နေ့လယ်စာစားပြီးတဲ့နောက် ကျွန်တော်တို့နှစ်ယောက် ကော်ဖီခွက်တွေ ကိုင်ရင်း ကုမ္ပဏီနောက်ဘက်က လမ်းသွယ်လေးအတိုင်း လမ်းလျှောက်ထွက်ခဲ့ကြတယ်။
အပူချိန်က နည်းနည်းအေးနေပေမဲ့ နေရောင်ခြည်က ပြင်းထန်တာကြောင့် သိပ်တော့မအေးသလို ခံစားရတယ်။
"ဒီနေရာလေးက သာယာတယ်နော်။"
ဝါရန်ဘတ်ဖတ် က ဂုဏ်ယူစွာနဲ့ ပြောလိုက်တယ်။
"ဟုတ်ကဲ့၊ ဒီနေရာက ကမ္ဘာပေါ်မှာ နေချင်စရာအကောင်းဆုံးနေရာပဲ။ အဲဒါကြောင့်လည်း ကျွန်တော် ဒီကနေ မထွက်သွားတာပေါ့။"
အောင်မြင်မှုရပြီးနောက် မြို့ကြီးပြကြီးတွေဆီ ပြောင်းရွှေသွားကြတဲ့ တခြားသူတွေနဲ့မတူဘဲ သူကတော့ မွေးဖွားကြီးပြင်းရာဇာတိမြေမှာပဲ အမြဲနေထိုင်ခဲ့တာပါ။
ဝါရန်ဘတ်ဖတ် ရဲ့ ကျေးဇူးကြောင့်ပဲ အေသင်မြို့ဟာ ကမ္ဘာကျော်သွားခဲ့တာလို့ ပြောရင် လွန်မယ်မထင်ပါဘူး။
မေလမှာ ရှယ်ယာရှင်များအစည်းအဝေး ကျင်းပတဲ့အခါ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းက Berkshire Hathaway ရဲ့ ရှယ်ယာရှင်တွေဟာ ဒီတိတ်ဆိတ်တဲ့ မြို့ငယ်လေးဆီကို စုပြုံရောက်ရှိလာကြတယ်။
အဲဒီအချိန်ရောက်ရင် မြို့တစ်ခုလုံးဟာ ပွဲတော်ဆင်နွှဲနေသလိုမျိုး စည်ကားသိုက်မြိုက်သွားတော့တာပါပဲ။
"အရင်တုန်းကဆိုရင် Berkshire Hathaway ရဲ့ ရှယ်ယာရှင်များအစည်းအဝေးကို တက်ရောက်ဖို့က ကျွန်တော့်ရဲ့ အိပ်မက်တစ်ခုပါပဲ။"
ကျွန်တော့်စကားကြောင့် သူ့မျက်နှာလေး လင်းလက်သွားတယ်။
"တကယ်လား။"
"ဟုတ်ကဲ့၊ အဲဒီတုန်းက B ရှယ်ယာတွေ ဝယ်ဖို့ ပိုက်ဆံစုဖို့တောင် စီစဉ်နေခဲ့တာပါ။ A ရှယ်ယာတွေက ဈေးအရမ်းကြီးနေလို့လေ။"
"ဒါဆိုရင် နောက်တစ်ခါကျင်းပမယ့် အစည်းအဝေးကို ကျွန်တော် ဖိတ်ခေါ်ပါ့မယ်။ မဖြစ်မနေ လာခဲ့ပေးဖို့ တောင်းဆိုပါရစေ။"
"ဥက္ကဋ္ဌကြီးက ဖိတ်တယ်ဆိုရင် ဘယ်အချိန်မဆို ပြေးလာမှာပါ။ ကမ္ဘာ့အကောင်းဆုံး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူနဲ့ စကားပြောခွင့်ရဖို့ဆိုတာ ရှားမှရှားတာပဲ။"
"ဟားဟားဟား!"
