အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ၏ နိုင်ငံရေးဇာတ်ခုံမှာမူ ရှုပ်ထွေးပွေလီလျက် ရှိနေသည်။
အိမ်ဖြူတော်နှင့် ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်တို့သည် Big One နှင့် ပတ်သက်၍ ပြင်းထန်သော ဆွေးနွေးငြင်းခုံမှုများ လုပ်ဆောင်နေကြသည်။ ပါမောက္ခမိုဟန်နှင့် ကန်ဂျင်ဟူး တို့အား ကြားနာပွဲသို့ ခေါ်ယူရန် ဆွေးနွေးခဲ့ကြသော်လည်း စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ ပိုမိုပျံ့နှံ့သွားမည်ကို စိုးရိမ်သောကြောင့် ဤအကြံအစည်ကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ကြသည်။
ပါမောက္ခဂျושဘရောင်း ဦးဆောင်သော ပညာရှင်များကလည်း ပါမောက္ခမိုဟန်၏ ပြောဆိုချက်များကို အပြင်းအထန် တုံ့ပြန်ခဲ့ကြပြန်သည်။
Big One ရောက်ရှိလာမည့် ဖြစ်နိုင်ခြေမှာ လုံးဝမရှိနိုင်ကြောင်း၊ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည်လည်း မီးကွင်းပြင် (Ring of Fire) ပေါ်တွင် တည်ရှိနေသဖြင့် ငလျင်အန္တရာယ်နှင့် ပတ်သက်၍ အချိန်အကြာကြီး သတိပေးခံခဲ့ရပြီးဖြစ်သော်လည်း မက္ကဆီကိုစီးတီး တည်ရှိရာ ဗဟိုချက်မဒေသထက် တောင်ပိုင်းမက္ကဆီကိုတွင် ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပို၍များပြားကြောင်း ၎င်းတို့က ဆိုကြသည်။
သတင်းထောက်အချို့ကမူ OTK ကုမ္ပဏီသည် ယခင်က သိုလှောင်ထားခဲ့သော ဘေးအန္တရာယ်ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းများကို တိတ်တဆိတ် ရောင်းချနေကြောင်း သို့မဟုတ် အမြတ်အစွန်းရရှိရန်အတွက် ဆက်စပ်ကုမ္ပဏီများ၏ ရှယ်ယာများကို ဝယ်ယူနေကြောင်း စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ်ရာ သတင်းဆောင်းပါးများကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ကြသည်။
အိမ်ဖြူတော် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဝါရန်ဘတ်ဖတ် က သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
"ကျွန်မတို့အနေနဲ့ ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်အစိုးရနဲ့ ညှိနှိုင်းပြီး ဆန်ဖရန်စစ်စကိုပင်လယ်ကွေ့ဒေသမှာ ဘေးလွတ်ရာ ရွှေ့ပြောင်းရေးနဲ့ မီးသတ်လေ့ကျင့်ခန်းတွေကို ပြုလုပ်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်"
သတင်းထောက်များ၏ နောက်ဆက်တွဲမေးခွန်းများကို ဖြေကြားရာတွင် Big One ဖြစ်လာနိုင်ခြေမရှိကြောင်း အကြိမ်ကြိမ် အလေးပေးပြောကြားခဲ့ပြီး ၎င်း၏ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဒေသခံများ၏ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို ငြိမ်ကျသွားစေရန်နှင့် မီးဘေးကဲ့သို့သော အခြားသဘာဝဘေးအန္တရာယ်အခြေအနေများအတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ရန်ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။
ယင်း၏ရိုက်ခတ်မှုမှာ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံအထိ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။
မက္ကဆီကိုအစိုးရအနေဖြင့် ပြည်သူ့သဘောထားကို စိုးရိမ်သဖြင့် မက္ကဆီကိုစီးတီးတွင် ဘေးလွတ်ရာ ရွှေ့ပြောင်းရေး လေ့ကျင့်ခန်းများ ပြုလုပ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။
***
သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲအပြီးတွင် လူထု၏စိတ်ဓာတ်နှင့် သဘောထားမှာ အလွန်အမင်း ယိုယွင်းသွားခဲ့သည်။
ယခင်ကဆိုလျှင် လမ်းပေါ်တွင် ခရမ်းချဉ်သီးပုပ်များ ပစ်ပေါက်ခံရမည်ကို စိုးရိမ်ခဲ့ကြသော်လည်း ယခုအခါတွင်မူ အပစ်ခံရမည်ကို စိုးရိမ်နေကြရပြီဖြစ်သည်။
ကျွန်ုပ်တို့သည် တိတ်တဆိတ် စာရင်းရှင်းထွက်ခွာခဲ့ပြီး ကိုယ်ရံတော်များ၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် လုံခြုံရေးနှင့် ကာကွယ်မှု ပိုမိုကောင်းမွန်သော ဟိုတယ်တစ်ခုသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြသည်။
