အခန်း ၃၂
အဘွားအိုက ယူရီ ၏လက်ထဲသို့ ငွေစက္ကူကို အတင်းထိုးထည့်ပေးလိုက်သည်။
“ရပါတယ်! လူကြီးတွေက ပေးရင် ‘ကျေးဇူးတင်ပါတယ်’ လို့ပဲ ပြောပြီး ယူလိုက်ရတယ်။”
ယူရီ က ငွေကို မဝံ့မရဲလက်ခံလိုက်ပြီး ခေါင်းငုံ့ကာ ထပ်ပြောလိုက်သည်။
“ကျေးဇူးတင်ပါတယ် အဘွား။”
“ကဲ ဒါဆိုလည်း အဘွားသွားတော့မယ်။ မင်းတို့လူငယ်တွေ ပျော်ပျော်ပါးပါး ဆက်လုပ်ကြဦး။ ချိန်းတွေ့တာမျိုးပဲဖြစ်ဖြစ် တစ်ခုခုလုပ်ပြီး ပျော်ပျော်ပါးပါးသာ နေကြ။”
ချိန်းတွေ့တာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။
ကျွန်တော်က ထွက်ခွာသွားတဲ့ အဘွားအိုရဲ့ ကျောပြင်ကို လှမ်းကြည့်ပြီး လက်ပြနှုတ်ဆက်လိုက်သည်။
“ဂရုစိုက်သွားပါဦး အဘွား။”
ပြီးတော့မှ ယူရီ ကို မေးလိုက်သည်။
“သူ့ကို သိလို့လား။” “သူက အရင်က ဘေးအိမ်မှာ နေခဲ့တဲ့ အဘွားပါ။ အခု ဂယ်လာရီကုန်တိုက်ရှိတဲ့နေရာမှာ သူအရင်က လုပ်ငန်းလုပ်ခဲ့တာ။ ကျွန်မ ငယ်ငယ်ကတည်းက သူက ကျွန်မကို အရမ်းသဘောကောင်းတာ။”
“ဒီနေရာကို ပြန်လည်မဆောက်လုပ်ခင်ကတည်းက သူက ဒီမှာနေတာလား။”
“ဟုတ်တယ်။ အဲဒီတုန်းက ၈ ထပ်တိုက်လေးပဲ ရှိတာ။”
အဲဒီတုန်းက နေထိုင်သူတွေမဟုတ်ရင် အထဲဝင်ဖို့တောင် ခက်ခဲခဲ့တာမျိုး။
“သူ အခုလည်း ဒီမှာပဲ နေသေးတာလား။”
“နေတယ်လေ။ အခုတော့ သူက ဘေးအဆောက်အအုံမှာ နေတယ်။ သူ့ကလေးတွေအိမ်ပါ ပေါင်းလိုက်ရင် သူတို့ပိုင်တဲ့အိမ်က သုံးလုံးတောင် ရှိတယ်။”
“ဝါး။”
အသေးဆုံးယူနစ်တောင် ဝမ် ၂.၃ ဘီလီယံတန်တယ်။ သုံးလုံးဆိုတော့ ဝမ် ၇ ဘီလီယံနီးပါးလောက် ရှိမှာပေါ့။
ကျွန်တော်ကတော့ နယ်ကလာတဲ့အဘွားအိုလို့ ထင်ထားတာ၊ တကယ်တမ်းကျတော့ အင်မတန်ချမ်းသာတဲ့သူ ဖြစ်နေတယ်။ အဲဒါကြောင့် လူကို အပြင်ပန်းကြည့်ပြီး မဆုံးဖြတ်သင့်တာ။
ကျွန်တော် စိတ်ဝင်တစားရှိနေတာကို မြင်တော့ ယူရီ က အကြောင်းအရာအချို့ကို ရှင်းပြပေးသည်။
လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၄၀ လောက်က အဘွားအိုဟာ သူမရဲ့ လုပ်ငန်းကနေ ရတဲ့ငွေနဲ့ ချေးငွေယူပြီး တိုက်ခန်းတစ်ခု ဝယ်ခဲ့တာတဲ့။
အဲဒီအချိန်တုန်းက သူက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံဖို့ ရည်ရွယ်ချက်ရှိခဲ့တာတော့ မဟုတ်ဘူး။ ချောင်းဒမ်ဒုံ က ဒီလောက်ထိ ချမ်းသာတဲ့ရပ်ကွက် ဖြစ်လာမယ်လို့ သူ လုံးဝ မတွေးမိခဲ့ဘူး။ သူက ကိုယ်ပိုင်အိမ်လေးပဲ လိုချင်ခဲ့တာ၊ နောက်တော့ ကလေးတွေ အနီးအနားမှာ နေရအောင်ဆိုပြီး နောက်တစ်ခန်း ထပ်ဝယ်ခဲ့တာတဲ့။