ကျွန်တော့်စကားကြောင့် ဝါရန်ဘတ်ဖတ် တစ်ယောက် ရယ်မောလိုက်တယ်။ သူ့ရဲ့ရယ်သံကို ကြားရတော့ ဘေးအိမ်က အဘိုးအိုတစ်ယောက်လိုပဲ ကြည်နူးစရာကောင်းလှတယ်။
"ကမ္ဘာ့အကောင်းဆုံး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူ ဟုတ်လား။ အခုတော့ CEO ကန်ဂျင်ဟူး ကြောင့် ကျွန်တော်လည်း နေရာဖယ်ပေးရတော့မှာ မဟုတ်လား။"
ကျွန်တော် ခါးသက်သက် ပြုံးလိုက်မိတယ်။
"ကျွန်တော်က ကံကောင်းလို့ပါ။"
အနာဂတ်ကို ကြိုမြင်နိုင်တဲ့ စွမ်းရည်သာ မရှိခဲ့ရင် သူ လျှောက်လှမ်းခဲ့တဲ့ လမ်းကြောင်းကိုတောင် ကျွန်တော် လိုက်နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ Oracle က သာမန်လူငယ်လေးတစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့ ကျွန်တော့်ကို ဒီအထိ ခေါ်ဆောင်လာပေးခဲ့တာပါ။
"CEO ကန်ဂျင်ဟူး ဟာ မဖြစ်နိုင်တဲ့အရာတွေကို ဖြစ်မြောက်အောင် စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့တာပါ။ အခုထိ ရရှိထားတဲ့ အောင်မြင်မှုတွေအတွက် ဂုဏ်ယူသင့်ပါတယ်။"
ဝါရန်ဘတ်ဖတ် ဟာ နှစ်ပေါင်း ၆၀ ကျော်ကြာအောင် အမြတ်အစွန်းတွေ ရှာဖွေပေးခဲ့ပေမဲ့ ကျွန်တော့်ရဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု သက်တမ်းက ၁၀ နှစ်တောင် မပြည့်သေးပါဘူး။
ဈေးကွက်ဆိုတာ ဒီနေ့နိုင်ပြီး မနက်ဖြန် ဘာဖြစ်လာမလဲဆိုတာ မသိနိုင်တဲ့ နေရာမျိုးပါ။
လောင်းကစားသမားတစ်ယောက်ရဲ့ အရည်အချင်းကို သူ အကြီးအကျယ်နိုင်လိုက်တဲ့အချိန်မှာ မဆုံးဖြတ်ပါဘူး။ လောင်းကစားဝိုင်းကနေ ထလိုက်တဲ့အချိန် သူ့အိတ်ကပ်ထဲမှာ ဘယ်လောက် ကျန်ခဲ့သလဲဆိုတာနဲ့သာ ဆုံးဖြတ်တာပါ။
ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ယောက်အတွက်လည်း ဒီအတိုင်းပါပဲ၊ သူ ဈေးကွက်ကနေ လုံးဝထွက်ခွာသွားတဲ့အချိန်ကျမှသာ သူ့အောင်မြင်မှုကို တရားဝင် သတ်မှတ်ကြမှာပါ။
ကျွန်တော်တို့ လမ်းလျှောက်တာ ခဏရပ်ပြီး ခုံတန်းလျားတစ်ခုမှာ ထိုင်လိုက်ကြတယ်။
စတော့ရှယ်ယာ အရောင်းအဝယ်လုပ်ဖူးသူတိုင်း သိကြတဲ့အတိုင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေဟာ နေ့စဉ်နဲ့အမျှ စိတ်ဖိစီးမှု ဒဏ်ကို အကြီးအကျယ် ခံစားနေကြရတာပါ။ အစားအသောက်မှန်မှန် မစားနိုင်ဘဲ အလုပ်လုပ်ရတာကြောင့် အစာအိမ်ရောဂါတွေ ခံစားရတတ်တယ်။ သဘာဝအတိုင်းဆိုရင် သူတို့ရဲ့ သက်တမ်းဟာ တိုတောင်းဖို့ပဲ ရှိပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ သူကတော့ အသက် ၉၀ ကျော်နေပြီဖြစ်ပေမဲ့ ကျန်းကျန်းမာမာ ရှိနေဆဲပါ။ စဉ်းစားကြည့်တော့ ဒါက ပိုက်ဆံအများကြီး ရှာနိုင်တာထက်ကို ပိုအံ့ဩဖို့ ကောင်းနေတယ်။
သူကိုယ်တိုင် သူ့ကို ဘယ်လောက်ထိ စည်းကမ်းတကျ ထိန်းသိမ်းထားသလဲဆိုတာကို ပြသနေတာပါ။
ကျွန်တော် ကော်ဖီတစ်ငုံ သောက်လိုက်ပြီး မေးလိုက်တယ်။