ကျွန်ုပ်သည် ဆန်းယော့ပ် နှင့် စကားပြောခဲ့သည်။
[အင်တာနက်ပေါ်မှာ CarOS ရဲ့ ကားအသစ်အသဝါတွေကို ဝယ်ယူဖို့ ဆန္ဒပြ boycotts လုပ်နေကြပြီး ကုမ္ပဏီဆီကို ဆန္ဒပြဖုန်းခေါ်ဆိုမှုတွေလည်း တသီကြီး ဝင်ရောက်လာနေပါတယ်။ ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းမှုလည်း တော်တော်လေး ဆိုးရွားနေပါတယ်]
"လောလောဆယ်တော့ ငါတို့ ဘာမှလုပ်လို့ မရသေးပါဘူး"
အချိန်တန်လျှင် သူ့အလိုလို ပြီးသွားမည့် ပြဿနာမျိုးသာ ဖြစ်သည်။
သူသည် ယခင်က မေးမြန်းခဲ့ဖူးသော မေးခွန်းကို ထပ်မံမေးမြန်းလာခဲ့သည်။
[Big One က တကယ်ပဲ ရောက်လာတော့မှာလား။]
"သေချာလို့လား မေးနေတာလား။ ဒါမှမဟုတ်ရင် ငါ့ရဲ့ပိုင်ဆိုင်မှုတစ်ခုလုံးကို အလောင်းအစား လုပ်ခဲ့မှာ မဟုတ်ဘူးလေ"
[…… နားလည်ပါပြီ]
သူ့အသံမှာ မသေချာမရေရာမှုများ လွှမ်းခြုံနေဆဲပင်။
CarOS တစ်ခုတည်းသာ မဟုတ်ဘဲ အခြားသော လက်အောက်ခံကုမ္ပဏီများမှာလည်း အရေးပေါ်အခြေအနေတွင် ရောက်ရှိနေကြသည်။ B2B ကုမ္ပဏီများကမူ အနည်းငယ် ပိုမိုကောင်းမွန်နေသော်လည်း B2C ကုမ္ပဏီများအတွက်မူ ဝင်ငွေထိုးကျသွားခြင်းကို ရှောင်လွှဲ၍ မရနိုင်ပေ။
Faceit တွင်လည်း စာရင်းသွင်းမှုများ ပယ်ဖျက်ခြင်း မြင့်တက်လာသည်နှင့်အမျှ အသစ်ဝင်ရောက်သူများ လျော့နည်းလာခဲ့သည်။
ဖြစ်ပျက်ခဲ့သည့် ရှုပ်ထွေးမှုများကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ကျွန်ုပ်လည်း ထိခိုက်မှုမရှိဘဲ လွတ်မြောက်မည်မဟုတ်ကြောင်း ရှင်းလင်းစွာ သိသာနေပါသည်။
ဟိုတယ်အသစ်သို့ ရောက်ရှိလာပြီးနောက် ကျွန်ုပ်တို့သည် ခရီးဆောင်အိတ်များကို ဖွင့်၍ ပစ္စည်းများထုတ်ခဲ့ကြသည်။
ဂျင်ဟူး က ရုပ်မြင်သံကြားကို ဖွင့်လိုက်သည်။
သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ လုပ်ပြီးသည်မှာ ရက်အတော်ကြာ ကုန်ဆုံးသွားပြီဖြစ်သော်လည်း ရှုပ်ထွေးမှုများမှာ ပိုမိုဆိုးရွားလာနေဆဲပင်။ သတင်းချန်နယ်များတွင် ကျွမ်းကျင်သူအမျိုးမျိုးတို့က ၎င်းတို့၏အမြင်များကို စိတ်အားထက်သန်စွာဖြင့် ဝင်ရောက်ဆွေးနွေးနေကြသည်။
ကုန်ကြမ်းဈေးကွက်အတွင်း ခန့်မှန်းချက်များ ပြည့်နှက်နေပြီး ဈေးနှုန်းများမှာ တစ်ဖန်ပြန်လည် မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ လုံခြုံစိတ်ချရသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်းဖြစ်သည့် ရွှေ ဈေးနှုန်းမှာလည်း စံချိန်တင် အမြင့်ဆုံးအသစ်များကို အဆက်မပြတ် တင်နေပြီး ရေနံ ဈေးနှုန်းများလည်း သိသိသာသာ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။
အိမ်ခြံမြေဈေးကွက်တွင်မူ အမြင့်ဆုံးအထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့စဉ်ကထက် ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် လျော့နည်းသောဈေးနှုန်းများဖြင့် အိမ်ခြံမြေများ ဈေးကွက်ထဲရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်။ အိမ်ခြံမြေကျွမ်းကျင်သူများက ဝယ်ယူရန် အသင့်တော်ဆုံးအချိန်ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာ ပြောဆိုနေကြပြီး အမှန်တကယ်ပင် အဓိကရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများနှင့် အိမ်ခြံမြေရန်ပုံငွေအဖွဲ့များက ဈေးပေါနေသော ပိုင်ဆိုင်မှုများကို စတင်ဝယ်ယူလာကြသည်။
တန်ဖိုးနှင့် ဈေးနှုန်းတို့သည် ယာယီအားဖြင့် ကွာဟမှုများရှိတတ်သော်လည်း နောက်ဆုံးတွင်မူ ၎င်းတို့၏ သင့်လျော်ရာနေရာသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသွားကြစမြဲပင်ဖြစ်သည်။
ဈေးနှုန်းများ ကျဆင်းရခြင်းမှာ Big One ကြောင့် စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ ဖြစ်ပေါ်နေခြင်းကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။ ထိုစိုးရိမ်မှုများ ပြေပျောက်သွားသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ဈေးနှုန်းများလည်း ပုံမှန်အတိုင်း ပြန်လည်ဦးမော့လာပေလိမ့်မည်။