အိမ်နီးချင်းတွေက အိမ်တွေကို ရောင်းပြီး ပြောင်းသွားကြပေမဲ့ အဘွားအိုကတော့ ဒီနေရာမှာပဲ ဆက်နေခဲ့တယ်။ ဆယ်စုနှစ်တွေ ကြာလာတဲ့အခါ တိုက်ခန်းက ယိုယွင်းလာခဲ့တယ်။ မျက်နှာကျက်က ရေစိမ့်တယ်၊ သံချေးတက်နေတဲ့ ပိုက်တွေကနေ အရောင်မလှတဲ့ ရေတွေ စီးကျလာတယ်။
ပြန်လည်ဆောက်လုပ်ရေးအကြောင်း ပြောဆိုလာတဲ့အခါ အိမ်ခြံမြေတန်ဖိုးက အဆမတန် တက်လာခဲ့တယ်။ တကယ်ပြန်ဆောက်ဖို့အတွက် အာဏာပိုင်တွေရဲ့ ခွင့်ပြုချက်၊ အသင်းဝင်တွေရဲ့ သဘောတူညီချက်၊ ဆောက်လုပ်ရေးကုမ္ပဏီ ရွေးချယ်မှု စတာတွေအပါအဝင် လုပ်ထုံးလုပ်နည်း အများကြီးကို ဖြတ်ကျော်ရသေးတယ်။
အဲဒီကြားထဲမှာ တချို့က သူတို့အခန်းကို ဝမ် ၁ ဘီလီယံ ဒါမှမဟုတ် ၁.၅ ဘီလီယံလောက်နဲ့ ရောင်းထုတ်သွားကြတယ်။
“ဒီတိုက်ခန်းက မူလဈေး ဘယ်လောက်လဲ သိလား။”
“ဘယ်လောက်လဲ။”
“ဝမ် ၁၈ သန်းပဲ။”
“······။”
နှစ် ၄၀ ကျော်ကြာတော့ ပြန်လည်ဆောက်လုပ်ရေး စတင်တယ်။ အဟောင်းဖြစ်တဲ့ ၈ ထပ်တိုက်ကို ဖြိုချလိုက်ပြီး နေရာမှာ အထပ်မြင့် အဆောက်အအုံသစ် ပေါ်လာတယ်။ အဆောက်အအုံရဲ့ အကျယ်အဝန်းက နှစ်ဆမက တိုးလာပြီး အခန်းနှစ်ခန်းကနေ အခန်းသုံးခန်းအထိ ဖြစ်လာတယ်။
“ဒီအဘွားအိုတင်မကဘူး၊ အရင်က နေခဲ့တဲ့သူတိုင်းက ပြန်လည်ဆောက်လုပ်ရေးရဲ့ အကျိုးကျေးဇူးကို ခံစားခဲ့ရတာ။ ပြန်လည်မဆောက်လုပ်ခင်ကတည်းက ဘယ်လောက်တောင် ပြိုင်ဆိုင်မှု ပြင်းထန်သလဲဆိုတာကို ကျွန်မအဖေ ပြောပြဖူးတယ်။”
ဒါက ဂန်နမ် ရဲ့ အဆင့်မြင့်ရပ်ကွက်တစ်ခုမှာ ရှိတဲ့ ကြီးမားတဲ့ တိုက်ခန်းစုကြီး။ အခန်းပေါင်း ၂,၀၀၀ ရှိတဲ့အတွက် ဆောက်လုပ်ရေးစရိတ်တင် ဝမ်တစ်ထရီလီယံလောက် အေးဆေးကုန်မှာ။ ဆောက်လုပ်ရေးကုမ္ပဏီကတော့ အမြတ်အများကြီး ရသွားမှာ အသေအချာပဲ။
ကျွန်တော် အလေးအနက် စဉ်းစားမိသည်။ မီဒီယာတွေက ရောင်းချလိုက်တဲ့ တိုက်ခန်းတွေရဲ့ ပရီမီယံဈေးနှုန်းတွေအကြောင်း အမြဲဖော်ပြကြတယ်။ ဝယ်သူတွေကလည်း သူတို့ရဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုတန်ဖိုး တက်လာတာကို မြင်ရတော့ ပျော်နေကြတာပေါ့။
ဒါပေမဲ့ တကယ့်ကို အမြတ်အများဆုံး ရသွားတဲ့သူတွေကတော့ ပြန်လည်မဆောက်လုပ်ခင်ကတည်းက မြေနဲ့ အဆောက်အအုံကို ပိုင်ဆိုင်ထားသူတွေနဲ့ ဆောက်လုပ်ရေးကုမ္ပဏီတွေပဲ။
ပြန်လည်ဆောက်လုပ်ရေးဆိုတာ ပရဟိတမဟုတ်ဘူး။ ရောင်းဈေးဆိုတာ အသင်းဝင်တွေနဲ့ ဆောက်လုပ်ရေးကုမ္ပဏီအတွက် လုံလောက်တဲ့ အမြတ်ရဖို့ သတ်မှတ်ထားတာ။ ဝယ်သူတွေကတော့ စားသုံးသူတွေပဲ။
အခု ဒီတိုက်ခန်းရဲ့ လက်ရှိဈေးက ဝမ် ၂.၃ ဘီလီယံ။ ပြန်လည်မဆောက်လုပ်ခင် အဆင့်မှာ ဝယ်ခဲ့မယ်ဆိုရင် ဝမ် ၁.၅ ဘီလီယံ ဒါမှမဟုတ် အဲဒီထက် နည်းမှာ။