"ဥက္ကဋ္ဌကြီး၊ ငွေကြေးဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်းတစ်ခု ဖြစ်လာလိမ့်မယ်လို့ ထင်ပါသလား။"
ရုတ်တရက် မေးလိုက်တဲ့ မေးခွန်းပေမဲ့ သူကတော့ သက်သောင့်သက်သာပဲ ဖြေတယ်။
"အဲဒါက ဒီရက်ပိုင်းမှာ လူပြောများတဲ့ အကြောင်းအရာတစ်ခုပါပဲ။ အရင်းရှင်စနစ်မှာ စီးပွားရေးဟာ တက်လိုက်ကျလိုက် ဖြစ်နေတတ်ပြီး အဲဒီဖြစ်စဉ်ထဲမှာ ငွေကြေးအကျပ်အတည်းတွေက အခါအားလျော်စွာ ပေါ်ပေါက်လာတတ်တာပဲလေ။"
"ဘယ်အချိန်လောက် ဖြစ်လာမယ်လို့ ထင်ပါသလဲ။"
"အင်းလေ။ ငွေကြေးအကျပ်အတည်းကို ခန့်မှန်းရတာက အိန္ဒိယလူမျိုးတစ်ယောက် မိုးခေါ်တဲ့အက ကနေတာနဲ့ ဆင်တူတယ်။"
အဲဒါက ကျော်ကြားတဲ့ စကားပုံတစ်ခုပါ။
အိန္ဒိယလူမျိုးတစ်ယောက် မိုးခေါ်တဲ့အက ကလိုက်ပြီဆိုရင် မိုးက ရွာကိုရွာတာပါပဲ။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ မိုးမရွာမချင်း သူတို့က အကကို ဆက်ကနေနေလို့ပါ။
ငွေကြေးအကျပ်အတည်း ဖြစ်တော့မယ်လို့ ပြောနေတဲ့သူတွေလည်း အဲဒီလိုပါပဲ။ ပါမောက္ခ ကန်ဂျင်ဟူး တစ်ယောက်တည်းတင် အနှစ် ၅ နှစ်လောက်ရှိပြီ၊ နှစ်တိုင်းလိုလို ငွေကြေးအကျပ်အတည်း ဖြစ်တော့မယ်လို့ ပြောနေတာ။ မကြာသေးခင်ကမှ New York Times မှာ ရေးသားတဲ့ ဆောင်းပါးတစ်ခုမှာတော့ သူက လာမယ့်နှစ်မှာ ငွေကြေးအကျပ်အတည်း ဖြစ်နိုင်ခြေက အရင်နှစ်တွေထက် အများကြီး ပိုများတယ်လို့ ခန့်မှန်းထားတယ်။
မိုးခေါင်နေပေမဲ့ တစ်နေ့ကျရင် မိုးရွာမှာ ဖြစ်သလိုပဲ၊ စီးပွားရေးတက်နေပေမဲ့ တစ်နေ့ကျရင် အကျပ်အတည်း ဖြစ်လာမှာ အမှန်ပါပဲ။ ပြဿနာက ဘယ်အချိန်လဲဆိုတာပါပဲ။
အချိန်ကို တိတိကျကျ မခန့်မှန်းနိုင်တဲ့ ဟောကိန်းတစ်ခုဟာ ဘာမှ အဓိပ္ပာယ် မရှိပါဘူး။
ကျွန်တော် မေးခွန်းပုံစံ ပြောင်းလိုက်တယ်။
"လူတစ်ယောက်ယောက်က ငွေကြေးအကျပ်အတည်းကို ဖန်တီးလို့ရော ရနိုင်မလား။"
ဝါရန်ဘတ်ဖတ် ရဲ့ မျက်လုံးတွေ ပြူးကျယ်သွားတယ်။ ကျွန်တော် ဘာကိုသိထားပြီး ဘယ်လို အကျပ်အတည်းမျိုးကို ခံစားနေရတယ်ဆိုတာ သူ ရိပ်မိသွားပုံရတယ်။
ဒါပေမဲ့ သူကတော့ အဲဒီအကြောင်း မမေးဘဲ တည်ငြိမ်စွာပဲ ဖြေတယ်။
"ခင်ဗျား သိတဲ့အတိုင်းပဲ၊ ဒီလောကကြီးက လျှို့ဝှက်ချက်တွေနဲ့ ကြံစည်မှုတွေလောက်နဲ့ပဲ လည်ပတ်နေတာ မဟုတ်ပါဘူး။"
"ဟုတ်ကဲ့၊ နားလည်ပါတယ်။"
ခဏတာ တိတ်ဆိတ်သွားပြီးနောက် သူ ထပ်ဖြည့်ပြောတယ်။
"ဒါပေမဲ့ ငွေကြေးလောကကို ဖိအားပေးနေတဲ့ ကြီးမားတဲ့ အင်အားစုတစ်ခု ရှိနေတယ်ဆိုတာကတော့ အမှန်ပါပဲ။ စဉ်းစားကြည့်ရင်လည်း ဒါဟာ ထူးဆန်းတဲ့အရာ မဟုတ်ပါဘူး။"
လူတိုင်းက ဈေးကွက်ကို သူတို့လိုချင်တဲ့ဘက်ကို ရွေ့စေချင်ကြတာပါ။ စတော့ရှယ်ယာတစ်ခုကို ဝယ်လိုက်ရင် ဈေးတက်စေချင်ကြပြီး ရောင်းလိုက်တဲ့အခါကျတော့ ဈေးကျစေချင်ကြတယ်။
တချို့က ဈေးတက်တာကို လိုလားကြတယ်၊ တချို့က ဈေးကျတာကို လိုလားကြတယ်၊ တချို့ကျတော့လည်း ပြိုလဲသွားတာကို လိုလားကြတယ်။
