“ကန်ဂျင်ဟူး တွေ့တဲ့အတိုင်း ကန်ဂျင်ဟူး သင်္ဘောလိုင်းတွေ ဒေဝါလီခံသွားတာကနေ စပြီး လက်ရှိ ကမ္ဘာ့ရေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လုပ်ငန်းတွေက အကျပ်အတည်းနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။ ပြီးတော့ ရေကြောင်းလုပ်ငန်း ညံ့ဖျင်းနေတယ်ဆိုတာက သင်္ဘောတည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းတွေအတွက်လည်း ကျဆင်းမှုကို ဆိုလိုတာပါပဲ။
တေးဟူသင်္ဘောတည်ဆောက်ရေးကုမ္ပဏီကို နိုင်ငံရေးအသိုင်းအဝိုင်းကနေ လေထီးနဲ့ဆင်းချလာသလိုမျိုး စေလွှတ်ခံရတဲ့ သမ္မတတွေနဲ့ပဲ အုပ်ချုပ်လာခဲ့တာပါ။ အပြင်ဒါရိုက်တာတွေနဲ့ အမြဲတမ်းအကြံပေးတွေလိုမျိုး ရာထူးတွေတောင်မှ နိုင်ငံရေးသမားတွေနဲ့ပဲ ပြည့်နှက်နေခဲ့ပါတယ်။
ဒါကြောင့်မို့လို့ အစိုးရပြောင်းတိုင်း အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းကလည်း ပြောင်းလဲသွားပါတယ်။ ပါ့စီယွန် ရာထူးသက်တမ်းတုန်းက လွတ်လပ်သောနိုင်ငံရေးပါတီက နိုင်ငံရေးသမားတွေဖြစ်ပြီး အခုတော့ အစိုးရသစ်ပါတီက နိုင်ငံရေးသမားတွေပေါ့။
ဒါကို ကြည့်ရုံနဲ့တင် သူတို့ဟာ ကွန်ဆာဗေးတစ်တွေပဲဖြစ်ဖြစ်၊ တိုးတက်လိုသူတွေပဲဖြစ်ဖြစ် ကိုယ့်လူကိုယ် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးဘက်မှာတော့ အားလုံး အတူတူပါပဲဆိုတာကို တွေ့နိုင်ပါတယ်။
အရေးပေါ်စီမံခန့်ခွဲမှုလုပ်ဖို့တောင် လုံလောက်မှာ မဟုတ်သေးဘူး၊ ဒါပေမဲ့ သူတို့က အစိုးရအာဏာပိုင်တွေရဲ့ အရသာကိုလိုက်ပြီး ကုမ္ပဏီကို လည်ပတ်နေကြတော့ ကုမ္ပဏီက သင့်တင့်လျောက်ပတ်စွာ လည်ပတ်နိုင်စရာ အကြောင်းကို မရှိပါဘူး။”
“နှောင်ကြိုးစာချုပ် သက်တမ်းကုန်မယ့်ရက်ကလည်း နီးလာနေပြီ၊ ပြန်ဆပ်ရမယ့် ငွေပမာဏကလည်း ကပ်သီလေး ဖြစ်နေတယ်။”
“ရောဟိုဗာ (Rollover) လုပ်ဖို့ကော ဘယ်လိုရှိလဲ။”
ရောဟိုဗာဆိုသည်မှာ သက်တမ်းတိုးခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
“ကျနော်တို့က တစ်ခါ လုပ်ပြီးသားပါ။ ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် ပိုင်ဆိုင်မှုက တာဝန်ယူရမယ့်ကြွေးမြီတွေထက် ပိုများနေတော့ ပြန်မဆပ်နိုင်တာမျိုးတော့ မဟုတ်ပါဘူး၊ ဒါပေမဲ့ ငွေကြေးရှင်တွေဘက်ကတော့ အတိုးနှုန်းကို ပိုတောင်းချင်ကြမှာ သေချာပါတယ်။”
ခေါင်းညိတ်လိုက်သည်။
“အများပြည်သူရန်ပုံငွေတွေ ထပ်ထည့်ပေးရမှာကို လူထုထင်မြင်ချက်တွေကြောင့် စိုးရိမ်နေကြတဲ့အတွက် သူတို့က ရောင်းချဖို့ကိုပဲ အပြင်းအထန် တွန်းအားပေးနေကြပုံရပါတယ်။”
အလုပ်အကိုင် အခြေအနေတွေသာ ကောင်းမွန်နေမယ်ဆိုရင် ကုမ္ပဏီကြီးတွေတောင်မှ စိတ်ဝင်စားလာကြမှာပါ။ ဒါပေမဲ့ ဒီအချိန်မှာ သွားပြီး လက်ခံရယူတယ်ဆိုတာကတော့ ဘာမှန်းမသိတဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကို ထမ်းရတာနဲ့ အတူတူပါပဲ။
ဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာ အစိုးရသစ်ပါတီ ဦးဆောင်တဲ့ ဆောဆုန်းလေးလံသောစက်မှုလုပ်ငန်းများနဲ့ ပေါင်းစည်းဖို့ ဆွေးနွေးမှုတွေ ထွက်ပေါ်လာခဲ့ပါတယ်။ ပေါင်းစည်းတယ်လို့ လှလှပပ ပြောဆိုနေပေမဲ့ လက်တွေ့မှာတော့ သူတို့အပေါ် အတင်းအကျပ် ပုံချနေတာပါပဲ။
“တေးဟူသင်္ဘောတည်ဆောက်ရေးရဲ့ လက်ရှိ စျေးကွက်တန်ဖိုးက ဘလောက်မှာ ရှိနေလဲ။”
“ဝမ် ဘီလီယံ နှစ်ထိုးခါနီးလောက်ပါပဲ။”
ကိုရီးယားဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်ရဲ့ ရှယ်ယာပမာဏကတော့ ၅၈ ရာခိုင်နှုန်း ရှိပါတယ်။
“ရှယ်ယာရောင်းချမှုကတော့ သဘာဝကျကျနဲ့ ဘလောက်ဒီလ် (Block Deal) နည်းလမ်းနဲ့ ဖြစ်လာမှာပါ။ သူတို့သာ အတင်းအကျပ် ပုံချနေတာဆိုရင် လျှော့စျေးနဲ့ရော ပေးကြမှာ မဟုတ်ဘူးလား။”
ဘလောက်ဒီလ် ဆိုသည်မှာ ပမာဏအများအပြားဖြင့် ရောင်းဝယ်ခြင်းဖြစ်ပြီး စျေးနှုန်းကို ဝယ်သူနှင့် ရောင်းသူတို့၏ အာဏာလွှမ်းမိုးနိုင်မှု အပေါ်မူတည်၍ ဆုံးဖြတ်သည်။ ဝယ်သူက လိုလားတောင့်တနေပါက စျေးကွက်ပေါက်စျေးအပေါ် ပရီမီယံကြေး ပေါင်းထည့်နိုင်ပြီး ရောင်းသူက အမြန်ရောင်းချင်နေပါက စျေးနှိမ်နိုင်ပေသည်။
ဝမ် တစ်ထရီလီယံလောက်ဆိုရင် ဝယ်ယူဖို့အတွက် လုံလောက်လိမ့်မယ်။
