အခန်း ၁၈၀ - သာမန်အသိအမြင်ထက်ကျော်လွန်ခြင်း
လင်ချင်းဟဲ့ သည် ထိုကဲ့သို့သော အဖြစ်အပျက်မျိုးကို တစ်ခါမျှ မကြားဖူးခဲ့ပေ။ ထိုအခြေအနေမှာ လက်ခံနိုင်ဖွယ်ရှိသည့် အတိုင်းအတာကို လုံးဝ ကျော်လွန်သွားခဲ့သည်။
ထိုကိစ္စကို ဖုံးဖိထားခဲ့သော်လည်း ဆယ်မိုင်ပတ်လည်အတွင်းတွင်မူ လူတိုင်းသိရှိထားကြသည်။ သို့သော်လည်း အာဏာပိုင်များက လာရောက်ဖမ်းဆီးခြင်းမျိုး မရှိခဲ့ပေ။ ဖမ်းဆီးစရာကလည်း ဘာရှိဦးမည်နည်း။ သားအမိနှစ်ယောက်က "တတိယမြောက် မ" အတွက် သားယောက်ျားလေးတစ်ယောက် ရစေရန် အသက်အရွယ်ကြီးရင့်နေပြီဖြစ်သော လင်မယားနှစ်ဦးကို အတင်းအကျပ် ဖိအားပေးကာ ဝမ်လင် ကို သူမ၏ ခယ်မထံမှ ကလေးတစ်ယောက် "ငှား" ရန် စေခိုင်းခြင်းသာ ဖြစ်သည်။
ဤအဖြစ်အပျက်က လင်ချင်းဟဲ့ ကို အလွန်အမင်း စိတ်မသက်မသာ ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ကျေးလက်ဒေသ၏ ဓလေ့ထုံးစံအချို့မှာ မည်မျှခေတ်နောက်ကျနေသည်ကို သူမ သိလိုက်ရသည်။ ထိုကဲ့သို့သော ကိစ္စရပ်များအပေါ် ဒေသခံတို့၏ သည်းခံနိုင်စွမ်းမှာ စိုးရိမ်ရလောက်အောင်ပင် မြင့်မားနေသည်။ ကျေးလက်ဘဝဆိုသည်မှာ "ဖြူစင်ရိုးသား" ရုံသက်သက်မဟုတ်ကြောင်းကို ဤအဖြစ်အပျက်က ထင်ရှားစွာ သက်သေပြနေသည်။
လင်ချင်းဟဲ့ သည် ထိုကိစ္စကို ခေါင်းထဲမှ ထုတ်ပစ်ရန်သာ ဆုံးဖြတ်လိုက်သည်။ သူမ၏ လက်ရှိအာရုံမှာ နေ့စဉ်လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်များသာ ဖြစ်သည်။ အရိုးခိုက်မတတ် အေးစက်လှသော ရာသီဥတုအောက်တွင် နေ့တိုင်း စက်ဘီးနင်း၍ ကျောင်းသွားရခြင်းပင်။
ကြိုတင်အသိပေးခြင်းမရှိဘဲ ကျိုးချင်းပိုင် က မြို့နယ်ဘက်မှ ရေနွေးအိတ်လေးတစ်လုံး ဝယ်လာပေးခဲ့သည်။ ရေနွေးဖြည့်ထားလိုက်လျှင် အိတ်က အချိန်အတော်ကြာ နွေးနေတတ်သဖြင့် သူမ၏ ရင်ခွင်ထဲတွင် ပိုက်ထားရသည်မှာ အလွန်ပင် သက်သောင့်သက်သာ ရှိလှသည်။
ကျိုးချင်းပိုင် သည် လက်ရှိတွင် အလုပ်မရှိသေးသဖြင့် လင်ချင်းဟဲ့ ကို နေ့တိုင်း စက်ဘီးဖြင့် ကျောင်းလိုက်ပို့ပေးရန် အတင်းဇွတ်လုပ်သည်။ သူမအနေဖြင့် ဤမျှအေးစက်သည့်ဒဏ်ကို ခံ၍ လိုက်ပို့စရာမလိုကြောင်း ပြောသော်လည်း သူက အလျှော့မပေးသဖြင့် နောက်ဆုံးတွင် သူမလည်း ခွင့်ပြုပေးလိုက်ရသည်။