အမြင်တူတဲ့သူတွေ စုပေါင်းပြီး အင်အားစုတစ်ခုဖွဲ့ကာ စနစ်တကျ လှုပ်ရှားကြတာဟာ ငွေကြေးလောကမှာ သာမန်ဖြစ်စဉ်တစ်ခုပါပဲ။
ဝါရန်ဘတ်ဖတ် က ကျွန်တော် ဘာတွေးနေလဲဆိုတာ သိတဲ့အတိုင်း ပြောလိုက်တယ်။
"ဘာမှမရှိတဲ့အရာကနေ ဘာမှ ဖန်တီးလို့ မရပါဘူး။ လူတွေက မိုက်မဲတဲ့သူတွေ မဟုတ်ကြဘူးလေ။"
"ဟုတ်ကဲ့၊ မှန်ပါတယ်။"
လိမ်ညာလှည့်ဖြားမှုတွေနဲ့ လူတိုင်းကို လှည့်စားလို့ မရပါဘူး။ ခဏတာလောက်တော့ ဈေးကွက်ကို လှုပ်ခါနိုင်ပေမဲ့ ဈေးကွက်ရဲ့ ဦးတည်ရာကိုတော့ လမ်းကြောင်းလွှဲလို့ မရပါဘူး။
"ဒါပေမဲ့ ဖြစ်လာမယ့်အရာကို ဖြစ်လာအောင်တော့ တွန်းပို့လို့ ရပါတယ်။ စကားပုံတစ်ခု ရှိတယ်လေ။ ရေခွက်ထဲက ရေလျှံထွက်လာတာက ရေခွက်ကြောင့် မဟုတ်ဘူး၊ နောက်ဆုံးထည့်လိုက်တဲ့ ရေတစ်စက်ကြောင့် ဖြစ်တာတဲ့။"
ကျွန်တော် သူ့စကားကို ပြန်တွေးကြည့်တယ်။
ရေခွက်က မပြည့်သေးဘူးဆိုရင် ရေတစ်စက်က ဘာအဓိပ္ပာယ်မှ မရှိပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ရေခွက်က ပြည့်နေပြီဆိုရင်တော့ ရေတစ်စက်လေးနဲ့တင် အပြောင်းအလဲကို ဖန်တီးလို့ ရသွားပါပြီ။
ဆာရာယေဗိုမှာ သေနတ်သံသာ မထွက်ခဲ့ရင် ပထမကမ္ဘာစစ် ဖြစ်လာမှာလား။ ဟစ်တလာသာ မမွေးဖွားလာခဲ့ရင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်လာမှာလား။
သူတို့ဟာ ရေတစ်စက်လေးတွေပဲ ဖြစ်ခဲ့ကြတယ်။
ဥရောပသာ ငြိမ်းချမ်းနေခဲ့မယ်ဆိုရင် အာ့ချ်ဒျု ဖရန့်ဇ် ဖာဒီနန် လုပ်ကြံခံရတာဟာ ပါဝင်ပတ်သက်သူတွေကို အရေးယူရုံနဲ့ ပြီးသွားမှာဖြစ်ပြီး ဟစ်တလာလည်း သာမန် ပန်းချီဆရာတစ်ယောက်အနေနဲ့ပဲ သေဆုံးသွားမှာပါ။
"ဒါဆိုရင် အခု ရေခွက်က ရေပြည့်နေပြီလား။"
ဝါရန်ဘတ်ဖတ် ခါးသက်သက် ပြုံးလိုက်တယ်။
"အင်းလေ။ ရေခွက်ရော ရေရောက ကြည်နေတော့ ဘယ်သူမှ မမြင်နိုင်ဘူးလေ။ ရေခွက်က ဘယ်လောက်ကြီးလဲ၊ ရေက ဘယ်လောက်ပြည့်နေလဲဆိုတာ ဘယ်သူမှ မသိနိုင်ဘူး။ ရေတွေ လျှံထွက်လာမှပဲ လူတိုင်းက သိကြမှာ။ ဒါပေမဲ့ စီးပွားရေးဟာ အထွတ်အထိပ်ကို ရောက်နေပြီဆိုတာကတော့ အမှန်ပါပဲ။"
သူကတော့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ အကြာကြီး လုပ်လာခဲ့သူမို့လို့ အလိုလို သိနေပုံရတယ်။
တခြားသူတွေလို ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေကို ရန်လိုစွာ မလုပ်ဘဲ ဝါရန်ဘတ်ဖတ် ကတော့ ငွေသားတွေကိုပဲ စုဆောင်းနေခဲ့တာပါ။ Berkshire Hathaway မှာ သိမ်းဆည်းထားတဲ့ ငွေသားပမာဏက ဒေါ်လာ ၁၅၀ ဘီလီယံအထိ စံချိန်တင် မြင့်တက်နေပါပြီ။
"ဈေးနှုန်းဆိုတာ လမ်းလျှောက်နေတဲ့ ခွေးတစ်ကောင်နဲ့ တူတယ်။ တခါတလေ သူက အရှေ့က ပြေးနေတတ်တယ်၊ တခါတလေကျရင် နောက်က ကျန်ရစ်ခဲ့တတ်တယ်၊ ဒါပေမဲ့ နောက်ဆုံးမှာတော့ သူ့သခင်ဆီကိုပဲ ပြန်ရောက်လာတာပါပဲ။"