“ဝယ်လိုက်ရုံနဲ့ အားလုံး ပြီးသွားတာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ကွန်တိန်နာသင်္ဘောတွေနဲ့ အယ်လ်အင်ဂျီ (LNG) သင်္ဘောတွေက လက်ရှိလုပ်ငန်းတွေနဲ့ အကျိုးအမြတ် ပူးပေါင်းဖန်တီးနိုင်စွမ်း (Synergy) ရှိပေမဲ့ ပင်လယ်ပြင် ရေနံစူးစမ်းထုတ်လုပ်ရေး အဆောက်အအုံတွေကတော့ အဲဒီလို မဟုတ်ပါဘူး။”
ကိုရီးယားနိုင်ငံသည် တစ်ချိန်က ကမ္ဘာ့သင်္ဘောတည်ဆောက်ရေးတွင် နံပါတ်တစ် ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည်။ သို့သော်လည်း တရုတ်သင်္ဘောတည်ဆောက်သူများသည် နည်းပညာများ တည်ဆောက်ပြီးစီးလာကြပြီးနောက် စျေးနှုန်းချိုသာစွာဖြင့် တင်ဒါခေါ်ယူကာ ကမ္ဘာ့အမှာစာများကို အပြတ်သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြသောကြောင့် ကိုရီးယားကုမ္ပဏီများကို ကြီးမားသော အခက်အခဲများနှင့် ရင်ဆိုင်စေခဲ့သည်။
ယင်းကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ပြည်တွင်းသင်္ဘောတည်ဆောက်သူများသည် တန်ဖိုးမြှင့်စက်မှုလုပ်ငန်းများဘက်သို့ အာရုံစိုက်လာကြသည်။ ယင်းတို့အနက် တစ်ခုမှာ ပင်လယ်ပြင် ရေနံစူးစမ်းထုတ်လုပ်ရေး အဆောက်အအုံများ ဖြစ်သည်။ ဤအဆောက်အအုံများသည် ပင်လယ်ကြမ်းပြင်မှ သယံဇာတများကို ထုတ်ယူရန်အတွက် ပင်လယ်ပြင်တွင် တပ်ဆင်ထားသော အဆောက်အအုံများ ဖြစ်ကြသည်။
တေးဟူသင်္ဘောတည်ဆောက်ရေးနှင့် အခြားသော ပြည်တွင်းသင်္ဘောတည်ဆောက်ရေး ကုမ္ပဏီများသည် အဆင့်မြင့်သင်္ဘောတည်ဆောက်ရေး ကုမ္ပဏီများ စိုးမိုးထားသော ဤစျေးကွက်ကြီးကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ စိန်ခေါ်ခဲ့ကြသည်။
သို့သော်လည်း ဤအရာသည် အဆုံးတွင် ကြီးမားလှသော ဆုံးရှုံးမှုများကိုသာ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
ထုတ်လုပ်မှု အတွေ့အကြုံ မရှိခြင်းနှင့် အဓိက ဒီဇိုင်းပိုင်းအတွက် வெளிနိုင်ငံများကို မှီခိုအားထားရခြင်းတို့က ပြဿနာများ ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း အကြီးမားဆုံး အကြောင်းရင်းမှာမူ စျေးနှုန်းချိုသာသော တင်ဒါဆွဲခြင်းပင် ဖြစ်ပေသည်။
ရလဒ်အနေဖြင့် သဘောထားများ ကွဲပြားသွားခဲ့ကြသည်— တစ်ဖက်က ကျွမ်းကျင်မှုအတွေ့အကြုံများ စုဆောင်းမိထားပြီဖြစ်ရာ ဆက်လက်တွန်းလှန်ချင်ကြပြီး အခြားတစ်ဖက်ကမူ ပိုမိုကြီးမားသော ဆုံးရှုံးမှုများကို ရှောင်ရှားရန်အတွက် လက်တွဲဖြုတ်လိုကြသည်။
ထို့နောက်တွင် နိမ့်ပါးနေသော ရေနံ စျေးနှုန်းများ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေခြင်းကြောင့် အမှာစာများ ကိုယ်တိုင်က လျော့နည်းလာခဲ့ပြီး ပင်လယ်ပြင် ရေနံစူးစမ်းထုတ်လုပ်ရေးကဏ္ဍသည် ဘာမှန်းမသိသော ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။
စက်မှုလုပ်ငန်း အခြေအနေများ မတိုးတက်လာဘူးဆိုပါက ၎င်းကို ထပ်မံဝယ်ယူခြင်းဖြင့် ထပ်ဆုံးရှုံးမှုတွေ ထပ်ကြုံရနိုင်ချေ ရှိနေသည်။
တက်ဂယူ က “ဒါဆိုရင် မဝယ်ဘဲ နေလိုက်ကြတာ ပိုကောင်းမလား” ဟု မေးလိုက်သည်။
ဥက္ကဋ္ဌ အင်ဂျင်ယုံ က ခေါင်းခါယမ်းလိုက်သည်။
“နိုင်ငံရေးအသိုင်းအဝိုင်းကို သတိပြုရမှာဖြစ်သလို ဒါကလည်း မဆိုးတဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုတစ်ခု ဖြစ်နေတဲ့အတွက် ကျနော်တို့ မလုပ်ဘဲ မနေနိုင်ပါဘူး။”
ဒါကို လူကြီးတွေရဲ့ အခြေအနေ လို့ ခေါ်ကြတာလား။
ဘယ်အစိုးရပဲ အာဏာရလာပါစေ၊ ချေဘိုလ် (Chaebol) တွေက… အထူးသဖြင့် ဆောဆုန်းအုပ်စုက… အမျိုးမျိုးသော အခွင့်အရေး အခွင့်အထူးတွေကို ရရှိခဲ့ကြတာပါပဲ။ ထိုကဲ့သို့ပင် သူတို့သည် နိုင်ငံရေးအသိုင်းအဝိုင်းရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်များကို လျစ်လျူမရှုနိုင်ကြပေ။
ပြီးတော့ လေးလံသောစက်မှုလုပ်ငန်းတွေကို လုံးဝစွန့်လွှတ်ဖို့ မစဉ်းစားဘူးဆိုရင် ဒီလိုအခွင့်အရေးမျိုးမှာ သူတို့ရဲ့ အရွယ်အစားကို ချဲ့ထွင်တာကလည်း ဆိုးတာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။
“သင်္ဘောတည်ဆောက်ရေးကဏ္ဍကို တကယ်ပဲ စိတ်ဝင်စားနေလို့လား။”
သူ ကျနော့်ဆီကို လာပြီး မေးတာက ဒါကို ဖြစ်ပုံရပါတယ်။
