ဟန်ကုတ္တက္ကသိုလ်မှာ ကျောင်းတက်နေတဲ့ ချေဘောလ် မိသားစုဝင် ကလေးတွေက တော်တော်များပါတယ်။ ဒါကြောင့် တူညီတဲ့ မေဂျာထဲမှာ သင့်ရဲ့ စီနီယာတွေ ဒါမှမဟုတ် ဂျူနီယာတွေထဲက ချေဘောလ်မိသားစုဝင်တစ်ယောက်ယောက် ရှိနေတာဟာ အထူးအဆန်းတော့ မဟုတ်ပါဘူး။
ကျွန်တော် ပထမနှစ် ကျောင်းသားဘဝတုန်းက ကန်ဂျင်ဟူး က ကျောင်းခွင့်ယူထားခဲ့ပါတယ်။ သူ့ကို ပထမဆုံးအကြိမ် ဆုံဖူးတာကတော့ ကျောင်းပွဲတော်တုန်းက ဖြစ်လောက်ပါတယ်။ အဲဒီတုန်းက သူ့ကို ဆွန်အာ နဲ့အတူ မိတ်ဆက်ပေးခဲ့တာကို ကျွန်တော် မှတ်မိနေပါတယ်။
သူဟာ GH ဂရုပွဲက ဖြစ်တယ်လို့ ကြားလိုက်ရတဲ့အခါ ကျွန်တော် စိတ်ဝင်စားမိပြီး အားကျခဲ့ရတာကိုလည်း သတိရမိပါသေးတယ်။
အဲဒါ လွန်ခဲ့တဲ့ ဘယ်နှစ်နှစ်လောက်ကတည်းကလဲ။
ကျွန်တော့်ဘက်မှာ ထჯိုင်နေတဲ့ လူကို ကျွန်တော် ကြည့်လိုက်တယ်။ အဲဒီတုန်းကရော အခုရောပဲ သူဟာ GH ဆောက်လုပ်ရေး ရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌရဲ့ သားဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့ အချက်က ပြောင်းလဲသွားတာ မရှိပါဘူး။ ပြောင်းလဲသွားတာ တစ်ခုခုရှိတယ်ဆိုရင် အဲဒါက ကျွန်တော်ပါပဲ။
ဒါကို ရယ်စရာလို့ ထင်နေတဲ့ ကျွန်တော်နဲ့ မတူဘဲ ဂျင်ဟူး ရဲ့ မျက်နှာထားကတော့ တည်ကြည်နေပါတယ်။
သူ့ပုံစံက ဒီတွေ့ဆုံပွဲကို လာရတာကို ကျေနပ်နေပုံပါပဲ။
“…”
ဒီကောင်က ဘာလို့များ တסקတ်ကတ်နဲ့ ငါ့ရဲ့ အတိတ်က အချစ်ရေးကို စိတ်ဝင်စားနေရတာပါလိမ့်။
ကျွန်တော် အေးဆေးတည်ငြိမ်စွာနဲ့ ပြောလိုက်တယ်။
“ခင်ဗျား ဘာတွေပဲ တွေးနေလဲတော့ မသိဘူး၊ ဒါပေမဲ့ ဆွန်အာ အပေါ်မှာ ဘယ်လို ခံစားချက်မှ မကျန်တော့ဘူး။ တစ်ချိန်က ရင်းနှီးခဲ့ဖူးတော့ သူမ အဆင်ပြေနေမယ်လို့ပဲ မျှော်လင့်ပါတယ်”
“အ-အဲဒါဆို ဘလို့…ရာ…”
“ကူညီရမယ့် အကြောင်းပြချက် မရှိလို့ပေါ့။ ငါက ပရဟိတ လုပ်နေတာမှ မဟုတ်တာ”
ဆောဆောင်း၊ အွန်းဆောင်း၊ ဂျီအမ်၊ ဖို့ဒ်၊ စီအယ်လ်၊ އެက်စ်အက်စ်ကေ စတာတွေနဲ့ လက်တွဲခဲ့တာက ကျွန်တော်တို့အတွက် အကျိုးအမြတ် ရှိလို့ပါ။ ဒါပေမဲ့ GH ဆောက်လုပ်ရေး ကို ကူညီလို့ ရလာမယ့် အကျိုးအမြတ်က နည်းလွန်းပါတယ်။
ဂျင်ဟူး က ကျွန်တော့်စကားကို မယုံကြည်နိုင်သေးတဲ့ ပုံစံနဲ့ ဆက်ရှိနေတုန်းပါပဲ။ သူ့ကို ယုံကြည်လာအောင် ကျွန်တော် ဆက်ပြောလိုက်တယ်။
“သေချာဉ်း တွေးကြည့်စမ်းပါ။ တကယ်လို့သာ ငါ့မှာ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ခံစားချက်တွေ ကျန်နေသေးရင် GH ဆောက်လုပ်ရေး က ဒီနေ့အထိ တည်ရှိနေဦးမယ် ထင်လို့လား”
ကျွန်တော့်စကားကြောင့် ဂျင်ဟူး ရဲ့ မျက်လုံးတွေ အကြီးအကျယ် ပြူးကျယ်သွားပါတယ်။
သူ့ရဲ့ အမူအရာကို မြင်တော့ ကျွန်တော် ဆက်ပြောလိုက်တယ်။
“ဆောဆောင်းဂရုကိုတော့ မပြောတတ်ဘူး၊ ဒါပေမဲ့ GH လို အရွယ်အစားရှိတဲ့ ဂရုပွဲတစ်ခုအတွက်ကတော့ လွယ်လွယ်လေးပါ။ GH ရဲ့ ရှယ်ယာပိုင်ဆိုင်မှုကုမ္ပဏီဖြစ်တဲ့ GH ဟိုးဒင်းကို တန်ဖိုးဖြတ်ဝယ်ယူမှု (Tender Offer) ပြုလုပ်ပြီး မိတ်ဖက်ရှယ်ယာတွေကို လုံလုံလောက်လောက် ရယူလိုက်တာနဲ့ ရှယ်ယာရှင်များ အစည်းအဝေးမှာ ဥက္ကဋ္ဌနဲ့ သမ္မတကို နှင်ထုတ်ပစ်လို့ ရတယ်။ တကယ်လို့သာ GH ဂရုပွဲကို သိမ်းပိုက်ဖို့ ငါ ဆုံးဖြတ်လိုက်မယ်ဆိုရင် ခင်ဗျားတို့ တားနိုင်လို့လား”
တုန်လှုပ်သွားတဲ့ ဂျင်ဟူး က အော်လိုက်မတတ် ဖြစ်သွားတယ်။
“GH ဆောက်လုပ်ရေး ဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ မိသားစု တစ်ဘဝလုံး အရင်းအနှီးပြုပြီး တည်ဆောက်ခဲ့တဲ့ ကုမ္ပဏီပါဗျ!”
