်။ သူနဲ့ သူ့မိဘတွေနာမည်နဲ့ ရှိတဲ့ အကောင့်တွေထဲက ငွေတွေအားလုံးကို သူထုတ်ယူသွားခဲ့တယ်။ ခင်ဗျားက ဘဏ်ပြေးမှုကို မှားယွင်းမှုတစ်ခုလို့ ပြောပြီး ဘဏ်ကို အလုအယက်သွားတဲ့ အပ်ငွေရှင်တွေကို 'လမ်မင်း' ကြွက်တွေလို့ ခေါ်ခဲ့ပေမဲ့ သူကိုယ်တိုင်ကတော့ ငွေအတွက် အရင်ဆုံး ပြေးခဲ့တာပဲ။"
"သူက သူ့ကိုယ်သူ 'လမ်မင်း' ကြွက်လို့ ခေါ်ပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ဝေဖန်နေတာများလား။"
"ငွေထုတ်ယူသွားတဲ့ နိုင်ငံရေးသမား အများစုက ကိုရီးယားပါတီဝင်တွေ—လွှတ်တော်အမတ်တွေ၊ မြို့တော်ဝန်တွေ၊ ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေနဲ့ ကောင်စီဝင်တွေပဲ။ ဒီစာရင်းကိုသာ ကျွန်တော်တို့ ထုတ်ပြန်လိုက်ရင် ဒေသတွင်းမှာ တုန်လှုပ်ချောက်ချားမှုတွေ ဖြစ်လာလိမ့်မယ်။"
"ဟူး! ဒီရှက်တတ်ခြင်းမရှိတဲ့ ကြွက်စုတ်တွေကတော့ ဒေါသထွက်စရာပဲ။"
ကန်ဂျင်ဟူး က ဒေါသထွက်နေသော ဂျင်ဟူး ကိုယ်စား အနှစ်ချုပ်လိုက်သည်။
"ဒီလူတွေက သူတို့ငွေ သူတို့ထုတ်ယူသွားတယ်လို့ ထင်နေကြပေမဲ့ တကယ်တမ်းတော့ လုံးဝမဟုတ်ဘူး။ ဘဏ်ဒေဝါလီခံရတဲ့အခါ ကျန်ရှိတဲ့ ရန်ပုံငွေတွေကို အပ်ငွေရှင်တွေကို သူတို့ရဲ့ ဆုံးရှုံးမှုအချိုးအစားအတိုင်း ပြန်ပေးရတာ။ နောက်ဆုံးမှာတော့ ဒီလူတွေ ယူသွားတဲ့ ငွေပမာဏတွေက တခြားအပ်ငွေရှင်တွေ ရနိုင်မယ့် လျော်ကြေးကို လျော့နည်းသွားစေတယ်။ အနှစ်ချုပ်ရရင် သူတို့က တခြားအပ်ငွေရှင်တွေဆီကနေ ခိုးယူသွားတာနဲ့ အတူတူပဲ။ ဒီလူအားလုံးကို ချက်ချင်း စုံစမ်းစစ်ဆေးပြီး ထုတ်ယူသွားတဲ့ ငွေအားလုံးကို ပြန်လည်သိမ်းဆည်းရမယ်။"
"ငလျင်လှုပ်ပြီးချိန်မှာ ကျွန်တော်တို့က အဲဒီလောက်တောင် အားစိုက်ထုတ်ခဲ့ရင် အိုင်အက်စ် နဲ့ ဟိုဆောင်းစုငွေဘဏ်မှာ ပါဝင်ပတ်သက်သူအားလုံးကို ကျွန်တော်တို့ ဖမ်းမိပြီးသား ဖြစ်နေမှာ။"
"ဟိုဆောင်းစုငွေဘဏ်သာ ဒေဝါလီခံရရင် သာမန်ပြည်သူတွေပဲ ဒုက္ခရောက်လိမ့်မယ်။ အဲဒီအခါ ခင်ဗျားက ရန်သူတော်ကြီး ဖြစ်သွားလိမ့်မယ်။"
***
ပြည်သူလူထုသည် 'လမ်မင်း' ကြွက်များနှင့် ပတ်သက်သော မှတ်ချက်များကြောင့် ဆူပူအုံကြွနေကြသည်။
လွှတ်တော်အမတ် ကင်ဟန်ချောလ်က သူသည် အပ်ငွေရှင်များကို နှိမ့်ချပြောဆိုလိုခြင်း မဟုတ်ကြောင်း ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သော်လည်း အငြင်းပွားမှုမှာ ငြိမ်သက်သွားမည့် အရိပ်အယောင် မရှိပေ။
ဤအခြေအနေတွင် လုပ်ငန်းမရပ်ဆိုင်းမီ တစ်ညအလို၌ VIP များသာ ငွေထုတ်ယူခွင့်ရခဲ့ပြီး အိုင်အက်စ် က မျက်ကွယ်ပြုထားခဲ့သည်ဆိုသော သတင်းများ ထွက်ပေါ်လာရာ ပြည်သူတို့၏ ဒေါသမှာ ပေါက်ကွဲထွက်လာခဲ့သည်။
လွှတ်တော်အမတ် ချွဲမြောင်ဟွမ်က သတင်းယူရန် ရောက်လာသော သတင်းထောက်များကို ရှင်းပြသည်။
"ကျွန်တော် ဒါနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဘာမှမသိခဲ့ပါဘူး။ ဒါက ကျွန်တော့်ဇနီးရဲ့ လုပ်ရပ်သက်သက်ပါ။"
"တကယ်လား၊ ခင်ဗျား မသိခဲ့ဘူးပေါ့?"