"ဆရာမလင်၊ ခင်ဗျားယောက်ျားက ခင်ဗျားအပေါ် တကယ့်ကို အချစ်ကြီးတာပဲ" ဟု လင်ချင်းဟဲ့ နှင့် ရင်းနှီးသည့် ဆရာမရှုက ကျိုးချင်းပိုင် ပြန်သွားသည်ကို ကြည့်ရင်း မှတ်ချက်ပေးသည်။
ဆရာမရှုဆိုသည်မှာ လင်ချင်းဟဲ့ တစ်ယောက် ဒေသခံ ပညာတတ်လူငယ်များကို ပြန်လည်တုံ့ပြန်ခဲ့စဉ်က အနားတွင်ရှိနေခဲ့သည့် အမျိုးသမီးဆရာမပင် ဖြစ်သည်။ သူမကိုယ်တိုင်လည်း ပညာတတ်လူငယ်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး လုပ်သက်အကြီးဆုံးဖြစ်သော်လည်း ယခုအခါတွင်မူ ရွာမှ တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးနှင့် လက်ထပ်ကာ အဆင်ပြေပြေ နေထိုင်နေသူဖြစ်သည်။
လင်ချင်းဟဲ့ က ပြုံးလိုက်သည်။ "သူက အလုပ်မရှိလို့ အားနေတာပါ"
သူမက ထိုအကြောင်းကို ဆက်မပြောတော့ဘဲ သက်ပြင်းချကာ "ဒီနှစ်တော့ ဘယ်တော့မှ အားလပ်ရက်ရမလဲ မသိဘူး။ ရာသီဥတုကလည်း အရမ်းအေးတော့ ကလေးတွေ ကျောင်းတက်ဖို့ ခက်ခဲနေပြီ" ဟု ပြောသည်။
အဝေးဆုံးရွာမှ လာကြသည့် ကျောင်းသားများအတွက်ဆိုလျှင် ခရီးသွားရသည်မှာ နှစ်နာရီကျော် ကြာမြင့်သည်။
"မြန်မြန်ရစေချင်ပါတယ်" ဟု ဆရာမရှုက ပြန်ဖြေသည်။
သူတို့မှာလည်း အေးစက်မှုဒဏ်ကို သည်းခံရုံမှတစ်ပါး အခြားမရှိပေ။ မည်သူမျှ အပြင်မထွက်ချင်ကြသော်လည်း လုပ်အားခနှင့် လစာအတွက်ကြောင့် မဖြစ်မနေ လာကြရသည်။ စာသင်ခန်းထဲတွင် ကျောက်မီးသွေးမီးဖို ထားရှိသော်လည်း အအေးဓာတ်က ပြင်းထန်ဆဲပင်။ လင်ချင်းဟဲ့ သည် သူမ၏ ကျောင်းသားများကို ကြည့်ရင်း သနားစရာကောင်းလှသည်။ သူတို့၏ မျက်နှာလေးများမှာ အအေးဒဏ်ကြောင့် ဖြူဖျော့ပြီး ပြာနှမ်းနေကြသည်။
နေ့လယ်ပိုင်းတွင် အိမ်မပြန်ကြသည့် ကျောင်းသားများသည် မာကျောခြောက်သွေ့သော မုန့်ပြားများကိုသာ စားကြသည်။ ထိုအခြေအနေကို မြင်ရသော လင်ချင်းဟဲ့ မှာ မကြည့်ရက်နိုင်တော့ပေ။ သူမ ရေနွေးအိုးကြီး တစ်လုံး တည်လိုက်သော်လည်း သောက်ရန် ခွက်မရှိသည်ကို သတိထားမိသည်။ ဤခေတ်မှ ကလေးများမှာ တကယ်ပင် ဆင်းရဲဒုက္ခရောက်ကြသည်။ နောက်မျိုးဆက်များဆိုလျှင် ဤခေတ်၏ အခက်အခဲများကို စိတ်ကူးကြည့်ရန်ပင် ခက်ခဲလိမ့်မည်။