“အဲတော့ ဘာဖြစ်လဲ”
တက်ကျူးက ဝင်ပြောလိုက်တယ်။
“နိုင်ငံနဲ့ ပြည်သူတွေက စုပေါင်းပြီး ခင်ဗျားတို့ကို အမွေဆက်ခံခွင့် ရအောင် ဝိုင်းကူပေးရမှာလား”
ကိုရီးယားမှာ ကုမ္ပဏီကို ထቆမ်းချုပ်ထားတဲ့ မိသားစုနဲ့ ကော်ပိုရေးရှင်းကို အတူတူပဲလို့ ယူဆတဲ့ အလေ့အထ အလွန်အားကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကော်ပိုရေးရှင်းတစ်ခုရဲ့ ပိုင်ရှင်တွေဆိုတာ ရှယ်ယာရှင်တွေပါပဲ။
စီမံခန့်ခွဲသူတွေအနေနဲ့ ရှယ်ယာရှင်တွေရဲ့ အမြတ်အစွန်း အများဆုံး ရရှိစေဖို့ အကောင်းဆုံး ကြိုးစားရပါမယ်။ အဲဒါကို သေချာ မလုပ်နိုင်ဘူးဆိုရင် သူတို့ ရာထူးကနေ ဆင်းပေးသင့်ပါတယ်။ တကယ်တော့ ပြည်ပနိုင်ငံတွေမှာ တည်ထောင်သူတွေကို ကုမ္ပဏီကနေ ဖယ်ရှားတာဟာ သာမန်ပါပဲ။
ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံမှာကျတော့ ရှယ်ယာ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက်သာ 겨우 ရှိတဲ့ ထိန်းချုပ်မိသားစုတွေက ကုမ္ပဏီကို သူတို့ တစ်ဦးတည်း ပိုင်ဆိုင်သလိုမျိုး ပြုမူနေကြပါတယ်။
ပြီးတော့ မီဒီယာတွေကလည်း စစ်ဆေးကြပ်မတ်ပေးရမယ့်အစား ဒါဟာ သဘာဝကျတဲ့ အစဉ်အလာတစ်ခုလိုမျိုး ရေးသားဖော်ပြကြပါတယ်။ မိသားစုခေါင်းဆောင်က ငွေကြေးခေါင်းပုံဖြတ်မှု ဒါမှမဟုတ် ယုံကြည်မှုကျဆင်းစေမှုနဲ့ ဖမ်းဆီးခံရတဲ့အခါမျိုးမှာတောင် မီဒီယာတွေက ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မဟာဗျူဟာတွေ ထိခိုက်ပျက်ပြားနိုင်တယ်၊ နိုင်ငံတော် စီးပွားရေး ပြိုလဲနိုင်တယ်ဆိုပြီး ပုံကြီးချဲ့ဆူပူကာ လူထုကို ကြောက်စိတ် ဝင်လာအောင် လှုံ့ဆော်ကြပါတော့တယ်။
ကိုရီးယားမှာ ချေဘောလ်စနစ် ဒီအထိ တည်ရှိနေသေးတာက သူ့အကြောင်းနဲ့သူ တရားပြစရာ အကြောင်းပြချက်တွေ ရှိနေလို့ပါပဲ။
ကိုရီးယားရဲ့ ပထမမျိုးဆက် ချေဘောလ်တွေဆိုတာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေ ဖြစ်ကြပါတယ်။ ယနေ့ခေတ် စတပ်အက်ပ် (Startups) လိုမျိုးပဲ သူတို့ဟာ ကုမ္ပဏီတွေကို ဘာမှမရှိကတည်းက စတင် တည်ဆောက်ခဲ့ကြတာပါ။
ဒုတိယမျိုးဆက်တွေကတော့ ပထမမျိုးဆက် တည်ထောင်သူတွေကို ကုမ္ပဏီတွေ အတူတူ ကြီးထွားလာအောင် ကူညီပေးခဲ့ကြပါတယ်။ ရေနံ ရေနံဈေးကွက် တုန်လှုပ်မှုတွေနဲ့ အာရှ ငွေကြေးဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်းတွေက ကိုရီးယားကို ရိုက်ခတ်ခဲ့ပြီး ကုမ္ပဏီအုပ်စု တော်တော်များများ ပြိုလဲခဲ့ရပေမဲ့၊ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်ခဲ့တဲ့ ကုမ္ပဏီတွေကတော့ ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ ကော်ပိုရေးရှင်းကြီးတွေ အဖြစ် ကြီးထွားလာခဲ့ကြပါတယ်။
တကယ်လို့သာ အမ်အီလ်ကွန်းက ဆောဆောင်းဂရုကို မဆက်ခံခဲ့ဘူးဆိုရင် ဆောဆောင်းအီလက်ထရောနစ် ဟာ ကမ္ဘာ့နံပါတ်တစ် မန်မိုရီ ဆီမီးကွန်ဒတ်စတာ ကုမ္ပဏီ ဖြစ်လာနိုင်ပါ့မလား။ ဟန်မင်ဂူသာ အွန်းဆောင်းမော်တော်ကို လက်မခံခဲ့ဘူးဆိုရင် ကိုရီးယားဟာ ယနေ့ခေတ် မော်တော်ကား စွမ်းအားစုကြီး ဖြစ်လာနိုင်ပါ့မလား။
