အခန်း (၁၈၂)
လက်ရှိတွင် ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်သည် စိုးရိမ်ပူပန်မှုများဖြင့် လွှမ်းခြုံနေပြီး မီဒီယာများကလည်း ငလျင်လှုပ်ရှားနိုင်ခြေရှိမရှိ ဆွေးနွေးရန် ကျွမ်းကျင်သူများကို အဆက်မပြတ် ဖိတ်ခေါ်နေကြသည်။
ပါမောက္ခ မိုဟန် တစ်ဦးတည်းသာ ဤကဲ့သို့ ပြောဆိုခဲ့ပါက လူအများ၏ အာရုံစိုက်မှုကို ရရှိမည် မဟုတ်ပေ။ မည်သူမဆို စကားတော့ ပြောနိုင်ကြသည် မဟုတ်ပါလော။ သို့သော်လည်း ငွေကြေးပုံအာမခံခြင်းကမူ မည်သူမဆို လွယ်လွယ်ကူကူ လုပ်နိုင်သည့် ကိစ္စမဟုတ်ပေ။
ကျွန်ုပ်က လောင်းကြေးထပ်ဝံ့ခဲ့သဖြင့် ပါမောက္ခ မိုဟန်၏ အဆိုကို ပို၍ ခိုင်မာအားကောင်းစေခဲ့သည်။
အကယ်၍ အဓိကငလျင်ကြီးတစ်ခု အမှန်တကယ် ကျရောက်လာမည်ဆိုပါက ကျွန်ုပ်တို့အနေဖြင့် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုများ လုပ်ဆောင်ရမည် ဖြစ်သည်။ မဟုတ်ပါကလည်း ကောလာဟလများ ပျံ့နှံ့နေမှုကို ရပ်တန့်ရပေမည်။
ထို့ကြောင့် တက်ဂယူ ကျွန်ုပ်တို့ထံမှ တိုက်ရိုက်ကြားသိရရန်အတွက် ရော်နယ်က ကျွန်ုပ်တို့ကို အိမ်ဖြူတော်သို့ ခေါ်ယူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ကျွန်ုပ်သည် ကျွန်ုပ်၏ လက်ပ်တော့ပ်ကွန်ပြူတာကို တီဗီနှင့် ချိတ်ဆက်ကာ ပါဝါပွိုင့် တင်ဆက်မှုကို စတင်လိုက်သည်။
ပါမောက္ခ မိုဟန်က တုန်ယင်နေသော အသံဖြင့် စတင် ရှင်းပြလေသည်။
"အဟမ်း၊ ဆန်ဖရန်စစ္စကိုဟာ ငလျင်အန္တရာယ် ကျရောက်နိုင်ခြေရှိတယ်ဆိုတာ လူတိုင်း သိကြပါတယ်။"
ကျွန်ုပ်သည် ပါမောက္ခ မိုဟန်၏ ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း ပါဝါပွိုင့် ဆလိုက်ကို လှည့်ပြလိုက်သည်။
"၁၉၀၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၈ ရက်နေ့တုန်းက ရစ်ခ်စကေး ၈.၃ အဆင့်ရှိတဲ့ ငလျင်တစ်ခု လှုပ်ခတ်ခဲ့ပြီး လူပေါင်း ၃,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနောက် ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၇ ရက်နေ့မှာ ရစ်ခ်စကေး ၆.၉ အဆင့် ငလျင်ကြောင့် လူ ၆၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၃,၇၀၀ ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နောက်လာမယ့် ငလျင်ကြီးကတော့ အရင် ငလျင်နှစ်ခုနဲ့ လုံးဝ နှိုင်းယှဉ်လို့ရမှာ မဟုတ်ပါဘူး။"
အကြံပေး ခရီးလ်က မေးခွန်းထုတ်လာသည်။
"အခြားကျွမ်းကျင်သူတွေက သဘောမတူကြဘူး မဟုတ်လား။ ဘယ်သူ့ကြည့်ကြည့် ငလျင်အန္တရာယ် မရှိဘူးလို့ပဲ ဆိုနေကြတာပဲလေ။"
ပါမောက္ခ မိုဟန်က ခေါင်းညိတ်ပြလိုက်သည်။
"ဆန်အင်ဒရီယက်စ် ပြတ်ရွေ့ကြော (San Andreas Fault) တစ်ခုတည်းကိုပဲ စဉ်းစားမယ်ဆိုရင်တော့ ဟုတ်ပါတယ်။ အဲဒီပြတ်ရွေ့ကြောက မိုင် ၈၀၀ ရှည်လျားပြီး မဂ္ဂနီကျု ၉.၀ အဆင့် ငလျင်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်လာဖို့အတွက်ဆိုရင်တော့..."