အကြီးမားဆုံးအမြတ်ကို ရသွားသူကတော့ အခုနက ကျွန်တော်တို့ တွေ့ခဲ့တဲ့ အဘွားအိုပဲ၊ သူက ဝမ် ၁၈ သန်းနဲ့ပဲ ဝယ်ခဲ့တာကိုး။
ကုမ္ပဏီတွေလည်း အတူတူပဲ။
ပုံမှန်အားဖြင့် ကုမ္ပဏီတွေက စတော့ဈေးကွက်မှာ စာရင်းဝင်ဖို့ ရည်မှန်းကြတယ်။
အောင်မြင်စွာ စာရင်းဝင်တဲ့အခါ တည်ထောင်သူတွေ၊ သူတို့ကို ယုံကြည်ပြီး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခဲ့တဲ့ ကနဦးရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေနဲ့ IPO မှာ ပါဝင်တဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေက ကြီးမားတဲ့ အမြတ်အစွန်းတွေကို ရယူပြီး အောင်ပွဲခံကြတယ်။
စတော့ဈေးကွက်မှာ အရောင်းအဝယ်လုပ်နေတဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေကတော့ ဈေးနှုန်း အတက်အကျအနည်းငယ်ကိုပဲ အာရုံစိုက်နေကြတယ်။
အောင်မြင်တဲ့ ကုမ္ပဏီတစ်ခုမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံချင်ရင် စတော့ဈေးကွက်မှာ စာရင်းမဝင်ခင် အစောပိုင်းအဆင့်မှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံတာက အမြတ်အများဆုံး ရမှာပဲ။
ကျွန်တော့်စိတ်ထဲမှာ ဝေဝါးနေတဲ့ အတွေးတွေက အခုတော့ တစ်ခုတည်းအဖြစ် စုစည်းသွားပြီ။
ကျွန်တော် ဒီအချိန်အထိ လမ်းကြောင်းမှားနေတာပဲ။ စတော့ရှယ်ယာတွေကို ဘယ်လောက်ပဲ ကြည့်နေပါစေ ဘာမှ ထူးခြားမလာတာ အဲဒါကြောင့်ကိုး။
ဒီတစ်ခါတော့ ကျွန်တော့်အတွက် ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ဖြစ်သွားပြီ။
ကျွန်တော် ငေးငိုင်နေတာကို မြင်တော့ ယူရီ က ကျွန်တော့်ကို ကြည့်လိုက်သည်။
“ဘာဖြစ်လို့လဲ ဆန်းနီယာရယ်။”
ကျွန်တော် အနည်းငယ် ပြုံးလိုက်သည်။
“ဘာလုပ်ရမလဲဆိုတာ ကျွန်တော် သိသွားပြီထင်တယ်။”
ယူရီ က နားမလည်နိုင်စွာ ကြည့်နေသည်။
“ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ။”
“ကျွန်တော် သွားတော့မယ်။”
“ဘာလဲ၊ ကော်ဖီတောင် မသောက်ရသေးဘဲနဲ့လား။”
“နောက်မှ သောက်ကြတာပေါ့။”
ကော်ဖီထိုင်သောက်နေဖို့ ကျွန်တော့်မှာ စိတ်မရှည်တော့ဘူး။
လှည့်ထွက်ခါနီးမှာ ကျွန်တော် ခဏရပ်လိုက်သည်။ ဒီကောင်မလေးနဲ့ တွေ့တိုင်း တစ်ခုခုတော့ အမြဲရလိုက်သလိုပဲ။
“ကျေးဇူးပဲနော်။”
ယူရီ က အံ့ဩစွာ မေးသည်။
“ဘာတွေဖြစ်နေတာလဲ။”
“အဆင်ပြေသွားရင် နောက်မှ တန်ဖိုးကြီးတဲ့ ထမင်းတစ်နပ် ကျွေးမယ်။”
***
အိမ်ပြန်လမ်းမှာ Hyunjoo မမ ဆီ စာပို့လိုက်သည်။
“ကျွန်တော့်ဆီမှာ အချက်အလက်နည်းနည်းရှိတယ်။ စာရင်းပို့ပေးလိုက်မယ်၊ စစ်ဆေးပြီးတာနဲ့ ချက်ချင်း ပို့ပေးပါ။”
