အခန်း ၃၄
ဒေါ့ကွမ် (dot-com) ပူဖောင်းပေါက်ကွဲပြီးနောက်ပိုင်း စတင်တည်ထောင်ခါစ လုပ်ငန်းများ (startups) ၏ ဂေဟစနစ်သည် လုံးဝပြိုလဲသွားခဲ့သည်။
ကုမ္ပဏီများသည် အန္တရာယ်များသည့်ကိစ္စများကို ရှောင်ရှားလာကြပြီး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများကလည်း တည်ငြိမ်သည့်နေရာများတွင်သာ ငွေကြေးသုံးစွဲလာကြသည်။ ထိုအခြေအနေသည် ငွေကြေးအကျပ်အတည်း ဖြစ်ပွားပြီးနောက်ပိုင်းမှသာ စတင်ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။
စတင်တည်ထောင်ခါစ လုပ်ငန်းများသည် ဆီလီကွန်တောင်ကြားတွင် အဓိကပေါ်ပေါက်လာပြီး အန္တရာယ်များရှိနေသော်လည်း ဈေးကွက်သစ်များဆီသို့ ချဲ့ထွင်လာကြသည်။
သာမန်အားဖြင့် လူတို့သည် စက်မှုလုပ်ငန်းသစ်တစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာလျှင် စိတ်လှုပ်ရှားစရာကောင်းမည်ဟု ထင်မှတ်ကြလေ့ရှိသော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်နေတတ်သည်။
ကားနှင့် မြင်းလှည်းကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်လျှင် ကားသည် အရာအားလုံးတွင် သာလွန်နေသည်။ သို့သော် ကားကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည့်အချိန်က ထိုသို့မဟုတ်ခဲ့ပေ။
အစောပိုင်းကားများသည် မြင်းလှည်းများထက် နှေးကွေးပြီး စက်ချို့ယွင်းလွယ်ကာ ဈေးနှုန်းလည်း ပိုကြီးမြင့်သည်။ ထို့အပြင် မြင်းကို ကောက်ရိုးကျွေးရသကဲ့သို့မဟုတ်ဘဲ ကားအတွက် လိုအပ်သည့် ရေနံ ဆိုသည့် အရာသစ်မှာလည်း တစ်ခါတစ်ရံ ရှာရခက်ခဲသည်။
လူတို့သည် မိမိတို့၏ သက်သောင့်သက်သာရှိပြီး ယုံကြည်စိတ်ချရသည့် မြင်းလှည်းများကို စွန့်ပယ်ခဲ့ကြပြီး ထိုသို့သော စက်ကိရိယာမျိုးကို ဘယ်သူက စီးမှာလဲဟု လှောင်ပြောင်ခဲ့ကြသည်။
ဒီဂျစ်တယ်ကင်မရာများ၏ ကိစ္စမှာလည်း ထိုနည်းလည်းကောင်းပင်။
အစောပိုင်း ဒီဂျစ်တယ်ကင်မရာများသည် ဖလင်ကင်မရာများနှင့် ယှဉ်လျှင် ဘာတစ်ခုမှ သာလွန်မှုမရှိခဲ့ပေ။ ဘက်ထရီသက်တမ်း တိုတောင်းခြင်း၊ ရုပ်ထွက်အရည်အသွေး နိမ့်ကျခြင်းနှင့် ဈေးနှုန်းကြီးမြင့်ခြင်းတို့သာ ရှိခဲ့သည်။
ဒီဂျစ်တယ်ကင်မရာ ထုတ်လုပ်ရာတွင် ရှေ့ဆောင်သူမှာ ဖလင်ကင်မရာ လုပ်ငန်း၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည့် ကိုဒတ် (Kodak) ပင်ဖြစ်သည်။ ကိုဒတ်သည် ဒီဂျစ်တယ်ကင်မရာများက ဖလင်ကင်မရာများကို အစားထိုးနိုင်မည်မဟုတ်ဟု ယုံကြည်ထားပြီး လက်ရှိလုပ်ငန်းအပေါ်တွင်သာ အာရုံစိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ဒီဂျစ်တယ်ကင်မရာများ တိုးတက်လာပြီး နောက်ဆုံးတွင် ဖလင်ကင်မရာများကို လုံးဝအစားထိုးသွားခဲ့သည်။ ကိုဒတ်သည် ဒေဝါလီခံသွားရတော့သည်။