သူ့ရှင်းပြချက်မှာ ရှည်လျားလှသော်လည်း အနှစ်ချုပ်အားဖြင့်ဆိုသော် ပြတ်ရွေ့ကြော၏ အရှည်မှာ အဓိကငလျင်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာစေရန်အတွက် တိုလွန်းနေခြင်း ဖြစ်သည်။
သို့သော်လည်း သူက ဟေးဝပ်ဒ် ပြတ်ရွေ့ကြော (Hayward Fault) ကျယ်ပြန့်လာမှုကို ဆွေးနွေးခဲ့ပြီး ပြတ်ရွေ့ကြောနှစ်ခုစလုံးတွင် ငလျင်များ တစ်ပြိုင်နက်တည်း လှုပ်ခတ်လာနိုင်ခြေ ရှိကြောင်း မြှင့်တင်ပြောကြားခဲ့သည်။
ဘေးတိုက်လျှောပြတ်ရွေ့များ၊ ပြောင်းပြန်ပြတ်ရွေ့များ၊ အသွင်ပြောင်းနယ်နိမိတ်များ၊ စုဝေးနယ်နိမိတ်များနှင့် ဘေးတိုက်လျှောမှုများ အစရှိသဖြင့် ရှုပ်ထွေးလှသည့် ရှင်းပြချက်များ ဆက်တိုက်ထွက်ပေါ်လာကာ နားလည်ရ ခက်ခဲလှသော်လည်း ကောက်ချက်ကမူ ရိုးရှင်းလှသည် - ထိုကြီးမားသော ငလျင်ကြီး ရောက်ရှိလာတော့မည် ဖြစ်သည်။
ဒုတိယသမ္မတ ဘောင်ဝါက မေးမြန်းသည်။
"ဘယ်လောက်အထိ အဆင့်ရှိတဲ့ ငလျင်ကို ဆိုလိုတာလဲ။"
"ဒီကိုမလာခင်မှာ ကျွန်တော် ဆက်တိုက် စဉ်းစားတွက်ချက်မှုတွေ လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ ကျွန်တော့်ရဲ့ ခန့်မှန်းချက်အရဆိုရင် မဂ္ဂနီကျု ၉.၅ ထက် ပိုများလိမ့်မယ်လို့ ထင်ပါတယ်။"
ကိုးကားရမည်ဆိုပါက အရှေ့ဂျပန် မဟာငလျင်ကြီးမှာ မဂ္ဂနီကျု ၉.၁ ရှိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဆန်ဖရန်စစ္စကို ဒေသကို ထိုငလျင်ထက် ပိုမိုပြင်းထန်သော ငလျင်ကြီးတစ်ခု ဝင်ရောက်တိုက်ခတ်မည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။
"ပြတ်ရွေ့ကြောနှစ်ခုရဲ့ သံသရာလည်နှုန်းတွေကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်မယ်ဆိုရင် စက်တင်ဘာလကုန်ပိုင်းမှာ ဖြစ်နိုင်ခြေ အမြင့်ဆုံးပါပဲ။ ဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာ ငလျင်ကြီးတစ်ခုသာ ဝင်လာမယ်ဆိုရင် ထိခိုက်သေဆုံးသူ အရေအတွက်က တစ်သန်းကျော်သွားပါလိမ့်မယ်။"
ညီလာခံခန်းမအတွင်း အချိန်အတော်ကြာ တိတ်ဆိတ်သွားသည်။
ခဏကြာပြီးနောက် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အန်ဒါဆင်က အယုံအကြည်မရှိသောဟန်ဖြင့် မေးမြန်းလာသည်၊ "ထိခိုက်သေဆုံးသူ တစ်သန်းကျော် ရှိလာနိုင်တယ်ဆိုတာ တကယ်ပဲ ဖြစ်နိုင်လို့လား။"
ပါမောက္ခ မိုဟန်က တည်ငြိမ်စွာ ပြန်လည်ဖြေကြားခဲ့သည်၊ "၁၉၂၃ ခုနှစ် ကန်တို မဟာငလျင်တုန်းက လူ ၁၄၀,၀၀၀ လောက် သေဆုံးခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၁၀ ဟေတီငလျင်တုန်းက လူ ၃၀၀,၀၀၀ လောက်၊ ၂၀၁၁ အရှေ့ဂျပန် မဟာငလျင်တုန်းက လူ ၂၀,၀၀၀ လောက်နဲ့ ၂၀၁၅ နီပေါငလျင်တုန်းက လူ ၃၀,၀၀၀ လောက် သေဆုံးခဲ့ပါတယ်။ ဆန်ဖရန်စစ္စကိုထက် မြင့်မားတဲ့ တိုက်တာအဆောက်အအုံတွေ ပိုများပြီး လူဦးရေ သိပ်သည်းဆ ပိုများတဲ့နေရာ ဘယ်မှာများ ရှိလို့လဲ။"
ကယ်လီဖိုးနီးယား၏ မြို့တော်မှာ ဆာကရာမန်တို ဖြစ်သည်။
သို့သော်လည်း အမေရိကန်များပင်လျှင် ကျော်ကြားသော ကယ်လီဖိုးနီးယားမြို့များကို ဖော်ပြကြသည့်အခါ လော့စ်အိန်ဂျလိစ်၊ ဆန်ဖရန်စစ္စကိုနှင့် ဆီလီကွန်ဗေလီတို့ကိုသာ ဦးစွာ သတိရကြသည်။
ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသော အဆောက်အအုံကြီးများကို ပြိုကျစေနိုင်လောက်အောင် ပြင်းထန်သော ငလျင်တစ်ခုသာ ထိုဒေသတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ပါက ထိခိုက်သေဆုံးသူ တစ်သန်းကျော်သည် ချဲ့ကားပြောဆိုခြင်း မဟုတ်ပေ။