အိမ်ထဲရောက်တော့ တက်ဂဲ့ယူ က ဧည့်ခန်းမှာ ဂိမ်းဆော့နေသည်။
“စောပြန်လာတာပဲ။”
“ဂိမ်းဆော့နေရမယ့် အချိန်မဟုတ်ဘူး။”
“ဒါဆို ဘာလုပ်ရမှာလဲ။”
“ဘာလုပ်ရမလဲဆိုတာ ငါတို့ သိပြီးသားပါ။”
တက်ဂဲ့ယူ က ဆော့လက်စဂိမ်းကို ချက်ချင်းရပ်လိုက်သည်။
“ဘာကိစ္စလဲ။ မင်းရဲ့ ပရောဖက်အမြင်နဲ့ တစ်ခုခု မြင်လိုက်ပြန်ပြီလား။”
“မဟုတ်ဘူး၊ ငါပြောတာကိုပဲ အရင်နားထောင်။”
ကျွန်တော် ချောင်းဒမ်ဒုံ တိုက်ခန်းမှာ တွေ့ခဲ့တဲ့ အဘွားအိုအကြောင်း ပြောပြလိုက်သည်။
ဝမ် ၁၈ သန်းတန် တိုက်ခန်းနှစ်ခန်းက ၄၅ နှစ်အကြာမှာ ဝမ် ၂၃ ဘီလီယံတန် တိုက်ခန်းသုံးခန်း ဖြစ်သွားတယ်။ အကြမ်းဖျင်းတွက်ကြည့်ရင်တောင် ၁၅၀ ဆ တိုးသွားတာ။ နှစ်တွေကြာလာတဲ့ ငွေကြေးဖောင်းပွမှုကို ထည့်တွက်ရင်တောင် ဒါက အံ့ဩစရာကောင်းတဲ့ အမြတ်နှုန်းပဲ။
“ဆောက်ပြီးသား တိုက်ခန်းကို စတော့ဈေးကွက်မှာ စာရင်းဝင်တဲ့ ကုမ္ပဏီတစ်ခုနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင်၊ ရောင်းချမှုက IPO နဲ့ တူတယ်။ ပြန်လည်မဆောက်လုပ်ခင် အဟောင်းတိုက်ခန်းက စာရင်းမဝင်သေးတဲ့ စတော့ရှယ်ယာနဲ့ တူတယ်။ အိမ်ခြံမြေတန်ဖိုးက ဆက်တက်နေမယ်ဆိုရင် ဘယ်ဟာက အမြတ်ပိုရမလဲ — အရောင်းအဝယ်ပြီးမှ ဝယ်တာလား၊ ဒါမှမဟုတ် ပြန်လည်ဆောက်လုပ်ရေး မဆုံးဖြတ်ခင်မှာ ဝယ်တာလား။”
တက်ဂဲ့ယူ မျက်လုံးတွေ ပြူးသွားသည်။
“မင်းက ဂျူနီယာနဲ့ တွေ့ပြီးတော့ အိမ်အထိတောင် လိုက်ပို့ခိုင်းခဲ့တာလား။”
“အခုအချိန်မှာ အဲဒါက အရေးကြီးလို့လား။”
ဒီကောင် ဘာတွေ နားထောင်နေတာလဲ။
ကျွန်တော် ဥပမာတစ်ခုနဲ့ ဆက်ရှင်းပြလိုက်သည်။
“စက်မှုတော်လှန်ရေးတုန်းက ရှိရင်းစွဲလုပ်ငန်းတွေကို စက်မှုလုပ်ငန်းသစ်တွေက အစားထိုးသွားခဲ့တယ်။ ကားတွေပေါ်လာပြီး မြင်းလှည်းတွေ ပျောက်ကွယ်သွားသလိုမျိုးပဲ။”
ကားတွေက မြင်းလှည်းတွေကို လုံးဝ အစားထိုးဖို့ နှစ်ပေါင်း ၁၀၀ ကျော် ကြာခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ အခုလက်ရှိမှာတော့ ဒီလိုဖြစ်ပျက်နေတဲ့အရှိန်က ကျွန်တော်တို့ ထင်ထားတာထက် ပိုမြန်နေတယ်။
“အခန်းလွတ်တွေကို ငှားရမ်းတဲ့ Airbnb လို ကုမ္ပဏီတွေက Hilton လို ဟိုတယ်လုပ်ငန်းစုတွေရဲ့ တန်ဖိုးကို ကျော်တက်သွားပြီး၊ Uber လို ကားမျှဝေသုံးစွဲတဲ့ ဝန်ဆောင်မှုတွေက GM လို ရိုးရာကားကုမ္ပဏီတွေရဲ့ တန်ဖိုးကို ဆယ်နှစ်မပြည့်ခင်မှာပဲ ကျော်တက်သွားခဲ့တယ်။”
တက်ဂဲ့ယူ က ရှင်းပြချက်ကို ကြားပြီးနောက် လျှာသပ်လိုက်သည်။