ပြောင်းလဲမှုနောက်တွင် ကျန်ရစ်ခြင်းသည် ပြင်းထန်သော ပေးဆပ်မှုနှင့် ရင်ဆိုင်ရတတ်သည်။
စတင်တည်ထောင်ခါစ လုပ်ငန်းများ၏ အရှိန်အဟုန်သည် ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများတွင်သာ ရှိနေသည်မဟုတ်ပေ။ တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယကဲ့သို့သော ဖွံ့ဖြိုးဆဲစီးပွားရေးနိုင်ငံများတွင်လည်း လုပ်ငန်းသစ်များစွာ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
ထိုနိုင်ငံများသည် အခြေခံအဆောက်အအုံ လိုအပ်ချက်များကို ကျော်လွှားရန် နည်းလမ်းတစ်ခုအနေဖြင့် ဆက်စပ်လုပ်ငန်းများကို ဗျူဟာမြောက် မွေးထုတ်ပေးခဲ့ကြသည်။
ဥပမာအားဖြင့်၊ အတွင်းမီးလောင်ပေါက်ကွဲမှုအင်ဂျင် နည်းပညာ အားနည်းသည့်အတွက် လျှပ်စစ်ကားများဆီသို့ တိုက်ရိုက်ကူးပြောင်းခြင်း၊ သို့မဟုတ် ကတ်ဖြင့် ငွေပေးချေသည့် အခြေခံအဆောက်အအုံ မလုံလောက်သည့်အတွက် မိုဘိုင်းငွေပေးချေမှုစနစ်သို့ တိုက်ရိုက်ကူးပြောင်းသွားခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။
လျှပ်စစ်ကားများ၊ လွယ်ကူသော ငွေပေးချေမှုစနစ်များ၊ ဒရုန်းများနှင့် စီးပွားရေးမျှဝေသုံးစွဲမှုစနစ် (sharing economy) ကဲ့သို့သော လုပ်ငန်းများသည် တရုတ်နိုင်ငံတွင် တောင်ကိုရီးယားကို ကျော်တက်သွားခဲ့ပြီဖြစ်သည်။
စတင်တည်ထောင်ခါစ လုပ်ငန်းအများစုမှာ ကျရှုံးရန်သာ ကံပါလာတတ်သည်။ သို့သော် တစ်ခုတည်းသော အောင်မြင်သည့် လုပ်ငန်းသစ်သည် အခြားလုပ်ငန်းများ၏ ဆုံးရှုံးမှုကို ပြန်လည်ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်သောကြောင့် နိုင်ငံများက ဤဂေဟစနစ်ကို မွေးထုတ်ပေးရန် ကြိုးပမ်းကြသည်။
ထို့အပြင် ကျရှုံးခြင်းသည် အဖိုးတန်သော ပိုင်ဆိုင်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျရှုံးခြင်းဆိုသည်မှာ ထိုလုပ်ငန်းစဉ်အတွင်း မတူညီသော အတွေ့အကြုံများကို ရရှိခြင်းဖြစ်သည်။ အကြိမ်ကြိမ် ကျရှုံးခဲ့သော စွန့်ဦးတီထွင်သူများသည် နောက်ဆုံးတွင် အောင်မြင်သွားသည့် ဖြစ်ရပ်များစွာ ရှိသည်။
အစ္စရေးတွင် အစိုးရက လုပ်ငန်းသစ်များအတွက် ငွေချေးပေးပြီး အောင်မြင်ပါက ချေးငွေ၏ သုံးဆကို ပြန်ပေးရသည်။ အကယ်၍ ကျရှုံးခဲ့လျှင်လည်း အပြစ်တင်ခြင်းမရှိပေ။
သို့သော် ကိုရီးယားတွင်မူ သင်ကျရှုံးလျှင် ပြီးဆုံးသွားပြီဖြစ်သည်။ ကျရှုံးသူတစ်ဦးကို အရှုံးသမားဟူ၍ တံဆိပ်ကပ်ခံရပြီး လုပ်ငန်းသစ်အတွက် ထောက်ပံ့မှု ထပ်မံရရှိနိုင်တော့မည်မဟုတ်ပေ။ ပိုဆိုးလျှင် ပူးတွဲကြွေးမြီများ တင်ပြီး ငွေပေးချေနိုင်စွမ်းမရှိသူ (defaulter) ဖြစ်သွားနိုင်သည်။