ပြဿနာက တတိယနဲ့ စတုတ္ထ မျိုးဆက်တွေမှာ ရှိနေပါတယ်။ သူတို့က မွေးစကတည်းက အခွင့်ထူးခံ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ကြီးပြင်းလာခဲ့ကြပြီး သူတို့ရဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှု အရည်အချင်းတွေက လုံးဝကို သက်သေမပြနိုင်သေးပါဘူး။ ဒါပေမဲ့လည်း ကုမ္ပဏီတွေကို သဘာဝကျကျ အမွေဆက်ခံကြပါတယ်။
နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီတွေမှာ မိသားစုအမွေဆက်ခံမှု ရှိတယ်ဆိုရင်တောင်မှ ကိုရီးယားလိုမျိုး စီမံခန့်ခွဲမှု စွမ်းရည် မပြသနိုင်သေးတဲ့ အမွေစားအမွေခံတွေကို နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးနဲ့ ကွင်းလွတ်တွေသုံးပြီး ထိန်းချုပ်မှုတွေကို လက်ဆင့်ကမ်းပေးတဲ့ ပုံစံမျိုးနဲ့တော့ မတူပါဘူး။
ချေဘောလ် အမွေဆက်ခံရေး ပြဿနာကို ထောက်ပြတဲ့ နောက်ပြောင်စရာ စကားပုံတစ်ခု ရှိပါတယ် -
အမ်အီလ်ကွန်းရဲ့ သားက အင်ဂျင်ယုံ တဲ့။ ဒါဆိုရင် ဘီလ်ဂိတ်စ်ရဲ့ သားနာမည်က ဘယ်သူလဲ။
ဘီလ်ဂိတ်စ်ဆိုတာ လူတိုင်းသိကြတဲ့အတိုင်း မိုက်ခရိုဆော့ဖ် (Microsoft) ရဲ့ တည်ထောင်သူနဲ့ ಮಾజీ စီအီးအို ဖြစ်ပါတယ်။ သူဟာ တစ်ချိန်က ကမ္ဘာ့အချမ်းသာဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ခဲ့ဖူးပြီး ယခုတိုင် ပရဟိတလုပ်ငန်းတွေမှာ တက်တက်ကြွကြွ ပါဝင်နေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ အံ့သြစရာကောင်းတာက ဘီလ်ဂိတ်စ်ရဲ့ သားနာမည်ကို ဘယ်သူမှနီးပါး မသိကြပါဘူး။
အကြောင်းကတော့ အင်ဂျင်ယုံ က သူ့အဖေ ကွယ်လွန်သွားပြီးနောက် ဆောဆောင်းဂရုရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌရာထူးကို တိုက်ရိုက် ဆက်ခံခဲ့တာ ဖြစ်ပြီး၊ ဘီလ်ဂိတ်စ်ကတော့ သင့်တော်တဲ့အချိန်မှာ အနားယူခဲ့ကာ စီအီးအို ရာထူးကို စတိဗ်ဘောလ်မာ (Steve Ballmer) ဆီ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့လို့ပါပဲ။
တကယ်တမ်းမှာ အမွေဆက်ခံတာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ကျိုးကြောင်းဆီလျော်တဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်အရ ပရော်ဖက်ရှင်နယ် မန်နေဂျာတစ်ဦးကို ရွေးချယ်တာပဲ ဖြစ်ဖြစ် အဲဒါက အဓိက မဟုတ်ပါဘူး။ တစ်ချိန်က ဂျပန် အီလက်ထရောနစ် ရတနာကြီးဖြစ်ခဲ့တဲ့ ဆိုနီ (Sony) တောင် ပရော်ဖက်ရှင်နယ် မန်နေဂျာတွေရဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှုအောက်မှာ ပျက်စီးခဲ့ရဖူးပါတယ်။
အမွေဆက်ခံတဲ့ ဆက်ခံသူတွေကြောင့် ပျက်စီးခဲ့ရတဲ့ ကုမ္ပဏီတွေ အများကြီး ရှိသလိုပဲ ပရော်ဖက်ရှင်နယ် မန်နေဂျာတွေကြောင့် ပျက်စီးခဲ့ရတဲ့ ဖြစ်ရပ်တွေလည်း အမြောက်အမြား ရှိပါတယ်။
"ကြောင်က အနက်ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ အဖြူပဲဖြစ်ဖြစ် ကြွက်ဖမ်းနိုင်ရင် ပြီးတာပါပဲ" ဆိုတဲ့ စကားလိုမျိုး ဘယ်သူပဲ တာဝန်ယူယူ၊ ဘယ်လိုပဲ လုပ်လုပ်၊ ကောင်းကောင်း စီမံခန့်ခွဲနိုင်ရင် ကုမ္ပဏီက ဆက်ရှင်သန်သွားမှာပါ။ မလုပ်နိုင်ရင်တော့ ဈေးကွက်ကနေ ဖယ်ရှားခံရမှာပါပဲ။