နေ့လယ်ပိုင်းတွင် ကျိုးချင်းပိုင် သူမကို လာကြိုသည့်အခါ လင်ချင်းဟဲ့ သည် သူ့နောက်တွင် ထိုင်လိုက်ရင်း "အိမ်မှာ မသုံးတဲ့ အီနမ်ခွက်တွေများ ရှိသေးလား" ဟု မေးလိုက်သည်။
"ဟင်" ဟု ကျိုးချင်းပိုင် က သူမကို ဆက်ပြောရန် အချက်ပြသည်။
"ဒီနေ့မွန်းလွဲပိုင်းမှာ ကျောင်းသားတွေကို ရေနွေးလေး တိုက်ချင်လို့ပါ" ဟု သူမက ရှင်းပြသည်။
"ကောင်းပြီလေ" ဟု သူက တွန့်ဆုတ်မနေဘဲ သဘောတူလိုက်သည်။
မွန်းလွဲပိုင်းတွင် ကျောင်းသို့ ရောက်သောအခါ သူမ အီနမ်ခွက်ကို ယူလာခဲ့သည်။ ကျောင်းသားများသည် အလှည့်ကျ ရေနွေးသောက်ကြပြီး ရေနွေး၏ နွေးထွေးမှုကြောင့် သူတို့၏ မျက်နှာအဆင်းမှာ သိသိသာသာ တောက်ပလာသည်။
"မနက်ဖြန်ကျရင် အိမ်ကနေ ဂျင်းလေးတွေ နည်းနည်းစီ ယူလာကြဦးနော်" ဟု လင်ချင်းဟဲ့ က မှာကြားသည်။ "များများစားစား မလိုပါဘူး၊ တစ်တုံးလောက်ဆို ရပါပြီ။ အလှည့်ကျ ယူလာကြပါ။ ဆရာမက လှီးပြီးတော့ အားလုံးသောက်ဖို့ ဂျင်းရေနွေး ကြိုပေးမယ်"
ဂျင်းမှာ ဈေးပေါပြီး အိမ်တိုင်းတွင် ရှိကြသည်။ ကျောင်းသားများက ခေါင်းညိတ်ကြသည်။ သူတို့၏ မျက်လုံးများမှာ ကျေးဇူးတင်သည့် အရိပ်အယောင်များဖြင့် တောက်ပနေပြီး သူမကို ကြည့်နေကြသည်။
ရုံးခန်းသို့ ပြန်ရောက်သောအခါ ဒုတိယနှစ်ဆရာမက သူမ၏ အစီအစဉ်အကြောင်း မေးမြန်းသည်။
"တခြားနည်းလမ်းမှ မရှိတာ" ဟု လင်ချင်းဟဲ့ က ပြောသည်။ "ဒီကလေးတွေ စားတဲ့ မုန့်ပြားတွေက ကျောက်ခဲလိုပဲ မာနေတာ။ တခြားပေးစရာ မရှိပေမယ့် အနည်းဆုံးတော့ နွေးထွေးတဲ့ ရေနွေးလေးတော့ တိုက်နိုင်တာပေါ့"
"ဟုတ်တယ်၊ ဆရာမပြောတာ မှန်တယ်" ဟု ဒုတိယနှစ်ဆရာမ ဝမ်က ခေါင်းညိတ် အားပေးသည်။
"ကျောင်းမှာ ကျန်တဲ့ ရန်ပုံငွေများ ရှိသေးမလား။ ကျောင်းသားတွေအတွက် တစ်ခုခု လျှောက်ထားပေးရင် ကောင်းမလား" ဟု လင်ချင်းဟဲ့ အလွန်မုန်းတီးသည့် ဆရာ ချန်ရှန်း က အကြံပေးသည်။
"ဘာအကျိုးခံစားခွင့်လဲ" ဟု လင်ချင်းဟဲ့ က အေးစက်စွာ မေးလိုက်သည်။ အခြားသူများကို အမြဲတစေ အောက်ခြေကနေ လှီးဖြတ်တတ်သည့် ချန်ရှန်း အပေါ် သူမ အမြင်မကြည်ပေ။ ဆရာမရှုနှင့် ဆရာမဝမ်တို့ အပါအဝင် အခြားဆရာများကလည်း သူ့ကို အဝေးကပင် ရှောင်ကြသည်။