ကျနော်က သီးသန့်ကြီး စိတ်မဝင်စားကြောင်း ပြောမလို့ လုပ်နေတုန်းမှာပဲ အဲဒီအချိန်မှာ တစ်စုံတစ်ရာက ကျနော့်မျက်စိရှေ့မှာ လင်းလက်သွားခဲ့သည်။
– အနီရောင် ဟာရီကိန်း ရက်ကေး (Red Kay) က မြောက်ပင်လယ် ရှိ ရေနံ နယ်မြေများကို ဝင်ရောက်တိုက်ခတ် –
***
ဥက္ကဋ္ဌ အင်ဂျင်ယုံ ထွက်သွားသည်နှင့် တက်ဂယူ က “ဒီတစ်ခါ ဘာတွေ မြင်လိုက်ရပြန်ပြီလဲ” ဟု မေးမြန်းလာသည်။
ကျနော် မြင်လိုက်ရသည်များကို သူ့အား ပြောပြလိုက်သည်။
တက်ဂယူ က အံ့ဩသွားပြီး “မြောက်ပင်လယ် ဟုတ်စမ်း။ အဲဒါ အင်္ဂလန်ဘေးမှာ ရှိတာ မဟုတ်ဘူးလား” ဟု မေးသည်။
“အင်းလေ။”
မြောက်ပင်လယ် ဆိုသည်မှာ ဥရောပကုန်းမြေကြီးအထက်၊ အင်္ဂလန်၏ ညာဘက်တွင် တည်ရှိသော ပင်လယ်ပြင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ထိုနေရာ၌ ရေနံ နယ်မြေများ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ခြင်းကြောင့် ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ထုတ်ယူရရှိသော ကုန်းတွင်း خام ရေနံ သည် ဆာလဖာပါဝင်မှု နည်းပါးသော အရည်အသွေးမြင့် ပေါ့ပါးသော ခိုင်းလ် ရေနံ ဖြစ်ပြီး, ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း ရေနံ သုံးမျိုးအနက် တစ်ခုဖြစ်သော ဘရန့်ရေနံစိမ်း ပင် ဖြစ်ပေသည်။
မြောက်ပင်လယ် ရေနံ နယ်မြေများသည် ပတ်ဝန်းကျင်နိုင်ငံများအတွက် ကြီးမားလှသော ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုကို ယူဆောင်လာပေးခဲ့သည်။
ယင်းကြောင့် ယူကေ၊ နော်ဝေနှင့် နယ်သာလန်ကဲ့သို့သော နိုင်ငံများသည် ရေနံ ထုတ်လုပ်သည့် နိုင်ငံများစာရင်းသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း ဤအရာသည် အမြဲတမ်း ကောင်းချီးတစ်ခုချည်း သက်သက်တော့ မဟုတ်ခဲ့ပေ။
ထိုနောက်ပိုင်းတွင် နယ်သာလန်နိုင်ငံသည် “ဒတ်ချ်ရောဂါ” ဟုပင် ခေါ်ဆိုရလောက်အောင်အထိ စီးပွားရေးအခက်အခဲများကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ဤအရာသည် အခြားသော သယံဇာတပေါကြွယ်ဝသော နိုင်ငံများနှင့်လည်း အတူတူပင် ဖြစ်သည်။
ယင်းကို “သယံဇာတကျိန်စာ” ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ၎င်းအတွက် အကြောင်းရင်း အချို့လည်း ရှိနေပေသည်။
ပထမအချက်အနေဖြင့် သယံဇာတ ထုတ်ယူခြင်းသည် အလုပ်အကိုင် ဖန်တီးပေးနိုင်စွမ်း နည်းပါးခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ အဆုံးတွင် ကုမ္ပဏီအနည်းငယ်နှင့် အရည်အချင်းရှိသူ အနည်းငယ်သာလျှင် သယံဇာတ ထုတ်ယူမှုနှင့် ရောင်းချမှုတို့ဖြင့် အသက်ဆက်ရှင်သန်နေကြပြီး ကျန်လူထုမှာမူ အလုပ်လက်မဲ့များ ဖြစ်ကုန်ကြသည်။
စီးပွားရေး မကောင်းသည့်အခါ ငွေကြေးတန်ဖိုး ကျဆင်းသင့်ပြီး ပို့ကုန်များ တိုးလာသင့်သော်လည်း ဤနိုင်ငံများတွင်မူ သယံဇာတရောင်းချမှုမှ ဝင်ရောက်လာသော ဒေါ်လာငွေများမှာ တသမတ်တည်း ရှိနေသောကြောင့် စီးပွားရေး အတက်အကျ မည်သို့ပင်ရှိစေကာမူ ငွေကြေးတန်ဖိုးမှာမူ ကောင်းကင်ယံသို့ ထိုးတက်သွားတော့သည်။
သဘာဝကျစွာပင် ကုန်ထုတ်လုပ်မှု စွမ်းရည်မှာ ကျဆင်းသွားရန် သေချာနေပေသည်။ ထို့ကြောင့် သယံဇာတ ပေါကြွယ်ဝသော နိုင်ငံများသည် တကယ်တမ်းတွင် ကုန်ထုတ်လုပ်မှုပိုင်း၌ သိသာထင်ရှားသော ရပ်တန့်နေမှုကို ကြုံတွေ့နေကြရခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ ဤနည်းလမ်းဖြင့်ပင် စီးပွားရေး လည်ပတ်နေသေးလျှင် ကံကောင်းသည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သော်လည်း သီးသန့်သယံဇာတများကိုသာ မှီခိုအားထားနေရသော စီးပွားရေး တည်ဆောက်ပုံတစ်ခုသည် စျေးနှုန်းများ ထိုးကျသွားပါက သို့မဟုတ် သယံဇာတများ ကုန်ခန်းသွားပါက လုံးဝ ပြိုလဲသွားမည်သာ ဖြစ်သည်။
နာအူရူနှင့် ဗင်နီဇွဲလား တို့မှာ အကောင်းဆုံး ဥပမာများ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုမျှအထိ မဟုတ်ေသာ်လည်း ရုရှား၊ ဘရူနိုင်း၊ ဆော်ဒီအာရေဗျ စသည်တို့မှာလည်း ရေနံ စျေးနှုန်းကျဆင်းမှုဒဏ်ကို ခံစားနေကြရသည်။
“ဟုတ်ပါတယ်၊ သယံဇာတပေါကြွယ်ဝတဲ့ နိုင်ငံတိုင်းက ဒီကျိန်စာထဲကို ကျရောက်သွားကြတာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒီကျိန်စာကနေ လွတ်မြောက်သွားနိုင်ခဲ့တဲ့ ရှားပါးတဲ့ နိုင်ငံအချို့လည်း ရှိပါတယ်။”