"ကျွန်တော့်ဇနီးက ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ငွေကြေးကိစ္စတွေကို စီမံခန့်ခွဲတာဆိုတော့ ကျွန်တော်က ဘယ်လိုလုပ် သိမှာလဲ။"
"ခင်ဗျားကိုယ်တိုင် ဟိုဆောင်းစုငွေဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌ မင်ဆောင်းဂျူဆီကို ဖုန်းဆက်ခဲ့တယ်လို့ သတင်းတွေ ထွက်နေတာကို ဘယ်လို ရှင်းပြမလဲ။"
"……ကျွန်တော် အဲဒါကို မဖြေပါဘူး။"
သတင်းထောက်များနှင့် ဖုန်းပြောဆိုရာတွင် ကင်ဟန်ချောလ်က 'ကျွန်တော် အင်တာနက်ဘဏ်စနစ်ကို မသုံးနိုင်လို့ ကျွန်တော့်အစား လုပ်ပေးနိုင်တဲ့ မိတ်ဆွေတစ်ယောက်ကို ဖုန်းဆက်လိုက်တာပါ။ ဒါကို အခွင့်ထူးလို့ မထင်ခဲ့မိဘူး၊ သုံးစွဲသူအားလုံးအတွက် ရနိုင်မယ်လို့ ထင်ခဲ့တာ' ဟု ရယ်စရာကောင်းသော တုံ့ပြန်မှုမျိုး ပြောဆိုပြီးနောက် ဖုန်းချသွားခဲ့သည်။
ကိုရီးယားအမျိုးသားပါတီရုံးသို့ ကန့်ကွက်သည့် ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုများ ရောက်လာသည်။ ဟိုဆောင်းစုငွေဘဏ်သည် သူတို့၏ အမာခံနယ်မြေတွင် ရှိနေသဖြင့် ဖုန်းခေါ်ဆိုသူ အများစုမှာ ပါတီဝင်များပင် ဖြစ်နေသည်။
***
တက်ဂယူက အောက်ကို ငုံ့ကြည့်လိုက်သည်။
"မိဘများအသင်းက ဒီနေ့ ပြန်ပြီး လှုပ်ရှားနေပြန်ပြီ။"
ကျွန်တော် ထုတ်ပြန်ချက် ထုတ်လိုက်ကတည်းက မိဘများအသင်းမှ ဆန္ဒပြသူတွေက ကုမ္ပဏီရှေ့မှာ ရောက်နေကြသည်။ သက်ကြီးရွယ်အို ဒါဇင်ပေါင်းများစွာ စုဝေးပြီး ဆိုင်းဘုတ်တွေ ချိတ်ဆွဲကာ အသံချဲ့စက်တွေနဲ့ပါ ဆန္ဒပြနေကြသည်။
ဆန္ဒပြတာက တစ်ပိုင်းထားဦး၊ 'လက်ဝဲအစွန်းရောက် လှုံ့ဆော်မှု'၊ 'ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံကို ကာကွယ်ရေး' စတဲ့ စကားလုံးတွေ ဘာကြောင့် သုံးနေရတာလဲဆိုတာ ကျွန်တော် နားမလည်နိုင်ဘူး။ ပြီးတော့ သူတို့က ဘာလို့ အမေရိကန်အလံတွေကို ဝှေ့ယမ်းနေကြတာလဲ။
ကျွန်တော်လောက် အမေရိကန်နဲ့ ရင်းနှီးပြီး အရင်းရှင်စနစ်ကို ကြိုက်တဲ့သူ နောက်ထပ် ဘယ်သူရှိသေးလဲ။
စုဝေးမှုအတွက် တရားဝင် အကြောင်းကြားချက် မရှိသော်လည်း ရဲတပ်ဖွဲ့က ဘာမှ ဝင်ရောက်မစွက်ဖက်ခဲ့သလို ရုပ်သံလိုင်းကြီး သုံးခုနဲ့ ရှေးရိုးစွဲ သတင်းစာတွေကလည်း ဒီဖြစ်ရပ်ကို ပြည်သူတွေအတွက် အဆင်ပြေအောင် ပုံဖော်ပြီး စိတ်အားထက်သန်စွာ ဖော်ပြနေကြသည်။
သတင်းဖော်ပြချက်တွေကို ဖတ်ရင်း ကျွန်တော် ပြုံးစိစိ ဖြစ်မိသည်။
"ဒီလူယုတ်မာတွေကတော့..."