“Airbnb နဲ့ Uber က အဲဒီလိုမျိုး ဖြစ်တာလား။”
သူ ကောင်းကောင်း မသိတာကို နားလည်ပေးလို့ ရပါတယ်။
“ကိုရီးယားမှာ Airbnb က ကန့်သတ်ချက်အနည်းငယ်နဲ့ပဲ ခွင့်ပြုထားပြီး Uber ကတော့ လုံးဝ တရားမဝင်ဘူး။”
Airbnb ရဲ့ ပြိုင်ဘက်တွေက ဟိုတယ်တွေအပါအဝင် တည်းခိုခန်းလုပ်ငန်းတွေ ဖြစ်ပြီး Uber ရဲ့ ပြိုင်ဘက်တွေကတော့ တက္ကစီကုမ္ပဏီတွေပါ။ ရှိပြီးသား လုပ်ငန်းတွေက သူတို့ရဲ့ စားဝတ်နေရေး ထိခိုက်မှာ စိုးရိမ်တဲ့အတွက် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဆန့်ကျင်တာက သဘာဝပါပဲ။
အစိုးရကလည်း သူတို့ရဲ့ သဘောထားတွေကို သိရှိထားတဲ့အတွက် စည်းမျဉ်းတွေကို လွယ်လွယ်နဲ့ ဖြေလျှော့ပေးလို့ မရပါဘူး။
ဗြိတိန်မှာ ကားတွေ စတင်ပေါ်ပေါက်လာတုန်းက မြင်းလှည်းမောင်းသူတွေက ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဆန့်ကျင်ခဲ့ကြတယ်။ ကားတွေက မြင်းလှည်းထက် ပိုမမြန်ရဘူးဆိုတဲ့ ဥပဒေကိုတောင် သူတို့ ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ကြသေးတယ်။
ပြောင်းလဲမှုကို နှောင့်နှေးအောင် သူတို့ ကြိုးစားခဲ့ပေမဲ့ တားဆီးနိုင်ခဲ့တာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီအကျိုးဆက်က ဗြိတိန်နိုင်ငံ မော်တော်ကားလုပ်ငန်းမှာ နောက်ကျကျန်ရစ်သွားတာပဲ ဖြစ်ခဲ့တယ်။
အမေရိကနဲ့ ဥရောပမှာဆိုရင် တက္ကစီကို လက်ယမ်းခေါ်တာထက် Uber ကို ခေါ်သုံးတာက အလေ့အထတစ်ခု ဖြစ်နေပြီ။
ကျွန်တော် ကျွန်တော့်ရဲ့ ကောက်ချက်ကို ထုတ်ပြောလိုက်သည်။
“ငါ စတင်လုပ်ကိုင်နေတဲ့ လုပ်ငန်းသစ်တွေ (Startups) မှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံတော့မယ်။”
“Startups ဆိုတာ ဘာတွေလဲ။”
“အဲဒါက စိတ်ကူးသစ်တွေနဲ့ လုပ်ငန်းသစ်တွေထဲကို ခုန်ဝင်လာတဲ့ အသစ်တည်ထောင်ထားတဲ့ လုပ်ငန်းငယ်နဲ့ အလတ်စားတွေကို ပြောတာ။ Airbnb နဲ့ Uber နှစ်ခုလုံးက Startups အဖြစ် စတင်ခဲ့တာပဲ၊ အခုတော့ သူတို့က ဈေးကွက်တန်ဖိုး ထရီလီယံနဲ့ချီတဲ့ ယူနီကွန် (Unicorn) ကုမ္ပဏီတွေ ဖြစ်လာပြီ။”
“ယူနီကွန် ဟုတ်လား၊ ဖန်တီးမှုဇာတ်လမ်းတွေထဲက ဦးချိုပါတဲ့ မြင်းလိုမျိုးလား။”
“အတိအကျပဲ။”
ယူနီကွန်ဆိုတာကတော့ ဈေးကွက်တန်ဖိုး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁ ဘီလီယံကျော်တဲ့ စတော့ဈေးကွက်မှာ စာရင်းမဝင်သေးတဲ့ လုပ်ငန်းသစ်တွေကို ခေါ်တာ။ တစ်ချိန်ကတော့ စတော့ဈေးကွက်မှာ စာရင်းမဝင်ခင်မှာပဲ ၁ ဘီလီယံကျော်ဖို့ဆိုတာ စိတ်ကူးယဉ်ဖို့ပဲ ဖြစ်နိုင်မယ်လို့ ယူဆခဲ့ကြတာ။