ကျော်ကြားတဲ့ ဇာတ်လမ်းလေးတစ်ခုပါ။ ဈေးကွက်ထဲမှာ ဈေးနှုန်းနဲ့ တန်ဖိုးကြား ကွာဟချက် ရှိနေတာဟာ အလွန်ကို သာမန်ကိစ္စပါ။ တကယ်တော့ သူတို့နှစ်ခု တူညီနေဖို့ဆိုတာ ရှားပါတယ်။
ဈေးနှုန်းက တန်ဖိုးထက် ကျော်လွန်သွားပြီဆိုရင် အဲဒါဟာ ပူဖောင်းတစ်ခုပါပဲ။ ပူဖောင်းဆိုတာ နောက်ဆုံးမှာတော့ ပေါက်ကွဲသွားမှာ အသေအချာပါပဲ။
"ကောင်းတဲ့ ကုမ္ပဏီတွေကို ဈေးပေါပေါနဲ့ ဝယ်ရမယ့်အချိန်က ကုန်ဆုံးသွားပါပြီ။ အခုတော့ မကောင်းတဲ့ ကုမ္ပဏီတွေတောင် ဈေးကြီးကြီးနဲ့ ရောင်းနေကြတယ်။ အမြတ်တောင် မရတဲ့ ကုမ္ပဏီတွေက စိတ်ကူးယဉ် အကြံဉာဏ်လေး တစ်ခုလောက် ပြလိုက်တာနဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေက ပိုက်ဆံတွေနဲ့ လာကြတာလေ။ အဲဒီထဲက ကုမ္ပဏီ ဘယ်နှစ်ခုလောက်က တကယ့်ကုမ္ပဏီကောင်းတွေ ဖြစ်လာမလဲ။"
ကျွန်တော်ကတော့ အဲဒီနည်းလမ်းနဲ့ပဲ အောင်မြင်မှု ရခဲ့တာပါ။
ဒါပေမဲ့ အဲဒါက ကျွန်တော် အနာဂတ်ကို ကြိုမြင်နေခဲ့လို့ဖြစ်သလို ကြီးမားတဲ့ အရင်းအနှီးနဲ့ ကျောထောက်နောက်ခံ ပေးနိုင်ခဲ့လို့ပါ။ တကယ်လို့သာ Brexit ကနေတစ်ဆင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ရန်ပုံငွေတွေကို ကျွန်တော် မရယူနိုင်ခဲ့ဘူးဆိုရင် ဒီနေ့ခေတ် CarOS ဆိုတာ ရှိလာမှာ မဟုတ်ပါဘူး။
အလားတူ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုမျိုး ရရှိခဲ့တဲ့ စတင်တည်ထောင်ခါစ ကုမ္ပဏီ (startup) အများစုဟာ ဒေဝါလီခံသွားကြတာ ဒါမှမဟုတ် အခုထိ အမြတ်မထွက်နိုင်သေးတာမျိုး ဖြစ်နေကြပါတယ်။ သူတို့ဟာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေဆီကို ငွေချေးစာချုပ်တွေ၊ စတော့ရှယ်ယာတွေ ရောင်းချရင်း အသက်ဆက်နေကြရတာပါ။
"အကျပ်အတည်းတစ်ခုသာ ဖြစ်လာရင် ကုမ္ပဏီအများစု ပြိုလဲသွားလိမ့်မယ်။"
"မတည်ငြိမ်တဲ့ ကုမ္ပဏီတွေ ပြိုလဲသွားတာက သဘာဝပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ ငွေကြေးအကျပ်အတည်းဆိုတာ ကျန်းမာတဲ့ ကုမ္ပဏီတွေကိုတောင် တုန်လှုပ်သွားစေတယ်။ တချို့အတွက်တော့ ဒါဟာ ကုမ္ပဏီကောင်းတွေကို ဈေးပေါပေါနဲ့ ဝယ်ယူနိုင်မယ့် အခွင့်အရေးတစ်ခု ဖြစ်လာမှာပါ။"
ဝါရန်ဘတ်ဖတ် က ငွေကြေးအကျပ်အတည်း ဖြစ်ပြီးနောက်ပိုင်းမှာ ငွေအမြောက်အမြား ရှာဖွေနိုင်ခဲ့တာကြောင့် ကျော်ကြားပါတယ်။
ထိုအချိန်တုန်းက စီးပွားရေးကျဆင်းမှုရဲ့ အဆုံးသတ်ကို ဘယ်သူမှ မမြင်နိုင်ကြဘဲ ကမ္ဘာ့ငွေကြေးစနစ်ကြီး ပြိုလဲတော့မလိုတောင် ပြောဆိုနေကြတဲ့ အချိန်ပါ။ လူတိုင်းက ကြောက်လန့်တကြား အော်ဟစ်နေကြချိန်မှာ ဝါရန်ဘတ်ဖတ် က သူပိုင်ဆိုင်သမျှ ငွေတွေကို ရင်းနှီးမြှုပ်နှံပြီး ပိုင်ဆိုင်မှုတွေကို ဝယ်ယူခဲ့တာပါ။