ဂျင်ဟူး က စားပွဲပေါ်ထိ နီးပါး ရောက်သွားတဲ့အထိ ခေါင်းကို ငုံ့ချလိုက်ပါတယ်။
“ကျေးဇူးပြုပြီး CEO ကန်ဂျင်ဟူး ခင်ဗျာ။ ဒီတစ်ခါသာ ကျွန်တော်တို့ကို ကူညီပေးမယ်ဆိုရင် ခင်ဗျားရဲ့ ကျေးဇူးကို ဘယ်တော့မှ မမေ့ပါဘူး”
“…”
ဒီလူက ဘာလို့များ ငါ့ကို ဒီလိုပုံစံမျိုးနဲ့ ဆက်ဆံနေရတာပါလိမ့်။
လွန်ခဲ့တဲ့ အချိန်အတော်ကြာတုန်းကဆိုရင် ဒီလိုအခြေအနေမျိုးကို ကျေနပ်စရာလို့ ခံစားရနိုင်ပေမဲ့... အခုတော့ ဘာမှ မခံစားရတော့ပါဘူး။
ပြီးတော့ ဒီတစ်ခါ ကူညီပေးလိုက်ရင်ရော ဒီပြဿနာက တကယ်ပဲ ဖြေရှင်းပြီးသွားမှာလား။
ကျွန်တော် သက်ပြင်းချလိုက်ပြီး ပြောလိုက်တယ်။
“ပေါ်ပေါက်ပြီးသား ဆုံးရှုံးမှုတွေအပြင် ခင်ဗျားတို့ရဲ့ ပြည်ပ လုပ်ငန်းခွဲတွေမှာ ဆိုးရွားတဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေ (Bad Assets) ဒေါ်လာ သန်း ၃၀၀ ထပ်ရှိနေတယ်လို့ ကြားရတယ်”
“ဘ-ဘာတွေကို ပြောနေတာလဲ”
သူ့ရဲ့ အမူအရာကို ကြည့်ရတာ အဲဒါကို မသိသေးတဲ့ ပုံပါပဲ။
ကုမ္ပဏီတစ်ခုရဲ့ ငွေစာရင်းရှင်းတမ်းတွေကို အသေးစိတ် တိတိကျကျ စစ်ဆေးကြည့်ရှုဖို့ဆိုတာ မလုပ်မဖြစ်ပါပဲ။ နိုင်ငံရပ်ခြားမှာ လုပ်ငန်းတွေ လုပ်ကိုင်နေတဲ့အခါ လက်ရှိ အခြေအနေကို နားလည်သဘောပေါက်ဖို့က ပိုပြီး ခက်ခဲလာစမြེ་ပါပဲ။
ဥပမာအားဖြင့် စာရင်းဇယားတွေမှာ ပိုင်ဆိုင်မှု တန်ဖိုး ဝမ် ၁၀ ဘီလီယံလို့ တင်ပြထားတဲ့ အိမ်ခြံမြေက တကယ်တမ်း ရောင်းချတဲ့အခါ ဝမ် ၃ ဘီလီယံလောက်ပဲ ရကောင်း ရနိုင်ပါတယ်။ ရစရာရှိတယ်လို့ ယူဆပြီး ဆုံးရှုံးမှုအဖြစ် စာရင်းမပယ်ဖျက်ခဲ့တဲ့ လက်မှတ်တွေ ဒါမှမဟုတ် ငွေချေးစာချုပ်တွေက နောက်ဆုံးမှာ ပျက်ပြားသွားတာ ဒါမှမဟုတ် တန်ဖိုးမရှိတော့တဲ့ အမှိုက်စာချုပ်တွေ ဖြစ်သွားနိုင်ပါတယ်။
အမြဲတမ်းလိုလို ငွေကြေးဆိုင်ရာ ကဏ္ဍက သတင်းအမြန်ဆုံးပါပဲ။ ဂိုးလ်ဒင်းဂိတ် လိုမျိုး ပြည်ပ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဘဏ်တွေက GH ဆောက်လုပ်ရေး ရဲ့ ငွေကြေး အခြေအနေကို စောစောစီးစီး အကဲဖြတ်ပြီး အဆက်အသွယ်တွေကို ဖြတ်တောက်ဖို့ စတင်ခဲ့ကြပါပြီ။
ကိုယ့်လက်ထဲမှာ ကိုယ်ကိုင်ထားချိန်မှာတော့ အရာရာကို ဖုံးကွယ်ထားလို့ ရပေမဲ့ ဈေးကွက်ထဲကို တင်ောင်းရောင်းချတဲ့အခါမှာတော့ စိစစ်စစ်ဆေးမှု (Due Diligence) လုပ်ငန်းစဉ်အမျိုးမျိုးကို ခံယူရပါတော့တယ်။ အဲဒီအခါကျမှ ဖုံးကွယ်ထားတဲ့ တာဝန်ဝတ္တရားတွေ အားလုံးက တစ်ပြိုင်နက်တည်း ထွက်ပေါ်လာပါတော့တယ်။
ဒီအတွက် ဘယ်သူက တာဝန်ယူရမှာလဲ။
“အရည်အချင်းမရှိတာက အပြစ်မဟုတ်ဘူး။ ဒါပေမဲ့ အရည်အချင်းမရှိတဲ့သူက ရာထူးနေရာကို ယူထားတာကတော့ အပြစ်ပဲ”
အရည်အချင်းမရှိတဲ့ စီအီးအိုတစ်ယောက်ဟာ ဝန်ထမ်းတွေနဲ့ ရှယ်ယာရှင်တွေကိုသာမက နိုင်ငံတော် စီးပွားရေးကိုပါ ထိခိုက်စေပါတယ်။
တက်ကျူးက သဘောတူသလို ခေါင်းညိတ်ပြလိုက်ပါတယ်။