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သည် ရှိလ်ရေနံ နှင့် ရှိလ်ဓာတ်ငွေ့ တို့ကို ကြီးမားလှသော ပမာဏဖြင့် ထုတ်လုပ်နေပြီး အခြားသော သယံဇာတများလည်း အများအပြား ရှိနေသော်လည်း ဤအရာများသည် အမေရိကန် စီးပွားရေး တစ်ခုလုံးတွင် အလွန်သေးငယ်သော အစိတ်အပိုင်းမျှသာ ဖြစ်နေသည်။ ပြီးတော့ သူတို့ ထုတ်လုပ်သမျှ သယံဇာတ မှန်သမျှကို ပြည်တွင်းမှာတင် အကုန်အစင် သုံးစွဲနိုင်ကြသောကြောင့် သယံဇာတကျိန်စာ သင့်စရာ အကြောင်းရင်း မရှိပေ။
ပထမဦးဆုံးအနေဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ၏ စီးပွားရေးစကေးနှင့်ပတ်သက်လာလျှင် သာမန်သီအိုရီများက ရိုးရှင်းစွာပင် ကျော်လွန်သွားကြသည်။
ထို့ပြင် မြောက်ပင်လယ် ရေနံ နယ်မြေများကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြသော ယူကေ၊ နယ်သာလန်နှင့် နော်ဝေနိုင်ငံတို့သည် ရေနံ နှင့် ဓာတ်ငွေ့ရောင်းချရသည့် ငွေကြေးများဖြင့် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် ကြွယ်ဝမှုရန်ပုံငွေများ တည်ထောင်ခြင်းနှင့် တန်ဖိုးမြှင့်စက်မှုလုပ်ငန်းများကို မြှင့်တင်ပေးခြင်းစသည့် ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများကြောင့် ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့ကြသည်။
ဤနိုင်ငံများသည် အရင်းအမြစ်များမှ ရရှိလာသော အမြတ်အစွန်းများကို ကျိုးကြောင်းဆီလျော်စွာ ခွဲဝေပေးနိုင်သော ဒီမိုကရေစီနည်းကျ ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်သည့် စနစ်များရှိခြင်းက ထင်ရှားသော လက္ခဏာပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် အရင်းအမြစ်များကို တက်လမ်းခြေလှမ်းတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကာ ကြီးထွားလာနိုင်ကြသည်။
ထိုသို့ မလုပ်နိုင်ကြသော နိုင်ငံများမှာမူ အရင်းအမြစ်ပိုင်ဆိုင်မှုအတွက် ပြင်းထန်သော ပဋိပက္ခများ၊ ပြင်းထန်သည့် အခြေအနေများတွင် ပြည်တွင်းစစ်များဖြင့် မကြာခဏ ဆင်းရဲဒုက္ခရောက်ကြရသည်။
တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုရသော် ကိုရီးယား ကုန်ထုတ်လုပ်မှု စက်မှုလုပ်ငန်းကြီး ဤမျှတိုးတက်လာခဲ့ရခြင်းမှာ ထူးခြားသည့် သရင်းအမြစ်ဟူ၍ မရှိခဲ့ခြင်းကြောင့်ပင် ဖြစ်တန်ကောင်း၏။
တက်ဂယူ နှင့် ကျနော်တို့သည် ဆက်စပ်ဗီဒီယိုများကို ရှာဖွေကြည့်ခဲ့ကြသည်။
ဟာရီကိန်းမုန်တိုင်းဒဏ် ခံလိုက်ရသည့် ခဏချင်းမှာပင် အိမ်များနှင့် ကားဂိုဒاونများသည် အစအနမကျန်အောင် ပျက်စီးသွားပြီး ကောင်းကင်ယထောင်သို့ လွင့်စင်သွားကြသည်။ ထိုကဲ့သို့ တိုက်ခိုက်ခံလိုက်ရသော နေရာများသည် လုံးဝ ပျက်စီးယိုယွင်းသွားခဲ့လေသည်။
တက်ဂယူ ရဲ့ မေးရိုးပင် ပြုတ်ကျမတတ် ဖြစ်သွားခဲ့သည်။
“လွတ်လပ်သူတို့ရဲ့မြေက မုန်တိုင်းတွေရဲ့ ပမာဏက လုံးဝကို ကွာခြားနေပါလား။”
တိုင်ဖွွန်း၊ ဟာရီကိန်း၊ ဆိုင်ကလုန်း။
အမည်နာမများမှာ ဖြစ်ပေါ်သည့် ဒေသအပေါ်မူတည်၍ ကွာခြားကြသော်လည်း ၎င်းတို့အားလုံးမှာ အတူတူပင်ဖြစ်သော အပူပိုင်းဆိုင်ကလုန်း မုန်တိုင်းများသာ ဖြစ်ကြသည်။
နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ဤအချိန်အခါမျိုးတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သည် ဟာရီကိန်းမုန်တိုင်းများ၏ ခြိမ်းခြောက်မှုကို ခံစားကြရသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တစ်ဝှမ်းသို့ ဟာရီကိန်း သို့မဟုတ် တော်နေဒိုမုန်တိုင်းများ ဝင်ရောက်မွှေနှောက်နေသည့် မြင်ကွင်းများကို ကြည့်ရသည်မှာ စိတ်ကူးယဉ်ဆန်ဆန်ထက်ပင် ကျော်လွန်နေပေသည်။
အထင်ရှားဆုံး ဟာရီကိန်းမှာ ၂၀၀၅ ခုနှစ်က နယူးအော်လင်းစ်သို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခတ်ခဲ့သော ကက်ထရီနာ (Katrina) ပုန်တိုင်း ဖြစ်သည်။ တောင်ပိုင်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခတ်ခဲ့သော ဤဟာရီကိန်းမုန်တိုင်းသည် မြို့တစ်မြို့လုံးကို ရေနစ်မြုပ်စေခဲ့ပြီး လူပေါင်း ၂,၀၀၀ နီးပါး သေဆုံးကာ လူပေါင်း ၅၀,၀၀၀ ကျော် အိုးအိမ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးခဲ့ကြရသည်။