"ဒါဆိုရင် ဘာလုပ်သင့်သလဲ။"
ပါမောက္ခ မိုဟန်က အန္တရာယ်ရှိသော ဇုန်များကို သုံးခု ခွဲခြားပြသခဲ့သည်။
ပထမဦးစွာ ဆန်ဖရန်စစ္စကိုနှင့် ဆီလီကွန်ဗေလီ ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာသည် ဧရိယာ ၁ ဖြစ်သည်။ ဆန်ဖရန်စစ္စကိုပင်လယ်အော်တစ်လျှောက် ဟေးဝပ်ဒ် ပြတ်ရွေ့ကြောဘက်ရှိ အိုကလန်း၊ ဆန်လက်ဒရိုနှင့် ဖရီးမောင့်တို့သည် ဧရိယာ ၂ ဖြစ်ပြီး အပြင်ဘက်မြို့များနှင့် ပတ်ဝန်းကျင် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများက ဧရိယာ ၃ ဖြစ်သည်။
"ကျွန်ုပ်တို့အနေနဲ့ ဆန်ဖရန်စစ္စကိုနဲ့ ဆီလီကွန်ဗေလီတို့ကို ဘေးအန္တရာယ်ကျရောက်တဲ့ ဇုန်တွေအဖြစ် ကြေညာပြီး ဒေသခံတွေအားလုံးကို ဘေးလွတ်ရာ ရွှေ့ပြောင်းပေးရပါမယ်။"
ဒုတိယသမ္မတ ဘောင်ဝါက အယုံအကြည်မရှိဟန်ဖြင့် မေးမြန်းသည်၊ "ဒေသခံတွေကို အတင်းအဓမ္မ ဆွဲထုတ်သွားဖို့ ဆိုလိုတာလား။"
မိမိတို့၏ အိမ်များကို စွန့်ခွာပြီး ထွက်ပြေးကြရန် ပြောပါက မည်မျှများများက လိုက်နာကြမည်နည်း။
သူ့အသံက လှောင်ပြောင်သကဲ့သို့ ရှိသော်လည်း ပါမောက္ခ မိုဟန်က တည်ငြိမ်စွာ ရှင်းပြခဲ့သည်၊ "ပထမဦးဆုံးအနေနဲ့ အစိုးရရုံးတွေနဲ့ ကျောင်းတွေအားလုံးကို ပိတ်ပစ်ရပါမယ်။ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေနဲ့ ဆိုင်တွေကိုပါ လုပ်ငန်းတွေ ရပ်တန့်ဖို့ အတင်းအကျပ် လုပ်ဆောင်ရမှာဖြစ်ပြီး ဒေသခံတွေကို ဘေးလွတ်ရာ ကယ်ဆယ်ရေးစခန်းတွေဆီ ရွှေ့ပြောင်းပေးရပါမယ်။"
မည်မျှပင် ရွှေ့ပြောင်းစေကာမူ မြို့တစ်မြို့လုံးကို အပြည့်အစုံ ရွှေ့ပြောင်းရန်မှာ မဖြစ်နိုင်ပေ။ ထို့ပြင် ဒေသခံများ ရွှေ့ပြောင်းခြင်းမှာလည်း ဧရိယာ ၁ တွင်သာ ကန့်သတ်ခံထားရမည် ဖြစ်သည်။
"ဘေးအန္တရာယ်ကျရောက်လာတဲ့အခါမျိုးအတွက် ဧရိယာ ၂ နဲ့ ဧရိယာ ၃ ဒေသတွေအတွက် ချက်ချင်း ကယ်ဆယ်ရေးအစီအမံတွေကို ချမှတ်ရပါမယ်။ အရပ်ဘက်၊ စစ်ဘက်နဲ့ ပုဂ္ဂလိက ကဏ္ဍတွေ ပူးပေါင်းပြီး ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားရပါမယ်။ ရနိုင်တဲ့ ကယ်ဆယ်ရေးဝန်ထမ်းတွေ၊ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ်တွေနဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုအားလုံးကို ကယ်လီဖိုးနီးယားကို ရွှေ့ပြောင်းပေးရမှာဖြစ်ပြီး ဖက်ဒရယ်နဲ့ ပြည်နယ် အမျိုးသားအစောင့်တပ်ဖွဲ့တွေကိုလည်း ဖြန့်ကြက်ချထားပေးရပါမယ်။"
စစ်တပ်ကို ရွှေ့ပြောင်းရန် အကြံပြုချက်ကြောင့် လူတိုင်း စကားမပြောနိုင် ဖြစ်သွားကြသည်။
သို့သော် အဲဒါက ပြီးဆုံးသွားခြင်း မဟုတ်ပေ။
"ဒီတစ်ခုတည်းနဲ့တော့ မလုံလောက်ပါဘူး။ ကျွန်ုပ်တို့အနေနဲ့ အရပ်ဘက် ကယ်ဆယ်ရေးသမားတွေကို လုံခြုံအောင် လုပ်ရမယ့်အပြင် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းတွေအတွက် လိုအပ်တဲ့ ပစ္စည်းကိရိယာ အားလုံးကိုလည်း တောင်းခံသိမ်းဆည်းရပါမယ်။"
ပြောတော့ လွယ်ကူလှသည်။ သို့သော် ဤအထဲမှ တစ်ခုခုကို လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်ရန်မှာမူ လွယ်ကူသည်နှင့် ဝေးကွာလှပေသည်။
အကြံပေး ခရီးလ်က မေးမြန်းသည်၊ "ဒီကိစ္စကြောင့် စီးပွားရေး ထိခိုက်ဆုံးရှုံးမှု ဘယ်လောက်အထိ ကြီးမားလာမယ်ဆိုတာ ခင်ဗျား သိရဲ့လား။"