“မှန်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့်လည်း ကျွန်တော်က အဲဒီအပြစ်မျိုး မလုပ်မိအောင် စီအီးအိုရာထူးကို ရှောင်နေတာလေ”
ဥက္ကဋ္ဌ ကန်ဂျင်ဂွမ် သာ ရာထူးကနေ ဆင်းပေးရမယ်ဆိုရင် အင်ဂျင်ယုံ အနေနဲ့လည်း သူ့ရဲ့ရာထူးကို ဆက်ထိန်းထားဖို့ ဘယ်လိုမှ မဖြစ်နိုင်တော့ပါဘူး။ ဒီလိုမျိုး သူဇာတ်ကိုနှိမ့်ပြီး ကျွန်တော့်ဆီလာကာ ခေါင်းညိတ်တောင်းပန်နေတာက ကုမ္ပဏီကို ကယ်တင်ချင်လို့လား၊ ဒါမှမဟုတ် သူ့ရဲ့ကိုယ်ပိုင်ရာထူးကို ကာကွယ်ချင်လို့လား။
စီမံခန့်ခွဲမှု အာဏာကို လက်လွှတ်လိုက်ရတဲ့ ချေဘောလ် အမွေဆက်ခံသူဆိုတာ ကြိုးပြတ်သွားတဲ့ စွန်တစ်စင်းနဲ့ အတူတူပါပဲ။
သူ့အနေနဲ့ အလုပ်ပြန်ရှာဖို့ စိုးရိမ်နေစရာတော့ မလိုပေမဲ့ အုပ်စုအတွင်းမှာ အဓိကကျတဲ့ ရာထူးနေရာတစ်ခုကို ဘယ်တော့မှ ပြန်ရတော့မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ အခြားလုပ်ငန်းခွဲတွေကို ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ကန်ဂျင်ဂွမ်ရဲ့ မောင်နှမတွေကလည်း လက်ပိုက်ကြည့်နေကြမှာ မဟုတ်ပါဘူး။
“ကျူ... ကျုပ်ကလေ...”
“နောက်တစ်ခုပြောရဦးမယ်။ ဒီလိုပုံစံမျိုး ရုတ်တရက်ရောက်လာပြီး ကျွန်တော့်ရဲ့ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ခံစားချက်တွေအကြောင်း စပြောတာက အလွန်တရာမှ ယဉ်ကျေးမှု မရှိတဲ့ လုပ်ရပ်ဆိုတာ ခင်ဗျား သဘောပေါက်ရဲ့လား”
တစ်ခုခုပြောဖို့ ပြင်နေတဲ့ အင်ဂျင်ယုံ ဟာ သူ့ရဲ့ခေါင်းကို အောက်သို့ နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ငုံ့ချလိုက်ပါတယ်။
အချိန်အတန်ကြာမှ သူ တစ်ဖန် ပြန်ပြောလာခဲ့ပါတယ်။
“တောင်းပန်ပါတယ်။ ဒီနေ့တော့ ကျွန်တော် စကားတွေ အများကြီး မှားပြောမိပါပြီ။ အဲဒါတွေကို လစ်လျူရှုပေးပါ”
ကျွန်တော် ခေါင်းညိတ်ပြလိုက်ပါတယ်။
“ကူညီဖို့တော့ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး၊ ဒါပေမဲ့ ကိစ္စတွေ အားလုံး အဆင်ပြေသွားဖို့တော့ ဆုတောင်းပေးပါတယ်”
ဘယ်လိုမှ အဆင်ပြေလာစရာ မရှိမှန်း သိသာနေပေမဲ့ပေါ့လေ။
သူဟာ ထိုင်ခုံကနေ ထရပ်ပြီး လှည့်ထွက်သွားခဲ့ပါတယ်။
လူတစ်ယောက်ရဲ့ ရှုထောင့်က သူတို့ရဲ့ ရာထူးနေရာပေါ်မူတည်ပြီး ပြောင်းလဲသွားတတ်ပါတယ်။ တက္ကသိုလ်မှာ ပထမဆုံးအကြိမ် ဆုံတွေ့ခဲ့တုန်းက အလွန်တရာမှ ခမ်းနားထည်ဝါပုံ ပေါ်ခဲ့တဲ့ အဲဒီလူဟာ အခုတော့ တစ်မျိုးလေး သေးငယ်ပြီး သနားစရာကောင်းနေသလို ဖြစ်နေပါတယ်။
သူ ထွက်သွားပြီးနောက်မှာ တက်ကျူးက မေးလာပါတယ်။
“တကယ်ပဲ သူ့ကို မကူညီတော့ဘူးလား”
“ငါပြောသားပဲ။ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ခံစားချက်တွေ ဘာမှ မကျန်တော့ဘူးလို့”
“မင်းက ဟာသလုပ်ပြောနေတာ ထင်ခဲ့တာ”
“…”
ငါ့စကားကို ဘယ်လိုများ နားလည်လိုက်တာလဲ။
သာ၍များ ဆွန်အာ အပေါ် ခံစားချက်တွေသာ ကျန်နေသေးရင် GH ဆောက်လုပ်ရေး ကို ကူညီပေးခဲ့မိမှာပါ။ တစ်ဖက်မှာလည်း သူမကို သံယောဇဉ်ပြတ်ပြီး မုန်းတီးနေခဲ့မယ်ဆိုရင်တည်းက အရေးယူဆောင်ရွက်ပြီးသား ဖြစ်နေမှာပေါ့။