“ဥရောပဘက်ကို ဒီလောက်ကြီးမားတဲ့ အလွန်ကြီးမားတဲ့ ဟာရီကိန်းမျိုး ဝင်ရောက်ဖူးတာ တစ်ခါမှ ရှိခဲ့ဖူးလို့လား။”
ဟာရီကိန်းမုန်တိုင်းများသည် များသောအားဖြင့် တောင်ပိုင်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကို ဝင်ရောက်တိုက်ခတ်လေ့ရှိသည်။ သို့သော်လည်း လေတိုက်ခတ်ရာ လမ်းကြောင်းအပေါ်မူတည်၍ ဥရောပဘက်သို့ ရွေ့လျားသွားတတ်ခြင်းမှာလည်း ရှားပါးလှသည်တော့ မဟုတ်ပေ။
“ပါမောက္ခ မိုဟန်ရဲ့ စာအုပ်ထဲမှာလည်း ဒီလိုမျိုး အကြောင်းအရာတွေ ပါရှိခဲ့တယ်။”
ဘစ်ဂ်ဝမ်း (The Big One) သည် ၂၁ ရာစု၏ အကြီးမားဆုံး ငလျင်ဖြစ်ပြီး ၂၀ ရာစုကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားလျှင်တောင် အကြီးဆုံးပင် ဖြစ်သည်။ ဤအရာသည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ဂေဟစနစ်အပေါ် သဘာဝကျစွာပင် ကြီးမားသော သက်ရောက်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
ပါမောက္ခ မိုဟန်က ဤအရာသည် အဘယ်ကဲ့သို့သော ရទ្ធလဒ်များဆီသို့ ဦးတည်သွားမည်ကို မသိရှိရသောကြောင့် ပင်လယ်ကြမ်းပြင် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်နှင့် မြေအောက်အပူဓာတ် ပြောင်းလဲမှုများကို အနီးကပ် စစ်ဆေးသုံးသပ်ကြရမည်ဟု వాဒခဲ့သည်။
သူသည် ယခင်က ပညာရပ်ဆိုင်ရာနယ်ပယ်တွင် ဘာသာရေး ပြစ်တင်ဝေဖန်ခံရသူ တစ်ဦးဖြစ်နိုင်သော်လည်း ယခုအခါတွင်မူ အာဏာပိုင်တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့ပြီဖြစ်ရာ သူ၏ အမြင်များကို ချက်ချင်းလက်ခံခဲ့ကြပြီး ဘတ်ဂျက်များနှင့် ဝန်ထမ်းအင်အားများကိုလည်း ချထားပေးခဲ့ကြသည်။
ဘရာဇီးနိုင်ငံတွင် လိပ်ပြာတစ်ကောင် တောင်ပံခတ်လိုက်ခြင်းက အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခတ်သည့် တော်နေဒိုမုန်တိုင်းတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်သကဲ့သို့ အမျိုးမျိုးသော အခြေအနေများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားမည်ဆိုပါက ဟာရီကိန်းမုန်တိုင်းတစ်ခုသည် မြောက်ပင်လယ် ရေနံ နယ်မြေများကို မဝင်ရောက်လာနိုင်စရာ အကြောင်းမရှိပေ။
ဤအကြောင်းပြချက်များကို ဘေးဖယ်ထားလိုက်လျှင်တောင်မှ အအရေးအကြီးဆုံးအရာမှာ ကြိုတင်သတိပေးချက်တစ်ခု ပေါ်ထွက်လာခဲ့ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
“အဲဒီ ဟာရီကိန်းက ဘယ်တော့ လာမှာလဲ။”
“ကျနော် အခု ရှာဖွေရဦးမယ်။”
တိုင်ဖွွန်း သို့မဟုတ် ဟာရီကိန်းမုန်တိုင်းများ၏ အမည်များကို ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော စာရင်းတစ်ခုမှ အစဉ်လိုက် သတ်မှတ်ပေးလေ့ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် အမည်ကို သိရှိမည်ဆိုပါက မည်သည့်အချိန်တွင် ရောက်ရှိလာမည်ကို အကြမ်းဖျဉ်း ခန့်မှန်းနိုင်မည် ဖြစ်သည်။
“ဟာရီကိန်းမုန်တိုင်းတစ်ခုသာ မြောက်ပင်လယ် ရေနံ နယ်မြေတွေကို ဝင်ရောက်တိုက်ခတ်ခဲ့ရင် ဘာတွေ ဖြစ်လာမလဲ။”
“ပထမဦးဆုံးအနေနဲ့ ရေနံ ဈေးနှုန်းတွေ တက်လာမှာပေါ့၊ ဟုတ်လား။”
လွန်ခဲ့သော နှစ်အနည်းငယ်က ဟာရီကိန်းမုန်တိုင်းတစ်ခုသည် မက္ကဆီကိုပင်လယ်ကွေ့ ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် ဝင်ရောက်မွှေနှောက်သွားခဲ့စဉ်က ထိုဒေသရှိ ရေနံစိမ်း နှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ထုတ်လုပ်မှုမှာ ရာခိုင်နှုန်း ၃၀ ကျော် လျော့ကျသွားခဲ့ပြီး ရေနံ ဈေးနှုန်းများလည်း မြင့်တက်သွားခဲ့သည်။
အကယ်၍ မြောက်ပင်လယ် ရေနံ နယ်မြေ စက်ရုံအဆောက်အအုံများသည် ဤဟာရီကိန်းမုန်တိုင်းကြောင့် ပျက်စီးသွားခဲ့မည်ဆိုပါက မြင့်မားသော ရေနံ ဈေးနှုန်းများသည် သိသိသာသာ ရှည်လျားသော ကာလတစ်ခုအထိ ဆက်လက်တည်ရှိနေပေလိမ့်မည်။
ဒါဆိုရင် ပင်လယ်ပြင် ရေနံတူးဖော်ရေး စက်ကိရိယာတွေက အာရုံစိုက်မှုကို ထပ်ပြီး ရရှိလာနိုင်တယ် မဟုတ်လား။
ကျွန်ုပ်တို့၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ပမာဏမှာ ကြီးမားလွန်းသဖြင့် စျေးကွက်အများစုကို မကိုင်တွယ်နိုင်သော်လည်း ရေနံ ဈေးကွက်ကမူ အခြားသောဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ် ဖြစ်ပေသည်။