ဟုတ်ပေသည်၊ ၎င်းမှာ Big One မဖြစ်လာမှသာ လိုက်နာကျင့်သုံးနိုင်မည့် အချက်တော့ ဖြစ်သည်။
ကိုယ်တိုင်ကြေညာထားကြသည့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကျွမ်းကျင်သူများကလည်း ဤမငြိမ်မသက်ဖြစ်နေသော ကာလအတွင်း OTK ကုမ္ပဏီ၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုမဟာဗျူဟာများကို ဝေဖန်ပိုင်းခြားရင်း ဝင်ရောက်စွက်ဖက်လာကြသည်။
Time မဂ္ဂဇင်းက ကျွန်ုပ်အား နီကိုလက်စ်လီဆန် (Nicholas Leeson) သို့မဟုတ် ဂျွန်မာရီဝယ်သာ (John Meriwether) တို့နှင့် နှိုင်းယှဉ်ထားသည့် ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဂျင်ဟူး က အံ့ဩတကြီးဖြင့် မျက်တောင်ခတ်လိုက်သည်။
"ဒါက ဘာကိုဆိုလိုတာလဲ"
"အရမ်းဆိုးရွားတဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို ပြောတာပေါ့"
နီကိုလက်စ်လီဆန်ဆိုသူမှာ နှစ် ၂၀၀ သက်တမ်းရှိ ဗြိတိသျှဘဏ်လုပ်ငန်းအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည့် ဘာရင်းဘဏ် (Barings Bank) ဒေဝါလီခံရခြင်းအတွက် တာဝန်ရှိသူဖြစ်ပြီး ဂျွန်မာရီဝယ်သာမှာမူ Long-Term Capital Management တွင် စီမံခန့်ခွဲမှုညံ့ဖျင်းခြင်းကြောင့် ငွေကြေးအရ ကျပ်တည်းမှုများဖြစ်ပေါ်စေကာ ဖက်ဒရယ်ရန်ပုံငွေဘဏ် (Federal Reserve) ၏ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုကို ဖြစ်စေခဲ့သူဖြစ်သည်။
အတိုချုပ်ပြောရလျှင် ၎င်းတို့နှစ်ဦးစလုံးသည် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးအပေါ် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများ သယ်ဆောင်လာခဲ့ကြသည့် နာမည်ဆိုးဖြင့်ကျော်ကြားသော ငွေကြေးဆိုင်ရာ ပညာရှင်ကြီးများ ဖြစ်ကြသည်။
ဤလူနှစ်ဦးနှင့် နှိုင်းယှဉ်ခံရခြင်းကို ဂုဏ်ယူရမည့်ကိစ္စဟု မှတ်ယူရမည်လား မသိပေ…
CNN ရုပ်သံအင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် ဧလန်အဲဗာဟတ် (Allen Everhart) က ဒေါသတကြီးဖြင့် ပေါက်ကွဲထွက်လာရန် ဆုံးဖြတ်ထားပုံရသည်။
"ကန်ဂျင်ဟူး ဆိုတဲ့ကောင်က လုံးဝရူးကြောင်ကြောင် ဖြစ်နေပါပြီ! အဲဒီလိုရူးသွပ်နေတဲ့ လူမျိုးက အတုဉာဏ်ရည် (AI) နဲ့ ယာဉ်မောင်းသူမဲ့နည်းပညာတွေထဲကို ဝင်ရောက်စူးစမ်းနေတာက ကြောက်စရာကောင်းပါတယ်။ အဲဒီကောင်နဲ့သာ လမ်းမှာတကယ်ဆုံဖြစ်ခဲ့ရင် သူ့မျက်နှာကို လက်သီးနဲ့ တစ်ချက်ထိုးပစ်မှာ!"
သတင်းကို ထိုင်ကြည့်နေသော ဂျင်ဟူး က မေးမြန်းလာသည်။
"အဲဒီကောင်က ဘာလို့ အဲဒီလောက်ထိ ဒေါသထွက်နေရတာလဲ"
"ဒေါသထွက်လောက်စရာကောင်းလို့ပေါ့"
ဒီထရွိုက် (Detroit) တွင် စုဝေးနေကြသည့် အခြားသောကားကုမ္ပဏီများနှင့် မတူဘဲ နီကိုလာ (Nikola) သည် ဆီလီကွန်ဗေလီတွင် ရုံးချုပ်ရှိပြီး ၎င်း၏ထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံမှာလည်း အနီးအနားတွင် တည်ရှိသည်။ သို့သော်လည်း ၎င်း၏ဘက်ထရီစက်ရုံမှာမူ ပြည်နယ်နယ်နိမိတ်၏ တစ်ဖက်ခြမ်းဖြစ်သော နီဗားဒါးပြည်နယ်တွင် တည်ရှိနေသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် Big One သာရိုက်ခတ်ခဲ့မည်ဆိုပါက အထိနာဆုံးကုမ္ပဏီအဖြစ် ရှုမြင်ခံခဲ့ရသည်။
CarOS က ပြိုင်ဘက်အဖြစ် ပေါ်ထွက်လာသည်နှင့်အမျှ ၎င်းတို့၏ရှယ်ယာဈေးနှုန်းမှာ ကျဆင်းနေနှင့်ပြီးဖြစ်ပြီး Big One နှင့် ပတ်သက်သော သတိပေးချက်များက မီးပေါ်သို့ ရေနံ ဆီလောင်းထည့်လိုက်သကဲ့သို့ ဖြစ်စေခဲ့သည်။
နီကိုလာ၏ ရှယ်ယာဈေးနှုန်းမှာ အကြိမ်ကြိမ်ထိုးကျသွားခဲ့ပြီး သုံးနှစ်သက်တမ်းရှိ ဘွန်းစာချုပ်များ၏ အထွက်နှုန်းမှာ ၁၂ ရာခိုင်နှုန်းအထိ မြင့်တက်သွားခဲ့သည်။ ဤနှုန်းအတိုင်းဆိုလျှင် အမှိုက်ဘွန်း (junk bond) အဆင့်သို့ ရောက်ရှိသွားပြီဖြစ်သည်။
လက်ရှိအချိန်တွင် မော်ဒယ် TH သည် ထုတ်လုပ်ရေးငရဲခန်းထဲမှ လွတ်မြောက်နိုင်ခြင်းမရှိသေးဘဲ ၎င်းတို့၏ငွေသားလက်ကျန်များလည်း နည်းပါးလာကာ ရန်ပုံငွေအပိုဆောင်းရှာဖွေရန် လိုအပ်နေသဖြင့် ရှယ်ယာရောင်းချခြင်း သို့မဟုတ် ဘွန်းစာချုပ်ထုတ်ဝေခြင်းတို့မှာ မဖြစ်နိုင်သလောက် ခက်ခဲနေပေသည်။