ဒါပေမဲ့ အခုတော့ အဲဒီလို ကုမ္ပဏီတွေက လျင်မြန်စွာ ပေါ်ထွက်လာနေပြီ။ ဒါက စတုတ္ထမြောက် စက်မှုတော်လှန်ရေးခေတ်ရဲ့ ဖြစ်စဉ်တစ်ခုပဲ။
“Startups တွေရဲ့ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်နှုန်းက အလွန်နည်းတယ်။ ဆယ်ခုမှာ ရှစ်ခု၊ ကိုးခုလောက်က သုံးနှစ်အတွင်းမှာပဲ ကျရှုံးသွားလိမ့်မယ်။ ဒေါ့ကွမ် (dot-com) ပူဖောင်းအကြောင်း မှတ်မိလား။”
တက်ဂဲ့ယူ က ခေါင်းခါလိုက်သည်။
“ငါ မမှတ်မိဘူး။”
ဟုတ်မှာပေါ့၊ ကျွန်တော်တို့က အဲဒီမျိုးဆက်မှ မဟုတ်တာ။
“ကိုရီးယားမှာတော့ အဲဒါကို ကို့စ်ဒက် (Kosdaq) ပူဖောင်းလို့ ပိုသိကြတယ်။”
၂၀ ရာစုအကုန်ပိုင်းလောက်မှာ၊
အင်တာနက်လောက ပွင့်လင်းလာတဲ့အခါ လူတွေက အလွန်အမင်း စိတ်လှုပ်ရှားခဲ့ကြတယ်။ အဲဒီအချိန်တုန်းက အင်တာနက်ကို ဖြစ်နိုင်ခြေတွေနဲ့ ပြည့်နှက်နေတဲ့ အကန့်အသတ်မရှိတဲ့ တိုက်ကြီးသစ်တစ်ခုလို မြင်ခဲ့ကြတာ။
အမေရိကတိုက်ကို ကူးသွားပြီး (ဌာနေတိုင်းရင်းသားတွေကို သတ်ဖြတ်ကာ) သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်နိုင်ငံ ထူထောင်ခဲ့ကြတဲ့ ရဲရင့်သူတွေလိုပဲ၊ သတ္တိရှိတဲ့ လူတွေက အင်တာနက်လောကထဲကို ကြောက်ရွံ့ခြင်းမရှိဘဲ ဝင်ရောက်ခဲ့ကြတယ်။
အဲဒီမှာ သူတို့ အလံစိုက်လိုက်တာနဲ့ ကြီးမားတဲ့ ကြွယ်ဝချမ်းသာမှုတွေ စီးဆင်းလာတော့မလို ခံစားခဲ့ရတယ်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေကလည်း ဒီအမြင်ပေါ်မှာ ငွေကြေးတွေကို အားတက်သရော ပုံအောခဲ့ကြတယ်။
ဒေါ့ကွမ် ပူဖောင်းက ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာကို ဖြတ်ကျော်ပြီး ကိုရီးယားကို ရောက်လာခဲ့တယ်။
IMF အကျပ်အတည်းကို ကျော်ဖြတ်တဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်အတွင်းမှာ ကိုရီးယားက IT အခြေခံအဆောက်အအုံ တည်ဆောက်ရေးနဲ့ လုပ်ငန်းသစ်တွေကို ပြုစုပျိုးထောင်ရေးကို အာရုံစိုက်နေခဲ့တာ။ ဒါက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အခွင့်အရေးသစ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့တယ်။
ကို့စ်ဒက် (Kosdaq) ရဲ့ အရှိန်အဟုန်က တစ်နိုင်ငံလုံးကို လွှမ်းခြုံသွားခဲ့တယ်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေက အင်တာနက်နဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ ကုမ္ပဏီတွေရဲ့ ရှယ်ယာတွေကို ဝယ်ဖို့ အလုအယက် လုပ်ခဲ့ကြတယ်။