အခုတော့ အဲဒီရလဒ်ကို လူတိုင်း သိနေကြပြီမို့ အဲဒီတုန်းက မဝယ်ခဲ့မိတဲ့အတွက် နောင်တရပြီး မြေကြီးကို လက်သီးနဲ့ ထုနေကြရတာပေါ့။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီလို အခြေအနေမျိုး ထပ်ဖြစ်လာရင်ကော လူဘယ်နှစ်ယောက်ကများ ပိုင်ဆိုင်သမျှကို အကုန်ပုံပေးရဲမှာတဲ့လဲ။
"အရမ်းကြီး စိုးရိမ်နေစရာ မလိုပါဘူး။ အရင်းရှင်စနစ် စတင်ဖြစ်ပေါ်လာကတည်းက ကျွန်တော်တို့ဟာ အကျပ်အတည်းပေါင်းများစွာကို ဖြတ်သန်းခဲ့ရပြီးသားပါ။ ဒါပေမဲ့ အမြဲတမ်းပဲ ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့ပြီး ပြန်လည် ရှင်သန်ကြီးထွားလာခဲ့တာပါပဲ။ အရင်တစ်ခေါက်တုန်းကလည်း ဒီလိုပဲ၊ နောက်တစ်ခါ ဖြစ်လာရင်လည်း ဒီအတိုင်းပဲ ဖြစ်လာမှာပါ။"
"နားလည်ပါပြီ။"
သူ့စကားကို အဆုံးသတ်ပြီးနောက် သူက ကျွန်တော့်ကို မေးတယ်။
"ကျွန်တော့်စကားတွေက အထောက်အကူ ဖြစ်ရဲ့လား။"
ကျွန်တော် ခေါင်းညိတ်လိုက်တယ်။
"ဟုတ်ကဲ့။ အရမ်းကို အထောက်အကူ ဖြစ်ပါတယ်။"
***
ကျွန်တော် ဝေါလ်စထရိ ဆီကို ဦးတည်သွားပြီး ဂိုးလ်ဒင်းဂိတ် ရုံးချုပ်ကို သွားရောက်လည်ပတ်ခဲ့တယ်။
ဈေးကွက်မှာ အရေးအကြီးဆုံးအရာက သတင်းအချက်အလက်ပါပဲ။ သတင်းအချက်အလက် ရှိနေရင် ကျောက်ခဲကိုတောင် ရွှေ အဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်ပါတယ်။
ရာထူးနေရာမြင့်လေလေ၊ တိကျတဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေကို ပိုမြန်မြန် ရလေလေပါပဲ။ ကိုရီးယားစတော့ဈေးကွက်ကို ကြည့်ရင်တောင် နိုင်ငံခြားသားတွေက အရင်ဆုံး လှုပ်ရှားတယ်၊ ပြီးတော့မှ အဖွဲ့အစည်းတွေ လှုပ်ရှားတယ်။ ပြီးမှ တစ်ဦးချင်းစီက နောက်ဆုံးရထားကို စီးမိတတ်ကြတာပါ။
ငွေကြေးအရင်းအနှီးတွေဟာ ရှုပ်ထွေးတဲ့ ကွန်ရက်တစ်ခုနဲ့ ချိတ်ဆက်နေခဲ့တာ ကြာပါပြီ၊ ကြီးမားတဲ့ ကာတယ် (cartel) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းထားကြတာပါ။
ဂိုးလ်ဒင်းဂိတ်၊ J.P. Morgan၊ BofA၊ Wells Fargo၊ Citi၊ Capital One၊ Redstone၊ KKR၊ Lone Star၊ Starwood Capital စသဖြင့်ပေါ့။
အဲဒီအားလုံးရဲ့ ထိပ်ဆုံးမှာ ဘယ်သူရှိနေသလဲ။
ကျွန်တော့်ကိုတော့ အဲဒီကာတယ်ရဲ့ အပြင်ဘက်မှာ မွေးဖွားလာတဲ့ အယူမှားသူ (heretic) လို့ ခေါ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါဟာ Oracle ကနေတစ်ဆင့် တခြားသူတွေ မသိသေးတဲ့ သတင်းအချက်အလက်ကို ကျွန်တော်က အရင်ဆုံး ရရှိခဲ့လို့ ဖြစ်နိုင်ခဲ့တာပါ။
ဝေါလ်စထရိ ကတော့ မီးခိုးရောင် အဆောက်အအုံတွေ တန်းစီနေတဲ့အတိုင်းပါပဲ။
မန်ဟက်တန်ကို ၁၇ ရာစုအစောပိုင်းက ဒတ်ခ်ျလူမျိုးတွေက အိန္ဒိယလူမျိုးတွေဆီကနေ ဒေါ်လာ ၂၀ နဲ့ ဝယ်ယူခဲ့တာလို့ ဆိုကြတယ်။ အဲဒီတုန်းက ဒီနေရာဟာ ကမ္ဘာ့ငွေကြေးရဲ့ ဗဟိုချက်မ ဖြစ်လာလိမ့်မယ်လို့ ဘယ်သူကများ စိတ်ကူးယဉ်မိပါ့မလား။
ဒီနေရာဟာ သူ့ရဲ့ ဧရိယာနဲ့ လူဦးရေနဲ့ ယှဉ်ရင် ငွေကြေးအများဆုံး လက်လွန်စပ်ကူး ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ နေရာပါ။