ထို့ကြောင့် သဘာဝကျကျပင် စိတ်ပျက်အားငယ်မှုများက ပိုလျှံထွက်လာတော့သည်။
ရည်ရွယ်ချက်မရှိဘဲ ထိခိုက်နစ်နာမှုများ ဖြစ်စေခဲ့မိသည့်အတွက် ကျွန်ုပ်အနေဖြင့် တောင်းပန်ချင်စိတ်သာ ရှိတော့သည်။
သို့သော်လည်း အမှန်တကယ် ပြင်းထန်သော ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည့်နေရာမှာမူ အခြားတစ်နေရာတွင် ဖြစ်နေသည်။
ပုံမှန်အားဖြင့် အကျပ်အတည်းတစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ နိုင်ငံများ၏ ငွေကြေးတန်ဖိုးများ ကျဆင်းသွားတတ်ကြသည်။ သို့သော်လည်း လွှမ်းမိုးကြီးစိုးသော ငွေကြေးနှင့် အရန်ငွေကြေးပိုင်ဆိုင်သည့် နိုင်ငံတစ်ခုအနေဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု မှာမူ ထိုစည်းကမ်းချက်မှ ကင်းလွတ်နေတတ်သည်။
ငွေကြေးအကျပ်အတည်း ဖြစ်ပွားခဲ့စဉ်ကတည်းက ရှုပ်ထွေးမှုများကို ဖန်တီးခဲ့သည်မှာ အမေရိကန်နိုင်ငံပင် ဖြစ်သော်လည်း အမှန်တကယ် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများကို ခံစားခဲ့ရသည်မှာ ပေါ်ထွက်လာဆဲ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများသာ ဖြစ်ကြသည်။
ယခုအကြိမ်တွင်လည်း ထိုနည်းတူပင်ဖြစ်လေသည်။ အမေရိကန်တွင် အကျပ်အတည်းတစ်ခုဖြစ်လာမည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည့်အခါ ဒေါ်လာငွေကြေးမှာ ပိုမိုခိုင်မာလာခဲ့ပြီး ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ၏ ငွေကြေးတန်ဖိုးများမှာမူ ထိုးကျသွားခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း ယန်းငွေနှင့် ပေါင်ငွေကဲ့သို့သော အရန်ငွေကြေးနှင့် နီးစပ်သည့် ငွေကြေးများနှင့် လုံခြုံစိတ်ချရသော ပိုင်ဆိုင်မှုများအဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရသည့် ငွေကြေးများမှာမူ ဒေါ်လာနှင့်ယှဉ်လျှင် ခိုင်မာမှုကို ပြသနိုင်ခဲ့ကြသည်။ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ၏ ငွေကြေးများ အားနည်းသွားခြင်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၎င်းတို့မှာ အလွန်တရာကို ခိုင်မာအားကောင်းနေခဲ့ကြသည်။
ထို့ကြောင့် သဘာဝကျကျပင် ပို့ကုန်လုပ်ငန်းများမှာ ကောင်းမွန်စွာလည်ပတ်နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။
ဘရက်ဇစ် (Brexit) ၏ နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများကို ခံစားခဲ့ကြရသည့် ဂျပန်နှင့် ယူကေနိုင်ငံတို့မှာ အလွန်အမင်း ဒေါသထွက်နေကြသည်။ ၎င်းတို့၏သတင်းမီဒီယာများက ကျွန်ုပ်အား ဆိုးသွမ်းသူလူဆိုးကြီးတစ်ဦးကဲ့သို့ သဘောထားကာ ဆက်ဆံခဲ့ကြသည်။
ရှုပ်ထွေးမှုများမှ ထွက်ပေါ်လာသည့် ကုန်ကျစရိတ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်မည်ဆိုလျှင် OTK ကုမ္ပဏီတွင် ကျွန်ုပ်ပေါင်နှံထားသည့် ရှယ်ယာများမှာ ရယ်စရာကောင်းလောက်အောင်ပင် အရေးမပါလှသလို ဖြစ်နေခဲ့သည်။
***
ယန်းငွေမြင့်တက်လာမှုအောက်တွင် ညည်းတွားနေရသော ဂျပန်နိုင်ငံနှင့် မတူဘဲ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံမှာမူ မြင့်မားသော ငွေလဲနှုန်းကြောင့် ရေနံ ကဲ့သို့သော အကျပ်အတည်းဆန်ဆန် အခြေအနေများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။
ပို့ကုန်ကို အဓိကထားသည့် စီးပွားရေးစနစ်နှင့် နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အချိုးအစားမြင့်မားခြင်းတို့ကြောင့် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့ ATM စက်ကြီးတစ်ခုအဖြစ် ရှေးယခင်ကတည်းက ကျော်ကြားခဲ့သည်။
ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်ကြီး ယိုင်နဲ့လာသည်နှင့်အမျှ နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများသည် ကိုရီးယားဈေးကွက်အတွင်းမှ ၎င်းတို့၏ငွေကြေးများကို စတင်ရုပ်သိမ်းလာခဲ့ကြသည်။