ဒါပေမဲ့ အဲဒါတွေ တစ်ခုမှ မဟုတ်တဲ့အတွက် ဘာမှ လုပ်ပေးဖို့ အကြံအစည် မရှိပါဘူး။
“မင်း قبْل က ပြောဖူးသလို GH ဆောက်လုပ်ရေး ကို ဝင်သိမ်းလိုက်ရင်ရော ဘယ်လိုနေမလဲ။ စီမံခန့်ခွဲမှု အာဏာကို ယူတော့မယ်လို့ ထုတ်ပြောလိုက်မယ်ဆိုရင် ရှယ်ယာရှင်တွေက လက်ကမ်းကြိုဆိုကြမှာ မဟုတ်ဘူးလား”
“ကြိုဆိုကြမှာ သေချာပါတယ်။”
ဒီလိုလုပ်တာက ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ မိသားစုထက် ကိုယ်က ပိုပြီး တရားမျှတလို့ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်ကျင့်တရား မြင့်မားလို့ မဟုတ်ပါဘူး။ ရှယ်ယာဈေးနှုန်းအတွက် အကျိုးရှိလို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ပိုက်ဆံဆိုတာ ကောင်းတာ ဆိုးတာကို မသိပါဘူး။
ကျွန်တော် ခေါင်းခါလိုက်ပါတယ်။
“ထားလိုက်ပါတော့။ အဲဒါကို ဝင်သိမ်းတာက ဘာအဓိပ္ပာယ် ရှိမှာလဲ”
သိမ်းပိုက်လိုက်လို့ ရလာမယ့် အစစ်အမှန် အကျိုးအမြတ်က နည်းပါးလှပါတယ်။ ငွေကြေးတွေ အလဟဿ အကုန်အကျခံရုံနဲ့ပဲ ပြီးဆုံးသွားဖို့ များပါတယ်။
ဆောက်လုပ်ရေး ကဏ္ဍကို ရောင်းချလိုက်တာက အုပ်စုရဲ့ တစ်ခုလုံးဆိုင်ရာ ငွေကြေးဖွဲ့စည်းပုံကို တိုးတက်ကောင်းမွန်လာစေ겠지만 ကျဆင်းနေတဲ့ ကံကြမ္မာကို ပြန်လည် အသက်သွင်းပေးနိုင်လောက်အောင်တော့ လုံလောက်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။
GH ဆောက်လုပ်ရေး ရဲ့ အဓိက မဏ္ဍိုင်ကြီးနှစ်ခုကတော့ ရေနံ သန့်စင်ရေးနဲ့ ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းတို့ ဖြစ်ကြပါတယ်။
ရေနံ သန့်စင်ရေးကတော့ ကျန်ရှိနေသေးပေမဲ့ စီးပွားရေး ကျဆင်းလာမှုနဲ့ လျှပ်စစ်ကားတွေ တိုးပွားလာမှုတို့ကြောင့် ရောင်းအား ကျဆင်းလာတာက နေရောင်ခြည် မြင်ရသလို သေချာပေါက် ဖြစ်လာနေပါပြီ။ ကျုံ့ဝင်နေတဲ့ ဈေးကွက်ကိုယ်တိုင်က ပြဿနာတစ်ရပ် ဖြစ်နေပြီး SSK Innovation နဲ့ A-ရေနံ တို့ရဲ့ ဖိအားပေးမှုအောက်မှာ ပြည်တွင်းဈေးကွက် ရှယ်ယာပါ ကျဆင်းလာနေပါတယ်။
ဘာမှ မပြောင်းလဲသွားခဲ့ဘူးဆိုရင်တော့ ပြဿနာ ရှိလာစရာ မရှိပါဘူး။ သူတို့ လုပ်နေကျအတိုင်း ဆက်လုပ်သွားကြမှာဖြစ်ပြီး လက်ရှိ အနေအရာကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လျင်မြန်စွာ ပြောင်းလဲနေတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်အောက်မှာ မန်နေဂျာတွေက ညံ့ဖျင်းတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ ချမှတ်ခဲ့ကြလို့ အခြေအနေက ဒီအဆင့်အထိ ယိုယွင်းလာခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
စက်မှုလုပ်ငန်း အခြေအနေတွေ မကောင်းတဲ့အခါမျိုးမှာတောင် သေချာရှာဖွေကြည့်မယ်ဆိုရင် အခွင့်အလမ်းတွေကို အမြဲတမ်း ရှာတွေ့နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တစ်ချိန်က ကျန်းမာကြံ့ခိုင်ခဲ့တဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတစ်ခု အရင်းအနှီး ယိုယွင်းပျက်စီးတဲ့အထိ ကုမ္ပဏီကို ဘယ်လောက်တောင် အလွန်အမင်း ညံ့ဖျင်းစွာ စီမံခန့်ခွဲခဲ့ကြရမှာလဲ။
ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် ဒီအချိန်အထိ သူတို့ရဲ့ ရာထူးတွေကို ဆက်ပြီး ဖက်တွယ်ထားနိုင်ခဲ့တဲ့ တစ်ခုတည်းသော အကြောင်းရင်းကတော့ - သူတို့ဟာ ချေဘောလ်တွေ ဖြစ်နေလို့ပါပဲ။
ပရော်ဖက်ရှင်နယ် မန်နေဂျာတစ်ဦးသာဆိုရင် လွန်ခဲ့တဲ့ အချိန်အတော်ကြာကတည်းက အလုပ်ထုတ်ခံရပြီး ဖြစ်နေမှာပါ။
CarOS က ထုတ်လုပ်တဲ့ ကိုယ်ပိုင်မောင်းနှင်နိုင်တဲ့ လျှပ်စစ်ကားတွေက ကမ္ဘာကြီးကို ပြောင်းလဲပစ်နေပါပြီ။ FaceIt ရဲ့ VR လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပစ္စည်းတွေက လူကြီးသုံး လုပ်ငန်းကိုတင်မကဘဲ ချိန်းတွေ့မှုနဲ့ အိမ်ထောင်ရေး ဈေးကွက်တွေကိုပါ သိမ့်သိမ့်တုန်အောင် လှုပ်ခတ်သွားစေခဲ့ပါပြီ။
VRMMORPG တွေက ဂိမ်းကစားခြင်းကိုတင်မကဘဲ လူတွေရဲ့ ဘဝတွေကိုပါ သက်ရောက်မှု ရှိလာစေမှာဖြစ်ပြီး ခရီးသွားလှိုင်းထုတ်လွှတ်တဲ့ ဓာတ်ပေါင်းဖိုတွေက စွမ်းအင်လုပ်ငန်းရဲ့ လမ်းကြောင်းကို ပြောင်းလဲပစ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကျွန်တော် ကိုယ့်ဘာသာ တသျှပ်တသျှပ်နဲ့ ရေရွတ်လိုက်ပါတယ်။
“လူတွေလည်း ဖြစ်ဖြစ်၊ ကုမ္ပဏီတွေလည်း ဖြစ်ဖြစ် ထာဝရ မရှင်သန်နိုင်ကြပါဘူး။ ပြောင်းလဲမှုတွေကို ဖတ်ရှုပြီး လိုက်လျောညီထွေ ဖြစ်အောင် နေထိုင်ခြင်းက ရှင်သန်ခြင်းပါပဲ၊ အဲဒီလို မလုပ်နိုင်ရင်တော့ သေဆုံးခြင်းပါပဲ။ အဲဒါ သဘာဝတရားရဲ့ ဥပဒေပါပဲ”
***
ဈေးကွက်ကတော့ GH ဆောက်လုပ်ရေး ကို ရောင်းချတော့မယ့်ကိစ္စကို ရှောင်လွှဲလို့မရတဲ့ ကိစ္စရပ်တစ်ခုအဖြစ် လက်ခံလိုက်ပြီ ဖြစ်ပါတယ်။
ဥက္ကဋ္ဌ ကန်ဂျင်ဂွမ် ဟာ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှုတွေ လုပ်ဖို့ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံကို ထွက်ခွာသွားခဲ့ပေမဲ့ ဒေသတွင်း အထူးရည်ရွယ်ချက် ကုမ္ပဏီ (SPC) က ဒေဝါလီခံသွားခဲ့ပြီဖြစ်တဲ့အတွက် ငွေပေးချေမှုကို ကောက်ခံဖို့ရာ ခက်ခဲသွားခဲ့ပါပြီ။ စာချုပ်က အစကတည်းက အားနည်းချက်တွေနဲ့ ဖြစ်နေခဲ့လို့ အခြေအနေတွေက ဒီလောက်အထိ ရှုပ်ထွေးသွားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အရင်းအနှီး ယိုယွင်းပျက်စီးမှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေ တိုးပွားလာတာနဲ့အမျှ ရှယ်ယာဈေးနှုန်းတွေက အောက်ဆုံးအထိ (Daily Limit Down) ထိုးကျသွားခဲ့ပါတယ်။ စိတ်ဝင်စားတဲ့ ကုမ္ပဏီတွေကလည်း ဝယ်ယူရေးအတွက် ချိန်ဆနေကြပါတယ်။
မွန်းလွဲပိုင်း အစားစားချိန်မှာ အဲလီ နဲ့ ကျွန်တော် တွေ့ဆုံဖြစ်ခဲ့ကြပါတယ်။
“ကျရှုံးဖို့အတွက် ကြီးမားလွန်းတယ် (Too big to fail) လို့ ပြောကြပေမဲ့ အဲဒီလောက် ကြီးမားတဲ့ ကုမ္ပဏီတောင်မှ ပြိုလဲသွားတော့မှာပဲ။ ဒါကို ကြည့်ရတာ ‘အძლიန်ဆုံးက ရှင်သန်တာမဟုတ်ဘဲ ရှင်သန်နိုင်တဲ့သူကမှ အძლიန်ဆုံးဖြစ်တယ်’ ဆိုတဲ့ စကားက မှန်တယ်လို့ ခံစားရစေတယ်”