ဤသည်မှာလည်း ငွေရှာရန်အတွက် အခြားသော အခွင့်အကောင်းတစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။
“ဒီတစ်ခါတော့ ရှယ်ယာအချို့ကို အလကား ရအောင် ကြိုးစားကြည့်ကြမလား။”
***
ကျနော် ဥက္ကဋ္ဌ အင်ဂျင်ယုံ ထံ ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။
[“OTK ကုမ္ပဏီကလည်း ဒါဟူ သင်္ဘောတည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းကို ဝယ်ယူရာမှာ ရန်ပုံငွေတွေ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသွားမှာပါ။”]
သူသည် ကျနော့်စကားကြောင့် အလွန်အမင်း ဝမ်းမြောက်သွားခဲ့သည်။
“ကိုရီးယားဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်ရဲ့ ရှယ်ယာ ထက်ဝက်ကို ကျနော်တို့ ဝယ်ယူပြီး စီမံခန့်ခွဲပိုင်ခွင့်ကို ဆောဆုန်းအုပ်စုဆီကို လွှဲပြောင်းပေးပါမယ်။”
ညှိနှိုင်းမှုများ ပြုလုပ်ပြီးနောက် ဒါဟူ သင်္ဘောတည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်း၏ ရောင်းဈေးကို ပိတ်ရက်ဈေးနှုန်းထက် ရာခိုင်နှုန်း ၂၀ လျှော့စျေးဖြင့် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ကြိုတင်သဘောတူညီချက်အရ OTK ကုမ္ပဏီသည် ကိုရီးယားဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်၏ ရှယ်ယာ ထက်ဝက်ကို ဝယ်ယူခဲ့ပြီး ဤရှယ်ယာများကို ဒါဟူ သင်္ဘောတည်ဆောက်ရေး နှင့် ဆောဆုန်း လေးလံသောစက်မှုလုပ်ငန်းတို့ ပေါင်းစပ်သွားသည်နှင့်အမျှ ဆောဆုန်း လေးလံသောစက်မှုလုပ်ငန်း ရှယ်ယာများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
OTK ကုမ္ပဏီသည် ဆောဆုန်း လေးလံသောစက်မှုလုပ်ငန်း၏ ဒုတိယအကြီးဆုံး ရှယ်ယာရှင် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ဆောဆုန်း လေးလံသောစက်မှုလုပ်ငန်းက စီမံခန့်ခွဲပိုင်ခွင့်ကို ရယူခဲ့သည်။
စာချုပ် လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးသည်နှင့် ကိုရီးယားဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်က ပြည်သူ့ရန်ပုံငွေ ဝွန် ဘီလီယံ ၉၇၀ ကို အောင်မြင်စွာ ပြန်လည်ရရှိခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။
ရက်ရက်များ ကုန်လွန်လာသည်နှင့်အမျှ အပူလှိုင်းမှာ ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့သည်။
ဤအရာသည် ကိုရီးယားတွင်သာ ဖြစ်ပျက်နေသည်မဟုတ်ဘဲ ဥရောပတွင်လည်း သေဆုံးသူများ တိုးပွားလာနေပြီး ငါးများ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးမှုများလည်း မကြာခဏ ဖြစ်ပွားနေခဲ့သည်။ ကယ်လီဖိုးနီးယားတွင်မူ တောမီးများသည် ရက်ပေါင်း ၁၅ ရက်တိုင်တိုင် လောင်ကျွမ်းနေခဲ့ပြီး လူနေထိုင်ရာ ဒေသများကိုပါ ခြိမ်းခြောက်နေခဲ့သည်။
အကြီးတန်း ဆန်းယော့ပ် က “ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း ရေနံစိမ်း အနာဂတ်နှင့် လက်ငင်းစာချုပ်များအပြင် ဆက်စပ်ရှယ်ယာများအပေါ်မှာပါ လောင်းကြေးတွေကို သင့်လျော်သလို ခွဲဝေချထားပြီးပါပြီ” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
“လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်ကောင်းပဲ။”
“ဒါပေမဲ့ ရေနံ ဈေးနှုန်းတွေက တကယ်ပဲ တက်လာမှာလား။”
“မဟုတ်ရင်တော့ ကျနော်တို့အနေနဲ့ ဒေါ်လာ သန်းရာဂဏန်းလောက် ဆုံးရှုံးတာနဲ့ပဲ အဆုံးသတ်သွားမှာပေါ့။”
“ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် ကျနော်တို့က ခရစ်ပတိုကို ရောင်းချပြီး ငွေအမြောက်အမြား ရှာထားပြီးသားဆိုတော့ နည်းနည်းပါးပါး ဆုံးရှုံးသွားရင်တောင် ဘာမှမဖြစ်ပါဘူး။”
ဟုတ်ပါတယ်၊ ဒီလိုပြောကြေဆိုကြသော်လည်း အကြီးတန်း ဆန်းယော့ပ် ရော ကျနော်ပါ ငွေကြေးဆုံးရှုံးရန် မည်သည့်ဆန္ဒမှ မရှိကြပေ။
“စောင့်ကြည့်နေလိုက်ပါ။ ပါမောက္ခ မိုဟန်ရဲ့ အဆိုအရဆိုရင် အပူလှိုင်းကြောင့် ပုံမှန်မဟုတ်သော ရာသီဥတု အခြေအနေများနှင့် ဘစ်ဂ်ဝမ်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော မြေမျက်နှာသွင်ပြင်နှင့် မြေအောက်အပူဓာတ် ပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာရန် အလွန်မြင့်မားသော ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိနေပါတယ်။”