သူတို့ အကြံပြုကြသည်ဖြစ်ရာ ၎င်းတို့ မသိလောက်ပေ။
အမှန်တရားမှာ မစ္စတာ မိုဟန်သည် စီးပွားရေးပညာရှင်တစ်ဦး မဟုတ်ဘဲ ငလျင်ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သောကြောင့် ဤချဉ်းကပ်ပုံကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ထောက်ခံနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
သူသည် ရွှေ့ပြောင်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် ရှုပ်ထွေးမှုများနှင့် စီးပွားရေး ဆုံးရှုံးမှုများကို ကြီးမားသည့် အရေးပါမှုပေးမထားပေ။ သူ့အတွက် တစ်ခုတည်းသော စိုးရိမ်ပူပန်မှုမှာ ငလျင်ကြောင့် အသက်ဆုံးရှုံးရခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
သို့သော် နိုင်ငံကို ဦးဆောင်နေသူများ၏ ရှုထောင့်မှ ကြည့်လျှင်မူ ဤကဲ့သို့ မဟုတ်ပေ။ ၎င်းတို့အနေဖြင့် ရွှေ့ပြောင်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေး ဆုံးရှုံးမှုများကို ဦးစွာ စဉ်းစားရပေမည်။
ဆုံးရှုံးမှုများကို လုပ်ဆောင်မှုကြောင့် ဖြစ်လာသည့် ဆုံးရှုံးမှုများနှင့် လုပ်ဆောင်မှု မရှိခြင်းကြောင့် ဖြစ်လာသည့် ဆုံးရှုံးမှုများဟူ၍ ခွဲခြားထားသည်။
လူတို့သည် လုပ်ဆောင်မှုကြောင့် ဖြစ်လာသည့် ဆုံးရှုံးမှုများကို ပို၍ အာရုံခံစားလွယ်ကြသည်။
ထို့ကြောင့်ပင် ကျဆင်းနေသော စတော့ရှယ်ယာများကို မရောင်းချဘဲ မခံမရပ်နိုင် ဖြစ်ကြရခြင်း ဖြစ်သည်။ မရောင်းချဘဲ ထားခြင်းကြောင့် ဖြစ်လာသည့် ဆုံးရှုံးမှုများကို သည်းခံနိုင်ကြသော်လည်း စတော့ရှယ်ယာကို ရောင်းချလိုက်ပြီးနောက် ပြန်တက်လာသည့်အခါမှ ကြုံရသည့် ဆုံးရှုံးမှုကိုမူ ခံစားရ ခက်လှပေသည်။
သို့တိုင်အောင် ငလျင်တစ်ခု သေချာပေါက် ဖြစ်မည်ဆိုပါက ရွှေ့ပြောင်းခြင်းသည် မလွှဲမရှောင်သာ ဖြစ်ပုံပေါ်သည်။ ငလျင်လှုပ်နေစဉ်အတွင်း ထိုနေရာတွင် ဆက်နေခြင်းထက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်းက ဆုံးရှုံးမှုများကို ပို၍ လျော့ပါးစေလိမ့်မည် ဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် ရွှေ့ပြောင်းမှုကြောင့် ဖြစ်လာမည့် ဆုံးရှုံးမှုများမှာ ရာနှုန်းပြည့် သေချာနေသော်လည်း ငလျင်ဖြစ်ပွားမည့် ဖြစ်နိုင်ခြေမှာမူ မသေချာသေးပေ။
ယင်းက မသေချာသော ဆုံးရှုံးမှုများကို ရှောင်ရှားနိုင်ရန်အတွက် သေချာပေါက် ဆုံးရှုံးမည့် ငွေကြေးကို ပေးဆောင်ရမည်ကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။
ဆန်ဖရန်စစ္စကိုနှင့် ဆီလီကွန်ဗေလီ ဒေသများမှာ ဝေါလ်စထရိ နှင့်အတူ အမေရိကန်ပြည်ထောက်စုတွင် ထုတ်လုပ်မှု အကောင်းဆုံး ဒေသများထဲတွင် ပါဝင်ကြသည်။ ထိုဒေသကို ပိတ်သိမ်းပြီး ရွှေ့ပြောင်းခြင်းသည် အမေရိကန် စီးပွားရေးကို ကြီးမားလှသော ထိုးနှက်ချက်တစ်ခု ဖြစ်စေလိမ့်မည်။
ဒုတိယသမ္မတ ဘောင်ဝါက ကျွန်ုပ်အား ကြည့်ကာ လှောင်ပြောင်သော လေသံဖြင့် ပြောလာသည်။
"မြောက်ကိုရီးယားမှာ ဆိုးလ်ကို ဘယ်အချိန်မဆို တိုက်ခိုက်နိုင်တဲ့ နူကလီးယားထိပ်ဖူးတွေနဲ့ ဒုံးကျည်တွေ ရှိနေပြီး တောင်ကို ပစ်ခတ်မယ်လို့တောင် ခြိမ်းခြောက်နေတယ်။ အဲဒါဆိုရင် ခင်ဗျားက တောင်ကိုရီးယား သမ္မတကို ဆိုးလ်မြို့ခံတွေကို ဘေးလွတ်ရာ ရွှေ့ပြောင်းပေးဖို့ ဘာလို့ မအကြံပြုဘဲ ဒီမှာ လာလုပ်နေရတာလဲ။"