"ကျောင်းက ရေနွေးအိုးတွေ ဝယ်ပေးလိုက်ပေါ့။ စာသင်ခန်းတိုင်း တစ်လုံးစီပေါ့။ ပြီးတော့ ကျောင်းသားတိုင်းကို ခွက်တစ်လုံးစီ ပေးလိုက်ရင် သူတို့ သောက်ချင်တဲ့အချိန်မှာ သောက်လို့ရတာပေါ့" ဟု ချန်ရှန်း က အကြံပြုသည်။
"ဆရာချန်၊ ခင်ဗျားပြောတာကတော့ လွယ်ပါတယ်၊ ဒါပေမဲ့ လျှောက်ထားရတာ လွယ်မယ်ထင်လို့လား" ဟု လင်ချင်းဟဲ့ က ဂရုမစိုက်ဟန်ဖြင့် ပြန်ပြောသည်။
သူ၏ အကြံမှာ မှန်သော်လည်း ဤခေတ်တွင် ရေနွေးအိုးများမှာ လွယ်လွယ်ရနိုင်ပါ့မလား။ ပြီးတော့ စာသင်ခန်းတိုင်းအတွက်ဆိုလျှင် တစ်ကျောင်းလုံးအတွက် ဘယ်လောက်တောင် လိုအပ်မလဲ။
"ဒါဆို ခင်ဗျားက ဘာအကြံပေးချင်လဲ" ဟု ချန်ရှန်း က သူမကို ပြန်မေးသည်။
လင်ချင်းဟဲ့ က သူ့ကို လျစ်လျူရှုလိုက်ပြီး ဆရာမရှုနှင့် ဆရာမဝမ်ကိုသာ ကြည့်ကာ "ကျောင်းသားတွေကိုပဲ ကိုယ့်ပန်းကန်လုံး ကိုယ်ယူလာခိုင်းရင်ကော။ ကျောင်းက ရေနွေးပဲ တည်ပေးလိုက်မယ်၊ သောက်ချင်တဲ့သူက ကိုယ့်ပန်းကန်လုံးနဲ့ကိုယ် လာခပ်သောက်ကြပေါ့။ ပန်းကန်လုံးတစ်လုံးတည်းပါ၊ အခက်အခဲ မရှိလောက်ပါဘူး" ဟု ပြောသည်။
အလယ်တန်းကျောင်းတက်နိုင်သည့် ကျောင်းသားအများစုမှာ အလွန်ဆင်းရဲသည့် မိသားစုမှ မဟုတ်ကြပေ။ မိဘများကလည်း သားသမီးအပေါ် အလိုလိုက်ကြသူများဖြစ်၍ ပန်းကန်လုံးတစ်လုံး ယူလာခြင်းမှာ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး မဖြစ်နိုင်ပေ။ ရပ်ရွာအလယ်တန်းကျောင်းတွင် ထမင်းစားရုံ မရှိသေးဘဲ မြို့နယ်အထက်တန်းကျောင်းတွင်သာ ရှိသေးသည်။ ထို့ကြောင့် ကျောင်းသားများမှာ ကိုယ့်ရိက္ခာကိုယ် ယူလာကြရသည်။ ဤရာသီဥတုတွင် ကျောင်းကသာ ရေနွေးမပေးနိုင်လျှင် စားသောက်ရန်ပင် ခက်ခဲလိမ့်မည်။
ဆွေးနွေးပြီးနောက် ထိုအကြံကို ကျောင်းအုပ်ကြီးထံ တင်ပြရာ ချက်ချင်းပင် ခွင့်ပြုချက်ရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဆရာများက စာသင်ခန်းတိုင်းတွင် ကြေညာပေးရသည်။
"ဆရာမလင်၊ အဲဒီအကြံက တကယ့်ကို ကောင်းတယ်" ဟု ချန်ရှန်း က သူမတစ်ယောက်တည်း ရှိနေချိန်တွင် ပြုံး၍ ပြောသည်။
သူက မျက်နှာနှစ်မျိုးနှင့် လူဖြစ်သော်လည်း လင်ချင်းဟဲ့ ကမူ သူနှင့် စကားများမနေချင်ပေ။ "ဆရာချန်အနေနဲ့ ကျောင်းသားတွေကိုပဲ ကောင်းကောင်း သင်ပေးဖို့ အာရုံစိုက်ပါ။ ဒီလိုအလုပ်မျိုးက ရဖို့ ခက်တာမို့လို့ပါ"