"ခင်ဗျား ဒါကို မျှော်လင့်ထားတာလား?"
"မမျှော်လင့်ထားဘူး၊ သူတို့ ဒီလောက်ထိ ယုတ်မာလိမ့်မယ်လို့ မထင်ခဲ့မိဘူး။"
လုပ်ငန်းမရပ်ဆိုင်းမီ တစ်ညအလိုမှာ VIP တွေကိုပဲ ငွေထုတ်ခွင့်ပေးလိမ့်မယ်လို့ ကျွန်တော် လုံးဝ မတွေးခဲ့မိဘူး။ ကျန်ရှိတဲ့ငွေတွေကို လက်ရှိ ရှိပြီးသားလူတွေကို ပေးလိုက်တဲ့အတွက် သာမန်သုံးစွဲသူတွေအတွက် ကျန်တဲ့ပမာဏက ပိုပြီး လျော့နည်းသွားခဲ့ရသည်။
"ကျွန်တော်တို့ အဲဒီငွေတွေကို ပြန်ရနိုင်မလား?"
"ခက်ခဲလိမ့်မယ်။"
သူတို့အနေနဲ့ စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ အရေးယူမှုတွေ ဒါမှမဟုတ် ပြစ်ဒဏ်တွေ ခံရရင်တောင်မှ ထွက်သွားပြီးသားငွေတွေကို ပြန်ရဖို့က မလွယ်ဘူး။
"ဒီအခြေအနေမှာ ကိုရီးယားအမျိုးသားပါတီဆီ သွားပြီး ဆန္ဒပြသင့်တာ မဟုတ်ဘူးလား။"
"ဒုက္ခသည်တွေကတော့ အဲဒီကို ရောက်နေလောက်ပြီ။"
ဘယ်သူမှ ဟိုဆောင်းစုငွေဘဏ်ကို လုံခြုံတယ်လို့ မယုံကြည်တော့ဘူး။ ဒုက္ခသည်တွေက အစိုးရရဲ့ ကြေညာချက်ကို မျှော်လင့်ချက်အနည်းငယ်လေးနဲ့ စောင့်ဆိုင်းနေကြတယ်။
ကျွန်တော့်အပေါ် ပြင်းထန်တဲ့ ဝေဖန်မှုတွေ ရှိနေပေမဲ့ နိုင်ငံရေးလောကကတော့ ပါးစပ်ပိတ်ထားကြသည်။ မီဒီယာတွေကလည်း တစ်ချိန်ချိန်မှာ ကျွန်တော့်ကို ဝေဖန်တာ ရပ်သွားပုံရသည်။
တက်ဂယူက မယုံကြည်နိုင်စွာဖြင့် မေးလိုက်သည်။ "ဒါပေမဲ့ ဒီလိုဖြစ်လာမယ်ဆိုတာ ဘယ်သူမှ မသိခဲ့ကြဘူးလား?"