***
ရက်ကေး (Red Kay) ဟာရီကိန်းမုန်တိုင်းသည် အရှေ့မြောက်အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး မြောက်ဥရောပဘက်သို့ ရွေ့လျားသွားခဲ့သည်။
မိုးလေဝသ ပညာရှင်များအားလုံးက ဟာရီကိန်းမုန်တိုင်းသည် မြောက်အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာကို ဖြတ်ကျော်ရွေ့လျားစဉ်အတွင်း ပြိုကွဲသွားလိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့ကြသည်။
သို့သော် မည်သူက သိနိုင်မည်နည်း။
ရက်ကေး သည် ၎င်း၏ ပတ်လည်ရှိ အခြားသော လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်းများကို မျိုချလိုက်ခြင်းဖြင့် ပိုမိုကြီးမားလာခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ရွေ့လျားနှုန်းမှာလည်း အလွန်အမင်း မြန်ဆန်လာခဲ့ပြီး လေတိုက်နှုန်းမှာ တစ်နာရီလျှင် ကီလိုမီတာ ၃၀၀ အထိ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။
အခြေအနေ၏ အရေးကြီးပုံကို သဘောပေါက်သွားကြပြီးနောက် ဗြိတိသျှမိုးလေဝသဌာန (UK Met Office) က အမြင့်ဆုံး သတိပေးချက်ကို အတော့်ကို အسرعအမြန် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ သင်္ဘောများနှင့် လေယာဉ်များ ထွက်ခွာခြင်းကို တားမြစ်ခဲ့ပြီး ကျောင်းအချို့ကိုလည်း ပိတ်ရက်ပေးခဲ့ကြသည်။
ကံကောင်းသည်ဖြစ်စေ၊ ကံဆိုးသည်ဖြစ်စေ ဟာရီကိန်းမုန်တိုင်းသည် အိုင်ယာလန်နှင့် ဗြိတိသျှကုန်းမကြီးကို ကျော်လွန်ကာ ရွေ့လျားသွားခဲ့ပြီး စိုးရိမ်ခဲ့ကြရသည့် လူအသေအပျောက်များ မဖြစ်ပွားခဲ့ပေ။
သို့သော်လည်း……
[မြောက်ပင်လယ် ရေနံတွင်း စက်ရုံများ ဟာရီကိန်းမုန်တိုင်း၏ နောက်ဆက်တွဲဒဏ်ကြောင့် ပြင်းထန်စွာ ပျက်စီး!]
[မြောက်ပင်လယ် ရေနံယိုစိမ့်မှု။ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ ထိခိုက်ပျက်စီးမည်ကို စိုးရိမ်ပူပန်နေကြ!]
[ဗြိတိသျှ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ အာဏာပိုင်အဖွဲ့က ရေနံတွင်းအချို့ကို ပိတ်သိမ်း]
[နော်ဝေအစိုးရက ထိခိုက်ပျက်စီးမှု အခြေအနေများကို စတင်သုံးသပ်နေပြီ……]
ဟာရီကိန်းမုန်တိုင်းကြောင့် ထုတ်လုပ်မှု အနှောင့်အယှက်ဖြစ်ရမည်ကို စိုးရိမ်မှုများကြောင့် အတက်အကျ ဖြစ်ပေါ်နေခဲ့သော ရေနံစျေးနှုန်းများသည် သတင်းထွက်ပေါ်လာသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ချက်ချင်း တုံ့ပြန်လာခဲ့ကြသည်။
နယူးယောက်ကုန်စည်ဒိုင် နယူးယောက်ကုန်စည်ဒိုင် တွင် ဝက်စ်တက်ဆက်စ်အင်တာမီဒီယိတ် (WTI) (WTI) ရေနံစိမ်း သည် ယခင်နေ့ကထက် ရာခိုင်နှုန်း ၂၂ မြင့်တက်လာကာ တစ်စည်လျှင် ၉၂ ဒသမ ၆၁ ဒေါ်လာသို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့ပြီး လန်ဒန် ICE ဖျူချာ ကုန်စည်ဒိုင်ရှိ ဘရန့်ရေနံစိမ်း ရေနံ ဖျူချာ ဈေးနှုန်းများမှာလည်း တစ်စည်လျှင် ၁၁၂ ဒသမ ၆၇ ဒေါ်လာသို့ ထိုးတက်သွားခဲ့လေသည်။
မြောက်ပင်လယ် ရေနံတွင်း စက်ရုံအဆောက်အအုံများ ထိခိုက်ပျက်စီးသွားခြင်းနှင့် ရေနံ ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာခြင်းတို့ကြောင့် ပင်လယ်ပြင် ရေနံတူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းများမှာ တစ်ကျော့ပြန် အသက်ဝင်လာခဲ့သည်။ ပင်လယ်ပြင် စက်ရုံများနှင့် LNG သင်္ဘောများအတွက် စုံစမ်းမေးမြန်းမှုများလည်း တသီတတန်းကြီး ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။
ဥက္ကဋ္ဌ အင်ဂျင်ယုံ သည် အခြေအနေမှန်ကို တိကျစွာ သုံးသပ်နိုင်ရန် ယူကေနိုင်ငံသို့ ချက်ချင်းပင် လေယာဉ်ဖြင့် ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။
ရေနံစိမ်းနှင့် ဆက်စပ်ရှယ်ယာများအပေါ် သင့်လျော်သလို လောင်းကြေးထပ်ခြင်းဖြင့် ရရှိလာသော ငွေကြေးပမာဏမှာ ရှယ်ယာဝယ်ယူခဲ့သည့် ပမာဏ၏ ဆတက်ထိုး ပမာဏထက်ပင် ကျော်လွန်သွားခဲ့သည်။