ရှယ်ယာဈေးနှုန်းများ ကျဆင်းသွားပြီး ငွေလဲနှုန်းမှာလည်း တဟုန်ထိုးမြင့်တက်သွားခဲ့သည်။
တစ်ဒေါ်လာလျှင် ၁,၀၉၀ ဝန်ရှိခဲ့သော ငွေလဲနှုန်းမှာ ရက်ပိုင်းအတွင်းမှာပင် ၁,၂၈၀ ဝန်အထိ တဟုန်ထိုးမြင့်တက်သွားခဲ့သည်။ အချို့က ၎င်းသည် ၁,၅၀၀ ဝန်အထိ တက်လာနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့ကြပြီး ငွေကြေးအရောင်းအဝယ်ခန်းမများအတွင်း၌မူ ထိတ်လန့်တကြား အော်ဟစ်သံများ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။
သမ္မတ ဆန်းယော့ပ် က အရေးပေါ်အစည်းအဝေးတစ်ခုကို ခေါ်ယူခဲ့သည်။ စီးပွားရေးဝန်ကြီးဌာနများ၏ အကြီးအကဲများနှင့်အတူ ကိုရီးယားဘဏ် (Bank of Korea) အုပ်ချုပ်ရေးမှူးနှင့် နိုင်ငံခြားငွေလဲလှယ်ရေးဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌတို့ကလည်း သမ္မတအိမ်တော် (ပြာအိမ်) တွင် စုဝေးရောက်ရှိနေကြသည်။
OTK ကုမ္ပဏီ၏ ရုံးချုပ်တွင်မူ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှ ဝင်ရောက်လာသော တိုင်ကြားချက်များနှင့် ပြည့်နှက်နေကာ လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုများပင် ရပ်တန့်လုနီးပါး ဖြစ်သွားခဲ့ရသည်။
ဤသည်မှာ စီအီးအို၏ ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြင့် လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ မလုပ်မီအထိ ကုမ္ပဏီအတွင်း မည်သူမျှ ဤအကြောင်းကို မသိရှိခဲ့ကြပေ။ စီအီးအိုကသာ အကျပ်အတည်းကို စတင်ဖန်တီးခဲ့ခြင်းဖြစ်သော်လည်း နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရမည့်တာဝန်မှာမူ ဝန်ထမ်းများ၏ ပခုံးပေါ်တွင် ကျရောက်နေခဲ့သည်။
ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဌာနမှူး ဂျန်ဂီဟုန်းက ဖုန်းချလိုက်ရင်း စိုးရိမ်တကြီးဖြင့် မေးမြန်းလိုက်သည်။
"ဘယ်လိုဖြစ်ရတာလဲ။ စီအီးအို ကန်ဂျင်ဟူး တစ်ယောက် ဘာတွေလျှောက်တွေးနေတာလဲဗျ"
အခြေအနေများသာ ဆိုးရွားသွားခဲ့မည်ဆိုလျှင် OTK ကုမ္ပဏီ၏ စီအီးအိုနှင့် အဓိကရှယ်ယာရှင်မှာ ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့၏ လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိသွားနိုင်ခြေ ရှိနေသည်။
ဆန်းယော့ပ် က စိတ်ပျက်လက်ပျက်ဖြင့် အော်ဟစ်လိုက်သည်။
"ငါလည်း မသိဘူးကွာ၊ ကျိန်စာသင့်မှပဲ!"
စူပါကားများကို မောင်းနှင်ကာ အမျိုးသမီးများနှင့် ချိန်းတွေ့နေသည့် သူ၏သက်တောင့်သက်သာ လူနေမှုပုံစံမှာ ပြီးဆုံးသွားခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ ယခုအခါတွင်မူ အကျပ်အတည်းကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် သူသည် ဤနေရာမှ ထိုနေရာသို့ အပြေးအလွှား လှုပ်ရှားရတော့မည်ဖြစ်သည်။
ဟင်နရီက ကန်ဂျင်ဟူး ၏ ညွှန်ကြားချက်များကို စစ်ဆေးအတည်ပြုကာ လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။
သူသည် တရုတ်၊ ဗီယက်နမ်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့ရှိ စက်ရုံများမှ ထုတ်လုပ်မှုအခြေအနေများကို အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ လက်ခံရရှိခဲ့ပြီး ကွန်တိန်နာသင်္ဘောများ ထွက်ခွာမည့်ရက်နှင့် ဆိုက်ရောက်မည့်ရက်များကိုလည်း စောင့်ကြည့်ခဲ့သည်။
ထိုသို့ဗြောင်းဆန်နေသော အခြေအနေများအလယ်တွင် ဖောက်သည်တစ်ဦးက သူ့ထံသို့ ချဉ်းကပ်လာခဲ့သည်။
***
ဂန်းဒေးတန်ဟိုတယ် (Grand Dayton Hotel) ၏ အထပ်အမြင့်ဆုံးခန်း။
သီးသန့်သတ်မှတ်ထားသော အထူးဧည့်ခန်း (VIP room) တစ်ခုအတွင်းဝယ် ဝတ်စုံအပြည့်အစုံ ဝတ်ဆင်ထားသော လူကြီးတစ်ဦး ထိုင်နေသည်။ သူက ဟင်နရီကိုကြည့်ကာ ဖူဆယ်စွာဖြင့် စကားစတင်ပြောလိုက်သည်။
"တွေ့ရတာ ကြာပြီနော် ဟင်နရီ။"
ဟင်နရီက အရိုအသေပေးကာ ပြန်လည်ဖြေကြားလိုက်သည်။
"ဘယ်လိုကိစ္စနဲ့ ရောက်လာတာပါလဲ ဘိုးဘိုးကြီး"
"ဟားဟား၊ အဘိုးတစ်ယောက်က သူ့မြေးကို လာတွေ့ဖို့များ အကြောင်းပြချက် အထူးတလည် လိုလို့လားကွ"