ဟိုတယ်မှာ တည်းခိုဖို့ စီစဉ်နေတုန်းမှာပဲ တစ်ယောက်ယောက်က ကျွန်တော့်ဆီ ချဉ်းကပ်လာတယ်။
"တွေ့ရတာ ကြာပြီနော်။"
အရပ်မပုမရှည်၊ ခါးအထိရောက်တဲ့ ရွှေရောင်ဆံပင်ရှည်တွေ၊ မျက်နှာသေးသေးလေး၊ နှင်းဆီပွင့်လို ဖြူစင်တဲ့ အသားအရေ၊ တောက်ပတဲ့ နဖူးပြင်၊ မျက်လုံးအိမ်ကြီးကြီးနဲ့ နှာတံစင်းစင်း၊ ပြီးတော့ ရတနာတွေလို အရောင်လက်နေတဲ့ မျက်ဝန်းတွေ။
သူမကပဲ ပြီးပြည့်စုံတဲ့ အလှတရားဆိုတာ ဘာလဲဆိုတာကို ပြသနေသလိုပါပဲ။ သူမရဲ့ အလှတရားက မဖြစ်နိုင်လောက်အောင်ကို သဘာဝလွန်နေပြီး သူမတစ်ယောက်တည်း တခြားကမ္ဘာတစ်ခုမှာ နေထိုင်နေသလိုပါပဲ။
သူမနာမည်ကို ကျွန်တော် မှတ်မိလိုက်တယ်။
"ဂရေ့စ် ရော့သ်ချိုင်းလ်။"
သူမက ပြုံးပြီး ကျွန်တော့်ကို မေးတယ်။
"လက်ဖက်ရည်တစ်ခွက်လောက် သောက်ဖို့ အချိန်ရှိမလား။"
***
သူမ ကျွန်တော့်ကို ခေါ်သွားတဲ့နေရာက အလွန်လှပစွာ အလှဆင်ထားတဲ့ လက်ဖက်ရည်ဆိုင်လေး ဖြစ်ပါတယ်။
သူမက ကြိုတင်စီစဉ်ထားပုံရတယ်၊ ကျွန်တော်တို့နှစ်ယောက်အပြင် တခြားဧည့်သည်လည်း မရှိပါဘူး။
"ကျွန်တော့်ကို တွေ့ဖို့အတွက်ပဲ ဒီအထိ လာခဲ့တာလား။"
ကျွန်တော့်စကားအဆုံးမှာ သူမ ခေါင်းခါပြတယ်။
"မဟုတ်ရပါဘူး။ ကျွန်မ ဒီကိုရောက်နေတာ နှစ်ပတ်တောင် ရှိပြီ။ ခင်ဗျားရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ဂျက်လေယာဉ် ရောက်လာတော့မယ်လို့ ကြားလို့ ခင်ဗျားကို လိုက်ရှာတာပါ။"
သူမက အမေရိကန်ရဲ့ အခြေခံအတိုးနှုန်း မမြှင့်တင်ခင်ကတည်းက ဝေါလ်စထရိ မှာ ရောက်နေတာလား။
ဂရေ့စ်က လက်အိတ်တွေကို ချွတ်လိုက်ပြီး လက်ဖက်ရည်ခွက်ကို လှပတဲ့ အမူအရာနဲ့ ကိုင်လိုက်တယ်။
လက်ဖက်ရည်ခွက်က ခမ်းနားတဲ့ ပုံစံဖော်ထားပြီး ရွှေ အနားသတ်ပါတဲ့ ဘုန်းချိုင်း (bone china) ဖြစ်ပါတယ်။ လက်ဖက်ရည်နဲ့ ပိုဆလင်တွေက တရုတ်ပြည်က လာတာပေမဲ့ တစ်ချိန်မှာတော့ ဗြိတိသျှ မှူးမတ်ယဉ်ကျေးမှုရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့တာပါ။
"ဝေါလ်စထရိ ကို လာတဲ့သူတွေက နှစ်မျိုးရှိတယ်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံဖို့ လာတာမျိုး၊ ဒါမှမဟုတ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ရယူဖို့ လာတာမျိုး။ ခင်ဗျားက ဘယ်သူလဲ။"
"ကျွန်တော်က ဘယ်လိုပုံစံနဲ့ တူနေလို့လဲ။"
သူမက လက်ဖက်ရည်ကို တစ်ငုံသောက်ရင်း နောက်ပြောင်သလို ပြောလိုက်တယ်။
"ခင်ဗျား ပိုက်ဆံလိုရင် ကျွန်မကို ပြောပါ။"
"ရော့သ်ချိုင်းလ် ဘဏ်ကနေ ချေးငွေ ပေးမလို့လား။"
"ခင်ဗျား လိုချင်ရင်ပေါ့။"
ကျွန်တော် ကုလားထိုင်ကို မှီလိုက်တယ်။
"ဘယ်လောက်ထိ ချေးလို့ ရမလဲ။"
"အဲဒါက လူပေါ်မှာ မူတည်တာပေါ့။ ခင်ဗျားအတွက်ဆိုရင် အကန့်အသတ်မရှိတဲ့ ချေးငွေမျိုး မဖြစ်နိုင်ဘူးလား။"