"ဆရာမလင်၊ ခင်ဗျားရဲ့ ပညာအရည်အချင်းက ထူးချွန်တယ်။ နောက်ပိုင်းအတွက် ဘာအစီအစဉ်ရှိလဲ" ဟု ချန်ရှန်း က ရုတ်တရက် မေးသည်။
လင်ချင်းဟဲ့ က သူ့ကို ငြိမ်သက်စွာ စိုက်ကြည့်လိုက်သည်။
"ဆရာမလင်၊ နိုင်ငံက ပညာရေးကို ပိုပြီး အလေးထားလာပြီ။ ခင်ဗျား ဆက်ပြီး ကြိုးစားသင်ယူသင့်တယ်။ အနာဂတ်မှာ နိုင်ငံအတွက် အမှုထမ်းဖို့ အခွင့်အရေးတွေ ပိုရလာနိုင်တယ်" ဟု သူက အသံကို လျှော့၍ ပြောသည်။
လင်ချင်းဟဲ့ က သူ့ကို တည်ငြိမ်စွာ ကြည့်သည်။ သူသည် သူမကဲ့သို့ "ပြန်လည်မွေးဖွားလာသူ" ဖြစ်ကြောင်း ပြသသည့် အရိပ်အယောင် မရှိပေ။ သူမ စိတ်ထဲမှ သက်ပြင်းချလိုက်ပြီး "ကျွန်မ ဘာပြောမှန်း နားမလည်ဘူး။ ကျွန်မ လက်ရှိဘဝကိုပဲ အလွန်ကျေနပ်ပါတယ်" ဟု ပြန်ဖြေသည်။
ထိုသို့ပြောပြီးနောက် သူမ ထွက်ခွာသွားသည်။
လင်ချင်းဟဲ့ သည် ချန်ရှန်း ဘာကို ဆိုလိုချင်မှန်း ကောင်းကောင်းသိသည်။ တက္ကသိုလ်ဝင်ခွင့် စာမေးပွဲများ ပြန်လည်စတင်ပြီးနောက်ပိုင်း ထိုဒေသ၏ ပထမဆုံး တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား ဖြစ်လာမည့်သူပီပီ သူ၏ အသိအမြင်မှာ ထူးခြားလှသည်။ ပညာရေးဘက်သို့ လေကြောင်း ပြောင်းလဲလာနေသည်ကို သူ မှန်ကန်စွာ ရိပ်မိနေသည်။ အလုပ်သမား၊ လယ်သမားနှင့် စစ်သားတက္ကသိုလ်အကြောင်း သတင်းစကားများကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပေသည်။
လင်ချင်းဟဲ့ သည် သူမ၏ ကျောပြင်ကို ချန်ရှန်း စိုက်ကြည့်နေသည့် ပြင်းထန်သော အကြည့်များကို သတိမပြုမိလိုက်ပေ။
သူသည် သူမကို သာမန် ကျေးလက်အမျိုးသမီးတစ်ဦး၊ မြို့သူများကို အတုခိုးလွန်း၍ ဟိုမဟုတ်သည်မဟုတ် ဖြစ်နေသူတစ်ဦးဟုသာ ထင်ခဲ့ဖူးသည်။ သို့သော် သူမ မည်သည့်အချိန်က စ၍ ပြောင်းလဲသွားသည်ကို သူ မသိခဲ့ပေ။ ယခုအခါ သူမမှာ တောက်ပနေသယောင် ရှိသည်။ သူမ လမ်းလျှောက်သွားလျှင် မြို့သူတစ်ယောက်ဟု ပြောပါက မည်သူမျှ သံသယဝင်ကြလိမ့်မည် မဟုတ်ပေ။ သူမ၏ စကားပြောဟန်၊ အမူအရာနှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုတို့မှာ ပျမ်းမျှ မြို့သူလေးများပင် သူမကို မယှဉ်နိုင်တော့ပေ။