ထို့အပြင် လက်ရှိလုပ်ငန်းများကို ကုမ္ပဏီကြီးများက လက်ဝါးကြီးအုပ်ထားပြီး အမျိုးမျိုးသော စည်းမျဉ်းများက တိုးတက်မှုကို ဟန့်တားထားသည်။
ထို့ကြောင့် ကိုရီးယားသည် စတင်တည်ထောင်ခါစ လုပ်ငန်းများအတွက် သင်္ချိုင်းမြေဖြစ်သည်ဟူသော စကားများ ပေါ်ထွက်လာခြင်းဖြစ်သည်။
သို့သော်လည်း စိတ်ကူးစိတ်သန်းနှင့် စိတ်အားထက်သန်မှုတို့ဖြင့် လက်နက်တပ်ဆင်ထားသည့် စွန့်ဦးတီထွင်သူများစွာက ဈေးကွက်ထဲသို့ ခုန်ဆင်းနေဆဲဖြစ်သည်။
ကိုရီးယား၏ လုပ်ငန်းသစ် ဂေဟစနစ်မှာ ရှုပ်ထွေးနေသော်လည်း ယခုအချိန်သည် စတုတ္ထမြောက် စက်မှုတော်လှန်ရေး၏ အစပျိုးချိန်ဖြစ်သည်။ ဥပစာစကားအရ ပြောရလျှင် ရေနံ သည် မြေဆီလွှာ ညံ့ဖျင်းနေသော်လည်း ရာသီဥတုက အဆင်သင့် ဖြစ်နေသည်။
ကိုရီးယား လုပ်ငန်းသစ်များထဲတွင် ကောင်းမွန်သော ကုမ္ပဏီအချို့ကို သင်တွေ့နိုင်ပေမည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ကိုရီးယားတွင် ရှိနေသည့်အတွက် စွန့်ဦးတီထွင်သူများနှင့် ဆက်သွယ်ရန်မှာ အတော်လေး လွယ်ကူသင့်သည်။
ကံမကောင်းစွာဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့ လက်ခံရရှိထားသည့် အချက်အလက်များထဲတွင် ကိုရီးယားမှ အဆိုပြုချက် တစ်ခုမျှ မပါဝင်ပေ။ ၎င်းသည် တရုတ်လုပ်ငန်းသစ်များမှ အဆိုပြုချက် အများအပြားနှင့် သိသိသာသာ ကွာခြားနေသည်။
အကြောင်းရင်းမှာ ကိုရီးယားတွင် ဂိုးလ်ဒင်းဂိတ် ၏ ရုံးခွဲမရှိခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ ကိုရီးယားတွင် ငွေချေးစာချုပ်နှင့် ဘဏ်လုပ်ငန်းများကို ကိုင်တွယ်သည့် ရုံးခွဲငယ်များသာရှိပြီး အဓိကလုပ်ငန်းများကို ဟောင်ကောင် ရှိ အာရှရုံးခွဲက ကြီးကြပ်သည်။
သို့သော် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဘဏ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ဂိုးလ်ဒင်းဂိတ် သည် ပြည်တွင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကုမ္ပဏီများနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ထိုကွန်ရက်မှတစ်ဆင့် လိုအပ်သည့် အချက်အလက်များကို ရယူနိုင်မည်မဟုတ်လော။
***
ထိုအချိန်တွင် အချက်အလက်များပါသည့် နောက်ထပ် အီးမေးလ်တစ်ခု ရောက်လာသည်။
“အဆင်ပြေရဲ့လား”
ကျွန်တော် ဟျွန်းဂျူကို ပြန်ဖြေလိုက်သည်။ “ကျွန်တော် ပြည်တွင်းရင်းမြစ်တွေကနေ အချက်အလက်တွေလည်း လိုအပ်တယ်။ ရှာတွေ့တဲ့အတိုင်း ဆက်ပို့ပေးပါ”