သူမက ချေးယူသူရဲ့ အကြွေးအခြေအနေကို မကြည့်ဘဲ ဘဏ်ရဲ့ ချေးငွေထုတ်ပေးနိုင်စွမ်း ရှိသလောက် ချေးပေးမယ်တဲ့လား။ တကယ်လို့ အဲဒီလူက ပိုက်ဆံကို အချိန်မီ ပြန်မဆပ်နိုင်ရင် ဘဏ်က ဒေဝါလီခံရမှာလေ။
တကယ်တော့ အဲဒီလို ချေးငွေမျိုးက မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။
"အဲဒါ ဖြစ်နိုင်လို့လား။"
"လူတစ်ယောက်တော့ ရှိခဲ့ဖူးတယ်။ ရော့သ်ချိုင်းလ် ဘဏ်က အကန့်အသတ်မရှိ ချေးငွေ ထုတ်ပေးခဲ့ဖူးတဲ့သူလေ။"
"ဘယ်သူလဲ။"
သူမက ဘယ်တော့မှ မပေါက်ကြားသင့်တဲ့ လျှို့ဝှက်ချက်တစ်ခုကို ပြောပြသလိုမျိုး အသံတိုးတိုးလေးနဲ့ ပြောတယ်။
"မွန်တီခရစ္စတို သူကောင်းမျိုး။"
"ဟားဟား။"
ကျွန်တော့်ဆီကနေ ရယ်သံတစ်ခု ထွက်လာတယ်။
ဝတ္ထုထဲမှာ မွန်တီခရစ္စတို သူကောင်းမျိုးက ဘဏ်အတော်များများနဲ့ အကန့်အသတ်မရှိ ငွေကြေးလွှဲပြောင်းမှုတွေ လုပ်လေ့ရှိတယ်။
အဲဒီထဲက တစ်ခုက ရော့သ်ချိုင်းလ်ပါ။ အဲဒီထဲမှာ သမိုင်းဝင် Barings ဘဏ်လည်း ပါဝင်ပေမဲ့ အဲဒီဘဏ်က Nick Leeson ကြောင့် ၁၉၉၅ ခုနှစ်မှာ ဒေဝါလီခံသွားခဲ့ရတယ်။
ရော့သ်ချိုင်းလ် မိသားစုနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ကြံစည်မှု သီအိုရီတွေကတော့ အများကြီးပါပဲ။ သူတို့ ပါဝင်တဲ့ ဝတ္ထုတွေ၊ ရုပ်ရှင်တွေမှာလည်း အဲဒီအတိုင်းပါပဲ။ အရေးကြီးတဲ့ အချက်ကတော့ သူတို့ဟာ လက်တွေ့ဘဝမှာ အမှန်တကယ် ရှိနေတာပါပဲ။
တွေးကြည့်တော့လည်း ရယ်စရာကောင်းပါတယ်။
၁၉ ရာစု ဝတ္ထုထဲမှာတောင် ကြီးမားတဲ့ ကြွယ်ဝချမ်းသာမှုအဖြစ် ဖော်ပြခြင်းခံခဲ့ရတဲ့ မိသားစုက အခုထိ ကမ္ဘာ့ငွေကြေးလောကကို ကြိုးကိုင်နေဆဲပါ။
တောင်ကိုရီးယားမှာတော့ ဆောဆောင်း သမ္မတနိုင်ငံလို့ ခေါ်ကြတယ်။
ဆောဆောင်းအုပ်စုရဲ့ အာဏာက နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ ဥပဒေ၊ ပညာရေးနဲ့ မီဒီယာ အပါအဝင် ကဏ္ဍအားလုံးမှာ ပျံ့နှံ့နေပြီး သူတို့က သိသည်ဖြစ်စေ၊ မသိသည်ဖြစ်စေ ဆောဆောင်းအုပ်စုရဲ့ အကျိုးစီးပွားအတွက် ဆောင်ရွက်ပေးနေကြတယ်။
ဆယ်စုနှစ် အနည်းငယ်လောက်ပဲ ချယ်ဘော (chaebol) ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ဒီလူတွေက ကိုရီးယားလူ့အဖွဲ့အစည်းကို ကြိုးကိုင်နေတာပါ။
ဒါဆိုရင် ရော့သ်ချိုင်းလ် မိသားစုကကော။ သူတို့က နှစ်ပေါင်း ၂၅၀ ကျော်တိုင်အောင် ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း ငွေကြေးမိသားစုအဖြစ် စိုးစံလာခဲ့တာပါ။
သူတို့မှာ ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ပိုင်ဆိုင်မှု ဘယ်လောက်ရှိမလဲ၊ နောက်လိုက် ဘယ်လောက်ရှိမလဲ၊ ဘယ်လောက် ကြီးမားတဲ့ အင်အားစုကို ပိုင်ဆိုင်ထားသလဲဆိုတာ ကျွန်တော် ခန့်မှန်းဖို့တောင် မစွမ်းနိုင်ပါဘူး။
ကမ္ဘာ့အရင်းအနှီးတွေကို ရွေ့လျားစေနိုင်တဲ့အထိ ဖြစ်နိုင်ပါ့မလား။