ကျွန်တော် လျှာသပ်လိုက်ပြီး ပြန်ဖြေလိုက်သည်။ "လူသားတွေက မိုက်မဲကြပြီး အမှားတွေကိုပဲ ထပ်ခါထပ်ခါ လုပ်နေတတ်ကြတယ်။"
ပူဖောင်းကွဲသွားတာ ဒါမှမဟုတ် စီမံခန့်ခွဲမှု လွဲချော်သွားတာမျိုး မဖြစ်မချင်း ဘယ်သူမှ အမှန်တရားကို မသိနိုင်ဘူး။ ဒါပေမဲ့ တစ်ခါဖြစ်လာပြီဆိုရင်တော့ အဲဒီအချိန်အထိ ဖုံးကွယ်ထားခဲ့တဲ့အရာတွေက ဘာမှ မစစ်ထုတ်ဘဲ ပွင့်ထွက်လာတတ်တယ်။
ဟိုဆောင်းစုငွေဘဏ်က ပတ်ဆီဟျောင်းကို ပေးထားတဲ့ အခွင့်ထူးတွေကြောင့်ပဲ ကြီးထွားလာခဲ့တာ။
စဉ်းစားကြည့်လျှင် ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍမှ စီမံကိန်းများအနက် ဆယ်ခုတွင် တစ်ခုလောက်သာ အောင်မြင်နိုင်ခြေရှိသည်။ သို့သော်လည်း ဟိုဆောင်းစုငွေဘဏ်သည် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရင်း သိသာထင်ရှားသော အမြတ်အစွန်းများ ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းမှာ ဆုံးရှုံးမှုများ ရှိလာလျှင်ပင် အခွန်ထမ်းပြည်သူတို့၏ ငွေကြေးဖြင့် အကာအကွယ်ရနေသောကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။
သို့သော် ဘဏ်စီမံခန့်ခွဲသူများကမူ ၎င်းတို့၏ ထူးချွန်သော စီမံခန့်ခွဲမှုစွမ်းရည်ကြောင့်ဟု မှားယွင်းစွာ ယုံကြည်နေခဲ့ကြသည်။
ထို့ကြောင့် သူတို့သည် အန္တရာယ်များသော စီမံကိန်းများတွင် ဆက်လက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခဲ့ကြပြီး ထိုလုပ်ငန်းများအတွက် ချေးငွေများ အတည်ပြုပေးရန် အထူးရည်ရွယ်ချက်ရှိသော အဖွဲ့အစည်းများကို ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။
ပြဿနာများ ပေါ်ပေါက်လာသည့်အခါတွင်လည်း ၎င်းတို့ကို ဖုံးကွယ်ရန် စာရင်းဇယားများကို ပြင်ဆင်မွမ်းမံခဲ့ကြသည်။ ချက်ချင်းပေါ်ပေါက်လာသော ဆုံးရှုံးမှုများကို အမြတ်ငွေများ ထုတ်လုပ်ခြင်းဖြင့် အလွယ်တကူ ပြန်လည်ဖြည့်ဆည်းနိုင်မည်ဟု သူတို့ ယုံကြည်နေပုံရသည်။
"တကယ်တော့ ဒီလို တရားမဝင် ချေးငွေထုတ်ပေးတာတွေနဲ့ စာရင်းအတုလုပ်တာတွေက အပေါင်းအပါ မပါဘဲနဲ့တော့ ဖြစ်လာမှာ မဟုတ်ဘူး။ အောက်ခြေဝန်ထမ်းကနေ လွှတ်တော်အမတ်တွေအထိ တစ်စုံတစ်ရာ မရလိုက်တဲ့သူ ရှိလိမ့်မယ်လို့ ကျွန်တော် မထင်ဘူး။"
အခြားစုငွေဘဏ်များနှင့် မတူဘဲ ဤကိစ္စရပ်မှာ ယခုအချိန်အထိ ပေါ်ပေါက်မလာခဲ့ခြင်းမှာ အကြောင်းရင်း နှစ်ခုကြောင့်ဖြစ်သည်။
တစ်ခုမှာ ၎င်းသည် သမ္မတ၏ ဆွေမျိုးတော်စပ်သူများနှင့် ဆက်စပ်နေသဖြင့် ကြီးကြပ်ရေးအေဂျင်စီက စာရင်းများကို ပေါ့ပေါ့ဆဆ စစ်ဆေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဒုတိယအချက်မှာ ဘဏ်၏ အရွယ်အစားသည် တစထက်တစ ကြီးထွားလာနေခြင်း ဖြစ်သည်။
ချေးငွေပေါင်း ဝမ် ၁ ထရီလီယံကို ပြန်မရနိုင်လျှင်တောင် ဝမ် ၁.၅ ထရီလီယံ အပ်ငွေရရှိခြင်းက ပြဿနာမဟုတ်ပေ။ ဝမ် ၂ ထရီလီယံ ပြန်မရနိုင်လျှင် ဝမ် ၃ ထရီလီယံ အပ်ငွေရရှိခြင်းက လုံခြုံနေမည်သာ။