သူပြောသည့်အတိုင်းပင် မြောက်ကိုရီးယားသည် နူကလီးယား တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် ဖျက်ဆီးပစ်မည်ဟူသော နေ့စဉ် ခြိမ်းခြောက်မှုများဖြင့် တင်းမာမှုများကို မြှင့်တင်နေခဲ့သည်။
တောင်ကိုရီးယားလူမျိုး အများစုမှာ ဤခြိမ်းခြောက်မှုများကို ရိုးအမွှေးထူနေကြပြီဖြစ်ပြီး သပ်သပ်မှတ်မှတ် မထားကြတော့ပေ။ သို့သော် နိုင်ငံခြားသားများကမူ ထိုသို့သော ခံစားချက်မျိုး မရှိကြပေ။ လာရောက်ဖျော်ဖြေကြသည့် အနုပညာရှင်အချို့၏ ဖျော်ဖြေပွဲများ ပယ်ဖျက်ခြင်း သို့မဟုတ် ရွှေ့ဆိုင်းခြင်းများ ရှိခဲ့ပြီး နိုင်ငံအချို့ကလည်း ကိုရီးယားသို့ ခရီးမသွားကြရန် သတိပေးခဲ့ကြသည်။
လူတိုင်း၏ အကြည့်တို့သည် ကျွန်ုပ်ဆီသို့ ရောက်ရှိလာကြသည်။
ရင်ဘတ်ထဲတွင် စိုးရိမ်ထိတ်လန့်မှုများ မြင့်တက်လာသည်ကို ခံစားရသော်လည်း ကျွန်ုပ်က တည်ငြိမ်စွာပင် ပြန်လည်ဖြေကြားလိုက်သည်။
"မြောက်ကိုရီးယားက ပစ်ခတ်လာမယ့် နူကလီးယားဒုံးကျည်ကို ကျွန်ုပ်တို့ တားဆီးနိုင်ပေမဲ့ ငလျင်ကို တားဆီးဖို့ကတော့ ဘယ်လိုမှ မတတ်နိုင်ပါဘူး။ တစ်ခုတည်းသော ဖြေရှင်းချက်ကတော့ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားဖို့ပါပဲ။"
ဒုတိယသမ္မတ ဘောင်ဝါက နှုတ်ခမ်းကို တစ်ဖက်စွန်းကောက်ကာ လှောင်ပြောင်လိုက်သည်။
"ဒါကြောင့် ခင်ဗျားက ကုန်ကြမ်းပစ္စည်းတွေကို စုဆောင်းသိမ်းဆည်းနေခဲ့တာပေါ့လေ။"
"ဘေးအန္တရာယ်နဲ့ ကယ်ဆယ်ရေးပစ္စည်းတွေကိုပါ ကျွန်ုပ်တို့ စုဆောင်းနေတယ်ဆိုတာကို ခင်ဗျား မကြားမိသေးဘူး ထင်ပါတယ်။ ဘာမှ မဖြစ်လာဘူးဆိုရင်တော့ အဲဒီပစ္စည်းတွေက အလကား အမှိုက်တွေ ဖြစ်သွားမှာပါပဲ။"
ထိုသို့ တုံ့ပြန်ရန် မရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း ကျွန်ုပ်၏ အသံမှာ လှောင်ပြောင်သကဲ့သို့ ဖြစ်သွားခဲ့သည်။ ဘောင်ဝါက မျက်မှောင်ကြုတ်လိုက်သော်လည်း ကျွန်ုပ်၏စကားကို ငြင်းခုံနိုင်ခြင်း မရှိပေ။
လတ်တလောတွင် ကုန်ကြမ်းစျေးနှုန်းများ ကောင်းကင်ယံသို့ ထိုးတက်သွားခဲ့သည်မှာ အမှန်ပင် ဖြစ်သည်။
သို့သော် ၎င်းမှာ ကျွန်ုပ်ကိုယ်တိုင် ဝယ်ယူစုဆောင်းနေခဲ့သောကြောင့်သာ ဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်သာ ပြန်လည်ရောင်းချ စတင်လိုက်သည်နှင့် စျေးနှုန်းများမှာ မလွှဲမရှောင်သာ ပြန်လည်ကျဆင်းလာမည်ဖြစ်ပြီး မူလရင်းနှီးငွေကို ပြန်လည်ရရှိရန်ပင် ခက်ခဲပေလိမ့်မည်။ ဘေးအန္တရာယ်နှင့် ကယ်ဆယ်ရေးပစ္စည်းများအတွက် သုံးစွဲထားသည့် ငွေကြေးများကို နုတ်ပယ်လိုက်မည်ဆိုပါက အရှုံးပေါ်သွားမည်မှာ သေချာပေါက်ပင် ဖြစ်သည်။
သတင်းဌာနများအနေဖြင့် ဤအကြောင်းများကို တစ်ခွန်းတစ်လေမျှ မဖော်ပြကြဘဲ ဈေးကစားခြင်းသက်သက်သာဖြစ်ကြောင်း စွပ်စွဲရေးသားကြသည်။ စာရေးသူများအတွက်ရော စာဖတ်သူများအတွက်ပါ ထိုသို့ တွေးတောရန် ပို၍ လွယ်ကူနေပေသည်။
တစ်နာရီကြာမြင့်ခဲ့သော အစည်းအဝေး ပြီးဆုံးသွားခဲ့သည်။
အစကတည်းက လက်ပိုက်ကာ တိတ်ဆိတ်စွာ ထိုင်နေခဲ့သော ရော်နယ်က ခေါင်းညိတ်ပြရင်း ပြောလိုက်သည်။
"ပြောတာတွေ အကုန် ကြားပြီးပါပြီ။ ဒီလောက်ပါပဲ။"
ကျွန်ုပ်တို့ အပြင်ဘက်သို့ ထွက်လာခဲ့ကြသည်။
အစည်းအဝေးခန်း တံခါးပိတ်သွားသည်နှင့် ပါမောက္ခ မိုဟန်က အသံထွက်အောင် သက်ပြင်းတစ်ချက် ချလိုက်သည်။
"ဟာ။"