ကလေးချီထားတဲ့ မိခင်ကအစ အငြိမ်းစားရဟန်းအထိ လူတိုင်းက ငွေတွေကို ဝှေ့ယမ်းပြီး ကို့စ်ဒက်ရှယ်ယာတွေကို ဝယ်ဖို့ အော်ဟစ်ရင်း ဈေးကွက်ထဲ ရောက်လာခဲ့ကြတာ။
အင်တာနက်နဲ့ မပတ်သက်တဲ့ ကုမ္ပဏီတွေတောင်မှ ကို့စ်ဒက်မှာ စာရင်းဝင်ရုံနဲ့ သူတို့ရဲ့ စတော့ဈေးနှုန်းတွေက ကောင်းကင်ကို ထိုးတက်သွားခဲ့တယ်။
ထင်ရှားတဲ့ ဥပမာတစ်ခုကတော့ Saerom Technology ပဲ။ သူ့ရဲ့ စတော့ဈေးက တစ်ရက်အတွင်း တက်နိုင်သမျှ အမြင့်ဆုံးကို ရောက်သွားပြီး ဝယ်ချင်တဲ့သူတွေ အဝယ်မရလို့ စိတ်ပျက်ခဲ့ရတဲ့အထိပဲ။
ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေရဲ့ စိတ်အားထက်သန်မှုကြောင့် ဝမ် ၂,၅၀၀ တန် စတော့က ဝမ် ၃၀၀,၀၀၀ အထိ မြင့်တက်သွားခဲ့တယ်။ အမြတ်မရသေးတဲ့ ကုမ္ပဏီတွေကတောင် လုပ်ငန်းအဆင့်သတ်မှတ်ချက်မှာ အဆင့် ၇ အထိ တက်လာခဲ့တယ်။
ဒါပေမဲ့ ပူဖောင်းတွေက နောက်ဆုံးမှာ ပေါက်ကွဲသွားစမြဲပဲ။ (ပေါက်ကွဲမသွားရင် ပူဖောင်းလို့ ခေါ်မှာ မဟုတ်ဘူးလေ။)
ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေရဲ့ မျှော်လင့်ချက်နဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက်အနေနဲ့ အဲဒီအချိန်တုန်းက အင်တာနက်အမြန်နှုန်းတွေရော၊ ဟာ့ဒ်ဝဲနဲ့ ဆော့ဖ်ဝဲနည်းပညာတွေပါ လုံလောက်မှု မရှိခဲ့ဘူး။
မျှော်လင့်ချက်တွေက စတော့ဈေးနှုန်းတွေကို မြှင့်တင်ပေးခဲ့ပေမဲ့ ကုမ္ပဏီတွေကတော့ ကတိပေးထားတဲ့ ရလဒ်တွေကို မပေးနိုင်ခဲ့ဘူး။ အမြတ်ငွေနဲ့ ရပ်တည်နိုင်စွမ်း မရှိတဲ့အတွက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ ခန်းခြောက်သွားတဲ့အခါ ကုမ္ပဏီအများအပြား ဒေဝါလီခံရမယ့် အခြေအနေနဲ့ ကြုံခဲ့ရတယ်။
အမြင့်ဆုံးအမှတ်ကို ရောက်ခဲ့တဲ့ ကို့စ်ဒက်ဈေးကွက်က ဘာမှမကြာခင်မှာပဲ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ပြုတ်ကျသွားပြီး စတော့ရှယ်ယာအများအပြားကို စက္ကူစုတ်တွေ ဖြစ်သွားစေခဲ့တယ်။
ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူ ကာကွယ်ရေးအစီအမံအမျိုးမျိုးကို တည်ထောင်ဖို့နဲ့ ညွှန်းကိန်းတွက်ချက်နည်းတွေကို ပြောင်းလဲဖို့ ကြိုးစားခဲ့ပေမဲ့ ကို့စ်ဒက်က ဒီနေ့အထိ သူတို့ရဲ့ အရင်အမြင့်ဆုံးအမှတ်ရဲ့ တစ်ဝက်ကိုတောင် ပြန်မရနိုင်ခဲ့ဘူး။
ဒေါ့ကွမ် ပူဖောင်းက ဆပ်ပြာပူဖောင်းလိုပဲ မြန်မြန်ဆန်ဆန် ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ သူက တစ်ခုခုတော့ ချန်ထားခဲ့တယ်။
“အဲဒီအချိန်တုန်းက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု လက်ခံခဲ့တဲ့ ကုမ္ပဏီအများစုက ကျရှုံးခဲ့ပေမဲ့၊ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်ခဲ့တဲ့ ခိုင်မာတဲ့ ကုမ္ပဏီ အနည်းငယ်တော့ ရှိခဲ့တယ်။”