သို့သော် တိုးတက်မှုနှုန်း စတင်နှေးကွေးလာသောအခါ ပြဿနာများ စတင်ပေါ်ပေါက်လာသည်။
ဘဏ်ခွဲများနှင့် ဝန်ထမ်းအင်အားကို မဆင်မခြင် တိုးချဲ့လိုက်ခြင်းကြောင့် ပုံသေကုန်ကျစရိတ်များ မြင့်တက်လာသော်လည်း အပ်ငွေတိုးနှုန်းမှာမူ လျော့ကျလာခဲ့သည်။
ချေးငွေများမှာ အချိန်ဇယားအတိုင်း ပြန်လည်မရရှိတော့ဘဲ အတိုးနှုန်းမြင့်မားသည့် အပ်ငွေများမှာလည်း တစ်ခုပြီးတစ်ခု ရင့်ကျက်လာသည်။ ငွေကြေးလည်ပတ်မှု မရပ်တန့်သွားစေရန် သူတို့သည် အဆင့်နိမ့်ငွေချေးစာချုပ်များကို ထုတ်ဝေခြင်းဖြင့် ဖြေရှင်းခဲ့ကြသည်။
သို့သော် အကြွေးများကို အချိန်အကြာကြီး လှည့်ပတ်နေ၍ မရနိုင်တော့ပေ။
ကျွန်တော့်အနေဖြင့် ဝင်ရောက်မစွက်ဖက်ခဲ့လျှင်ပင် တစ်နှစ်အတွင်း ပြိုလဲသွားမည့် အခြေအနေဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်အထိ သူတို့သည် အနက်ရောင်တွင်းပေါက်တစ်ခုကဲ့သို့ သာမန်ပြည်သူများ၏ ငွေကြေးများကို ဆက်လက်စုပ်ယူနေဦးမည်သာ။
"ဒါက ရှားပါးတဲ့ ဖြစ်ရပ်မျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ အိုင်အမ်အက်ဖ် (IMF) အကျပ်အတည်း ဒါမှမဟုတ် ကတ်အကျပ်အတည်းကိုပဲ ကြည့်လိုက်ပါ။"
စီမံခန့်ခွဲမှု ချို့ယွင်းချက်များ ပေါက်ကွဲထွက်ခါနီးအချိန်အထိ အစိုးရက လက်ပိုက်ကြည့်နေခဲ့သည်။
အမြဲတမ်းလိုလိုပင် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးမှာ သာမန်ပြည်သူများဆီသို့သာ ရောက်ရှိလာတတ်သည်။
***
ဟိုဆောင်းစုငွေဘဏ်၏ လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်ခြင်းသည် တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ကြီးမားသော လှုပ်ခတ်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
၎င်းသည် ကန်ဂျင်ဟူး ၏ တောင်ကိုရီးယားတွင်၊ အထူးသဖြင့် ဘဏ္ဍာရေးကဏ္ဍတွင် မည်မျှလွှမ်းမိုးမှုရှိသည်ကို ပြသလိုက်သည့် သက်သေပင် ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင်တော့ နောက်ထပ် ဆွေးနွေးစရာ မလိုတော့ပေ။
သူထုတ်ပြန်ချက် ထုတ်လိုက်သည့်အချိန်မှစ၍ ဘဏ္ဍာရေးကုမ္ပဏီများက ဟိုဆောင်းစုငွေဘဏ်ကို အနီးကပ် စောင့်ကြည့်လာကြသည်။ ဘဏ်၏ ဒေဝါလီခံရမည့်အခြေအနေကို အကြောင်းမဲ့ ညွှန်းဆိုခြင်းမျိုး မဟုတ်ကြောင်း လုပ်ငန်းနယ်ပယ်မှ မည်သူမျှ မငြင်းဆဲခဲ့ကြပေ။
တစ်စုံတစ်ရာသော ဒေဝါလီခံရမည့် အခြေအနေ ရှိနေသည်မှာ သေချာသော်လည်း အရေးကြီးသည့် မေးခွန်းမှာ ၎င်း၏ ပမာဏ မည်မျှရှိသနည်းဟူသည် ဖြစ်သည်။
အသေးစိတ် စာရင်းစစ်ဆေးခြင်းနှင့် ကွင်းဆင်းစစ်ဆေးခြင်းများ စတင်လာသောအခါ လူတိုင်းမှာ အထူးသတိထားနေကြသည်။
အစပိုင်းတွင် အပ်ငွေမပေးနိုင်တော့သည့် ပမာဏမှာ ဝမ်ဘီလီယံ ရာနှင့်ချီ ရှိသည်ဟု သတင်းထွက်ပေါ်လာပြီး ထိုအချိန်တွင် အစိုးရအနေဖြင့် ဝင်ရောက်ဖြေရှင်းနိုင်လိမ့်မည်ဟု လူအများက ထင်မှတ်ခဲ့ကြသည်။