ငွေကြေးဈေးကွက်မှာ ရပ်တန့်လုနီးပါး ရှုပ်ထွေးနေပြီး ကမ္ဘာ့ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဘဏ်ကြီးများလည်း အရေးပေါ်အခြေအနေနှင့် ရင်ဆိုင်နေရချိန်ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ထိုကဲ့သို့သော အခြေအနေမျိုးတွင် ဂိုးလ်ဒင်းဂိတ် ၏ စီအီးအိုက ကိုရီးယားနိုင်ငံသို့ တိတ်တဆိတ် ရောက်ရှိလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
"ကိုရီးယားဘက်ကရော ဘယ်လိုနေလဲ? အဆင်ပြေရဲ့လား"
"ဟုတ်ကဲ့၊ အခုတော့ အကုန်အကျင့်ဖြစ်သွားပါပြီ"
ဂျိမ်းစ်က ရေခဲပေါ်သို့ ဝီစကီကို ငှဲ့ထည့်လိုက်ရင်း အဓိကကိစ္စဆီသို့ နှေးကွေးစွာဖြင့် ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။
"စီအီးအို ကန်ဂျင်ဟူး ကြောင့် ငွေကြေးဈေးကွက်ကြီးတစ်ခုလုံး ရှုပ်ထွေးနေပြီ။ ရုတ်တရက်ကြီးကိုလည်း ကြီးမားတဲ့အန္တရာယ်ကြီးတစ်ခု ရောက်လာတော့မယ်။ ဈေးကွက်ရဲ့ အခုလိုလျင်မြန်တဲ့အပြောင်းအလဲတွေက အကျပ်အတည်းရော အခွင့်အလမ်းပါ နှစ်ခုစလုံးကို ဖန်တီးပေးနေတယ်။ ဂိုးလ်ဒင်းဂိတ် အနေနဲ့လည်း စပြီးလှုပ်ရှားရတော့မယ်၊ ဒါပေမဲ့ အရင်ဆုံး မင်းရဲ့အမြင်ကို ငါကြားချင်တယ်။ ဒီကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး မင်းဘယ်လိုထင်လဲ"
ဟင်နရီမှာ ချက်ချင်းမဖြေနိုင်ဘဲ အခက်တွေ့သွားခဲ့သည်။
အကယ်၍ အမြင်သဘောထားများကိုသာ မေးမြန်းလိုခြင်းဖြစ်ပါက ဖုန်းခေါ်ဆိုရုံဖြင့် လုံလောက်ပေသည်။ သို့သော် သူကိုယ်တိုင် လူကိုယ်တိုင် လာရောက်မေးမြန်းနေသည်ဆိုလျှင် သေချာပေါက် အကြောင်းရင်းတစ်ခု ရှိရပေမည်။
ဟင်နရီသည် ဂျိမ်းစ်၏ တိုက်ရိုက်မြေးတစ်ဦးဖြစ်သည်။ သို့သော် သူ၏အဘိုးအကြောင်းကို သူသိထားသည်မှာ အရည်အချင်းမရှိသူတစ်ဦးအား မိသားစု၏အမွေအနှစ်များကို ဘယ်သောအခါမှ လွှဲပြောင်းပေးမည်မဟုတ်ပေ။
ဂိုးလ်ဒင်းဂိတ် မိသားစုသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာတိုင်အောင် ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုနှင့် အာဏာကို ထိန်းသိမ်းလာခဲ့ကြသည်။ ဤသို့ဖြစ်နိုင်ခဲ့သည်မှာ သွေးရင်းသားရင်းကြောင့် မဟုတ်ဘဲ မိသားစုအမည်ကို ဆက်လက်ရှင်သန်စေခဲ့ကြသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
ဂျိမ်းစ် စီ ဂိုးလ်ဒင်းဂိတ် (James C. Goldman)။
မူလတွင် သူ့နာမည်မှာ ကလက်ခ် (Clark) ဖြစ်ပြီး သူ၏ဖခင်မှာ ဂိုးလ်ဒင်းဂိတ် မိသားစု၏ ဆွေမျိုးဝေးတစ်ဦးဖြစ်သည်။ သို့သော် ဂိုးလ်ဒင်းဂိတ် မိသားစု၏ အကြီးအကဲက သူ့ကို သတိပြုမိသွားခဲ့ပြီး သားသုံးယောက်ရှိပါလျက်နှင့်ပင် သူ့ကိုသားအဖြစ် မွေးစားခဲ့သည်။ ဂျိမ်းစ်ဟူသော အမည်ကိုလည်း ထိုအချိန်က ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
အဆုံးတွင် ဂျိမ်းစ်သည် ဇီဝဗေဒအရ သားသုံးယောက်ကို ကျော်လွန်ကာ ဂိုးလ်ဒင်းဂိတ် မိသားစုနှင့် ဂိုးလ်ဒင်းဂိတ် ကိုပါ ဆက်ခံရရှိခဲ့သည်။
ဆက်ခံရေးယှဉ်ပြိုင်မှုတွင် ရှုံးနိမ့်ခဲ့ကြသူများမှာ ငွေကြေးငါးသန်းစီသာ ယူဆောင်လျက် မိသားစုမှ ထွက်ခွာခဲ့ကြရသည်။
ထိုအချိန်က ငွေကြေးတန်ဖိုးအရဆိုလျှင် ၎င်းမှာ များပြားလှသော ပမာဏတစ်ခုပင် ဖြစ်ဆဲဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ဂိုးလ်ဒင်းဂိတ် မိသားစု၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်မည်ဆိုလျှင်မူ ပင်လယ်ထဲမှ ရေစက်တစ်စက်မျှသာ ဖြစ်နေပေမည်။
ဦးနှစ်ဦးမှာ အတော်အတန် ချမ်းသာကြွယ်ဝစွာ နေထိုင်နိုင်ခဲ့ကြသော်လည်း တစ်ဦးမှာမူ ဒေါ့ကွန်ပူပေါင်း (dot-com bubble) အကျပ်အတည်းအတွင်း ပိုင်ဆိုင်သမျှ အကုန်ဆုံးရှုံးခဲ့ရပြီး ဘဝကို အဆုံးသတ်သွားခဲ့ရသည်။ ထိုစဉ်အတွင်း ဂျိမ်းစ်ကမူ ဂိုးလ်ဒင်းဂိတ် ကို ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဘဏ် (IB) အဖြစ် ကြီးထွားလာစေခဲ့ပြီး မိသားစု၏ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုကို အဆပေါင်းများစွာ တိုးပွားစေခဲ့သည်။
"ကျွန်တော်က..."