***
တက်ဂယူက အဆိုပြုချက်များကို လုပ်ငန်းအမျိုးအစားအလိုက် ဦးစွာခွဲခြားလိုက်သည်။
စီးပွားရေးမျှဝေသုံးစွဲမှု၊ O2O ဝန်ဆောင်မှုများ၊ SNS ဝန်ဆောင်မှုများ၊ အီးကောမတ်စ်၊ Big Data၊ Artificial Intelligence၊ IoT၊ မိုဘိုင်းငွေပေးချေမှု၊ စက်ရုပ်နည်းပညာ စသည်တို့ဖြစ်သည်။
ကျွန်တော်သည် အဆိုပြုချက်တစ်ခုချင်းစီကို ဖတ်ရှုပြီး ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်၊ ဖြစ်နိုင်ခြေမရှိ၊ မသေချာဟူ၍ အမျိုးအစား သုံးမျိုးခွဲခြားလိုက်သည်။
တက်ဂယူက ကျွန်တော် တောင်းဆိုထားသည့် ကော်ဖီကို လှမ်းပေးရင်း မေးသည်။ “ဘာတွေအပေါ် အခြေခံပြီး အမျိုးအစားခွဲတာလဲ”
“ဒါက ကျွန်တော့်ရဲ့ အာရုံခံစားမှုသက်သက်ပဲ။ ကျွန်တော် ခံစားမိတဲ့ အရာတချို့ ရှိနေတယ်။”
စိတ်ထဲမှာ ပေါ်လာတဲ့ ရှင်းလင်းတဲ့ မြင်ကွင်းတွေနဲ့မတူဘဲ ဒီအာရုံခံစားမှုက နည်းနည်းတော့ ထူးဆန်းတယ်။ အာရုံငါးပါးနဲ့ ခွဲခြားလို့ရပေမဲ့ ဘယ်လိုရှင်းပြရမလဲဆိုတာ ကျွန်တော် ကောင်းကောင်း မပြောပြတတ်ဘူး။
ကျွန်တော် ပစ္စည်းတွေကို ခဏချပြီး ကော်ဖီကို စုပ်သောက်ရင်း တွေးတောလိုက်သည်။
အစပိုင်းမှာတော့ ကျပန်းမြင်ကွင်းတွေက ကျွန်တော့်ရှေ့မှာ ထပ်ခါတလဲလဲ ပေါ်လာခဲ့တယ်။ ပထမဆုံးအကြိမ် ကွဲပြားခြားနားတာကို ခံစားမိတာက L6 အမှုမှာပဲ။ ကျွန်တော့်စွမ်းအင်အားလုံးကို အာရုံစိုက်လိုက်တဲ့အခါ အချိန်ကိုတောင် ကြိုသိနိုင်ခဲ့တယ်။
“အချက်အလက်တွေကို စုစည်းပြီး အာရုံစိုက်ခြင်းက ပိုပြီး မြင်နိုင်အောင် ကူညီပေးတာလား။”
ကျွန်တော့်စကားကို ကြားလိုက်ရသည့် တက်ဂယူက ပြောသည်။ “ဖြစ်နိုင်ခြေရှိတဲ့ အတွေးပဲ။ အဲဒီအကြောင်း ပိုရေးလေ ပိုခံစားရလေပဲ။ ‘တွေးတောခြင်းသီအိုရီ’ (rumination theory) ကို သုံးတဲ့ ဖြစ်စဉ်လည်း ရှိသေးတယ်လေ။”
“······။”
အဲဒီသီအိုရီက မှားတယ်လို့ သက်သေပြပြီးသား မဟုတ်ဘူးလား။
ရရှိထားတဲ့ ကြိုးစားအားထုတ်မှုကနေ ရလာတာတွေကို နောက်မျိုးဆက်ဆီ လက်ဆင့်ကမ်းလို့မရဘူး။ ဒါကြောင့် မျိုးစိတ်တွေရဲ့ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှုအတွက်တော့ အဓိပ္ပာယ်သိပ်မရှိဘူး။
ဒါပေမဲ့ တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ ရှုထောင့်ကနေ ကြည့်ရင်တော့ အဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။ ဘာပဲပြောပြော စာကျက်ခြင်းက စိတ်ကို တိုးတက်စေပြီး လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်းက ခန္ဓာကိုယ်ကို တိုးတက်စေတယ်ဆိုတာ အမှန်တရားပဲလေ။
ဒါဆို တစ်နေ့နေ့မှာ ကိုယ့်ရဲ့ ကြိုတင်သိမြင်နိုင်စွမ်းကို ကိုယ်စိတ်ကြိုက် ထိန်းချုပ်နိုင်လာမလား။