သို့သော် ထိုပမာဏမှာ ဝမ် ၁ ထရီလီယံအထိ လျင်မြန်စွာ တိုးလာခဲ့သည်။ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုမှာ အစပျိုးကာစသာ ရှိသေးသဖြင့် မည်မျှအထိ ပိုမိုကြီးထွားလာမည်ကို မည်သူမျှ မခန့်မှန်းနိုင်ကြပေ။
အဖွဲ့အစည်းများက ဟိုဆောင်းစုငွေဘဏ်၏ ငွေချေးစာချုပ်များကို အလုအယက် ရောင်းထုတ်ကြသည်။ စာချုပ်၏ အဆင့်သတ်မှတ်ချက်မှာ 'AA Stable' ဟု ဆိုထားသော်လည်း ရုတ်တရက် ရောင်းချမှုများကြောင့် ဈေးနှုန်းမှာ တစ်ဝက်ကျော်အထိ ထိုးကျသွားသည်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများက မူရင်းငွေနှင့် အတိုးကို ပြန်ရရန် ရင့်ကျက်သည့်အချိန်အထိ စောင့်ဆိုင်းနေမည့်အစား ကြီးမားသော ဆုံးရှုံးမှုကို ခံယူပြီး ရောင်းထုတ်ရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်ကြသည်။
၎င်းသည် ဟိုဆောင်းစုငွေဘဏ်အနေဖြင့် ရင့်ကျက်သည့်အချိန်အထိ အသက်ဆက်နိုင်မည် မဟုတ်ကြောင်း ဈေးကွက်၏ အမြင်ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ပြသနေသည်။
ဤအချိန်တွင် မီဒီယာများကလည်း အခြေအနေ၏ လေးနက်မှုကို စတင်သဘောပေါက်လာကြသည်။
ပင်မမီဒီယာများမှာ အစိုးရကို ဆန့်ကျင်သည့် ဆောင်းပါးများ ရေးသားရန် ရှောင်ကြဉ်လေ့ရှိပြီး အစိုးရ၏ တရားဝင် ထုတ်ပြန်ချက်ကိုသာ စောင့်ဆိုင်းလေ့ရှိကြသည်။
သို့သော် အစိုးရက စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု ကြာမြင့်မည်ဟု အကြောင်းပြကာ ဆယ်ရက်နီးပါးအထိ ထုတ်ပြန်ချက်ကို ရွှေ့ဆိုင်းထားခဲ့သည်။
ပြဿနာမရှိပါက စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုမှာ ပိုမိုစောစီးစွာ ပြီးဆုံးမည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ အပ်ငွေမပေးနိုင်သည့် အခြေအနေ ရှိနေကြောင်း ဝန်ခံလိုက်ခြင်းနှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်။
စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု သက်တမ်းတိုးကြောင်း ကြေညာပြီးနောက် ဟိုဆောင်းစုငွေဘဏ်၏ ငွေချေးစာချုပ်ဈေးနှုန်းများမှာ မျက်နှာတန်ဖိုး၏ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ထိုးကျသွားခဲ့ပြီး အခြားစုငွေဘဏ်များ၏ ငွေချေးစာချုပ်ဈေးနှုန်းများလည်း ပြင်းထန်စွာ ကျဆင်းသွားသည်။ ဘဏ္ဍာရေးကဏ္ဍတစ်ခုလုံးတွင် စိုးရိမ်မှုများ စတင်ပျံ့နှံ့လာသည်။
သတိကြီးစွာ ထားနေခဲ့သော မီဒီယာများကလည်း နောက်ကျမှ အခြေအနေကို ဖော်ပြလာကြသည်။
[(Breaking News) ဟိုဆောင်းစုငွေဘဏ်၌ ဝမ် ၃ ထရီလီယံကျော် စာရင်းအတုပြုလုပ်မှု ရှိနေဟု ခန့်မှန်း]
[(Urgent News) ဟိုဆောင်းစုငွေဘဏ် သမိုင်းတစ်လျှောက် အဆိုးရွားဆုံး စာရင်းအတုပြုလုပ်မှုနှင့် ရင်ဆိုင်နေရ]
[လုပ်ငန်းမရပ်ဆိုင်းမီ တစ်ညအလိုအထိ အဆင့်နိမ့်ငွေချေးစာချုပ်များ ရောင်းချခဲ့ကြောင်း ဖော်ထုတ်]
[မူရင်းငွေနှင့် အတိုးအတွက် ဝမ်သန်း ၅၀ အထိသာ ကာကွယ်ပေးမည်၊ အဆင့်နိမ့်ငွေချေးစာချုပ်များ မပါဝင်]