ထို့နောက် တုန်ယင်နေသော အသံဖြင့် ကျွန်ုပ်အား မေးမြန်းလာသည်၊ "ကျွန်တော် တစ်ခုခု မှားယွင်းသွားလို့လားဗျ။"
"ပါမောက္ခ လုပ်တာ ကောင်းပါတယ်။"
ဖက်ဒရယ် အစိုးရထံသို့ အဓိက ငလျင်ကြီး ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေရှိသည့် အန္တရာယ်ကို အသိပေးနိုင်ခဲ့ခြင်းကပင် ကြီးမားသော အောင်မြင်မှုတစ်ခု ဖြစ်ပေသည်။
စောင့်ဆိုင်းခန်းသို့ ကျွန်ုပ်တို့ ပြန်ရောက်လာသောအခါ တက်ဂယူ က သက်ပြင်းတစ်ချက်ချကာ မေးမြန်းသည်၊ "သူတို့ ဘာပြောကြလဲ။"
"မသိသေးဘူး။"
မည်မျှကြာအောင် စောင့်ဆိုင်းခဲ့ရပါသနည်း။
ဝန်ထမ်းတစ်ဦး အထဲသို့ ဝင်လာပြီး ကျွန်ုပ်အား ပြောလာသည်၊ "ကျွန်တော့်နောက် လိုက်ခဲ့ပေးပါ။"
"ကျွန်ုပ် တစ်ယောက်တည်းလား။"
အစည်းအဝေးခန်းထဲသို့ ကျွန်ုပ် တစ်ဦးတည်းသာ ထပ်မံ အခေါ်ခံခဲ့ရသည်။
ကျန်ရှိသူများမှာ မိမိတို့၏ နေရာများသို့ ပြန်သွားကြပြီလား။ ရော်နယ်နှင့် ဒုတိယသမ္မတ ဘောင်ဝါတို့သာ ကျန်ရှိတော့သည်။ သူတို့နှစ်ဦးစလုံး၏ မျက်နှာပေးမှာ သဘောကျဟန် မပေါ်ပေ။
ရော်နယ်က စတင်ပြောဆိုလာသည်၊ "ငလျင်အတွက် သတိပေးချက် အဆင့်ကို မြှင့်တင်ပြီး ဘေးလွတ်ရာ ရွှေ့ပြောင်းရေး လေ့ကျင့်ခန်းတွေ လုပ်ဖို့ စဉ်းစားပေးပါမယ်။"
ကျွန်ုပ်က ခေါင်းခါယမ်းလိုက်သည်။
"အဲဒါနဲ့ မလုံလောက်သေးပါဘူး။ ပိုပြီး သေချာတဲ့ အစီအမံတွေကို ချမှတ်ဖို့ လိုပါတယ်။"
ဒုတိယသမ္မတ ဘောင်ဝါက ကျွန်ုပ်အား စူးရဲသော အကြည့်ဖြင့် ကြည့်လာသည်။
"ခင်ဗျားက အမေရိကန် အစိုးရကို အထင်သေးနေတာလား။ ခင်ဗျားရဲ့ အနေအထားကို လွဲမှားနေပုံပဲ၊ ဒီအတိုင်း ဆက်ထားတာက ပိုကောင်းလိမ့်မယ် ထင်တယ်။ ဒီအချိန်အထိ ခင်ဗျားရဲ့ လုပ်ရပ်တွေကို သည်းခံပေးလာတာဟာ ကြီးမားတဲ့ သည်းခံစွမ်းတွေ လိုအပ်ခဲ့တယ်ဆိုတာကို ခင်ဗျား သိထားသင့်တယ်။ လိုအပ်တဲ့ အရေးယူဆောင်ရွက်မှုတွေကို ကျွန်ုပ်တို့ လုပ်ဆောင်သွားမှာ ဖြစ်တဲ့အတွက် ခင်ဗျား အခု ကိုရီးယားကို ပြန်လို့ရပါပြီ။"
ဒုတိယသမ္မတ ဘောင်ဝါက ဦးစွာ ထရပ်လိုက်သည်။ အခန်းပြင်သို့ ထွက်သွားစဉ် သူက ကျွန်ုပ်၏ ပခုံးကို အသာပုတ်ရင်း ပြောခဲ့သည်၊ "ကိစ္စတွေကို ပိုမိုကြီးထွားလာစေမယ့် အခြားလုပ်ရပ်မျိုးတွေ ဆက်လုပ်မယ်ဆိုရင်တော့ ပြင်ဆင်ထားတာ ကောင်းလိမ့်မယ်။"
ဒုတိယသမ္မတ၏ သတိပေးချက်နှင့် ပတ်သက်၍ ရော်နယ်က တစ်စုံတစ်ရာ ထပ်မံပြောဆိုခြင်း မရှိပေ။ သူ၏ အတွေးများလည်း ထိုနည်းတူပင် ဖြစ်လိမ့်မည်။
ကျွန်ုပ်က ရော်နယ်အား မေးမြန်းလိုက်သည်၊ "တကယ်လို့ ငလျင်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့ရင် ခင်ဗျား ဘာလုပ်မလဲ။"
သူက ပြန်လည် ချေပပြောဆိုသည်၊ "မဖြစ်လာဘူးဆိုရင်ရော ဘယ်လိုလုပ်မလဲ။ ခင်ဗျား ငွေအနည်းငယ် ဆုံးရှုံးသွားုံနဲ့ ပြီးသွားတာပေါ့။ ဒါပေမဲ့ နိုင်ငံရေးနဲ့ စီးပွားရေး ဆုံးရှုံးမှုတွေအတွက်တော့ ဘယ်သူက တာဝန်ယူရမှာလဲ။"
ထိုတာဝန်မှာ သမ္မတတစ်ဦးအနေဖြင့် သူသာလျှင် တာဝန်ယူရမည်မှာ သဘာဝပင် ဖြစ်သည်။
ရော်နယ်၏ ပုံစံမှာ အလွန်အမင်း မောပန်းနွမ်းနယ်နေပုံ ပေါ်နေသည်။
"သတင်းတွေကို ကြည့်နေတယ်ဆိုရင် လက်ရှိ နိုင်ငံရေး အခြေအနေ ဘယ်လိုရှိနေလဲဆိုတာ ခင်ဗျား သိမှာပါ။"
သူသည် ယခင်သမ္မတများ၏ အားနည်းချက်များကို ဝေဖန်ခြင်းနှင့် ခေါင်းဆောင်ကောင်းတစ်ဦး၏ ပုံရိပ်ကို ဖော်ထုတ်ပြသခြင်းတို့ဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။