ဟင်နရီသည် ကန်ဂျင်ဟူး ၏ ညွှန်ကြားချက်ကို လက်ခံရရှိပြီးနောက် သက်ဆိုင်ရာစာတမ်းများနှင့် ပညာရှင်တို့၏ အဆိုပြုချက်များကို အကုန်အစင် လေ့လာသုံးသပ်ခဲ့ဖူးသည်။ လူတိုင်းနီးပါးက Big One ဖြစ်လာနိုင်ခြေကို ငြင်းဆိုခဲ့ကြသည်။
ယုတ္တိဗေဒနှင့် ဆင်ခြင်တုံတရားအရ စဉ်းစားမည်ဆိုလျှင် ဤသည်မှာ စိုးရိမ်ပူပန်မှုသက်သက်သာ ဖြစ်သည်။
စူပါကွန်ပျူတာများနှင့် အတုဉာဏ်ရည် (AI) များ ရှိနေစေကာမူ မနက်ဖြန်၏ ရာသီဥတုကို ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်းတိကျစွာ ခန့်မှန်းနိုင်သော မည်သည့်အရာမျှ မရှိပေ။ ဘရာဇီးနိုင်ငံရှိ လိပ်ပြာတစ်ကောင်၏ တောင်ပံခတ်သံက တက္ကဆီပြည်နယ်တွင် တော်နီဒိုမုန်တိုင်းတစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သကဲ့သို့ အသေးအမွှားကိန်းရှင်တစ်ခုတည်းဖြင့်ပင် အရာရာတိုင်း ပြောင်းလဲသွားနိုင်စွမ်းရှိသည်။
ဘေးအန္တရာယ်ခန့်မှန်းခြင်းဟူသည်မှာ နောက်ဆုံးတွင် ဖြစ်နိုင်ခြေသဘောတရားသာဖြစ်သည်။ မည်သည့်အရာမှ ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်းအပြည့်အဝ မရှိနိုင်ပေ။
သို့ဆိုလျှင် ကန်ဂျင်ဟူး က စက်တင်ဘာလတွင် Big One ရောက်ရှိလာမည်ဟူသော အချက်ပေါ်တွင် မိမိ၏အရာရာတိုင်းကို လောင်းရဲလောက်အောင် အဘယ်အရာကို ယုံကြည်နေခဲ့ပါသနည်း။
ဟင်နရီတွေးတောနေစဉ် ဂျိမ်းစ်က ရေရွတ်လိုက်သည်။
"မင်းက ထက်မြက်ပြီး ဆင်ခြင်တုံတရားရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဈေးကွက်က ဆင်ခြင်တုံတရားသက်သက်နဲ့ ရွေ့လျားနေတာ မဟုတ်ဘူး။ ဈေးကွက်ကို ကိုင်တွယ်ဖို့ဆိုရင် အဲဒီထက်ပိုတဲ့ ပိုပြီးကြီးမားတဲ့အရာတစ်ခု လိုအပ်တယ်"
သူသည် အဘိုးဖြစ်သူ၏အမိန့်များကို လိုက်နာခဲ့သော်လည်း OTK ကုမ္ပဏီဆီသို့ သွားရန် ပထမဆုံးအကြိမ် ကြားခဲ့ရစဉ်ကမူ လွယ်လွယ်ကူကူဖြင့် နားမလည်နိုင်ခဲ့ပေ။
ကန်ဂျင်ဟူး ကြီးမားသော အောင်မြင်မှုများကို ရရှိခဲ့သည်မှာ အမှန်ပင်ဖြစ်သည်။ သို့သော် သူသည် ကောလိပ်ပင်မပြီးသေးသည့် အသက်နှစ်ဆယ်ကျော် လူငယ်လေးတစ်ဦးသာရှိသေးသည်။
သူ့ထံမှ မည်သည့်အရာများကို သင်ယူနိုင်လိမ့်မည်ဟု သူမျှော်လင့်နေခဲ့ပါသနည်း။
ဟင်နရီသည် သူမြင်တွေ့ခဲ့ရသော ကန်ဂျင်ဟူး ၏ ပုံရိပ်များကို ပြန်ပြောင်းသတိရလိုက်သည်။ ဤသည်မှာ Big One ရောက်လာမည် မရောက်လာမည်ဆိုသည့် မေးခွန်းတစ်ခုတည်းသာ မဟုတ်ဘဲ ကန်ဂျင်ဟူး မှန်ကန်နေသလော သို့မဟုတ် မှားယွင်းနေသလောဆိုသည့် မေးခွန်းလည်း ဖြစ်နေသည်။
သူ ဆက်လက်စူးစမ်းတွေးတောနေစဉ်မှာပင် အဖြေမှာ ရှင်းလင်းလာခဲ့သည်။
'အကယ်၍သာ အဲဒီလိုဆိုရင်တော့...'