အဲဒီကုမ္ပဏီတွေက ဒေါ့ကွမ်ပူဖောင်းကြားထဲမှာတောင် အသက်ရှင်ကျန်ရစ်ခဲ့ပြီး အင်တာနက်ခေတ်ကို လက်ခံဖို့ ရှေ့ဆက်နိုင်ခဲ့တယ်။ နည်းပညာ တိုးတက်လာတာနဲ့အမျှ လုပ်ငန်းသစ်တွေ ပိုမိုပေါ်ပေါက်လာတယ်။ သူတို့က ပြိုင်ဘက်တွေ ပျက်စီးသွားတဲ့ မြေပြင်မှာ သူတို့ရဲ့ အလံတွေကို စိုက်ထူပြီး ရွှေ တွေကို တူးဖော်ဖို့ စတင်ခဲ့ကြတယ်။
“ဒေါ့ကွမ် ပူဖောင်းဆိုတာ တတိယမြောက် စက်မှုတော်လှန်ရေးရဲ့ ဘေးထွက်ပစ္စည်းတစ်ခုပဲ။ အခုတော့ ကျွန်တော်တို့က စတုတ္ထမြောက် စက်မှုတော်လှန်ရေးခေတ်မှာ ရောက်နေပြီ။”
လုပ်ငန်းသစ်တွေထဲကို ခုန်ဝင်နေတဲ့ Startups တွေက လျင်မြန်စွာ ပေါ်ထွက်လာနေတယ်။ အများစုက ကျရှုံးနိုင်ပေမဲ့ အနည်းငယ်ကတော့ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်ပြီး ကြီးမားတဲ့ ကော်ပိုရေးရှင်းတွေအဖြစ် ကြီးထွားလာကာ အနာဂတ်စီးပွားရေးကို ဦးဆောင်သွားလိမ့်မယ်။
“ကျွန်တော်တို့ရဲ့ တာဝန်က အသက်ရှင်ကျန်ရစ်မယ့် ကုမ္ပဏီတွေကို ရွေးထုတ်ဖို့ပဲ။”
“အဲဒါ ဖြစ်နိုင်ပါ့မလား။”
“မလွယ်ဘူးဆိုတာတော့ သေချာတယ်။”
အောင်မြင်တဲ့ Startup တစ်ခုမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံတာက ငွေအမြောက်အမြား ရစေနိုင်ပေမဲ့ ဘယ်သူမှတော့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေကို ပေါ့ပေါ့တန်တန် မလုပ်ကြဘူး။
အကြောင်းရင်းက ရိုးရှင်းပါတယ်။
စတော့ဈေးကွက်မှာ စာရင်းဝင်ဖို့ ပြင်းထန်တဲ့ စစ်ဆေးမှုတွေကို ဖြတ်ကျော်ပြီးနောက်မှာတောင် ဆက်လက်ကြီးထွားမယ့် ကုမ္ပဏီတွေကို ခွဲခြားဖို့ဆိုတာ ခက်ခဲလို့ပါ။
ကောင်းတဲ့ ကုမ္ပဏီလို့ ယုံကြည်ပြီး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမိပေမဲ့ နောက်ဆုံးမှာ စာရင်းထဲက ပယ်ဖျက်ခံရပြီး ရှယ်ယာတွေက တန်ဖိုးမရှိတဲ့ အမှိုက်တွေ ဖြစ်သွားတာကို မြင်ရတာက ဖြစ်လေ့ဖြစ်ထရှိတဲ့ ကိစ္စတစ်ခုပါ။
အခုလက်ရှိ အစောပိုင်းအဆင့်မှာ ရှိနေတဲ့ Startups တွေကရော ဘယ်လိုလဲ။
မကျရှုံးဘဲ ကြီးထွားလာမယ့် Startup တစ်ခုကို တခြားများစွာသော ကုမ္ပဏီတွေကြားထဲကနေ ရှာဖွေရတာက ကောက်ရိုးပုံထဲက အပ်ကို ရှာနေတာနဲ့ အတူတူပဲ။
“ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့မှာ တခြားသူတွေမရှိတဲ့ တစ်ခုခု ရှိတယ်။”
တက်ဂဲ့ယူ က ရေရွတ်သည်။
“Oracle Eye လေ။”
ကျွန်တော် လက်ချောင်းတွေကို တောက်လိုက်သည်။
“မှန်တယ်။”