သို့သော် မည်သည့်အရာမျှ အဆင်ပြေချောမွေ့နေခြင်း မရှိပေ။
မြောက်ကိုရီးယားက တောင်ကိုရီးယားနှင့် အမေရိကန်တို့အား နူကလီးယားဒုံးကျည်များဖြင့် ပစ်ခတ်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်နေပြီး အမေရိကန်-တရုတ် ကုန်သွယ်ရေး ပဋိပက္ခမှာလည်း မြင့်တက်လာနေကာ ဆီးရီးယား အကျပ်အတည်းအတွက်လည်း ဖြေရှင်းမည့် အရိပ်အယောင် ပေါ်မလာပေ။
သူ အားတက်သရော တွန်းအားပေးခဲ့သော မူဝါဒများမှာ ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်ကို မဖြတ်သန်းနိုင်ခဲ့ပေ။
သူ့ရာထူးသက်တမ်း အစောပိုင်းကတည်းက ပေါ်ထွက်လာခဲ့သော ရုရှားစက္ကူတွင်း အရှုပ်တော်ပုံက သူ့ကို ဆက်လက်ခြောက်လှန့်နေဆဲဖြစ်ပြီး မကြာသေးမီကလည်း လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အရှုပ်တော်ပုံတစ်ခု ထပ်မံ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။
သူနှင့် အဖော်အသင်း လုပ်ဖူးသော အမျိုးသမီးများက အမှန်တရားများကို သတင်းမီဒီယာများထံ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။
လူးဝင်းစကီး အရှုပ်တော်ပုံတွင် တွေ့ခဲ့ရသည့်အတိုင်း အမေရိကန်လူမျိုးများသည် ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ကိစ္စများနှင့် ပတ်သက်လာလျှင် ခွင့်လွှတ်တတ်ကြသည် (သမ္မတ ကလင်တန်၏ လူထုထောက်ခံမှု ကျဆင်းသွားခြင်းနှင့် ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံရမည့်အရေး ကြုံခဲ့ရခြင်းမှာ ကိစ္စရပ်ကြောင့် မဟုတ်ဘဲ ကျမ်းသစ္စာ ကျိန်ဆိုရာတွင် လိမ်လည်မှုနှင့် တရားဥပဒေ စီရင်မှုကို နှောင့်ယっしゃမှုတို့ကြောင့်သာ ဖြစ်သည်)။
သို့သော် ထောက်ခံမှုနှုန်း ကျဆင်းနေပြီးသား အခြေအနေမျိုးတွင် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အရှုပ်တော်ပုံကြီး ပေါ်ပေါက်လာခြင်းမှာ မကောင်းဆိုးရွာ နိမိတ်တစ်ခုပင် ဖြစ်ပေသည်။
ရော်နယ်နှင့် ဆက်ဆံရေး တင်းမာနေကြသည့် CNN နှင့် NBC တို့က သူ့အား ပြင်းထန်စွာ ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။ ဖောက်ပြန်မှု ကိစ္စရပ် ကိုယ်တိုင်က ပြဿနာတစ်ရပ်ဖြစ်သော်လည်း အမျိုးသမီးများအား ငွေကြေးသုံးစွဲ၍ နှုတ်ပိတ်ခိုင်းခဲ့သည့် ကြိုးပမ်းမှုကို ၎င်းတို့က အထူးပြု ထောက်ပြခဲ့ကြသည်။
"……။"
သူ ဘာကြောင့်များ ဖောက်ပြန်ခဲ့ရပါသနည်း။
ရာထူးသက်တမ်း တစ်နှစ်ပင် မပြည့်သေးမီမှာပင် သူ့၏ ထောက်ခံမှုနှုန်းမှာ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကျဆင်းသွားခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ရာထူးသက်တမ်း ကုန်ဆုံးချိန်လည်း မဟုတ်ဘဲ ပထမနှစ်သာ ရှိသေးသည်ကို စဉ်းစားကြည့်ပါက အဆိုးရွားဆုံး စာရင်းဇယားတစ်ခုပင် ဖြစ်ပေသည်။ သစ္စာရှိ ထောက်ခံသူအချို့ ကျန်ရှိနေသေးသော်လည်း ၎င်းတို့မည်မျှကြာကြာ ဆက်လက်ရပ်တည်ပေးမည်ကို မသေချာပေ။
လက်ရှိအချိန်အထိဆိုလျှင် ရော်နယ်သည် ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီ၏ ထောက်ခံမှုနှုန်းကိုပင် အောက်ခြေမှနေ၍ ယိုယွင်းပျက်ပြားစေနေသည်။ ကြားဖြတ် ရွေးကောက်ပွဲများကို အာမမခံနိုင်တော့ကြောင်း ပါတီတွင်းမှ တိုးတိုးတိတ်တိတ် ပြောဆိုနေကြပြီး စုပေါင်း နှုတ်ထွက်ကြရန် စဉ်းစားနေသည့် လှုပ်ရှားမှုများပင် ရှိနေသည်။