***
နှစ်သစ်စတင်ပြီး ၁၀ ရက်မြောက်နေ့ဖြစ်သည်။
ဒီရက်ပိုင်းအတွင်း ကျွန်တော် အိမ်အပြင်ကို တစ်လှမ်းမှ မထွက်ဖြစ်ခဲ့။ ဝင်လာသမျှ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုတွေကို လျစ်လျူရှုပြီး စီမံကိန်းအဆိုပြုချက်တွေကို ဖတ်ရှုရာမှာပဲ အချိန်ကုန်နေခဲ့သည်။
စားဖို့၊ သန့်ရှင်းရေးလုပ်ဖို့နဲ့ အိပ်စက်ဖို့တောင် အချိန်ကုန်နေသလို ခံစားရသည်။
ကျန်တဲ့ကိစ္စအားလုံးကို တက်ဂယူကပဲ တာဝန်ယူပေးသည်။ သူက ကော်ဖီကို ပုံမှန်ဖျော်ပေးပြီး လိုအပ်ရင် ထမင်းဟင်းချက်ပေးသည်။ (အကုန်လုံးကတော့ မှာစားတာတွေပါပဲ။)
ကျွန်တော် ခေါင်းကို ကုတ်ရင်း ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ရေရွတ်လိုက်သည်။
“နည်းနည်းလောက် စောင့်ကြည့်ရင်တော့ မြင်ရတော့မယ့်ပုံပဲ။”
ဒီကုမ္ပဏီတွေအားလုံးထဲမှာ ကြိုတင်သိမြင်မှုတစ်ခုမှ ဘာလို့ မမ ြင်ရတာလဲ။
တက်ဂယူက ကျွန်တော့်ကို ပြောသည်။
“အဲဒါကို စလုပ်တာမှ ရက်အနည်းငယ်ပဲ ရှိသေးတာလေ။ အရေးတကြီး ကိစ္စလည်း မဟုတ်ဘဲ ဘာလို့ အဲလောက် အလျင်စလို လုပ်နေတာလဲ။”
“အင်း၊ အဲဒါတော့ ဟုတ်ပါတယ်······”
ကျွန်တော် စိုးရိမ်တာက အခု ဒီအာရုံကို လွှတ်လိုက်ရင် လက်ရှိခံစားနေရတာတွေပါ ပျောက်ကွယ်သွားမှာကိုပဲ။
“ခဏ နားရင်းနဲ့ လုပ်ပါကွာ။ တစ်ခါတလေ အနားယူဖို့လည်း လိုအပ်ပါတယ်”
“······။”
ပြောတာတော့ မှန်ပေမဲ့ အမြဲတမ်း နားနေတတ်တဲ့သူဆီက ကြားရတော့ ခွန်အားမရှိသလိုပဲ။
ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် ကြိုးစားရုံနဲ့ အောင်မြင်မယ်လို့ အာမခံချက်မရှိဘူး။
“အရင်ဆုံး ရေချိုးလိုက်ဦးမယ်”
ကျွန်တော် ကိုင်ထားတဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေကို ချပြီး ထလိုက်သည်။
ရေချိုးခန်းထဲဝင်ပြီး မှန်ထဲကြည့်လိုက်တော့ လူတစ်ယောက် ပုံစံပျက်နေတာကို တွေ့လိုက်ရသည်။ မျက်လုံးတွေက ညို့နေပြီး ဆံပင်တွေက ဖရိုဖရဲ၊ မုတ်ဆိတ်မွေးတွေကလည်း မရိတ်မထားနဲ့။
ဒီပုံစံနဲ့ဆို ဘယ်သူက ကျွန်တော့်ကို အသက်နှစ်ဆယ်ကျော်အရွယ်လို့ ထင်ပါ့မလဲ။
ရေပန်းခေါင်းကို ဖွင့်လိုက်သည်။
ဝုန်းကနဲ မြည်သံနှင့်အတူ ရေပူနွေးနွေးက တစ်ကိုယ်လုံးကို ထိတွေ့လိုက်သည်တွင် တင်းမာနေသော အကြောအချဉ်များ ပြေလျော့သွားပြီး အိပ်ငိုက်စိတ်က တရွေ့ရွေ့ တိုးဝင်လာသည်။ ဒီနေရာမှာတော့ အိပ်ပျော်သွားလို့ မဖြစ်သေးဘူး။
ထိုအချိန်မှာပင်။
ကျွန်တော့်မျက်စိရှေ့တွင် ဟိုလိုဂရမ်တစ်ခု ပေါ်လာသည်။
“ဟင်”
အံ့သြစရာကောင်းသည်မှာ ၎င်းတစ်ခုတည်းနှင့် မပြီးဆုံးပေ။ ဟိုလိုဂရမ်များ တစ်ခုပြီးတစ်ခု ဆက်တိုက် ပေါ်ထွက်လာသည်။
.
.