ဟင်နရီသည် ခေါင်းကိုမော့လိုက်ပြီး ပြောဆိုလိုက်သည်။
"Big One ရောက်လာမှာပါပဲ။ ဂိုးလ်ဒင်းဂိတ် အနေနဲ့ ပြင်ဆင်ထားရပါမယ်"
"မင်း တကယ်ပဲ အဲဒီလိုထင်လို့လား"
"ဟုတ်ကဲ့"
ခဏအကြာတွင် ဂျိမ်းစ်က မျက်နှာပွင့်လင်းစွာဖြင့် ပြုံးလိုက်သည်။
"မင်းမှာ လိုအပ်နေတာက ဆင်ခြင်တုံတရားကို ကျော်လွန်သွားတဲ့ ဗီဇအသိစိတ်နဲ့ အဲဒါကို ယုံကြည်ရဲတဲ့ သတ္တိပဲ။ အခု မင်းကိုမြင်နေရတာနဲ့တင် ကိုရီးယားကို မင်းကိုလွှတ်လိုက်တာ မှန်ကန်တဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုပဲလို့ ငါထင်လာပြီ"
ဂျိမ်းစ်က သူ၏မြေးဖြစ်သူဆီသို့ ဖန်ခွက်တစ်ခုကို ကမ်းပေးလိုက်သည်။
"သေချာတာပေါ့လေ၊ အဲဒါက မှန်သည်ဖြစ်စေ၊ မှားသည်ဖြစ်စေ အဲဒါက လုံးဝကို ကွဲပြားခြားနားတဲ့ မေးခွန်းတစ်ခုပါပဲ။ မင်းက မိသားစုရဲ့အမွေအနှစ်ကို ဆက်ခံဖို့ ထိုက်တန်ရဲ့လားဆိုတာကို ဆက်ပြီးစောင့်ကြည့်ကြတာပေါ့ကွာ"
***
ငွေကြေးဆိုင်ရာကုမ္ပဏီများသည် ဆင်းရဲဒုက္ခဆိုင်ရာပစ္စည်းများ (derivatives) အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် ရွေးချယ်ခွင့်စာချုပ်များ (options) ထုတ်ဝေခြင်းတို့ကို ၎င်းတို့ဘာသာ လျှော့ချခဲ့ကြသည်။ ဤသည်မှာ ၉/၁၁ အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုများ သို့မဟုတ် ဘရက်ဇစ် (Brexit) ကဲ့သို့သော အစွန်းရောက်အခြေအနေမျိုးများကို ကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
သို့သော်လည်း JPမော်ဂန်၊ မော်ဂန်စတန်းလီ နှင့် မယ်ရီလ်လင့်ချ် (Merrill Lynch) ကဲ့သို့သော နာမည်ကြီးရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဘဏ်ကြီး အများစုမှာမူ "Big One" ရောက်လာမည်မဟုတ်ဟု လောင်းကြေးထပ်ထားခဲ့ကြသည်။
၎င်းတို့သည် ကုန်စည်အနာဂတ်စာချုပ်များကို ရောင်းချပစ်ခဲ့ကြပြီး ကျဆင်းနေသော နည်းပညာရှယ်ယာများနှင့် ဆန်ဖရန်စစ်စကိုဒေသတွင်းရှိ မြေယာများကို ဝယ်ယူခဲ့ကြသည်။
ယင်းနှင့်ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် ဂိုးလ်ဒင်းဂိတ် ကမူ လုံးဝကွဲပြားခြားနားစွာ လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် ရှယ်ယာနှင့် ဘွန်းဈေးကွက်များတွင် Short ပိုဇစ်ရှင် (ဈေးကျမည်ကို လောင်းကြေးထပ်ခြင်း) များကို ရယူခဲ့ကြပြီး ရွှေ နှင့် ငွေသားလက်ကျန်များကို တိုးမြှင့်ခဲ့ကြသည်။ နည်းပညာ၊ လူသုံးကုန်ပစ္စည်းနှင့် ငွေကြေးဆိုင်ရာရှယ်ယာများကို ရောင်းချပစ်ခဲ့ကြပြီး ဆောက်လုပ်ရေး၊ သံမဏိ၊ လေးလံသောစက်ယန္တရားနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံဆိုင်ရာ ရှယ်ယာများကို ဝယ်ယူခဲ့ကြသည်။
၎င်းတို့သည် အခြေခံအားဖြင့် OTK ကုမ္ပဏီနှင့် လမ်းကြောင်းတူ လျှောက်လှမ်းနေကြခြင်းဖြစ်သည်။
ဈေးကွက်အတွင်း အကြီးဆုံးကစားသမားတစ်ဦးဖြစ်သူ ဝါရန်ဘတ်ဖတ် ကမူ မည်သည့်အဓိပ္ပာယ်ပြည့်ဝသော လှုပ်ရှားမှုမျှ မလုပ်ဘဲ တိတ်တဆိတ်ပင် နေနေခဲ့သည်။ သူသည် ချက်ချင်းဝယ်ယူခြင်း သို့မဟုတ် ရောင်းချခြင်းတို့ကို ရှောင်ကြဉ်ခဲ့ပြီး မီဒီယာအင်တာဗျူးများကိုလည်း တုံ့ပြန်ခြင်းမပြုခဲ့ပေ။
ဆန်ဖရန်စစ်စကိုပင်လယ်ကွေ့ဒေသတွင်မူ ဘေးအန္တရာယ်အခြေအနေများကို အခြေခံသည့် ဘေးလွတ်ရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းရေးလေ့ကျင့်ခန်းများနှင့် မီးသတ်ကယ်ဆယ်ရေးလေ့ကျင့်ခန်းများကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ မြို့လယ်ခေါင်တွင် ဆီးရန်သံများ မြည်ဟည်းလာခဲ့ပြီး ရဲတပ်ဖွဲ့က ယာဉ်ကြောများကို ထိန်းချုပ်ခဲ့ကာ တိုက်တာအဆောက်အအုံကြီးများအတွင်း အလုပ်လုပ်နေကြသော လူများမှာလည်း စည်းကမ်းတကျဖြင့် ဘေးလွတ်ရာစုဝေးရာနေရာများဆီသို့ ထွက်လာခဲ့ကြသည်။
မီးသတ်နှင့် ကယ်ဆယ်ရေးရဟတ်ယာဉ်များက ကောင်းကင်ယံထက်တွင် ကျယ်လောင်စွာ ပျံသန်းနေကြသည်။