သူသည် နိုင်ငံရေး ကံဆိုးမိုးမှောင်ကျမှု အမျိုးမျိုးဖြင့် အမှန်တကယ်ပင် ဆင်းရဲဒုက္ခရောက်နေရရှာသည်။
"ရိုးရိုးသားသား ပြောရရင် ကျွန်တော် နားမလည်နိုင်ဘူး။ ခင်ဗျားရဲ့ ဒီလိုလုပ်ရတဲ့ အကြောင်းရင်းက ဘာလဲ။ အမြတ်အစွန်းအတွက်လား။ ဒါမှမဟုတ် တကယ်ပဲ ငလျင်ကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး ရူးသွားတာများလား။"
ကျွန်ုပ်က အတိုချုပ် ပြန်ဖြေလိုက်သည်။
"မှန်ကန်တဲ့ အလုပ်ဖြစ်လို့ပါပဲ။"
"မှန်ကန်တဲ့ အလုပ် ဟုတ်စ…။"
ရော်နယ်က ခါးသီးစွာ ပြုံးလိုက်သည်။
"ကျွန်တော်နဲ့ ပထမဆုံး ဆုံဖူးတုန်းက လက်မှတ်မထိုးရသေးတဲ့ ဗလာချက်လက်မှတ်တစ်စောင်ကို ငွေသားနဲ့ လဲလှယ်ပေးဖို့ ကမ်းလှမ်းခဲ့ဖူးတာကို မှတ်မိသေးလား။"
"မှတ်မိပါတယ်။"
ကျွန်ုပ်သည် သူ၏ ကမ္ပဍ္ဍန်း ကတိကဝတ်ကို လက်တွေ့အကောင်အထည် ဖော်ပေးခဲ့ပြီး သူလည်း သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
"ဒါဆိုရင် ခင်ဗျား နားလည်သင့်ပါတယ်။ နိုင်ငံရေးလောကမှာ ဗလာချက်လက်မှတ်ဆိုတာ ဘာမှ အသုံးမဝင်ပါဘူး။ ခင်ဗျားသာ ကျွန်တော့်ကို ယုံကြည်လာအောင် လုပ်ချင်တယ်ဆိုရင် ငွေသားကို ယူလာခဲ့ပါ။"
"……။"
ခိုင်မာသော သက်သေအထောက်အထားကို တောင်းဆိုနေခြင်းလား။
ကျွန်ုပ်တွင် ရှိသော တစ်ခုတည်းသော သက်သေအထောက်အထားမှာ ပါမောက္ခ မိုဟန်၏ ငြင်းခုံတင်ပြချက်သာ ဖြစ်သည်။ ကြိုတင်သိမြင်မှုများအကြောင်းကို ကျွန်ုပ် ပြောပြ၍ မရပေ။ (ပြောခဲ့လျှင်တောင် သူ ယုံကြည်မည် မဟုတ်ပေ။)
ဤကဲ့သို့ ဖြစ်လာမည်ကို အနည်းငယ် ကြိုတင်ခန့်မှန်းထားခဲ့သော်လည်း လက်တွေ့တွင် ဤသို့ ဖြစ်လာသောအခါ ရင်ထဲတွင် ခါးသီးဝမ်းနည်းဖွယ် ခံစားချက်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
ကျွန်ုပ် စိတ်ထဲမှ သက်ပြင်းချလိုက်ပြီး ခေါင်းညိတ်ပြလိုက်သည်။
"ခင်ဗျား ပြောချင်တာကို ကျွန်တော် နားလည်ပါတယ်။"
စောင့်ဆိုင်းခန်းသို့ ပြန်ရောက်လာသောအခါ ပါမောက္ခ မိုဟန်က ချက်ချင်း ထရပ်လိုက်ပြီး မေးမြန်းသည်၊ "သမ္မတကြီးက ဘာပြောလဲ။"
ကျွန်ုပ်လည်း ရော်နယ်၏ စကားများကို ပြန်လည်ပြောပြလိုက်သည်။
ပါမောက္ခ မိုဟန်မှာ စိတ်ဓာတ်ကျသွားပုံ ပေါ်နေပြီး ကယ်ရီက သူ့အား နှစ်သိမ့်ပေးလေသည်။
"ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် ဘေးအန္တရာယ် လေ့ကျင့်ခန်း လုပ်ဖို့ စဉ်းစားနေတယ်လို့ ပြောခဲ့တာပဲ၊ အဲဒါက တော်ပါသေးတယ်လေ။"
***
ပါမောက္ခ မိုဟန်နှင့် ကယ်ရီတို့မှာ ကယ်လီဖိုးနီးယား နည်းပညာတက္ကသိုလ်သို့ ပြန်သွားကြပြီး ကျွန်ုပ်တို့ကမူ ဆန်ဖရန်စစ္စကိုသို့ ဆက်လက် ထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။
ကျွန်ုပ်တို့အပေါ် ထားရှိသည့် လူထု၏ အဆိုးမြင် သဘောထားများကြောင့် လေဆိပ်မှ ထွက်လာသည်နှင့် လုံခြုံရေး ကားများပေါ်သို့ တက်ရောက်ကာ ဟိုတယ်သို့ တန်းတန်းသွားခဲ့ကြသည်။ အပြင်ဘက်သို့ လုံးဝ ထွက်မလာခဲ့ကြပေ။
တက်ဂယူ က မေးမြန်းသည်၊ "တကယ် လုပ်တော့မှာလား။"
ကျွန်ုပ်က ပြတင်းပေါက်အပြင်ဘက်သို့ လှမ်းကြည့်လိုက်သည်။
ဆန်ဖရန်စစ္စကို ဒေသမှာမူ ယခုထိ တည်ငြိမ်နေဆဲ ဖြစ်သည်။ လမ်းမကြီးများပေါ်တွင် ကားများ ပြည့်နှက်နေပြီး လူများလည်း အလုပ်ရှုပ်စွာ သွားလာလှုပ်ရှားနေကြဆဲပင်။
"လုပ်ရမှာပေါ့။ ရော်နယ် လှုပ်ရှားလာအောင် ကျွန်ုပ်တို့ လုပ်ကို လုပ်ရမယ်။"