ရေချိုးခန်းထဲတွင် ရေပန်းမှ ရေများ ဆက်တိုက်စီးကျနေစဉ်မှာပင် ကျွန်တော်သည် မျက်စိရှေ့မှ ဟိုလိုဂရမ် ဒါဇင်ပေါင်းများစွာကို ငေးကြည့်နေမိသည်။
နောက်ဆုံးတော့လည်း မြင်းဦးချိုရတနာတွေကို ရှာတွေ့ပြီပေါ့။
***
မျက်လုံးပြန်ဖွင့်လိုက်သည့်အခါ နေရောင်ခြည်က အပြင်ဘက်မှာ ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။
တော်တော်လေး အိပ်ပျော်သွားပုံရတယ်၊ ဘယ်နှစ်နာရီလောက် အိပ်လိုက်မိတာလဲ။
“အူး”
ပါးစပ်ထဲက ခြောက်ကပ်နေသည်။
ရေသောက်ရန် ဧည့်ခန်းဘက်သို့ ထွက်လာခဲ့သည်။ တက်ဂယူက ဧည့်ခန်းထဲတွင် ထိုင်နေသည်။
“ရေလေး ဘာလေး တိုက်ပါဦး”
“ဒီမှာ”
တက်ဂယူက ရေဘူးတစ်ဘူးကို လှမ်းပေးသည်။ ကျွန်တော် မမ ောတမ်း တစ်ကျိုက်တည်း မော့သောက်လိုက်သည်။
“အဆင်ပြေရဲ့လား”
ရေဘူးတစ်ဘူး (၅၀၀ မီလီလီတာ) ကုန်သွားပြီးနောက် ကျွန်တော် မေးလိုက်သည်။
“ငါ ဘယ်လောက်ကြာကြာ အိပ်လိုက်မိတာလဲ။ နှစ်နာရီ၊ သုံးနာရီလောက်လား”
“မင်း အိပ်လိုက်တာ နာရီ ၂၀ လောက် ရှိပြီ”
“ဘာ”
တက်ဂယူက နာရီကို လက်ညှိုးထိုးပြသည်။ နာရီလက်တံက မနက် ၁၀ နာရီကို ညွှန်ပြနေသည်။
တစ်ခါမှ နိုးမလာဘဲ နာရီ ၂၀ တိတိ အိပ်ပျော်သွားတာ။ ကျွန်တော် တကယ်ပဲ အတော်လေး ပင်ပန်းနွမ်းနယ်နေခဲ့တာ ဖြစ်ရမယ်။
အိပ်ပျော်သွားခင်က အခြေအနေကို ပြန်တွေးကြည့်ရန် ကြိုးစားလိုက်သည်။
ရေချိုးနေရင်း မြင်ကွင်းတစ်ခုကို မြင်လိုက်ရတယ်…… ပြီးတော့ ရေချိုးခန်းထဲကနေ ကုမ္ပဏီနာမည်တွေကို အော်ဟစ်ရင်း အလျင်စလို ထွက်လာခဲ့တာကို မှတ်မိနေသည်။
ဒါက ဘာမှ အာခီမီးဒီးစ် (Eureka) လိုမျိုး ဉာဏ်ပွင့်သွားတဲ့ အခိုက်အတန့်မျိုးတော့ မဟုတ်ဘူး။
ကုမ္ပဏီနာမည်တွေကို ပြန်မှတ်မိဖို့ ကြိုးစားကြည့်ပေမယ့် ဘာတစ်ခုမှ ခေါင်းထဲ မပေါ်လာတော့။ ကျွန်တော့်စိတ်ထဲမှာ စာရွက်ဖြူတစ်ရွက်လိုမျိုး ဘာမှမရှိတော့ဘဲ ဗလာဖြစ်နေသည်။
“ဟို၊ ဟိုလေ”
မြင်ကွင်းတွေက ပျောက်သွားတာလား။
ဘာလုပ်ရမှန်းမသိဘဲ တွေဝေနေစဉ် တက်ဂယူက အံ့သြစွာ မေးသည်။
“ဟေ့ကောင်၊ ဘာဖြစ်တာလဲ။ ရုတ်တရက်ကြီး”
“တစ်ခုခုတော့ မှားနေပြီ။ ငါ ဘာတွေ တွေးထားမိလဲဆိုတာ ပြန်မမ ှတ်မိတော့ဘူး”
တက်ဂယူက နားမလည်နိုင်သည့်ပုံစံဖြင့် စာရွက်တစ်ရွက်ကို ပြသည်။
“ဘာဖြစ်တာလဲ။ ငါ အကုန်လုံး ချရေးထားပြီးပြီလေ” ဟု သူက ပြောသည်။
“အော်၊ တကယ်လား”
တွန့်ကြေနေသည့် A4 စာရွက်ပေါ်တွင် ကုမ္ပဏီနာမည် ဒါဇင်ပေါင်းများစွာ စာရေးထားသည်ကို မြင်လိုက်ရမှ သက်ပြင်းချနိုင်တော့သည်။
ကျွန်တော် ကိုယ်တိုင် ချရေးထားတာကိုတောင် ပြန်မမ ှတ်မိဘူး။ အဲဒီအချိန်တုန်းက ကျွန်တော် သတိမကပ်တော့ဘူး ထင်တယ်။
“မင်း ပြောတဲ့အရာတွေကို ငါ အမျိုးအစားခွဲပြီးသား”