သတင်းကို ဖတ်ရှုရသူများမှာ ဒေဝါလီခံရမည့် ပမာဏကို ကြည့်ပြီး တုန်လှုပ်သွားကြသည်။
အင်တာနက်ပေါ်တွင်လည်း ရှုပ်ထွေးသွားခဲ့သည်။
– စုငွေဘဏ်က အပ်ငွေမပေးနိုင်တဲ့ ပမာဏက ဝမ် ၃ ထရီလီယံ ကျော်တယ်ဆိုတာ တကယ်လား။
– ဝိုး! သမ္မတရဲ့ ဆွေမျိုးတွေရဲ့ စွမ်းဆောင်ရည်ကို အံ့အားသင့်မိတယ်! ဒီလောက်ထိ လုပ်နိုင်လိမ့်မယ်လို့ မထင်ခဲ့ဘူး။ သမ္မတရဲ့ သမက်ဖြစ်နေတာ မဆန်းပါဘူး။
– လုပ်ငန်းပြန်စဖို့ အခွင့်အရေး မရှိတော့ဘူးလား? ㅜㅜ
– ဟားဟား၊ သူတို့က အရင်းအနှီး ပြတ်လပ်နေတာ ကြာပြီလေ၊ ဒါကြောင့် ဒေဝါလီခံရဖို့က သေချာနေပြီ။
– သမ္မတ vs အိုတာကူ၊ ဒုတိယအချီ။ အိုတာကူ အနိုင်ရသွားပြီ!
– သမ္မတကတော့ နှစ်ကြိမ်ဆက်တိုက် ရှုံးနိမ့်သွားပြီ။ သူ ပိုကြိုးစားဖို့ လိုလိမ့်မယ်။
– မျှော်လင့်ထားတဲ့အတိုင်းပဲ၊ ကန်ဂျင်ဟူး က မှန်နေတာပဲ။ အို! ဘုရားသခင် ဂျင်ဟူး!
– ကျွန်တော်ကတော့ ကန်ဂျင်ဟူး ကြောင့် အသက်ရှည်ခဲ့ရတယ်။ ကျွန်တော့်အဖေလည်း ဘဏ်ဝန်ထမ်းရဲ့ ဖိအားပေးမှုကြောင့် အဆင့်နိမ့်ငွေချေးစာချုပ် ဝယ်မိတော့မလို့လို့ ပြောတယ်။
– ဒီတစ်ခါတော့ ကန်ဂျင်ဟူး က လူအများကြီးကို ကယ်တင်လိုက်တာပဲ။
– ဒါနဲ့ အဆင့်နိမ့်ငွေချေးစာချုပ် ဝယ်ထားတဲ့သူတွေကရော ဘာဖြစ်သွားမလဲ။ ဝယ်ထားတဲ့သူတွေ နည်းပုံမပေါ်ဘူး။
– အပ်ငွေပြန်ရဖို့တောင် အခွင့်အရေးမရှိတော့တာ၊ အဆင့်နိမ့်ငွေချေးစာချုပ်တွေအတွက်တော့ မျှော်လင့်ချက် လုံးဝမရှိတော့ပါဘူး။
***
၁၅ ရက်မြောက်နေ့တွင် အစိုးရက စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုရလဒ်များကို နောက်ဆုံးတွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ဘဏ္ဍာရေးကြီးကြပ်ရေးဝန်ဆောင်မှုဌာန အကြီးအကဲ ချွဲဂျုံဟိုက သတင်းထောက်များရှေ့မှောက်တွင် ရပ်တည်ပြောကြားသည်။
"စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုအရ ကြီးမားတဲ့ စာရင်းအတုပြုလုပ်မှုတွေ ရှိနေတာကို တွေ့ရှိရပါတယ်။ ဟိုဆောင်းစုငွေဘဏ်ရဲ့ လက်ရှိ Bအိုင်အက်စ် အချိုးမှာ ၅၃ ရာခိုင်နှုန်းသာ ရှိပြီး အရင်းအနှီး ပြတ်လပ်နေတဲ့ အခြေအနေမှာ ရှိနေပါတယ်။ ဒါကြောင့် လက်ရှိအချိန်မှာ လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှု ပြန်လည်စတင်ဖို့ ခက်ခဲလိမ့်မယ်ဆိုတာ အသိပေးလိုပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ဆောင်မှုကော်မရှင်ကို ချက်ချင်းခေါ်ယူပြီး ၎င်းကို ဒုက္ခရောက်နေသော ဘဏ္ဍာရေးအဖွဲ့အစည်းအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ စီမံခန့်ခွဲမှု တိုးတက်စေဖို့ နည်းလမ်းများကို ရှာဖွေသွားပါမယ်။"
ကြေညာချက် ပြီးဆုံးသည်နှင့် သတင်းထောက်များ၏ မေးခွန်းများ မိုးမွှန်အောင် ထွက်ပေါ်လာသည်။
"စီမံခန့်ခွဲမှု တိုးတက်ဖို့ဆိုတာ ဖြစ်နိုင်ပါ့မလား? ဒါက အနှစ်သာရအားဖြင့် ဒေဝါလီခံတာ မဟုတ်ဘူးလား?"
"ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်က ကြီးမားတဲ့ စာရင်းစစ်ဆေးမှုနဲ့ ကွင်းဆင်းစစ်ဆေးမှုတွေ လုပ်ခဲ့တာပဲ၊ ဘာလို့ ဒီဒေဝါလီခံရမယ့် အခြေအနေကို မတွေ့ရှိခဲ့တာလဲ?"
"လုပ်ငန်းမရပ်ဆိုင်းမီ တစ်ညအလိုမှာ တရားမဝင် ငွေထုတ်ယူမှုတွေကို ဘာလို့ မတားဆီးခဲ့တာလဲ?"
"နှစ်ပတ်လောက်ကမှ ပြဿနာမရှိဘူးလို့ ပြောခဲ့တာလေ၊ အခု ဘာတွေ ဖြစ်ကုန်တာလဲ?"
“ဘဏ္ဍာရေးကြီးကြပ်ရေးဝန်ဆောင်မှုဌာနရဲ့ အကြီးအကဲတစ်ယောက်အနေနဲ့ ပြည်သူလူထုကို အရင်ဆုံး တောင်းပန်သင့်တာ မဟုတ်ဘူးလား။”
ချွဲဂျုံဟိုသည် မျက်နှာပေါ်မှ စီးကျလာသော ချွေးစက်များကို ပဝါဖြင့် သုတ်လိုက်ပြီး စကားတစ်ခွန်းသာ ပြောလိုက်သည်။
“ကျွန်တော် မေးခွန်းတွေကို ဖြေကြားပေးမှာ မဟုတ်ပါဘူး။”
***
ထိတ်လန့်သွားကြသော အပ်ငွေရှင်များအားလုံး ဟိုဆောင်းစုငွေဘဏ် ရုံးချုပ်ရှေ့သို့ အလုအယက် ရောက်လာကြသည်။ သို့သော် ဘဏ်တံခါးများမှာ တင်းကျပ်စွာ ပိတ်ထားပြီး လုပ်ငန်းရပ်ဆိုင်းကြောင်း အသိပေးစာတစ်စောင်သာ ကပ်ထားသည်။
“တံခါးဖွင့်ပေးစမ်း!”
“ငါ့ပိုက်ဆံ ပြန်ပေး!”
“ဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌကို အပြင်ထွက်လာခိုင်းစမ်း!”
ကင်ဆွန်းရယ်မှာ မြေပြင်ပေါ်တွင် ထိုင်ချလိုက်ပြီး ငိုရှိုက်ကာ လက်အုပ်ချီ၍ အပူတပြင်း တောင်းပန်နေမိသည်။
“အို... ဘုရားရေ! ငါမှားသွားပြီ။ ငါက မိုက်မဲလွန်းလို့ အဆင့်နိမ့်ငွေချေးစာချုပ်ဆိုတာ ဘာမှန်းတောင် မသိခဲ့ဘူး။ အဲဒီပိုက်ဆံတွေမရှိရင် ငါ့ယောက်ျားနဲ့ ငါ သေရလိမ့်မယ်။ ကျေးဇူးပြုပြီး ကယ်တင်ပေးကြပါ။ ဒီလိုမျိုးပဲ တောင်းပန်ပါတယ်၊ ကျေးဇူးပြုပြီး ကျွန်မပိုက်ဆံတွေ ပြန်ပေးကြပါရှင်။”