မိုးလေဝသ ပညာရှင်များက ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှုကြောင့် မြောက်ကမ္ဘာခြမ်းတစ်ခွင်ကို လွှမ်းမိုးခဲ့သော ပြင်းထန်သည့် အပူလှိုင်းဒဏ်မှာ ပုံမှန်မဟုတ်သော ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း အဖြစ်အပျက်များ ပြီးဆုံးသွားမှသာ နောက်ကျပြီးမှ သဘောပေါက်ကာ အမှန်အတိုင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုလာကြသည်။
ရေနံ ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် လေကြောင်းလိုင်းနှင့် သင်္ဘောတင်ပို့ရေး ရှယ်ယာများ ကျဆင်းသွားခဲ့ပြီး အကျိုးအမြတ်ရရှိရန် မျှော်လင့်ထားကြသည့် သင်္ဘောတည်ဆောက်ရေးနှင့် လေးလံသောစက်မှုလုပ်ငန်း ရှယ်ယာများမှာ တစ်ရပ်စပ် မြင့်တက်လာခဲ့ကြသည်။
ထိုအဖြစ်အပျက်ကြောင့် အချို့သော အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းများက ဒါဟူ သင်္ဘောတည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းကို ဈေးပေါပေါဖြင့် ရောင်းချခဲ့ခြင်းကြောင့် နိုင်ငံတော်အနေဖြင့် ဆုံးရှုံးမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ရပြီး တက်ဂယူ အုပ်စုနှင့် OTK ကုမ္ပဏီတို့အတွက် အထူးအခွင့်အရေးများ ဖန်တီးပေးခဲ့သည်ဟု ဝေဖန်ခဲ့ကြသော်လည်း ရထားထွက်သွားခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။
ထိုမျှလောက်ထိ ကောင်းကောင်းသိနေကြပါက မရောင်းချမီကတည်းက ဝေဖန်ခဲ့ကြသင့်သည်။
***
အထိနာဆုံး နိုင်ငံမှာမူ မျှော်လင့်ထားသည့်အတိုင်း ယူကေပင် ဖြစ်သည်။
ဘရက်ဇစ် (Brexit) ညှိနှိုင်းမှုများမှာ အခက်အခဲများနှင့် ကြုံတွေ့နေရဆဲဖြစ်ပြီးမှ မြောက်ပင်လယ် ရေနံတွင်းများ ပြင်းထန်စွာ ပျက်စီးကာ ရေနံများ ယိုစိမ့်ကျလာခဲ့သဖြင့် ယူကေ၏ ငွေကြေးဈေးကွက်မှာ တစ်ကျော့ပြန် ထပ်မံ၍ အကြီးအကျယ် တုန်လှုပ်ချောက်ချားသွားခဲ့ရသည်။
ပြန်လည်ထူထောင်ရေးအတွက် တစ်နှစ်ခွဲကျော် ကြာမြင့်လိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းချက်များ ထွက်ပေါ်လာသည်နှင့်အမျှ ဥရောပ၏ အကြီးဆုံး ရေနံကုမ္ပဏီဖြစ်သော ရွိုင်ရယ်ဒတ်ရှ် ရှိလ် (Royal Dutch Shell) ၏ ရှယ်ယာများသည်လည်း တစ်ရှိန်ထိုး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။
ငွေကြေးဆိုင်ရာ ကုမ္ပဏီအများစုနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ ငွေကြေးဆုံးရှုံးနေချိန်တွင် OTK ကုမ္ပဏီကမူ ငွေကြေးများကို တစ်ကျော့ပြန် သိမ်းပိုက်သွားခဲ့သဖြင့် ဗြိတိသျှပြည်သူများအကြား ဒေါသပေါက်ကွဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
“ဒီကောင် ဗြိတိန်ကို ဘယ်နှစ်ခါလောက်များ လိမ်လည်လှည့်ဖြားဦးမှာလဲ။”
အသေးစိတ်ပြောရမည်ဆိုပါက ကန်ဂျင်ဟူး သည် ဟာရီကိန်းမုန်တိုင်းကို ဖန်တီးခဲ့ခြင်း မဟုတ်သလို ယူကေနိုင်ငံအတွင်းသို့ တိုက်ရိုက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသော ပမာဏမှာလည်း ကြီးမားလှသည် မဟုတ်ပေ။ သို့သော် ဘရက်ဇစ် (Brexit) ဖြစ်စဉ်အတွင်း ဖြစ်ပျက်ခဲ့သမျှကို ပြန်တွေးကြည့်ပါက သူတို့၏ ခံစားချက်များ ကောင်းမွန်နေရန် မည်သို့မျှ မဖြစ်နိုင်ပေ။
လန်ဒန်မြို့အနီး ဘာကင်ဟမ်ရှိုင်းယား (Buckinghamshire) ရှိ အိမ်ကြီးတစ်หลัง။
လှပသော ရွှေဝါရောင် ဆံပင်ပိုင်ရှင် အမျိုးသမီးတစ်ဦးသည် စာရွက်စာတမ်းများကို လက်ခံရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ထဲတွင် နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးဈေးကွက်များအတွင်းရှိ OTK ကုမ္ပဏီ၏ ရန်ပုံငွေ စီးဆင်းမှုများ ပါဝင်နေသည်။
သူမသည် စာရွက်စာတမ်းများကို တဖိတ်ဖိတ် တောက်နေသော မျက်ဝန်းများဖြင့် စစ်ဆေးကြည့်ရှုနေခဲ့သည်။
တစ်ကြိမ် သို့မဟုတ် နှစ်ကြိမ်ဆိုလျှင် တိုက်ဆိုင်မှုတစ်ခုဟု ယူဆနိုင်သော်လည်း တူညီသော အဖြစ်အပျက်များ ထပ်ခါတလဲလဲ ဖြစ်ပွားလာသည့်အခါတွင်မူ တိုက်ဆိုင်မှုဟူသော စကားလုံးဖြင့် ရှင်းပြ၍ မရနိုင်တော့ပေ။
သူမသည် နယူးယောက်မြို့တွင် ခေတ္တခဏ စကားပြောဖူးခဲ့သော လူငယ်တစ်ဦးကို ပြန်လည်သတိရလိုက်သည်။ အပြင်ပန်းတွင်မူ သူသည် သာမန်အာရှလူငယ်တစ်ဦးသာ ဖြစ်သော်လည်း……
ဂရေ့စ် ရော့ချ်ချိုင်းလ် (Grace Rothschild) က မိမိဘာသာ ရေရွတ်လိုက်သည်— “ဒီလောကမှာ ကံကြမ္မာရဲ့ ရွေးချယ်မှုကို ခံထားရတဲ့ လူသားဆိုတာ တကယ်ပဲ ရှိနေတာလား။”