စာရွက်စာတမ်းတွေနဲ့ ရှုပ်ပွနေတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ကို သပ်သပ်ရပ်ရပ် သိမ်းဆည်းထားပြီး စားပွဲပေါ်မှာတော့ စာရွက်ပုံတစ်ပုံသာ ကျန်ရှိတော့သည်။
“ကော်ဖီလေး တစ်ခွက်လောက် ဖျော်ပေးပါဦး”
“အေး”
ကျွန်တော် အဆိုပြုချက်တွေကို တစ်ချက်ချင်း ပြန်ဖတ်ကြည့်လိုက်သည်။
ဒါကို ကြိုတင်သိမြင်မှု (Foresight) လို့ ခေါ်တာလား။
ကြိုတင်သိမြင်ရုံနဲ့တော့ အလုပ်က ပြီးမသွားဘူး။ ဆန့်ကျင်ဘက်အနေနဲ့ ကြိုတင်သိမြင်တယ်ဆိုတာ အလုပ်ကို အခုချက်ချင်း စတင်ရတော့မယ်လို့ ဆိုလိုတာပဲ။
စတော့ဈေးကွက်ထဲက ကုမ္ပဏီတွေရဲ့ ရှယ်ယာကို ဝယ်တာနဲ့ မတူဘဲ၊ စာရင်းမဝင်သေးတဲ့ ကုမ္ပဏီတွေရဲ့ ရှယ်ယာတွေကို ဝယ်ယူဖို့ဆိုတာ လွယ်ကူတဲ့ကိစ္စ မဟုတ်ဘူး။
တည်ထောင်သူတွေနဲ့ ဆက်သွယ်ရမယ်၊ ညှိနှိုင်းမှုတွေကို ဖြတ်သန်းရမယ်။
ပြဿနာက ကျွန်တော်တို့မှာ အဲဒီအတွက် လိုအပ်တဲ့ အဖွဲ့အစည်း မရှိသေးတာပဲ။ ကျွန်တော်ကလည်း ညှိနှိုင်းရေးမှာ ကျွမ်းကျင်တဲ့သူ မဟုတ်ဘူး။
“ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု မလုပ်ခင် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု အရင်တည်ဆောက်ရမလား”
ကျွန်တော် ခေါင်းခါလိုက်သည်။
“အဲဒီလောက် အချိန်မရှိဘူး”
ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကုမ္ပဏီတစ်ခု တည်ထောင်ပြီး လိုအပ်တဲ့ လူတော်တွေကို စုဆောင်းဖို့ဆိုတာ အနည်းဆုံး လအနည်းငယ်တော့ ကြာဦးမယ်။
“တွေးကြည့်လေ။ ဒီကုမ္ပဏီတွေကို ဂိုးလ်ဒင်းဂိတ် က ငြင်းပယ်ထားတဲ့ အဆိုပြုချက်တွေထဲကနေ ရွေးထုတ်ထားတာလေ။ သူတို့က ငြင်းပယ်ခံလိုက်ရလို့ ဒီနေရာမှာပဲ ထိုင်ငိုပြီး စောင့်နေလိမ့်မယ်လို့ မင်း ထင်သလား”
“ဒါဆို ဘာလုပ်ရမလဲ”
“သူတို့က တခြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေကို ရှာဖို့အတွက် အဆိုပြုချက်တွေကို ဟိုလူ့ဆီပို့ ဒီလူ့ဆီပို့ လုပ်နေမှာပေါ့။ ငါတို့က အချိန်အကြာကြီး စောင့်နေရင် သူတို့ တခြားနေရာကနေ ရန်ပုံငွေ ရသွားလိမ့်မယ်”
အလျင်စလို လုပ်ဖို့ မလိုပေမယ့် တတ်နိုင်သလောက်တော့ မြန်မြန်လုပ်မှ ဖြစ်မယ်။
“ဒါဆို ဘာလုပ်ကြမလဲ”
ကိုယ်တိုင် မလုပ်နိုင်ရင် အကူအညီ တောင်းရမှာပေါ့။
ကျွန်တော် တက်ဂယူကို ပြောလိုက်သည်။ “မမ မမ ကိုလည်း ဆက်သွယ်ကြည့်ရအောင်”
***
ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဘဏ်ဖြစ်သည့် ဂိုးလ်ဒင်းဂိတ် သည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ဘဏ်ခွဲများစွာ ရှိသည်။
အာရှတွင် ဘဏ်ခွဲစုစုပေါင်း သုံးခုရှိသည်။ ကမ္ဘာ့ဒုတိယနှင့် တတိယအကြီးဆုံး စီးပွားရေးနိုင်ငံများဖြစ်သည့် တရုတ်နှင့် ဂျပန်တွင် တစ်ခုစီ၊ နှင့် ဟောင်ကောင် တွင် တစ်ခုဖြစ်သည်။