“သဘာဝအရွေးချယ်ခံရခြင်း (Survival of the fittest) ပေါ့”
“ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်ကို ရှင်းပြတဲ့အခါ အမြဲတမ်းလိုလို သုံးကြပေမဲ့ ချားလ်စ်ဒားဝင်း ကိုယ်တိုင်က အဲဒီလို လုံးဝ မပြောခဲ့ဖူးဘူးဆိုတာ မင်း သိရဲ့လား”
“တကယ်လား”
အဲဒါ ဒားဝင်း ပြောခဲ့တာ မဟုတ်ဘူးလား။
ကျွန်တော်တို့ စကားပြောနေတုန်းမှာပဲ အမည်မသိ နံပါတ်တစ်ခုကနေ ဖုန်းဝင်လာခဲ့ပါတယ်။ ဘယ်သူ့ဖုန်းလဲဆိုတာ ကျွန်တော် အလိုလို သိလိုက်ပါတယ်။
ဖုန်းကို ကိုင်ရမလား၊ မကိုင်ရမလား နှောင့်နှေးနေတဲ့အချိန်မှာ အဲလီက ပြောလာပါတယ်။
“ရပါတယ်၊ ကိုင်လိုက်လေ”
“အင်း”
ကျွန်တော် ဖုန်းခလုတ်ကို နှိပ်လိုက်ပါတယ်။
“ဟယ်လို”
ခဏတာ ငြိမ်ကျသွားပြီးနောက် အသံတစ်ခု ထွက်ပေါ်လာပါတယ်။
[ဟိုင်း။ ကိုယ်ပါပဲ။]
ကျွန်တော် မျှော်လင့်ထားတဲ့အတိုင်းပါပဲ။
သူ့အသံကို ကြားလိုက်ရတဲ့အချိန်မှာ အတိတ်က အမှတ်တရတွေက ရင်ထဲကို တိုးဝင်လာခဲ့ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ အတူတူ တွဲခဲ့ရတာ ကြာလှတာတော့ မဟုတ်ပါဘူး၊ ဒါပေမဲ့ အခုလို ပြန်တွေးကြည့်လိုက်တဲ့အခါ ပျော်စရာကောင်းပြီး သာယာတဲ့ အချိန်တွေ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။
“ဘာကိစ္စလဲ”
[အားမယ်ဆိုရင် တွေ့ကြရမလား]
ကျွန်တော်တို့ နောက်ဆုံး ဆုံဖြစ်ခဲ့တာက သူ လက်မထပ်ခင်တုန်းက ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်တော့်ရဲ့ ပထမဆုံး အချစ်ဦးဟာ အခုတော့ တခြားလူတစ်ယောက်နဲ့ အိမ်ထောင်ကျသွားခဲ့ပြီဖြစ်ပြီး မိခင်တစ်ဦး ဖြစ်နေပြီ ဖြစ်ပါတယ်။
လူတိုင်းအတွက်တော့ သာမန် ဖြစ်လေ့ဖြစ်ထရှိတဲ့ ကိစ္စတစ်ခုပါပဲ။
သူ ဘာပြောချင်နေလဲဆိုတာကို ကျွန်တော် သိပါတယ်။ ပြီးတော့ ကျွန်တော့်ရဲ့ အဖြေက ဘာဖြစ်မလဲဆိုတာလည်း သူ သိနေလောက်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့လည်း အဲဒီမျှော်လင့်ချက် အပိုင်းအစလေးကို လက်လွှတ်မခံချင်သေးလို့ သူ ကျွန်တော့်ကို ဆက်သွယ်လာခဲ့တာ ဖြစ်မှာပါ။
ကျွန်တော် ပြတ်ပြတ်သားသား ငြင်းဆိုလိုက်ပါတယ်။
“မတွေ့ဖြစ်တော့ပါဘူး။ ဒီရက်ပိုင်း စီးပွားရေးတွေ ရှုပ်နေလို့ မအားဘူး ထင်တယ်”
ရှည်လျားတဲ့ ငြိမ်သက်မှုတစ်ခုရဲ့ နောက်မှာ အဖြေထွက်လာပါတယ်။
[…အင်းလေ။]
ကျွန်တော် စိတ်ရင်းမှန်နဲ့ ပြောလိုက်ပါတယ်။
“ဂရုစိုက်ပါ”
[မင်းလည်း ဂရုစိုက်ပါ။]
ဖုန်းချလိုက်ပြီးနောက် အဲလီက မေးပါတယ်။
“သူ့ကို မတွေ့ခဲ့ရတာ သေချာလို့ အဆင်ပြေရဲ့လား”
“ဆွန်အာ အတွက် ဒါက ပိုကောင်းပါတယ်”
အဲလီက ကျွန်တော့်ကို ပြုံးပြပါတယ်။
“မင်း သိလား”
“ဘာကိုလဲ”
“ဂျင်ဟူး က အလွန်တရာမှ သဘောကောင်းတယ်၊ ပြီးတော့ အဲဒီအချက်ကိုပဲ ငါ သဘောကျတယ်”
“အာ၊ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်”
အားနာသွားတဲ့အတွက် ကျွန်တော် ပါးကို အလကားနေရင်း ကုတ်လိုက်ပါတယ်။
အဲလီက လက်ခုပ်တီးလိုက်ပြီး ပြောပါတယ်။
“ကဲ၊ ဒါဆိုရင် နေ့လယ်စာစားဖို့ ဘယ်ကိုသွားကြမလဲ”