ကိုရီးယားတွင် ဘဏ်ခွဲတစ်ခု တည်ထောင်ရန် စကားစမြည် ပြောဆိုမှုများ ရှိခဲ့သော်လည်း ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဘဏ္ဍာရေးအကျပ်အတည်းနောက်ပိုင်း ပျက်ပြားသွားခဲ့သည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် ကိုရီးယားသည် ASEAN ဒေသနှင့်အတူ အာရှဘဏ်ခွဲ၏ လက်အောက်တွင်သာ ဆက်လက်ရှိနေခဲ့သည်။
ဟောင်ကောင် အလယ်ပိုင်းရှိ ဂိုးလ်ဒင်းဂိတ် အဆောက်အအုံတွင် နိုင်ငံအသီးသီးမှ ဘဏ္ဍာရေး ကျွမ်းကျင်သူများ အလုပ်လုပ်ကိုင်ကြသည်။
၎င်းတို့ထဲတွင် မမ လည်း ပါဝင်သည်။ သူမသည် MBA ပြီးသည်နှင့် ဂိုးလ်ဒင်းဂိတ် သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး သုံးနှစ်အကြာတွင် နယူးယောက်ရုံးချုပ်မှ အာရှဘဏ်ခွဲသို့ ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့သူဖြစ်သည်။
ကိုရီးယားလူမျိုးဖြစ်သည့် သူမသည် ကိုရီးယားဈေးကွက်နှင့် ပတ်သက်သည့် တာဝန်များကို အဓိက ကိုင်တွယ်ရပြီး ကိုရီးယားသို့ မကြာခဏ သွားရောက်လေ့ရှိသည်။
အလုပ်မှ နောက်ကျမှ ပြန်ရောက်လာချိန်တွင် တိုက်ခန်းသို့ တန်းမပြန်ဘဲ Victoria ဆိပ်ကမ်းကို မြင်ရသည့် ကော်ဖီဆိုင်၏ ဝရန်တာတွင် ထိုင်ကာ လက်ပ်တော့ကို ဖွင့်လိုက်သည်။ ညီဖြစ်သူ၏ သူငယ်ချင်းထံမှ အီးမေးလ်တစ်စောင် ရောက်နေပြီး ပူးတွဲဖိုင်တွင် Startup စာရင်း ဒါဇင်ပေါင်းများစွာ ပါဝင်နေသည်။
အဆိုပြုချက်များကို နာရီပေါင်းများစွာ စေ့စေ့စပ်စပ် ပြန်လည်စစ်ဆေးပြီးနောက် လက်ပ်တော့ကို ပိတ်လိုက်သည်။ စီးကရက်တစ်လိပ် မီးညှိလိုက်ပြီး အတွေးထဲ နစ်မြုပ်သွားသည်။
Startup များတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်းသည် အောင်မြင်သွားပါက တည်ငြိမ်ပြီးသား ကုမ္ပဏီများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသည်ထက် အမြတ်အစွန်း ပိုမိုရရှိနိုင်သော်လည်း ရှုံးနိမ့်နိုင်ခြေလည်း အတော်လေး များသည်။
သူမအနေဖြင့် ပိုမိုလုံခြုံသည့် ရွေးချယ်မှုများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် အကြံပေးချင်သော်လည်း……
ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ၁၃ ဘီလီယံမှ ၆၇၀ ဘီလီယံအထိ ရရှိခဲ့သည်။ ဒါကို ကံကောင်းခြင်းလို့ပဲ ပြောရမလား။
“သူတို့မှာ ထူးချွန်တဲ့ အရည်အချင်းတွေ ရှိနေတာ ဖြစ်နိုင်တယ်……”
အတွေးပြီးဆုံးသွားသည့်အခါ မမ သည် ကိုရီးယားသို့ ဖုန်းခေါ်လိုက်သည်။
“အီးမေးလ် စစ်ကြည့်ပြီးပြီ။ အစီအစဉ်တွေ ဘယ်လိုရှိလဲ”
ဖုန်းတစ်ဖက်မှ သူက သူမ၏ မေးခွန်းကို စောင့်နေသည့်အတိုင်း ပြန်ဖြေသည်။
“ကျွန်တော် ဂိုးလ်ဒင်းဂိတ် ကို ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကြားဝင်ဆောင်ရွက်ပေးဖို့နဲ့ ဝန်ထမ်းတွေ စေလွှတ်ပေးဖို့ တရားဝင် တောင်းဆိုတော့မှာပါ။ မမ မမ ကိုရီးယားကို လာခဲ့ပေးပါ”